Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2023/242 Esas
KARAR NO :2025/83

DAVA:Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:17/04/2023
KARAR TARİHİ:11/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin uluslararası karayolu yük taşımacılığı alanında faaliyet gösteren bir şirket olduğu bu kapsamda karayolu ile yapılan uluslararası emtia taşımaları sırasında oluşacak risk ve zararlardan dolayı davalı sigorta şirketi ile müvekkili şirket arasında sorumluluk sigortası düzenlendiğini, müvekkili şirketin taşımacılığı ile ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin ... ... ...'ne, müvekkili şirkete ait ..., ... plakalı araç ile göndereceği 19.180 kg ağırlığındaki, 37.401 USD bedelindeki tavuk ayağı ürününün nakliyesi hususunda anlaşıldığını, ancak müvekkili şirkete ait aracın ürünleri teslim etmek üzere seyir halinde olduğu esnada müvekkili şirkete ait araç sürücüsünün herhangi bir kusuru bulunmazken araca arkadan çarpma sonucu gerçekleşen trafik kazası neticesinde 19.180 kg tavuk ayağı ürününün zayi olması nedeniyle müvekkili şirketin maddi zarara uğradığını, 20.05.2022 tarihinde sürücü ... oğlu Hakhverdiyev'in sevk ve idaresindeki... plakalı aracın ... transit yol üzeri liman kavşağı istikametinden Kemalpaşa istikametine seyir halindeyken ... Fırını önüne geldiği esnada, önünde aynı istikamete seyreden müvekkili taşıma şirketine ait sürücü ...'nin sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın ... plakalı dorse kısmına vurması sonucu çarpışmanın şiddeti ile ... plakalı aracın önünde seyreden ... plakalı aracın ... plakalı dorse kısmına çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, söz konusu kaza sonrasında düzenlenen kaza tespit tutanağında kazanın oluşumuna neden olan ... plakalı araç sürücüsünün 2918 sayılı KTK'nun 56/1-C maddesinde yer alan "Önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli mesafede izlememek (yakın takip)" kuralını ihlal ettiği kanaatine varıldığını, kaza tespit tutanağında da belirtildiği üzere müvekkili şirkete ait araç sürücülerinin yaşanan kazada herhangi bir kusurunun veya ihmalinin bulunmadığını, Davalı ... Sigorta A.Ş.’de karayolu ile yapılan uluslararası emtia taşımaları sırasında oluşacak risk ve zararlardan dolayı müvekkil şirket tarafından yaptırılan sorumluluk sigortası kapsamında olup poliçe limiti ile müvekkili şirketin zararından belirtilen yasal düzenlemeler gereğince sorumlu olduğunu, yaşanan kaza esnasında müvekkili şirkete ait ..., ... plakalı ve ..., ... plakalı araçların hasar gördüğünü, ancak çarpışmanın şiddeti ile müvekkili şirkete ait ... plakalı aracın önünde seyreden yine müvekkili şirkete ait ... plakalı aracın ... plakalı araç her ne kadar kaza esnasında hasar görmüşse de ürünlerde herhangi bir zarar söz konusu olmadığından araç yola devam etmiş ve ürünler ... ... ...'ne teslim edildiğini, müvekkili şirkete ait ..., ... plakalı araçta kazanın etkisiyle aracın buzdolabı kısmı kullanılamaz hale gelmiş ve müvekkili şirkete ait araçlar aracılığı ile ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin ... ... ...'ne gönderdiği 19.180 kg tavuk ayağı ürünü zayi olduğunu, davalı sigorta şirketi tarafından tüm taleplerine rağmen bugüne kadar müvekkili şirkete herhangi bir ödemenin yapılmadığını, bu nedenle şimdilik 1.000 USD ürün bedeli ile araçta meydana gelen 5.000 TL hasar bedeline ilişkin maddi tazminat taleplerinin olduğunu, tüm bu açıklanan nedenler ile, trafik kazası sonucu maddi zarara uğrayan müvekkili şirket için 1.000 USD ürün bedeli ile araçta meydana gelen 5.000 TL hasar bedelinin davalı sigorta şirketinden tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı sigorta şirketine yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde belirtilen delilerin hiçbirisinin taraflarına gönderilmediğini, HMK’ya göre davacının tüm delillerini ve bunların Türkçe tercümelerini dosyaya sunmasının zorunlu olduğunu, halefiyet hakkının ve dava hakkının mevcudiyetine ilişkin delillerini sunması halinde cevap haklarını saklı tuttuklarını, aksi halde davacının aktif dava ehliyetinin bulunmaması nedeniyle davanın reddine, davacı yan öncelikle davada taraf ehliyetini ispatlaması gerektiğini, davacının müvekkili şirkete yön CMR sigorta poliçesi ile sigortalı olduğu, yani taşıyıcı olduğu mal sahibi olmadığını, sigortaya başvurma ve hasarı talep etme hakkının ise 3. Şahıslara ait olduğu bu nedenle davacı sigortalının müvekkili şirketten hasar talebinde bulunabilmesi için hasarı emtia sahibine ödemiş olması, ödemeyi dekont ve muhasebe kayıtları ile ispatlaması, alacağı temlik aldığına dair temliknameyi dosyaya sunmuş olması gerektiği, bu nedenle davanın husumetten reddine, dava konusu taşıma ... ile yapıldığını ... (CPT)-Taşıma bedeli ödenmiş şekilde araçta teslim edildiğini, bu teslim şeklinde satıcı malları bizzat kendisinin seçtiği ve anlaşma yaptığı taşıyıcıya malların ihracı ile ilgili gümrük işlemleri yapılmış, belirtilen varış yerine gönderilmesi için gereken taşıma sözleşmesi yapılmış ve taşıma masrafları ödenmiş olarak teslim edeceğini, alıcının yükle ilgili sorumluluğu, yükün satıcı tarafından ilk taşıyıcıya teslim edilmesinden itibaren başladığını, bu andan itibaren yükle ilgili tüm sorumluluk, risk ve doğabilecek masrafların alıcı tarafa devrolacağını, yani bu durumda hasar nedeniyle sorumluğun alıcıya geçeceğini, dava açma hakkının ise alıcı da olduğu, bu nedenle öncelikle davanın husumet nedeniyle reddine, davanın belirsiz alacak davası şeklinde açılabilmesi için davanın açıldığı tarih itibariyle uyuşmazlığa konu alacağın miktar veya değerinin tam ve kesin olarak davacı tarafça belirlenmemesi gerektiğini, belirleyememe hali davacının gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen miktar veya değerinin belirlenmesinin kendisinden gerçekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imkansızlığa dayanması gerektiğini, hasar miktarının yüksek olduğu ve ispatlanması gerektiğini, öncelikle hasar miktarına ve kusur durumuna itiraz ettiklerini, talep konusu yapılan alacak bedelinin dahi nasıl oluşturulduğu, şayet var ise hasarlı emteanın sovtaj değerlendirilmesine tabi tutulup tutulmadığının anlaşılmadığını, hasarlanan mala ilişkin gerçek bir tespit yapılmadığını, şayet var ise ne kadar malın hasarlandığı ve ne kadarının kurtarıldığının dosyaya sunulması ve hasar miktarının ispatlanması gerektiğini, davacı yan dava dilekçesi ile herhangi bir eksper raporunu dosyaya sunmadığı bu nedenle hasar ve miktara itiraz ettiklerini, müvekkili şirketi davacı yana tem yön CMR (taşıyıcı sorumluluk poliçesi ) kesildiğini, bu kapsamda hasar talebi nedeniyle müvekkili şirketçe yerinde ekspertiz incelemesi yaptırıldığını, Ekspertiz raporu ve kaza tutanakları, resimler incelendiğinde kazanın oluşumunda davacı yana ait fiili taşımayı yapan aracın kusuru olmadığı, davacı yana ait ... / ... plakalı araç seyir halinde iken, 20.05.2022 tarihinde .../... mevkiinde... plakalı araç sürücüsü ... alt taşıyıcı aracına arkadan çarpması sonucu hasar meydana geldiğini, davacı sigortalı davasını kendi aracına arkadan çarpan... plakalı aracın ruhsat sahibine, şoförüne ve yeşilkart sigortacısına açması gerektiğini, davacı yanın aracına arkadan çarpan ... plakalı aracın şoförü ..., yeşilkart sigortacısı ise ... Sigorta olup davanın hasarda %100 kusurlu olan araç sürücüsü - sigortacısı ... Sigortaya açılması gerektiğini, hatta Türkiye ...'na tutanaklar ile yapılacak bir başvuru neticesi yeşilkart poliçesi ödemesi davalı yana direk yapılabileceğini, bu nedenle davanın ... Sigorta ile ...'e ihbarını talep ettiklerini, yine davanın ... Bürosuna ihbarını talep ettiklerini, tüm bu açıklanan nedenler ile davacı tarafın delillerinin asılları ile birlikte sunmasına ve taraflarına tebliğe ve karşı delil ve ek cevap haklarının saklı tutulmasına, husumet itirazlarının reddine, haksız yasal dayanağı olmayan havi davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Dosya kapsamındaki dava dilekçesi, ekleri ve dosyanın tümü hep birlikte incelenmiştir.
Mahkememizce tanık dinlenilmesine karar verildiği, ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi' nin ... talimat sayılı dosyasının 10/10/2023 tarihli celsesine dinlenen; tanık ..., ''davacı şirket benim arkadaşıma aittir, yaptıkları işleri biliyorum, davacı firma yurt dışına ihracat yapar, somut olayda davacıya ait iki tıra Belarus'a teslim edilmek üzere mal yüklendi, arka arkaya gidiyorlardı, ...'da arkadan gelen bir araç davacının tırına çarpıyor ve bu şekilde zincirleme kaza meydana geliyor, kazayı görüntüleyen kamera mevcuttur, davacıya ait arkadaki tır ve ürünler hasar görüyor, tüm kusur arkadan çarpan diğer araca aittir, davalı sigorta şirketi davacının tırlarını ve emtiyasını sigortalayan sigorta şirketidir, davacıya ait tır şoförünün kusuru olmadığı için sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle ödeme yapmamaktadır, davacı firma hasarın tespiti konusunda resmi kurumlar aracılığıyla tespitini yaptırmış ve tutanağını tutmuştur, davacı firmanın taşıdığı ürün tavuk ayağı idi, yaklaşık 39.000,00.-USD tutarındaydı, bozuldukları için imha edilmiş ve imha tutanağı tutulmuştur, yine bununla ilgili yapılan masraflar belgelendirilmiştir,"
... Asliye Hukuk Mahkemesi' nin ... talimat sayılı dosyasının 30/01/2024 tarihli celsesine dinlenen, Tanık ..., " taraflarla herhangi bir akrabalığım yoktur, davacı kurumun dönem dönem gayri resmi temsilciliğini yapmaktayım.davacı şirketin ... da bulunan gümrük işlemlerini yürütmekteyim, kendi adıma ... isimli gümrükleme şirketim bulunmaktadır, dava konusu kazanın nasıl olduğuna ilişkin bizzat görgüye dayalı bilgim yoktur, kaza gece saatlerinde olmuştur, sabah kazanın olduğu ... Liman kavşağına geldiğimde araçları gördüm, ben iş yerime geçerken araçların vaziyetini gördüm, kazadan haberdar değildim, benim görgüm kadarıyla arka arkaya araçlar birbirlerine çarpmış vaziyetteydi, hangi aracın çarptığını ve plakalarını hatırlamayamıyorum, davacıya ait olan araç orta bölümdeydi, üç tane araç hasar almıştı, davacıya ait aracın arka dorse kısmının sol tarafından malzemelerin bulunduğu alan dahil olmak üzere orta kısma doğru ezilmiş vaziyetteydi, dorse de bulunan ürünler açık durumdaydı, öndeki araca çarpması nedeniyle davacıya ait aracın ön tarafınında hasarlı olduğunu gördüm, davalı tarafından davacıya kaza nedeniyle davacıya ödeme yapılıp yapılmadığını bilmem, kaza olduktan sonra davacı şirkete ait olan araç içerisinde yer alan malzemeleri bizzat kendi şirketim ve personellerim tarafından ... Gümrük Müdürlüğünün görevli personellerinin gözetiminde başka araca aktarımını yaptık, toplam 3 günlük süre içerisinde aktarma işlemini tamamladık, dorse içerisinde tavuk olduğunu hatırlıyorum, 6-7 tonluk ürün hasarı mevcuttu, 19 tonluk ürün de pek kullanılır vaziyette değildi, ancak biz ürünleri kurtarabilmek için dorse aktarımını yaptık, buzdolabı kullanılamaz hale gelmişti, buzdolabının bozulması nedeniyle dorsede bulunan ürünler bozularak zayii olmuştur, benim bilgim ve görgüm bundan ibarettir."
... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi' nin ... talimat sayılı dosyasının 02/11/2023 tarihli celsesinde dinlenen; Tanık ..., " Ben ...'in gümrük işlerini takip etmek üzere ... Gümrük Müşavirliğinde çalışıyorum, olay günü iki tırı buradan yükledik, Sarp Gümrük Müdürlüğü'ne doğru yola çıktı, daha sonra yolda arkadan bir araç tırlardan birinin arkasına çarpmış, tırlardan biri de diğerine çarparak zincirleme kaza oldu öndeki tıra bir şey olmadı ancak arkadaki tırın soğuk hava zinciri bozulmuştu, kazadan ne kadar saat sonra olduğunu bilmiyorum ama kaza haberi bana geldi bende bunu sorumluluğumda olmamasına rağmen şirkete bildirdim, davacı şirket hemen o bölgedeki boş olan bir tırı kaza mahaline gönderdi, kazaya karışan tırdaki ürünleri gönderilen tıra yüklemişler, ... Gümrük Müdürlüğü'nün buna ilişkin tutanağı vardır, 24 saat sürmeden de tır tekrar bulunduğumuz ... Gümrük Müdürlüğü'ne geldi. Veteriner ve firmadaki kalite kontrol sorumluları ürünleri kontrol etti ancak ürünler bozulduğundan imhasına karar verildi. Benim olaya ilişkin bilgim ve görgüm bundan ibarettir tanıklık ücreti istemiyorum ." şeklinde beyanda bulundukları görülmüştür.
GEREKÇE
Dava konusu uyuşmazlık konusunun, 20/05/2022 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle davacının davalı ile aralarında düzenlenen sigorta sözleşmesi kapsamında zarar tazminatı talep edip edemeyeceği, talep edebilecek ise miktarının tespiti noktalarında toplandığı anlaşıldı.
Dosya ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde;
Dava, davacı taşıyıcının taşıdığı malların zayi olması sebebiyle malların bedeli kadar sigorta tazminatı talebine ilişkindir.
TTK md. 1401’de sigorta sözleşmeleri, “sigortacının bir prim karşılığında, kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini zarara uğratan tehlikenin, rizikonun, meydana gelmesi hâlinde bunu tazmin etmeyi ya da bir veya birkaç kişinin hayat süreleri sebebiyle ya da hayatlarında gerçekleşen bazı olaylar dolayısıyla bir para ödemeyi veya diğer edimlerde bulunmayı yükümlendiği sözleşme” şeklinde tanımlanmaktadır. Sigorta priminin tamamının ya da ilk taksitinin ödenmesi ile birlikte sigorta sözleşmesi kapsamında sigortacının rizikoyu üstlendiği kabul edilmektedir. Tarafların hak ve yükümlülükleri ile sigorta sözleşmesinin genel ve özel şartları poliçe ile belirlenir. TTK md. 1427 uyarınca, taraflar arasında aynen ödemeye ilişkin bir anlaşma bulunmadığı takdirde sigorta tazminatı nakden ödenir. Sigorta tazminatı, rizikonun gerçekleşmesinden sonra, belgelerin sigortacıya verilmesinden ve sigortacının araştırmasının tamamlanmasından sonra muaccel olur. Bu süre herhalde TTK md. 1446 uyarınca yapılan ihbardan sonra kırkbeş gündür. Borcun muaccel olması ile birlikte ayrıca bir ihtara gerek kalmadan sigortacı temerrüde düşer. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 32. maddesine göre, sigortacı iyi niyet kurallarına aykırı olarak sigorta tazminatının ödenmesini geciktiremez. Sigortacının tazminat ödeme borcunun karşılığında sigortalının esas yükümlülüğü primleri ödemektir.
Rizikonun gerçekleşmesi ile birlikte sigortalı, durumu hemen ve en kısa sürede sigortacıya bildirmekle yükümlüdür. Sigortalıya bu yükümlülüğün yüklenmesindeki amaç, sigortacının rizikodan doğan hasarı tespit etmesi ve zararın büyümesi için gereken önlemleri alması için olanak sigortacıya imkân tanınmasıdır. İhbarın şekli konusunda açık bir hüküm bulunmamakla birlikte, tarafların tacir olduğu durumlarda TTK md. 18/III’ün uygulanması gerekir. İhbarın geç yapılması halinde, bu gecikme zararın ve tazminatın artmasına sebep olduysa, kusur durumuna göre, tazminattan indirim yapılabilir. TTK md. 1446’ya göre, sigortacının rizikonun gerçekleştiğini fiilen öğrenmesi gerekir, ihbar yapılmasa beli fiilen durum biliniyorsa, tazminattan indirim yapılmaz. Rizikonun gerçekleşmesi ile birlikte sigortalı, gereken bilgi ve belgeleri sigortacıya vermekle ve sigortacının inceleme yapmasına izin vermekle yükümlüdür. Yine sigortalı, zararın önlenmesi, azaltılması, artmasının önlenmesi ve sigortacının üçüncü kişilere olan rücu haklarının korunabilmesi için gereken önlemleri almak zorundadır. Bu hususta sigortalının, sigortacının talimatlarına uygun davranması gerekir. Bu yükümlülüğe aykırı davranılması sebebiyle sigortacı olumsuz bir duruma düşerse, kusur durumuna göre tazminattan indirim yapılabilir.
Somut olayda davacı, dava dışı ... şirketine ait tavuk ayaklarını, ... uyruklu ... ... ...’ye taşımayı üstlenmiştir. Taşıma sırasında aracın soğutma sisteminin arızalanması sebebiyle, taşınan ürünler zayi olmuş ve gümrükte düzenlenen tutanak ile imha edilmiştir. Dolayısıyla taşıma sırasında ürünlerin zayi olması ile zararın doğduğu sabittir. Taşıma işinin niteliği gözetildiğinde CMR hükümlerine tabi olduğu anlaşılmıştır. CMR md. 17’ye göre “Taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur.”
Davacı taraf zararının ürün bedeli kadar olduğunu beyan ederek, ürün bedeli kadar zararı sigorta tazminatı olarak talep etmiştir. Talep edilen ürün bedeli zararının kimin hukuki alanında olduğu ve kimin talep edebileceğinin değerlendirilmesinde; davacının taşıyıcı konumunda olduğu, ürünlerin maliki olmadığı ve bu sebeple ürünlerin zayi olması sebebiyle meydana gelen zararın taşıyıcının zararı olmadığı kanaatine varılmıştır. Davacı taraf, ürünlerin maliki olan taşıtanın uğradığı zararı giderdiğini, yani talep ettiği ürün bedeli zararını taşıtana ödediğine dair bir beyan ve delil sunmamıştır. Bundan başka taşıma sözleşmesi gereğince cezai şarta ilişkin ya da taşıma bedeline ilişkin de herhangi bir iddia ve talepte bulunmamıştır. Bu sebeple taraflarca getirme ilkesi ile taleple bağlılık ilkesi ile zarar iddiası ve tazminat talebi, ürün bedeli ile sınırlı olarak değerlendirilmiştir.
Yukarıda açıklanan sebeplerle; davacının taşıyan sıfatı gereğince taşınan ürünlerin zayi olması sebebiyle ürün bedeli zararına uğramadığı, işbu zararın ürünlerin maliki olan taşıtana ait olduğu, taşıyanın taşıtanın zararını giderdiğine ilişkin bir belge sunmadığı ve dolayısıyla davalıdan sigorta tazminatı talep edemeyeceği kanaatiyle davanın reddine karar verilmiştir.
HUAK 18/A-(13) ve (14). Fıkrası hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak ...Dava Şartı Dosya Numarası ... sayılı dosyasından arabulucu olarak atanan ... ekte sunulan 3.120.-TL tarife bedeli üzerinden kesilen 07/02/2023 tarihli Serbest Meslek Makbuzu doğrultusunda ödeme yapıldığı tespit edilerek, davanın reddine karar verildiği de dikkate alınarak davacı aleyhine ara buluculuk giderlerinin de yükletilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan, Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 199,05.-TL eksik harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 24.380,00.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Zorunlu arabuluculuk başvurusu nedeniyle devletçe karşılanacak 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
6-Fazla yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
Dair, miktar itibariyle istinaf sınırı altında kaldığından KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/02/2025

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır