Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO : 2023/326 Esas
KARAR NO : 2024/366
DAVA : Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 19/07/2023
KARAR TARİHİ : 01/10/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin booking konfirmasıyon nezdinde davalıya ait malları taşınması işini konşimento tahtında yapılan taşıma ile Gemlik Limanından Antwerp'e taşındığını, konteynerler süresinde boşaltılmadığından dolayı demuraj oluştuğunu ve armatörün müvekkili şirkete fatura kesildiğini ve müvekkilinin faturayı ödediğini, ödenen bedelin davalıdan talep edilmesine rağmen davalı tarafından ödeme yapılmadığını beyanla, davanın kabulü ile alacağın tespitine ve ticari işlemlere uygulanan en yüksek faiz ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet itirazlarının bulunduğunu, davacının dava dışı ... ... ile aralarında müvekkili şirketin mallarının taşınması hususunda anlaştıklarını, müvekkilinin davacı ile dava dışı ... ... şirketinin yapmış olduğu anlaşmanın tarafı olmadığını, bu nedenle davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesi gerektiğini, zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, davanın davadışı ... ... şirketine ihbarının gerektiğini, taşıma belgeleri ve satışa ilişkin faturanın axworks olarak düzenlendiğini, müvekkilinin tesliminden sonra ortaya çıkan risk ve masraflardan sorumluluğunun bulunmadığını, taşıtan sıfatını kabul anlamına gelmemek kaydı ile davacı yan tarafından müvekkili şirkete karış yapılmış hiçbir bildirimin bulunmadığını beyanla öncelikle davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine, Mahkeme aksi kanaatte ise zamanaşımı itirazının kabulü ile davanın reddine, her halükarda davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava,Konteyner bekleme ücretinin tahsili istemine dayalı alacak davası olup, uyuşmazlığın; tarafların aktif ve pasif dava ehliyetlerinin olup olmadığı, emtianın gümrükten çekilip çekilmediği, çekilmiş ise ne kadar süre sonra çekildiğinin ve varsa demuraj süresi ile taşıma dolayısı ile gerçekten demuraj ücreti ödenip ödenmediği, ödenmiş ise yapılan ödemenin rayice uygun olarak yapılıp yapılmadığı, davalının demuraj ücretinden sorumlu olup olmadığı ve zamanaşımı itirazı hususunda toplandığı görülmüştür.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 22/05/2024 tarihli raporda; Davacı şirketin dava konusu taşımayı organize ettiği, akdi taşıyan konumunda olduğu, dava dışı gönderilen şirketin aynı zamanda taşıtan konumunda olduğu, davalı şirketin ise yükleten konumunda olduğu tespit edilmektedir. Konu konteynerin dava dışı gönderilen tarafından teslim alınmadığı bu sebeple serbest süresi içerisinde konteynerin fiili taşıyana teslim edilmemesi sebebiyle fiili taşıyan tarafından davacı şirkete demuraj faturası tanzim edildiği, Davacı şirket tarafından cari hesap kapsamında ödeme yapıldığı, Ex-Works mal satan davalının, taşıma sürecinde taşıtan olmadığı, davacının taşıtanının dava dışı alıcı ... firması olduğu, dolaysı ile taşıma masrafından alıcı-taşıtan sıfatı ile sorumlu olduğu, ayrıca davalının yükleten olduğu konişmentoda varma limanı masrafları ve bekleme risklerinin davalı üzerinde olmadığı,Dava konusu taşımada fiili taşıyanın demuraj ve varma limanı masraflarını alıcı dava dışı ... firmasına yansıtabileceği, malı teslim etmek için bu ödemeleri şart koşabileceği, eğer davacı bu ödemelere katlanmış ise davacının dava dışı taşıtan-alıcıdan talep ve dava hakkı olduğu, Davacı tarafça dava dışı şirkete demuraj bedelinin dava dışı fiili taşıyan ile sürekli cari hesap ilişkisi içinde ödenmiş olabileceği, ancak bunu davalıya rücu edemeyeceği, davalının somut olayda taşıtan sıfatını haiz olmadığı gibi EX-W satış teslim şekline göre organize edilen taşıma sürecinde varma limanı masraflarından da sorumlu tutulamayacağı, Davacının katlandığını ileri sürdüğü demuraj için ayrıca fatura tanzim etmesinin şart olmadığı, kendisi yansıtma alacağı şeklinde katlandığı ödemeyi sorumlu alıcı-taşıtana yansıtmak bakımından kendi aralarında ticari ilişkiye göre değerlendirme gerekeceğine ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Dosyaya ibraz edilen 09/09/2022 tarihli emtia satış faturası ve dosyada mübrez davalının yükleten olarak kayıtlı bulumduğu ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde, davalı tarafından dava dışı alıcı ... ... firmasına satışı yapılan doğal kaynak suyu emtiasının Gemlik Limanı'ndan Belçika Antwrep Limanı'na taşımasının dava dışı ... tarafından yapıldığı anlaşılmış olup, dava dışı gönderilen ... ... tarafından imzalı mühürlü olarak dosyaya sunulan 04/10/2022 tarihli Banka ödeme talimatına göre, Davacı ... ... Bankası hesabına 2.800 Euro transfer talimatı verildiği, bu ödemenin taşıma navlun ücreti olduğu ve davacı tarafından dava dışı Gönderilen adına tanzim edilen 21/09/2022 tarihli navlun faturasının ödemesi olduğu görülmüştür. Ayrıca yukarıda da bahsedilen 09/09/2022 tarihli emtia satım faturası ile dosyaya celp edilen Gümrük Beyannamesi kayıtlarına göre, satım şekli ...olmakla bilirkişi raporunda açıklandığı hali ile bu satım şeklinde satıcı( eldeki dosyada davalı) emtiaları kendi adresinde (imalathane, fabrika, depo vs.) nakliyeciye teslim edilmeden ve ihracat gümrük işlemleri yaptırılmamış olarak hazır etmesi ile sorumluluğunu yerine getirmiş olup, alıcı ise emtiaları satıcının adresinden kendi nakliyecisi ile teslim alarak, o noktadan sonraki tüm masrafları ve riskleri üstlenir. Bu hali ile taşıma sözleşmesinin tarafının dosya kapsamında davalı değil dava dışı alıcı olduğu, açıklandığı hali ile navlun faturası ile de sabit olup davalının taşıtan sıfatını haiz olmadığı mahkemece kabul edilmiştir. Davacının ise dosyada bulunan e posta yazışmaları ve navlun faturası uyarınca taşıyan sıfatını haiz olduğu ancak fiilen taşıma işinin dava dışı Hapag firması tarafından yedine getirildiği anlaşıldığından davacının akdi taşıyan sıfatını haiz olduğu anlaşılmıştır.
Konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi, gönderilenin belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyneri başka taşımalarda kullanacaktır. Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, arlan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir Söz konusu ücret, dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltıldığı güne kadar geçen süre, belli bir gün adedinden fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demoraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demorajı" denilmektedir Bu istem, konteyner gecikme ücrcti yahut konteyner işgaliye ücreti olarak ifade edilebilir. Konteynerlerin iadesindeki gecikme sebebiyle bir bedel isteyebilecek kişi navlun sözleşmesine göre "taşıyan"dır. Söz konusu taşıyan taşıma işini fiilen yerine getirmiş olan kişidir. Dosya kapsamında fiili taşıyan dava dışı Hapag olmakla birlikte, Hapag firması tarafından davacı adına düzenlenen 14/04/2023 tarihli 10.134,00 Euro bedelli demuraj faturasının cari hesaba mahsuben ödenmiş olduğu bilirkişilerce tespit edilmiş olmakla birlikte davacı tarafından davalı adına herhangi bir demuraj faturasının düzenlenmediği ancak Hapag firması tarafından adlarına düzenlenen fatura bedelinin rücuen davalıdan tahsilinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Davaya konu taşımanın gerçekleştirilmesi sonunda emteanın 29/09/2022 tarihinde tahliye limanına vardığı ve 04/10/2022 tarihinde Antwerp'te gümrük işleminin yapıldığı anlaşılmakla, bilirkişi raporunda da açıklandığı haliyle bu durumda varış ihbarının zamanında yapıldığı değerlendirilmiştir. Emteanın gönderilen dava dışı şirket tarafından teslim alınmadığı, bunun sebebine ilişkin dosyaya herhangi bir bilgi yahut belge sunulmamakla birlikte, dava dışı şirketin emteayı zamanında teslim almayarak konteynerleri boş olarak taşıyana teslim etmediği hususunda davalının bir itirazı da bulunmamaktadır.
TTK 1200 maddesi uyarınca navlun borçlusu taşıtan olup, uygulamada navlun taşımadan kaynaklanan tüm alacaklar için kullanılmaktadır. Bu hali ile davaya konu edilen demuraja ilişkin her ne kadar TTK da açık bir düzenleme bulunmamaktaysa da uygulamada taraflar dazındaki taşıma sözleşmesinden kaynaklanan alacaklardan kabul edilmektedir. Bu hali ile taşıtan ve TTK 1203 maddesi kapsamında gönderilen de olmayan davalının, talebe konu demuraj bedelleri bakımından herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığı mahkemece kabul edilmiştir. Davalı vekili tarafından her ne kadar mahkememizce alınan bilirkişi raporuna yönelik itirazların sunulduğu 25/06/2024 tarihli beyan dilekçesi ile, e posta yazışmalarından bahsedilerek davalının taşıtan olduğu ileri sürülmüş ve taşımaya ilişkin konşimentoda bulunan tacirin her türlü masraftan sorumlu olduğundan bahisle davalının sorumluluğu bulunduğu ileri sürülmüşse de; dosyada bulunan e posta yazışmaları incelendiğinde davalının yükleten olarak yapması gerekenlere ilişkin davacı ile iletişimde bulunduğu bunun dışında taşıma talimatının davalı tarafından verildiğine ilişkin açık bir belgenin sunulmamış olduğu değerlendirilmiş, bununla birlikte tercümesi sunulan konşimento kayıtları incelendiğinde tacir tanımına dahil olan davalı yükletenin açıkça demuraj bedellerinden sorumlu olduğuna ilişkin bir kaydın bulunmadığı anlaşılmakla davalı vekilinin itirazları mahkemece yerinde görülmemiştir.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 5.231,71.TL den karar harcı olan 427,60.TL nin mahsubu ile fazla alınan 4.804,11.TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davalı vekili için takdir edilen 47.952,62TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 01/10/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır