mahkeme 2023/379 E. 2025/652 K.

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO:2023/379 Esas
KARAR NO:2025/652

DAVA tirazın İptali
DAVA TARİHİ:28/08/2023
KARAR TARİHİ:09/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalıya ait 3 adet konteynerin müvekkili tarafından Mersin Limanından İtalya'nın Ravenna Limanı'na deniz yolu ile taşındığını, ancak yüklerin malın alıcısı tarafından süresinde teslim alınmadığını, planlanan sürede de boşaltma yapılmadığını, bu nedenle doğan demuraj ve ardiye bedellerinin geminin sahibi tarafından müvekkili şirkete yöneltildiğini, müvekkilinin de ardiye ve demuraj ücreti olarak düzenlenen toplam 6 adet faturayı ödemek durumunda kaldığını, söz konusu taşımada müvekkili yahut armatör tarafından kaynaklanan herhangi bir gecikme olmadığını, alıcının yükü çekmediğini ve müvekkilin de davalıya yüklerin çekilmediğini bildirdiğini bir an önce alıcı ile iletişime geçilmesi gerektiğini bildirdiğini, gelinin aşamada davalının borcunu inkar ettiğini ve müvekkiline borcun ödenmediğini, ödenmeyen ardiye ve demuraj ücretlerinin tahsili için ... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı icra takibine başlandığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla ... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı icra takibine yapılan itirazın iptaline ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilin davacıya yalnızca ... numaralı faturaya istinaden 3.298,77 TL borcunun bulunduğunu, bunun haricinde borcunun bulunmadığını, Müvekkilinin taşımadan doğan cari hesap borcu sebebi ile alacaklı olduğunu iddia eden davacı tarafın, borcun hangi temel ilişkinin neye dayandığını, gerçek bir ticari ilişki ürünü olup olmadığını ve gerçekte böyle bir alacağın varlığını ticarî defter ve diğer ticari kayıtları ile ispat etmekle yükümlü olduğunu beyanla davanın reddine ve %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkememizde açılan işbu davanın, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/08/2023 tarih ve ... Karar sayılı Gönderme kararı ile açıldığı anlaşılmıştır.
Dava, taraflar arasındaki taşıma ilişkisinden kaynaklanan navlun ve demuraj faturalarından oluşan cari hesap alacağının tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup uyuşmazlığın davacı yanca alacağa konu taşıma hizmetinin ifa edilip edilmediği, demuraj faturaları bakımından davacı yanca dava dışı firmaya demuraj bedellerinin ödenip ödenmediği, demuraj bakımından davalının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ile neticede var ise davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.
... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Anonim Şirketi, borçlusunun ... Şirketi olduğu, 29/03/2023 tarihinde 30.841,00.EURO ve 3.298,77.TL'nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 10/04/2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 07/04/2023 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 28/08/2023 tarihinde İİK 67. maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... ve ... tarafından tanzim edilen 21/06/2024 tarihli raporda; Dava konusu taşıma hizmetinin ifa edildiği, Davacı şirketin, Davalı şirketin akdi taşıyanı konumunda olduğu, Davalı şirketin Davacının taşıtanı konumunda olduğu, Davacı şirket tarafından konu yüklere ait 27.762-EUR fatura toplamı, 03/02/2023 tarihinde ... 29.664,00 EUR tutarında ödeme yapıldığı, ödeme belgesinin dosyada bulunduğu, ancak ödemede bir açıklama bulunmadığı görülmektedir. Davalı şirketin Davacının taşıtanı ve Davadışı şirketin akdi taşıyanı olduğu, Taşıma ilişkisi incelendiğinde demuraj, liman ve taşıma ücretleri bakımından Davalı şirketin Davacı şirkete karşı sorumlu olduğu, Fiili taşıyan faturalarında hangi tarifenin kullanıldığının bilinmediği ancak varış ihbarındaki internet sitesinde o tarihlerdeki fiili taşıyan tarifelerine göre yapılan hesap sonucunda 23.809 eur ardiye ve demuraj ücreti hesaplandığı, Davacı şirketin Davadışı fiili taşıyan tarafından adına tanzim edilen ardiye ve demuraj faturaları toplamı 27.762 eur tutar için 29.664,00 EUR tutarında ödeme belgesi sunduğu, 79 eur tutarın daha önceki cari dönemden kaldığı ve Davalı defterlerinde de kayıtlı olduğu, bu kapsamda yapılan hesaba göre Davacının Davalıdan toplam 27.841 eur alacaklı olduğu, Ancak Davacı şirketin konu demuraj ve ardiye masrafları için 30.841 eur tutarında yansıtma faturası tanzim ederek takip ve dava konusu yaptığına ilişkin tespit ve görüşlerini bildirmişlerdir.
Tarafların beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi için dosya kaptan bilirkişi ...'ye yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi tarafından tanzim edilen 24/02/2025 tarihli ek raporda; Davacı vekili tarafından dosyaya sunulan tarifenin Trieste / İtalya limanına ait olduğu, Fiili taşıyan internet sitesindeki tarifeden ve fiili taşıyan faturalarındaki ücretlendirmeden farklı olduğu, Davacı şirketin Davadışı fiili taşıyan tarafından adına tanzim edilen ardiye ve demuraj faturaları toplamı 27.762 eur tutar için 29.664,00 EUR tutarında ödeme belgesi sunduğu, 79 eur tutarın daha önceki cari dönemden kaldığı ve Davalı defterlerinde de kayıtlı olduğu, bu kapsamda Davacının Davalıdan toplam 27.841 eur alacaklı olduğu, Ancak Davacı şirketin konu demuraj ve ardiye masrafları için 30.841 eur tutarında yansıtma faturası tanzim ederek takip ve dava konusu yaptığı görülmektedir. Fiili taşıyan faturalarında hangi tarifenin kullanıldığının bilinmediği ancak varış ihbarındaki internet sitesinde o tarihlerdeki fiili taşıyan tarifelerine göre Bilirkişi tarafından yapılan hesap sonucunda 23.809 eur ardiye ve demuraj ücreti hesaplandığı, 28.11.2024 teslim tarihine göre ve internet sitesinde o tarihlerdeki fiili taşıyan tarifelerine göre Bilirkişi tarafından yapılan hesap sonucunda 12.141 eur ardiye ve demuraj ücreti hesaplandığına ilişkin görüşlerini bildirmiştir.
Dosyada bulunan e-posta yazışmaları, varış ihbarnameleri, faturalar ile dosyaya celp edilen gümrük kayıtları bir arada değerlendirildiğinde; davalı şirket tarafından 12/09/2022 tarihinde e-posta ile taşıma talebinin gönderildiği, davacı
şirket tarafından fiyat teklifi ve taşıma detaylarının verildiği, navlun faturaların dosyada bulunmadığı ancak muhasip bilirkişi marifeti ile defter kayıtlarında yapılan incelemede navlun fiyatı ile örtüşen faturaların Davacı tarafından Davalı adına tanzim edildiği ve Davalı tarafından ödemesinin yapıldığı, Gümrük beyannamesi ve satış faturasına göre dava dışı...’nın satıcı konumunda olduğu, dava dışı... ... şirketinin ise alacı konumunda bulunduğu ve teslim şeklinin EXWORK olarak belirlendiği, bu teslim şekline göre satış anlaşması yapıldığı, bu durumda asıl taşıtanın dava dışı alıcı... ... şirketi olduğu anlaşılmıştır. Davaya konu taşımaya ilişkin konşimentolar dosyada bulunmamakla birlikte dosya kapsamındaki bilgi, belge, haberleşmeler ve beyanlara göre, Dava
dışı alıcı şirketin taşıma talimatını Davalı şirkete gönderdiği, Davalı şirketin taşıma talimatını Davacı şirkete gönderdiği, Davacı şirketin ise taşıma talimatını Fiili taşıyan dava dışı ... şirketine gönderdiği ve bu taşıma ilişkisine göre; Davalı şirketin, Dava dışı alıcı şirketin akdi taşıyanı ve Davacı şirketin taşıtanı olduğu, Davacı şirketin, davalı şirketin akdi taşıyanı olduğu ve Dava dışı ... şirketinin fiili taşıyan olduğu anlaşılmıştır.
Dava konusu taşımanın yerine getirilmiş olduğu ve emtiaların netice itibarı ile dava dışı alıcı tarafından teslim alındığı hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davaya konu edilen 30.841,00 EURO bedelin, ... numaralı konteynerlerin dava dışı alıcı tarafından, taşıyan tarafından belirlenen serbest süre içerisinde teslim alınmaması nedeni ile oluşan demuraj ve ardiye faturalarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi, gönderilenin belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyneri başka taşımalarda kullanacaktır. Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, arlan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir Söz konusu ücret, dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltıldığı güne kadar geçen süre, belli bir gün adedinden fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demoraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demorajı" denilmektedir Bu istem, konteyner gecikme ücrcti yahut konteyner işgaliye ücreti olarak ifade edilebilir. Konteynerlerin iadesindeki gecikme sebebiyle bir bedel isteyebilecek kişi navlun sözleşmesine göre "taşıyan"dır. Söz konusu taşıyan taşıma işini fiilen yerine getirmiş olan kişidir.
Navlun sözleşmesinin gönderileni eğer navlun sözleşmesinin aynı zamanda tarafı değilse, diğer bir ifadeyle, taşıtan değilse anılan ücret ve masrafların borçlusu değildir. Ancak TTK 1203 maddesi koşullarının gerçekleşmesi hâlinde gönderilen söz konusu masraflardan sorumlu hâle gelir. Gönderilenin TTK 1203 maddesi kapsamında yer alan kalemlerden sorumlu tutulabilmesi, iki koşulun bir arada gerçekleşmesine bağlı kılınmıştır. Buna göre, gönderilenin sorumlu olabilmesi için, konişmento veya konişmentonun atıf yaptığı navlun sözleşmesinde gönderilenin anılan borçlardan sorumlu olacağı ilkesine yer verilmesi ve yükün gönderilen tarafından tesliminin istenmesi gereklidir. Bu koşullar karşılandığında taşıtan borçtan kurtulur. Davaya konu alacağa ilişkin her 3 konteyner muhteviyatı emtianın dava dışı alıcı tarafından teslim alındığı dosya kapsamında sabittir. Davaya konu demuraj oluşmasında davalının sorumluluğunun bulunduğuna dair dosyaya herhangi bir delil de sunulmuş değildir. Buna göre TTK 1203 ve 1205 maddeleri uyarınca dava konusu olan demuraj ile tahliye limanında oluştuğu anlaşılan ardiye bedelleri bakımından davalı taşıtanın sorumluluğu bulunmadığı mahkemece kabul edilmiştir.
Davaya konu edilen diğer alacak kalemi olan 3.298,77.TL alacağa ilişkin olarak ise dosyaya herhangi bir taşıma belgesi yahut dayanak delil sunulmamıştır. Ancak davalı vekili tarafından dosyaya sunulan cevap dilekçesi ile müvekkilinin davacıya yalnızca ... numaralı faturaya
istinaden 3.298,77 TL borcu bulunduğu, bu borcun ise 05/09/2023 tarihinde ödendiği belirtilerek cevap dilekçesi ekine ödemeye ilişkin ödeme dekontunu eklediği anlaşılmıştır. Dosyada yapılan muhasip incelemesi neticesinde Türk lirası cinsi tutarların 29/03/2023 takip tarihinde Davacı ve Davalı şirketin muhasebe
kayıtlarında yer aldığı ancak bu tutar için 05/09/2023 tarihinde ödeme yapıldığı ve
bakiyenin kalmadığı tespit olunmuştur. Bu nedenle davaya konu edilen bu bedel davalının kabulünde olmakla birlikte, ödemenin icra takibi ile dava açılmasından sonraki bir tarihte yapılmış olması nedeni ile bu bedel bakımından icra takiben devam edilerek, yapılan ödemenin icra müdürlüğü tarafından kapak hesabı yapılmak sureti ile icra giderleri ile faiz bakımından bakiye bedelin belirlenmesi için takibe devam yönünde karar vermek gerekmiştir.
Açıklanan nedenlerle, her ne kadar dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ile davacı tarafından davaya konu edilen demuraj ve ardiye bedellerinin dava dışı firmaya ödenmiş olduğu ve davalının davacı nezdinde taşıtan sıfatı bulunduğu tespit olunmuşsa da, talebe konu edilen konteyner muhteviyatı eşyaların dava dışı alıcı tarafından teslim alınmış olması, konteynerlerin dava dışı alıcı tarafından iade edilmiş olması, demuraj ve ardiye masrafları oluşması bakımından davalı sorumluluğu bulunduğunun ortaya konulamamış olması hususları bir arada değerlendirilerek, TTK 1203 ve 1205 maddeleri uyarınca bu bedellere bakımından davamı sorumluluğu bulunmadığı kanaati ile bu talep bakımından davanın reddine, Türk Lirası cinsinden açılan dava bakımından ise yukarıda yapılan açıklamalar ışığından davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile ... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın kısmen iptaline, takibin 3.298,77.TL asıl alacak bakımından DEVAMINA, Asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren ticari faiz UYGULANMASINA,
-Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
-Davalı borçlu tarafnıdan 05/09/2023 tarihinde yapılan harici ödemenin icra müdürlüğünce kapak hesabında DİKKATE ALINMASINA,
-Şartları oluşmadığından icra inkar tazminatı taleplerinin REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 12.017,99.TL den karar harcı olan 615,40.TL nin mahsubu ile fazla alınan 11.402,59.TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davacının peşin olarak yatırdığı ve karar harcı olarak mahsup edilen 615,40.TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı yargı gider toplamı olan 12.726,60.TL'nin ( 269,85.TL başvurma harcı, 456,75.TL posta gideri ve 12.000,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 47,14.TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davacı için takdir edilen 3.298,77.TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ÖDENMESİNE,
6-Davalı vekili için takdir edilen 136.203,68.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
7-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 11,54-TL sinin davalıdan, 3.108,46.TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/09/2025

Katip ..
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır