mahkeme 2025/216 E. 2025/570 K.

T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2025/216 Esas
KARAR NO :2025/570

DAVA:İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:08/10/2024
KARAR TARİHİ:09/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı vekili tarafından mahkememize sunulan dilekçe ile; davalının muhtelif plakalı araçları ile ücret ödemeksizin, işletme hakkı müvekkili şirkette olan köprü ve bağlı otoyolundan ihlalli geçişler gerçekleştirdiğini, geçiş ücretleri ve bu ücretlere ait 6001 s.k. m.30/5 hükmünün getirdiği yasal cezanın ödenmemesi üzerine .... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyası ile davalı aleyhine icra takibine başlanıldığını, ancak davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyan etmiştir. Bu nedenlerden dolayı; itirazın iptali ile takibin devamını, davalının %20 oranında icra inkar tazminatına mahkum edilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ettiklerini bildirmiştir.
CEVAP:
Davalıya usulüne uygun tebligat çıkartılmış, ancak davaya herhangi bir cevap dilekçesi sunmamıştır.
DELİLLER:
Karayolları Genel Müdürlüğü Karayolları Ana Kontrol Merkezi Başmühendisi Birimi'ne müzekkere yazılarak dava tarihi ve devamındaki 15 günlük tarih aralığında tüm gün boyu herhangi bir sistem arızasının bulunup bulunmadığı hususunun bildirilmesi istenilmiştir.
.... Dairesi'ne müzekkere yazılarak 2023/... esas sayılı dosyasının gönderilmesi istenilmiştir.
...Noterler Birliği'ne müzekkere yazılarak ihlalli geçişe konu araçların aktif - pasif mülkiyet kayıtlarının gönderilmesi istenilmiştir.
PTT'ye müzekkere yazılarak dava konusu geçiş tarihi ve 15 gün sonrasındaki HGS kayıtlarının gönderilmesi istenilmiştir.
Davalı hakkında tacir araştırması yapılmıştır.
11/07/2025 tarihinde Tazminat hesaplama Uzmanı vasıtası ile bilirkişi raporu aldırılmıştır.
GEREKÇE:
Dava, ihlalli geçiş sebebiyle başlatılan icra takibinde yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.
İcra İflas Kanunu’nun 67. maddesine göre takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkûm edilir.
İtirazın iptali davalarında dava konusu farklı sebeplere dayanabileceği için görev ve yetki hususu, dava konusunun niteliğine göre HMK ve özel kanunlar çerçevesinde gözetilmesi gerekir.
İtirazın iptali davaları, icra takibine bağlı davalar olup, takibe dayanak belgelere bağlı olarak yargılama yapılır. Yargıtay HGK’nun 11/02/2020 tarih, 2017/19-2076 E. ve 2020/117 K. sayılı ilamında belirtildiği üzere itirazın iptali davaları icra takibine bağlı davalardır. Alacağın varlığının genel hükümlere göre ispatlanması imkânı, takip talebinde yer alan borç sebebinden ve takip dayanağından uzaklaşmak anlamında düşünülmemelidir. Burada sadece icra mahkemesinin dar yetkisi nedeniyle inceleyemediği delillerin genel mahkemede serbestçe ancak borca bağlı olarak ileri sürülmesi olanağının varlığı söz konusu olmaktadır. Bu sebeple itirazın iptali davalarında alacaklı, takipte dayanmadığı belgeler dışındaki başka belgelere dayanamaz. Bu davaların konusu, icra takibine konu alacağın varlığıdır. Bu yönüyle itirazın iptali davalarının alacak davalarından farklı bir yönü bulunmamaktadır.
Davacı alacaklı yararına icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için davalı borçlunun itirazında haksız olması ve alacağın likit olması gerekir. Alacağın likit olmasından kasıt, alacağın belirlenebilir olmasıdır. Bunun yanında davalı borçlu yararına icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için alacaklının takibinde haksız olması ve kötü niyetli olması gerekir.
Somut olayda takip sebebi ihlalli geçişe dayanmaktadır. Ücretli otoyollardan geçiş sözleşme sorumluluğu doğurmaktadır. Davalı borçlu, ücretli otoyoldan geçerek geçiş ücretini ödeme borcunu yüklenmiş olur. 6001 sayılı Kanun’un 30/5. maddesi “4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. Bununla birlikte, bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlerden, ödemekle yükümlü oldukları geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin bir katı ceza tahsil edilir. Ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beşinci günden sonra ise geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte dört katı tutarında ceza, araç sahibine ücret toplama sistemlerinde tanımlı olan bilgiler doğrultusunda, en az on beş gün önceden kısa mesaj, e-posta, ihbarname, e-devlet bildirimi vb. yöntemlerinden en az biriyle bilgi verilir. Bu tutar genel hükümlere göre tahsil edilir.” şeklindedir. Aynı maddenin 7. fıkrasına göre geçiş tarihinden itibaren 15 gün içinde geçiş ücretini ödeyen kişiler hakkında ceza uygulanmaz.
İhlalli geçişlere ilişkin açılan davalar hizmet sözleşmesine dayalı bir para alacağına ilişkin olması sebebiyle TBK md. 89 ve HMK md. 10 hükümleri uyarınca yetkili mahkeme belirlenir.
Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler uyarınca ücretli otoyollardan geçiş yapan kişiler, geçiş ücretini ödemekle yükümlü olup, ödemenin yapılıp yapılmadığını takip etmek zorundadır. İstanbul BAM 17. HD 2019/105 Esas ve 2022/389 Karar sayılı ilamında “Geçiş esnasında ödeme olmadığında veya HGS veya OGS sisteminden provizyon alınamadığı takdirde gişe çıkışlarındaki bariyerler açılmadığından, davalı ücret ödemeden geçiş yaptığını bilmektedir. OGS ve HGS kartlarından para çekilmemesi halinde davalı geçiş ücretini ödemek zorundadır.” şeklinde karar vererek geçiş yapanların ödeme yapmadığını bildiğini kabul etmiştir.
İcra inkâr tazminatına ilişkin olarak ise Yargıtay 3. HD 2022/3213 Esas ve 2022/5927 Karar sayılı ilamında “…bu nedenle davacı şirketin 6001 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca geçiş ücreti ile kesinleşmiş olan dört katı tutarındaki cezadan ibaret olan alacağını takibe konu ettiği, alacak miktarının belirlenebilir (likit) nitelikte olduğu gözetilerek, alacak miktarının tamamı üzerinden davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekirken…” şeklinde karar vererek, geçiş ücreti ile cezai bedelin likit olduğunu içtihat etmiştir.
Dava konusu takip dosyasının incelenmesinde takibin usul ve yasaya uygun olduğu, takipte yapılan itirazın ve açılan işbu davanın süresinde olduğu görülmüştür. Davacı, davalının 8 farklı araç ile işlettiği otoyoldan ücret ödemeden geçiş yaptığını iddia ederek takip başlatmıştır. Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır, ancak icra dairesine yapılan itirazda icra müdürlüğünün yetkisine itiraz etmiş ve borçlu olmadığını savunmuştur. İcra müdürlüğünün yetkisinin incelenmesinde TBK md. 89 uyarınca davacı alacaklının yerleşim yeri gözetilerek yetki itirazının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ile hazırlanan bilirkişi raporunda dava konusu 8 farklı araçla toplam 307 kez ücret ödemeden geçiş yapıldığı tespit edilmiştir. Bu geçişler için yapılan geçiş bedeli ve ceza bedeli hesabında toplam 113.081,25 TL borç miktarı hesaplanmıştır. Her ne kadar bilirkişi raporunda...plakalı aracın kime ait olduğunun tespit edilemediği ve bu sebeple bu aracın yaptığı 1 adet geçişin hesaptan düşürülmesi gerektiği mütalaa edilmişse de, UYAP sistemi üzerinden yapılan sorgulamada...plakalı aracın ihlalli geçiş yaptığı 12/06/2019 tarihinde davalı adına kayıtlı olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla bu aracın yaptığı 1 adet ihlalli geçiş sebebiyle ortaya çıkan alacağın hesaba dahil edilmesi gerekir. Bu şekilde hesaplanan toplam 113.081,25 TL asıl alacak için 25/02/2023-24/06/2023 arası 10,75 faiz oranı üzerinden 4.018,31 TL, 25/06/2023-01/09/2023 arası 16,75 faiz oranı üzerinden 3.577,77 TL, 02/09/2023-28/09/2023 arası 26,75 faiz oranı üzerinden 2.184,67 TL, 28/09/2023-01/11/2023 arası 31,75 faiz oranı üzerinden 3.390,87 TL ve 02/11/2023-23/11/2023 arası 36,75 faiz oranı üzerinden 2.424,18 TL işlemiş faiz alacağının doğduğu mahkememizce hesaplanmıştır. Dolayısıyla davacının dava konusu takip talebinde 113.081,25 TL asıl alacak, 15.595,80 TL işlemiş faiz ve 2.807,25 TL KDV alacağı talebinde bulunabileceği, bu miktarlar yönünden davalının itirazında haksız olduğu, ancak davacının faiz ve KDV kalemlerinde fazladan talep ettiği 5.722,63 TL yönünden itirazın yerinde olduğu kanaatine varılmıştır.
Yargılamanın basit yargılama usulüne tabi olduğu gözetilerek, Yargıtay 3. HD’nin 2022/7984 Esas ve 2023/1968 Karar sayılı “Şu durumda, taraflarca bildirilen delillerin toplandığı, bu deliller ile dava ve cevap dilekçeleri birlikte değerlendirilerek 6100 sayılı Kanun'un 320 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca dosya üzerinden karar verilmesinin mümkün olduğu, diğer bir anlatımla duruşma açılmadan karar verilmiş olmakla hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiğinden söz edilemeyeceğinden” şeklindeki ilamı uyarınca duruşma açılmadan dosya üzerinden karar verilmiştir. Tarafların belirttiği deliller toplanmış, dava dilekçesi, tensip zaptı, ara kararlar ve bilirkişi raporları usulüne uygun olarak taraflara tebliğ edilmiş ve beyanda bulunmaları için yasaya uygun olarak süre verilmiştir.
Yukarıda açıklanan sebeplerle davacının davalıdan 113.081,25 TL asıl alacak, 15.595,80 TL işlemiş faiz ve 2.807,25 TL KDV alacağı olmak üzere toplam 131.484,30 TL alacaklı olduğu anlaşılmış, bu miktar yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve alacak miktarı likit olduğundan %20 oranında icra inkâr tazminatına hükmedilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-Davanın kısmen kabul kısmen reddine,
-.... İcra Müdürlüğü’nün 2023/... Esas sayılı takip dosyasında davalı borçlunun yaptığı itirazın 131.484,30 TL’lik kısmının iptaline; takibin 113.081,25 TL asıl alacak, 15.595,80 TL işlemiş faiz ve 2.807,25 TL KDV alacağı olmak üzere toplam 131.484,30 TL üzerinden asıl alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi işletilmek suretiyle devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-26.296,86 TL icra inkâr tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 8.981,69-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 2.343,16-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 6.638,53-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan; 427,60-TL Başvuru Harcı, 2.343,16-TL Peşin/nisbi Harcı, olmak üzere toplam 2.770,76TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan; 20.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 2.617,50-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 22.617,50-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 21.674,17-TL lik kısmanın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise Davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 İkinci Kısım İkinci Bülüm) göre hesaplanan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Zorunlu arabuluculuk başvurusu nedeniyle devletçe karşılanan 2.080,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
8-Artan Gider Avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair, miktar itibariyle davacı için KESİN, davalı için kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/09/2025

Katip ...

Hakim ...