mahkeme 2025/970 E. 2025/1001 K.

T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2025/970 Esas
KARAR NO:2025/1001

DAVA:Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ : 29/12/2025
KARAR TARİHİ : 31/12/2025

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından tanzim edilen; ... Bankası AŞ ... şubesine ait ... Limited Şirketi tarafından keşide edilen 1.000.000,00TL bedelli 26/09/2025 tanzim tarihli keşide yeri İstanbul olan ... seri nolu çekin henüz bilinmeyen bir şekilde elden çıktığını ve kimliği belirsiz kişiler tarafından ele geçirildiğini, çekin kötüniyetli 3. Şahıslarca bankadan tahsil edilmesini engellemek amacıyla çeklerin teminat mukabilinde ödemeden men karar verilmesini, akabinde çeklerin iptali talep etmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde; Dava, kıymetli evraklardan olan çekin iptali istemine ilişkindir.
Somut olayda davacı şirket yetkilisi tarafından mahkememize ibraz edilmiş olan dava dilekçesinde özetle; ... / İstanbul Şubesine ait, ... seri numaralı, keşidecisi davacı .... Ltd. Şti., lehtarı ... Org. Ve Tan. Hizm. Ltd. Şti. Olan, keşide yeri İstanbul, keşide tarihi 26.09.2025 olan, 1.000.000,00 TL bedelli çekin kimliği belirsiz kişilerce tahrifat yapılarak yeniden tedavüle sokulmaya çalışıldığından bahisle çekin iptaline karar verilmesini talep etmiş olduğu görülmüştür.
Yasal Mevcuat incelendiğinde; 6102 Sayılı Türk Ticarek Kanunu madde 651'e göre "Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. " şeklinde düzenleme ile yine aynı kanunun 652. Maddesinde " İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." şeklinde düzenleme mevcut olup bu düzenlemenin ve 818/s. maddesinin yollaması gereği poliçenin iptaline ilişkin hükümler çekin iptalinde de uygulanacaktır.
6102 Sayılı TTK' nın 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davası, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye, hakkın senetsiz olarak ileri sürülmesi veya borçludan yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilme imkanı verir (TTK m. 651-652).Aynı Kanunun 759. maddesi uyarınca, iptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zayi olduğunu inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak, çekin bir suretini ibraz etmek yahut da çekin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 790. maddesinde "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" düzenlemesi bulunmaktadır. Uyuşmazlığa ilişkin yasal düzenleme TTK nun 818/s atfıyla uygulanacak TTK nun 757 ve devamı maddeleri uyarınca "iradesi dışında poliçe (çek) elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerinde ki asliye ticaret mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.TTK 764(1) elden çıkan poliçe ,verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa iptaline karar verilir" şeklinde olup, kural olarak çeki elinde bulunduran yetkili hamil tarafından çekin iradesi dışında elinden çıkması sebebiyle hasımsız olarak çek iptali davası açılması gerekmekte olup somut olay bakımından yapılan incelemede; davacının keşideci olduğu görülmüştür.
6102 sayılı TTK'nun 651 ve TTK 'nun 818/s bendi yollaması ile aynı Kanunun 757. ve devamı maddelerine göre açılacak kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin davalarda, dava açma yetkisi hamile ait olup, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Mahkememizin işbu dosyası ile benzer mahiyette bulunan ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 2022/1182 Esas, 2022/1434 Karar Sayılı, 04/07/2022 Tarihli "Dava; zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. ... Dosya kapsamı delillere göre, zayi istemine konu edilen çekin keşidecisinin davacı olduğu, dava dilekçesi ile celp ve ibraz edilen kayıtlar ile sabittir. TTK'nın 651. maddesindeki genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK'nın 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı, keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır.(benzer nitelikte Yargıtay 11. HD. 19/04/2018 tarihli 2016/10022 - 2018/2952 sayılı ilamı) Bu nedenlerle, ilk derece mahkemesince verilen kararda (Davanın HMK. 6100 sayılı kanunun 114/1-d ve 115/2. Maddeleri gereği aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine) usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, davacı istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir." şeklindeki ilamı da göz önünde bulundurulduğunda davacı keşideci tarafından eldeki davayı açmakta aktif husumet ehliyetinin bulunmaması sebebiyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş olup HMK'nin 320/1. Maddesinin "(1) Mahkeme, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir." şeklindeki düzenlemesi uyarınca emsal mahiyette olan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesinin 2025/528 Esas, 2025/589 Karar Sayılı,
10/04/2025 Tarihli ilamı, keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmadığı da göz önünde bulundurulduğunda dosya üzerinden inceleme yapılarak aşağıdaki şekilde karar tesis edilmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklanmış olduğu üzere;
1-Davacının davasının aktif husumet yokluğundan usulden reddine,
2-Davacının ihtiyati tedbir talebinin reddine
3-Alınması gerekli olan 615,40-TL karar ilam harcının başlangıçta dava açılırken peşin olarak alınan 615,40-TL harçtan mahsubuna,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair tarafların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi. 31/12/2025

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır