mahkeme 2023/82 E. 2023/492 K.

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO : 2023/78 Esas
KARAR NO : 2023/517
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 21/02/2023
KARAR TARİHİ : 12/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin sigortalısı ... San. Ve Tic. A.Ş.'ne ait Kaynak Makinesi emtiasının Türkiye'den Amerika'ya taşınmasını işinin davalı tarafından gerçekleştirildiğini, emtianın nakliyesi esnasında hasara uğradığının tespit edildiğini, yapılan araştırma ve ekspertiz çalışması sonucunda müvekkilinin sigortalısının 134.670,00.TL zararını 15/08/2022 tarihinde tazmin ettiğini beyanla, ödenen 134.670,00.TL tazminatın ödeme tarihi olan 15/08/2022 tarihinden itibaren Devlet Bankalarının USD hesabına uyguladığı en yüksek faiz oranıyla davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin taşıyan olmadığını, taşıyan ... ... ... Limited şirketinin acentesi olduğunu, bu nedenle pasif husumet yönünden davanın reddinin gerektiğini, aktif husumet itirazlarının bulunduğunu, hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, milletlerarası yetki itirazlarının bulunduğunu, yetkili Mahkemelerin Singapur Mahkemeleri olduğunu, süresinde ve usulüne uygun yapılan bir hasar ihbarının bulunmadığını, yapılan ödemenin teminat harici olduğunu, bu nedenle ödemenin lütuf ödemesi olduğundan rücu haklarının bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların davalı sorumluluğunda deniz taşıması esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talepli alacak davası olup, uyuşmazlığın konusunun; davanın hak düşürücü ve zamanaşımı süresi içinde açılıp açılmadığı, davalının milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin olup olmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 02/11/2023 tarihli raporda; İhtiaf konusu navlun sözleşmesi tahtında ortaya çıkacak uyuşmazlıklar bakımından Türk mahkemelerinin münhasır yetkisinin bulunduğu, Davacının, sigorta himayesi kapsamındaki rizikonun gerçekleşmesi sonucunda bir kısım emtianın ... Launceston gemisi ile sevkiyatı sırasında hasarı nedeniyle geniş teminata haiz geçerli bir sigorta sözleşmesine dayanarak 15.08.2022 tarihinde sigorta tazminatı ödediği, Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetine haiz olduğu, Hasarın, konteyner içerisine parsiyel yüklenen kaynak makinasının uygun bir teknikle istiflenmemesi/sabitlenmemesi sebebiyle oluştuğu, konteyne için istifleme ve sabitlemeden emtianın taşıma işini organize eden ve navlun faturası keşide eden davalı ... ... A.Ş nin sorumlu olduğu, Heyetimiz'in teknik değerlendirmesine bağlı kalınarak, hasarın eşyanın Davalı taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu süre içerisinde meydana geldiği, emtianın konteyner içerisinde sabitleme işleminin Davalı'nın sorumlu olması nedeniyle, emteanın uğradığı hasardan taraflar arasındaki akdi ilişki tahtında genel hükümler uyarınca (BK madde 112) sorumlu olduğu, Hasar miktarının toplam 8.540,44 USD karşılığı 134.670,00 TL tutarındaki zarar miktarının, makul ve kadri maruf olduğuna ilişkin görüş ve tespitlerini bildirmişlerdir.
Taraf vekillerince davaya ilişkin tüm delilleri, konişmento, nakliyat sigorta poliçe örneği, ödeme belgesi, hasar dosyası, navlun faturası dosyaya sunulmuştur.
Esasa geçmeden önce hak düşürücü süre yönünden yapılan değerlendirmede ; TTK 1188. maddesinde göre kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir. Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir. Dosyadaki bilgi ve belgelerden emtiadaki hasarın 02.03.2022 tarihinde meydana geldiği, 21.02.2023 tarihinde davacının icra takibine giriştiği görülmekle davanın TTK 1188 gereğince hak düşürücü içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Somut olayda taşımaya konu emtianın ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi tahtında 23.12.2021 tarihinde düzenlendiği, geçerli bir sigorta sözleşmesi mevcut olup satış şeklinin ... olduğu buna göre emtianın alıcı ve satıcı tarafından belirlenmiş olan teslim yerinde boşaltma için hazır durumda nakliye aracının üzerinde alıcı emrine bırakılması ile teslim gerçekleşeceği, belirlenen teslim yerinde malın alıcı emrine bırakılmasına kadar yapılan tüm masraflar ve riskler satıcıya ait olup, belirlenen yerde malın teslim alınmasından sonra yapılacak tüm gümrük işlemleri, masrafları, gümrükte doğan vergi, resim, harçlar ise alıcıya aittir. İş bu davada taşımaya konu emtiayı sigorta ettirenin satıcı olduğu, teslim yerinin USA olduğu, gümrük beyannamesinden emtianın satış bedelinin ödenmesinin mal mukabili olduğunun görüldüğü , buna göre alıcı teslim aldıktan sonra ödemenin yapılacağının anlaşıldığı ayrıca dosya içerisinde alıcı ... ... firmasının hasar ödemesinin davadışı satıcıya ödenebileceğine dair imzalı ve kaşeli muvafakat belgesinin olduğu görülmekle satıcı sigortalının iş bu davada sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, hasarın sigorta teminatı süresi içinde gerçekleştiği, sigortacının da hasarlanma bedelini 15.08.2022 tarihinde 134.670,00 TL yi sigortalıya ödediği anlaşılmakla davacının TTK 1472 uyarınca aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Davalı ... ... Lojistik tarafından davadışı sigortalı ... San adına 05.01.2022 tarihli ... fatura numaralı navlun faturası düzenlendiği, ... ... ... Lımıted tarafından ... numaralı davaya konu olan konişmentonun tanzim edildiği, yükletinin davadışı sigortalı satıcı ..., alıcının ABD de mukim ... ... firması olduğu, taşımanın Ambarlı Limanından Newyork limanına yapılacağı, konişmentonun ... ... ... Lımıted adına ... ... Lojistik tarafından imzalandığının görüldüğü, TTK'nun 1238/f.1 hükmünde konişmentoyu taşıyan sıfatıyla imzalayan veya konişmento kendi nam ve hesabına imzalanan kişinin taşıyan sayılacağı öngörüldüğünden, eldeki dosyada taşıyanın yurt dışı merkezli ... ... ... Limited firması olduğu kabul edilmiştir. Davalı ... ... Lojistiğin cevap dilekçesinde ... ... ... Lımıtedin acentesi olduğu ve bu sebeple kendilerine asaleten dava yöneltilemeyeceğine dair beyanda bulunduğu, gerçekten de ... ... Lojistik'in yurtdışı merkezli ... ... ... Lımıtedin acentesi olduğu , TTK'nın 102.maddesinde acente; "ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya işletmenin çalışanı gibi işletmeye bağlı bir hukuki konuma sahip olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak belirli bir yer veya bölge içinde sürekli olarak ticari bir işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi veya bunları tacir adına yapmayı meslek edinen kimse" olarak tanımlandığı, TTK m. 105' de; "acente aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmeler ile ilgili her türlü ihtar, ihbar ve protesto gibi hakkı koruyan beyanları müvekkili adına yapmaya veya bunları kabule yetkilidir, bu sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acente, müvekkili adına dava açabileceği gibi kendisine karşı da aynı sıfat ile dava açılabilir" düzenlemesine yer verildiği görülmüştür. TTK 105 vd. maddeleri ve Yargıtay İçtihatları uyarınca acentenin acente vasfıyla yaptığı işlemler, adına hareket ettiği kişi hakkında hüküm doğuracaktır. Acentenin kendi adına navlun sözleşmesi düzenlemesi onun bu sıfatını değiştirmeyecektir. (Yargıtay 11. HD. 26.10.2020 tarihli 2020/277 E. 2020/4400 K.) Bu düzenlemeler uyarınca sigorta şirketinin rücu davasını doğrudan taşıyan firmaya yada bu firmaya izafeten acentesine yöneltmesi gerekmekte olup, davacının HMK 124 uyarınca taraf değişikliği talebinde bulunduğu, Yargıtay ... HD sinin 08.12.2015 tarihli 2014/... E. 2015/... K sayılı kararı doğrultusunda davacının talebinin kabul edilebilir yanılgıya dayandığından davaya ... ... ... Lımıtede izafeten ... ... Lojistik adına devam edilmiş ve iş bu davalının TTK 1238 uyarınca pasif husumet ehliyetinin bulunduğu kabul edilmiştir.
Dava dışı sigortalı ... San. ve Tic. A.Ş. tarafından ABD'de bulunan ... ... isimli firmaya 23.12.2021 tarih ve ... nolu fatura kapsamında brüt 1230 kg. ağırlığında 1 kap Kaynak makinası, DAP USA teslim şartı ile 43.510,00 USD bedel karşılığında satılmıştır.
... ... ... LIMITED tarafından düzenlenmiş bulunan 04.01.2022 tarih ve ... no.lu Konişmentoya göre; yükletenin Bursa'da mukim ... San. ve Tic. A.Ş.; alıcının ABD'de bulunan ... ... şirketi olduğu, taşıma konusu brüt 1.230 kg. ağırlığında ve 6.70 metreküp hacminde 1 kap Kaynak makinası cinsi emtianın, parsiyel olarak istiflendiği ... no.lu 40' HC konteynerin İstanbul /Ambarlı limanında " ... " gemisinin 152W sayılı seferi için 04.01.2022 tarihinde yüklenerek varış yeri olan ABD'nin New York limanına deniz yoluyla sevk edildiği, nihai teslim yerinin ise ...olduğu anlaşılmıştır.
Davaya konu taşımada, konşimentoda yukarıda belirtildiği gibi ... kaydı bulunmakla; ... Konteyner yüklemelerinde taşımayı organize eden Taşıma İşleri Organizatörü parsiyel mallann (birden fazla gönderen/alıcıya ait yükler) toplanıp bir araya getirildikten sonra konteynere yüklenmesini takiben gemi acentesine (taşıyıcı armatör firma temsilcisi) teslim eder. Yani eşyanın bir konteyner içinde konsolide işlevleri ile sevkini nihayetinde varış limanında gönderilen alıcıya teslimini gözeterek sağlar.
Dava konusu makine, metalleri birleştirmeye yarayan kaynak makinesidir. Emtia 04.01.2022 tarihinde Ambarlı limanından ... adlı gemiye yüklenerek ABD'nin New York limanına deniz yoluyla sevk edildiği ve konteynerin gemiden limana tahliyesini müteakip ürünün tahliyesi için... limanının CFS sahasına getirildiği ve burada yapılan kontrolde, konteyner içindeki kaynak makinesinin, trafo arka kapağının ezik, regülatör bağlama sacının hasarlı, regülatör kontrol düğmelerinde kırıklar, acil buton sacının eğilmiş, silindir rekorunda kırılma ve gömleğinde hasar, fan kapağının kırık, rekor susturucu hortumda eziklik, kontrol ünitesi ekranının kırık, pano kapağının hasarlı olduğunun tespit edildiği, diğer firmalara ait bazı ürünlerin de hasarlı olduğunun ekspertiz raporunda belirtildiği, hasarlanan emtiaların fotoğraflandığı, hasarın kayıt altına alındığı ancak limanda tutulan hasar tutanağının dosyaya sunulu olmadığı görülmüştür.
Dosyaya sunulu bilirkişi raporunda ; kaynak makinesi naylon ambalaj ile sarılı şekilde ahşap bir platform üzerine yerleştirildikten sonra etrafı da ahşap malzeme ile kaplanarak sandık oluşturulmuş; sandık ara desteklerle güçlendirilmiş; kaynak makinesi ile ahşap sandık arasında kalan bölüm de ahşap malzeme ile desteklendiği, New Jersey tahliye limanında çekilen fotoğraflar incelendiğinde, kaynak makinesinin konteynerin sol tarafına yerleştirildiği ancak sağ tarafında boşluk olduğu; konteyner içindeki diğer firmalara ait bazı emtiaların kaydığı ve birbiri üzerine yaslandığı; kaynak makinesinin sağ tarafının boş olması nedeniyle kayan bazı ürünlerin kaynak makinesinin sağ tarafına yaslanarak sandığını kırmış olduğu, balon, strafor veya benzeri yumuşak ve mukavim dolgu malzemeleri ile konteyner içindeki boşlukların doldurulması ve sandıkların / paketlerin hareket etmelerinin ve birbirlerine çarpmalarının önlenmesi gerekeceği, davalı nakliyeci ... ... A.Ş. tarafından veya gözetiminde ... deposunda parsiyel yüklerin konteyner içindeki istiflemesinin ayıplı yapılması nedeniyle hasarın meydana geldiğinin belirtildiği, tüm deliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde mahkememizce ... no.lu konteynerin dış yapısında, içerisindeki paletlerin dağılıp saçılmasına neden olabilecek fiziki bir darbenin/hasarın mevcut olmadığından konteynerin taşındığı geminin İstanbul'dan New York'a kadar yapmış olduğu uzun deniz yolculuğu esnasında karşılaştığı kötü hava şartlarına bağlı olarak meydana gelen sarsıntılar/devinimler sırasında, konteyner içerisine yüklenen değişik müşterilere ait paletlerin/kolilerin, sabitleme (lashing) işleminin yetersiz olması nedeniyle, hareket ederek birbirine çarpması sonucu 1 palet içerisinde bulunan kaynak makinasının hasarlandığı kabul edilmiş ve söz konusu hasarın meydana gelmesinde davalının sorumluluğunun bulunduğu kabul edilmiş, bilirkişi raporunda emtianın sovtaj değerinin olmadığının belirtilmesi ve ekspertiz raporunda hesaplanan bedelin kadri marufunda olduğu belirtildiğinden davanın 134.670,00 TL üzerinden kabulüne karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın kabulü ile 134.670,00 TL nin ödeme tarihi olan 15.08.2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
2-Karar harcı olan 9.199,30.TL'den peşin alınan 2.299,83.TL'nin mahsubu ile bakiye 6.899,47.TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan ( 2.505,33.TL ilk harç 126,25.TL posta ücreti ve 9.000,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 11.631,58TL'nin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davacı vekili için takdir edilen 21.547,20.TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3,120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın kabulüne karar verildiğinden davalıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/12/2023

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır