Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO:2023/371 Esas
KARAR NO :2025/65

DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:16/08/2023
KARAR TARİHİ:11/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin alacağına kavuşamama ihtimaline binaen, alacak tutarınında yüksek olması da dikkate alınarak ihtiyati haciz kararı verilmesi gerektiğini, davalıların , takibe haksız olarak itiraz ettiğini, yargılamaların uzun sürmesi sebebiyle işbu davanın neticelenmesine kadar davalıların mal kaçırma ve müvekkil şirketin işbu dava sonucunda alacağına kavuşamama ihtimali bulunduğunu, bu sebeple Sayın Mahkemece öncelikle ihtiyati haciz kararı verilmesini, aksi kanaatte olunursa ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ettiklerini, Arabuluculuk faaliyetine rağmen davalı tarafla anlaşma sağlanamadığını, müvekkili ile dava dışı sigortalı ... A.ş. arasında Nakliyat Emtia Abonman Sözleşmesi akdedildiğini, müvekkili ile dava dışı sigortalı ... A.Ş. arasında söz konusu Nakliyat Emtia Abonman Sözleşmesine bağlı olarak, dava konusu taşımaya ilişkin 31.05.2022 tanzim tarihli ve .../0 numaralı Emtia Nakli (abonman Sözleşmesine Bağlı) Sigorta Poliçesi akdedildiğini, dava dışı sigortalının satın aldığı emtianın davalı taşıyan ...A.ş. tarafından taşınması sırasında taşınan emtiada hasar meydana geldiğini, hasar nedeniyle sigortalıya 320.217,33 TL hasar tazminatı ödendiğini, somut olayda gönderen sıfatına haiz davalı şirket malları taşıma güvenliğine uygun bir biçimde taşımadığı ve emtianın hasara uğramış olduğunun sabit olduğunu, dava konusu hasar sebebiyle ... A.ş. tarafından 21.09.2022 tarihinde 320.217,33 tl tazminat ödenmiştir. müvekkil şirketin, türk ticaret kanunu 1472. maddesi gereğince davalıya rücu hakkı bulunduğunu, dava konusu hasara ilişkin olarak, 13/... sayılı hasar dosyası açılmış olup, Müvekkili sigorta şirketinin , Dava dışı sigortalısı ile imzalamış olduğu Nakliye Emtia Sigorta Poliçesi uyarınca meydana gelen hasara ilişkin eksper raporuyla belirlenen toplam 320.217,33 TL tutarında hasar tazminatı ödemesi yaptığını, vuku bulan olayda, davalının taşıyıcısı olduğu dava taşıma işinden kaynaklı ortaya çıkan zarardan dolayı dava dışı sigortalıya karşı sorumlu olacağından, Türk Ticaret Kanunu'nun 1472. maddesi gereğince Müvekkil Sigorta şirketinin davalıya rücu hakkı bulunduğunu, davalı borçlu hakkında başlatılan icra takibi hukuka uygun olduğunu, davalının menkul ve gayrimenkulleri ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları hakkında ihtiyati haciz kararı verilmesini, sayın mahkemenin aksi kanaatte olması halinde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, .... İcra Dairesi... E. sayılı dosyasına vaki itirazın 320.217,33 TL alacak açısından iptali ile takibin 21.09.2022 tarihinden itibaren asıl alacağa işleyecek yasal faizi ile birlikte devamına, davalının en az %20 icra inkar tazminatına mahkûm edilmesine, yargılama gideri ve ücreti vekaletin karşı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava dosyasına konu taşımaya ilişkin konşimento üzerindeki kayıtlara bakıldığında yükün istiflenmesi, elleçlenmesi de gönderici tarafından yapıldığını konşimento üzerinde "..." yani yükleyici yükledi, istifledi, saydı, mühürledi klozunun yer aldığının görüldüğünü, hasarın istifleme ve elleçlemeden kaynaklı olması halinde müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığının açık olduğunu, somut olayda müvekkilinin katılımı ile resmen tayin edilmiş eksperler tarafından hasarın tespit ettirilmesi gibi bir durumun söz konusu olmadığını, iddia edilen hasarın hangi aşamada gerçekleştiğinin ispatlanamadığını, müvekkilin söz konusu taşımanın sadece deniz taşımacılığı kısmının organizasyonunu yaptığını, gemiye yüklemeden önceki kara taşıması aşamasında ya da varış limanından sonra karayolu taşımasının organizasyonunda herhangi bir rol almadığını veya bu aşamalara ilişkin bir fatura kesmediğini, dolayısı ile hasarın deniz taşıması dışında çıkış limanı öncesi karayolu taşıması varış limanında gemi tahliyesi ve 21.06.2022 olan ordino tarihinden sonra liman içerisinde hareket ettirilmesi veya limanda tıra yüklenmesi aşamasında varış limanından davacının sigortalısının deposuna taşınması esnasında oluşması ihtimalleri mevcut olduğunu ve bu ihtimallerden hiçbirinin dikkate alınmamasına ilişkin tek bir geçerli gerekçe davacı tarafından sunulmadığını, ekspertiz raporunda dava konusu emtialar üzerinde kullanılan ambalajın yeterli veya yetersiz olmasına dair hiçbir olumlu/ olumsuz bir değerlendirme yapılmadığını, davacının dayandığı 24.06.2022 tarihli iki ayrı tutanaktan birincisinde iç nakliye aracı ile Ankara'daki depoya varan konteynerin kapakları açıldığında motorların devrilmiş olduğunun görüldüğünü, sigortalının fabrikasında düzenlendiği belirtilen ikinci tutanakta ise motorlardan 13 tanesinin devrik olduğunu ve motorların palet profil yerlerinden koptuğunun tespit edildiğini, müvekkilinin iddia edilen hasardan kesinlikle sorumlu olmadığını ancak bir an için aksi kabul edilse dahi davacının sunduğu ekspertiz raporunda sadece ezilip çizilen çoğun metal ürünler için sovtaj oranı sadece %17 civarında olup zaten son derece yüksek hesaplanan hasar bedeline kıyasla son derece düşük olduğundan davacının taleplerinin fahiş olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/08/2023 tarih, ...sayılı kararı ile dosyanın Mahkememize gönderilmesi karar verildiği ve Mahkememize gönderilerek yukarıdaki esasına kaydının yapıldığı anlaşıldı.
Mahkememizin 22/08/2023 tarihli ara kararı ile davacı vekili tarafından ihtiyati tedbir talep edilmiş ise de, HMK 389 md. gereğince sadece uyuşmazlık konusu üzerinde ihtiyati tedbir kararı uygulanabileceğinden koşulları oluşmayan ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş, davacı vekilinin davalının banka hesaplarına, gayrimenkul ve araçları ve üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının üzerine ihtiyati haciz konulmasına ilişkin talebinin ise tarafların kusur durumu, alacağın varlığı ve miktarının yargılamayı gerektirmesi nedeniyle, İİK. 257 maddesi gereğince ihtiyati haciz şartları oluşmadığından reddine karar verilmiştir.
Mahkememizin 12/03/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi raporu aldırılmak üzere talimat mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, talimat mahkemesinden aldırılan raporda özetle; Dava dışı ... AŞ. muhasebe kayıtları incelemesinde; 18.05.2022 tarih ve 134.600,00 USD bedelli fatura kaydının; 18.05.2022 tarih ve ... yevmiye numarası ile 2.125.145,56 TL bedel ile kayıtlara girmiş olduğu, 02.03.2023 tarih ve ... nolu yevmiye numarası ile 2.539.255,92 TL ile çıkış kaydının yapılmış olduğu, 02.03.2023 tarihinde ...hesabına ödenmiş olduğu, ikame mal ve mahsuplaşmanın bulunmadığı belirtilmiştir.
Mahkememizin 04/06/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi heyetinden aldırılan raporda özetle; Dayanak konşimento tahtında fiili deniz taşıma sürecinde hasarın sabit olmadığı, hasar miktarı sigorta ekspertiz raporu ile tespit edilmiş ve malın alıcısına sigorta firması tarafından ödenmiş olduğu anlaşılmış olup hasar bedelinin 320.217,33 TL olduğu ve hasar miktarı olarak bu tutarın kadri marufunda olduğu, karine olarak hasarın liman aktarma veya kara taşıma sürecinde meydana geldiği, ancak hangisinde meydana geldiğinin belirgin olmadığı, hasarın meydana gelme ana sebebinin, dava konusu emtiayı ihraç etmiş olan Hint ...şirketinin sorumluluğundaki bir iş olan istifleme kaynaklı olduğu (istifleme şekli, istiflemede kullanılan sabitleyiciler, ya da istiflenen metal skidlerin uygunsuzluğu), meydana gelen dosya muhteviyatı hasarda Asıapac Turkey Taşımacılık Anonim Şirketi firmasının ihmali kaynaklı bir durumun tespit edilemediği, dava konusu uyuşmazlıkta, davalı ...şirketinin akdi taşıyan; dava dışı sigortalı ... şirketinin ise hem taşıtan hem de gönderilen sıfatına sahip olduğu, davalı akdi taşıyan ...şirketinin TTK m. 1178 vd. hükümleri kapsamında motor cinsi emtialardaki hasardan ve hasara bağlı zararlardan sorumluluğunun bulunmadığı, dolayısıyla davalı akdi taşıyanın dava konusu uyuşmazlıkta pasif husumet ehliyetine sahip olmadığı, taşıtan/gönderilen sıfatına sahip dava dışı ... şirketinin, emtialardaki hasara ilişkin TTK m. 1185/1 hükmü uyarınca hasar ihbarı ya da TTK m. 1185/2 hükmü uyarınca taşıyanın katılımıyla hasara ilişkin bir inceleme yaptığının tespit edilemediği; bu nedenle TTK m. 1185/4 hükmü uyarınca, taşıyanın eşyaları gönderilene iyi halde teslim ettiği ve emtialardaki hasarın kendisinin sorumlu olmadığı bir sebepten kaynaklandığı karinelerinin doğduğu; davacı tarafça davalı taşıyan lehine doğmuş olan karinelerin aksini ispat etmeye yarar bir bilgi ve belge sunulmadığı; dolayısıyla bu karinelerin aksinin ispat edilemediği, davacı ... şirketi ile dava dışı ... şirketi arasında geçerli bir sigorta sözleşmesinin mevcut olduğu; dava dışı sigortalı şirkete sigorta tazminatının ödenmiş olduğu ancak davalı akdi taşıyanın hasardan sorumlu olduğunun tespit edilememesi nedeniyle dava konusu uyuşmazlıkta kendisine rücu edilebilecek bir 3. kişinin mevcut olmadığı; bu nedenle, davacı sigorta şirketinin TTK m. 1472 hükmü uyarınca kanuni halef sıfatıyla davalı akdi taşıyana rücu edemeyeceği ve aktif husumet ehliyetine sahip olmadığı, dosya içeriğinde yer alan 12.08.2022 düzenleme tarihli "İbraname" başlıklı belge ile 21.09.2022 tarihli ... EFT dekontundan davacı sigorta şirketinin, dava dışı sigortalı şirketin dava konusu hasardan kaynaklı dava haklarını devir ve temlik aldığının tespit edildiği; ancak davalı akdi taşıyanın dava konusu hasardan sorumlu olduğu sonucuna ulaşılamadığından davacı sigorta şirketinin TBK m. 183 vd. hükümleri uyarınca akdi halef sıfatıyla davalı akdi taşıyana rücu edemeyeceği ve dolayısıyla da aktif husumet ehliyetine sahip olmadığı belirtilmiştir.
Dava, taşınan emtiada meydana gelen hasar nedeniyle davacının sigortalısına ödediği hasar bedelinin rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.
Dava dışı sigortalı ... A.Ş. Tarafından Hindistan' da yerleşik ... Limited adlı firmadan, 18.05.2022 tarih ve ... nolu fatura ile 134.600,00 USD karşılığında satın alınan motor cinsi emtianın ... nolu 40'lık kapalı konteynır içerisine 01.06.2022 tarih ve ... nolu konşimento ile Hindistan' ın ... ndan "..." adlı gemiye yüklenerek, Mersin Limanı / Türkiye' ye sevk edildiği, emtianın nakliyat rizikolarına karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığı, varma yerinde tahliye için konteynır kapakları açıldığında motorların devrilmiş olduğu tespit edildiği, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödendiği ve davacının bu bedelin davalılardan tahsilini talep ettiği görülmüştür.
Dava konusu uyuşmazlıkta, 10 Kap - 19.100 KGS miktarındaki motor cinsi emtianın Hindistan'dan Mersin/Türkiye'ye ... isimli gemiyle deniz yolu ile taşınmasına ilişkin olarak dosyada iki adet deniz taşıma senedi yer almaktadır. ... tarafından düzenlenen 01.06.2022 tarihli konişmentoda ...'un taşıyan; ... şirketinin yükleten, ...A.Ş.'nin ise, gönderilen sıfatına sahip olduğu tespit edilmektedir. ... şirketi tarafından düzenlenen 01.06.2022 tarihli ara konşimentoda satıcı ... Ltd'nin yükleten; sigortalı ... A.Ş.'nin gönderilen sıfatına sahip olduğu; davalı ...A.Ş.'nin ise, konşimentoda teslimat acentesi olarak gözüktüğü tespit edilmektedir. Davalı ...A.Ş. tarafından, dava dışı sigortalı ... A.Ş.'ne 6.300,00 USD bedelli navlun faturası düzenlendiği görülmektedir. Buna göre davalının sigortalıya karşı üstlendiği taşıma işini dava dışı fiili taşıyan ... a yaptırdığı, akdi taşıyan olarak pasif husumet ehliyetine haiz olduğu görülmektedir.
Davaya konu mal faturasına göre emtianın FOB teslim şartı ile satın alındığı anlaşılmaktadır. Bu satış türünde emtia gemi küpeştesini geçtikten sonra her türlü risk alıcıdadır. Dava dışı sigortalı ... A.Ş. muhasebe kayıtlarının incelenmesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunda 18.05.2022 tarih ve 134.600,00 USD bedelli fatura kaydının, 02.03.2023 tarih ve 12 nolu yevmiye numarası ile 2.539.255,92 TL ile çıkış kaydının yapılmış olduğu ve neticeten 02.03.2023 tarihinde ...hesabına emtia bedelinin ödenmiş olduğu; ikame mal ve mahsuplaşmanın ise bulunmadığı tespitleri yapılmıştır. Emtiaların satış bedelleri dava dışı satıcı şirkete ödenmiş olduğundan dava dışı sigortalı ... A.Ş. Nin sigortalanabilir menfaati bulunmaktadır. Dosya içeriğinde yer alan 21.09.2022 işlem tarihli ... dekontundan, ... A.Ş.'den ... A.Ş.'ne 320.217,33 TL tutarında bir EFT işlemi yapıldığı; dekontun açıklamasında ise, "Hasar No 13/..." şeklinde bir kaydın yer aldığı, ekspertiz raporu ile tespitine bağlı olarak rizikonun teminat süresi içerisinde meydana geldiği,ayrıca sigortalının ibraname ile hasardan dolayı her türlü rücu hakkını davacıya devir ve temlik ettiği anlaşıldığından davacının TTK 1472. Maddesi ve TBK’nun 183. Maddesine göre aktif husumet ehliyetinin bulunduğu değerlendirilmiştir.
Taşıyan aleyhine tazminat istemi TTK'nın 1188.maddesindeki hak düşürücü süreye tabi olup anılan maddede "(1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. (2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. (3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer. (4) Bu süre, tarafların dava sebebinin doğmasından sonra yapacakları bir anlaşma ile uzatılabilir." Düzenlemesi bulunmaktadır. Somut olayda hak düşürücü sürenin TTK 1188/1 kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Ekspertiz raporuna göre hasarın 24/06/2022 tarihinde tespit edildiği, ,davacının 22/02/2023 tarihinde davalı aleyhine icra takibi başlattığı görülmekle davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı tespit edilmiştir.
Ekspertiz raporunda hasar nedeni olarak "Mevcut bulgulara istinaden hasarın, kaba elleçlemeler (konteynırın gemiye yüklenmesi / gemiden tahliye edilmesi ya da liman sahasında yer değiştirilmesi sırasında sert bir şekilde yere bırakılması, vb.) nedeniyle meydana geldiği düşüncesindeyiz." ifadesine yer verilmiştir. Dosyaya sunulan bilirkişi raporunda konşimentoda da, 10 adet Skid yüklendiğinin belirtildiği, her bir skidin 4 adet motor taşıyacak şekilde 2 katlı olarak çelik kontrüksiyon ile imal edilmiş olduğu dava konusu motorları dava dışı sigortalıya satmış olan Hint ...şirketinin bu skid'leri de temin ettiği, skidlerden bazılarının , nakliye sırasında kırıldığı ve motorların devrilmesine sebep olduğu, hasara uğrayan motorları taşıyan skidlerde, bazı profillerin, kaynak birleşim yerlerinden kırıldıkları, bunun skidlerin imali sırasında uygun bir kaynak yöntemi kullanılmadığı, kaynak ile birleştirmenin tekniğe uygun yapılmamış olduğuna açıkça işaret ettiği, meydana gelen hasardan yükleten şirketin sorumlu olduğu, hasarın deniz taşımacılığı esnasında mı yoksa kara taşımacılığı esnasında olduğu belli olmadığı, hasarın meydana gelme sebebi ile ilgili, ihracatçı Hint firmasının uygun paketleme ve istifleme yapmamış olması, kullandığı skid'lerin kaynak yerlerinden kırılmış olmalarının, tekniğe uygun olmayacak şekilde kaynak birleştirmesinin yapılmış olması kaynaklı olabileceği tespit edilmiştir. Buna göre hasarın hatalı istiften kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Taşımaya konu konişmentolarda FCL/FCL (full container load) ve“ shippers load stow and count" (yükleme, istif ve sayım yükleten tarafından gerçekleştirilir) kaydına yer verilmiştir. Bu durumda konteyner içi istifi yükleten tarafından yapılır ve taşıyana kapalı bir şekilde teslim edilir. Yükün konteyner özelliklerine ve yapacağı yolculuğun şartlarına uygun olan bir konteynere, uygun şartlarda istiflemek ve paketlemek yükletenin sorumluluğunda olup taşıyanın sorumluluğu bulunmamaktadır. Konteyner taşımacılığında tüm konteynerlerın yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra hem liman, acente ve gümrük görevlileri hem de gemide güverte zabitleri tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen hasarlar tespit edilip "Container Interchange Receipt And Damage Report" olarak tanımlanan "Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağına" işlenmektedir. Bu tutanak tutulurken, yükleme ya da boşaltmada, taşıyan temsilcisi Güverte zabiti (kaptan adına) ile acente, yükleten veya gönderilen tarafın temsilcileri birlikte hareket etmesi ve tutanağı beraber kayıt altına alması gerekmektedir. Dava konusu konteynere ilişkin bu yönde bir hasar tutanağı da bulunmamaktadır. Buna göre hasarın davalının sorumluluğunda meydana geldiği uygun delilerle ispatlanamadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 3.806,64 TL den karar harcı olan 615,40 TL nin mahsubu ile fazla alınan 3.191,24 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı vekili için takdir edilen 51.234,77 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.11/02/2025

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır