Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO : 2023/291 Esas
KARAR NO : 2024/367
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 12/05/2023
KARAR TARİHİ : 01/10/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ... AŞ. İle aralarında satış sözleşmesi imzalandığını, müvekkil şirket tarafından çimento satışı yapılarak alıcı ... A.Ş. tarafından tayin edilen gemi aracılığı ile çimentonun Libya'ya gönderilmesiyle ilgili olduğunu, ... A.Ş. tarafından emtianın sözleşmeye uygun şekilde taşınmadığı, müşterisine tazminat ödemek durumunda kaldığı ve kar kaybına uğradığı ileri sürülerek ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/... Esas sayılı dosyasına dava açıldığını, (Davanın bozma öncesi ilk esası İstanbul Denizcilik Mahkemesi 2011/... Esas olduğunu ve 05.04.2011'de açıldığını) davanın, satıcı olan müvekkile, ürünlerin gözetimini yapan SGS firmasına ve işbu davanın davalısı olan taşıyıcı ... A.Ş.'ye açıldığını, söz konusu davada işbu davanın davalısı, davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığından bahisle pasif husumet yokluğu nedeniyle davalı lehine usulden reddedildiğini, bu nedenle söz konusu davada satıcı müvekkilin sorumluluğu belirlenirken, satıcı ile alıcı arasındaki satış sözleşmesi kapsamında değerlendirme yapıldığını, müvekkili aleyhine davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, müvekkili şirketin 4.743,75-USD'nin 14/12/2009 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince işleyecek dolar faizi ile birlikte ödenmesine karar verildiğini, Müvekkili aleyhine kesinleşen dava neticesinde müvekkili tarafından ... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... E. Sayılı dosyasına ödeme yapıldığını, ödemeye konu hasar, taşıma yapan davalı şirkete ait gemide yükleme, istifleme, taşıma ve boşaltma yapılırken meydana geldiğini, bu nedenle müvekkilinin yaptığı ödemeden tamamen davalı şirketin sorumlu olduğunu, müvekkili şirket tarafından ödenen tazminatın davalı şirkete rücu edilmesi gerektiğini; taşıyan davalı şirket eşyanın yükletilmesi, istifi, taşınması, gözetimi ve boşaltılmasında gereken tüm dikkat ve özeni göstermekle yükümlü olup, gereken dikkat ve özeni göstermediğini, ... ile aralarındaki sözleşme kapsamında çimentonun taşınması işini ... gemisi ile davalı şirketin yaptığını, ... A.Ş. tarafından yetkilendirilen dava dışı SGS firması nezaretinde, davalının gemisine yükleme yapıldığını, söz konusu denetim şirketi tarafından yükleme esnasında malların herhangi bir sorunu olmadığını, İstanbul ... ASTM nin 2022/... Esas sayılı dosyasında, söz konusu firmanın sorumluluğu olmadığına karar verilerek SGS'ye karşı açılan dava reddedildiğini, bu değerlendirmede ayrıca ürünlerin ambalajlanması yönünden de bir eksiklik olmadığı tespitine yer verildiğini, 17.06.2009'da ... Limanında gemiye yükleme yapılması sonrasında konşimento "Temiz (Clean on Board)" olarak imzalandığını, dolayısıyla malın davacı müvekkil tarafından davalı taşıyana eksiksiz ve sorunsuz olarak teslim edildiğini, kaldı ki taşıma haricinde yükleme veya elleçleme sırasında bir hasar meydana gelse dahi, bu durumdan davalının taşıyan sıfatıyla sorumlu olduğunu, ... ile dava Dışı ... arasında imzalanan satış sözleşmesi, davalı bakımından bağlayıcı olmadığını, bu nedenle satış sözleşmesi ile bir kısım riskin müvekkili şirkete yüklenmesi dahi, davalı taşıyanın TTK dan kaynaklanan sorumluluklarını ortadan kaldırmadığını, ... Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/... Esas sayılı dosyasının Müvekkili Şirket aleyhine kesinleşen ve toplam 30.883,55-TL alacağın karşılığı olmak üzere Müvekkili Şirket tarafından 11.01.2023 tarihinde 189.254,01-TL ödendiğini, bu nedenle söz konusu tutarın asıl sorumlusu olan davalı taşıyana rücuundan ibaret olduğunu, haklı rücu davanın kabulü ile; 8.415,29-USD ödemenin müvekkilin ödeme tarihi olan 11.01.2023 tarihinden itibaren devlet bankalarının yabancı paraya uyguladığı bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı işletilerek davalıdan alınarak müvekkiline verilmesi ile, 30.883,55-TL ödemenin müvekkilinin ödeme tarihi olan 11.01.2023 tarihinden itibaren avans faizi işletilerek davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini, yargılama masraf ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın görevsiz mahkemede açıldığını, görevli mahkemelerin genel ticaret mahkemeleri olduğunu, davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, navlun sözleşmesinde yer alan fiost kaydı nedeniyle davacının iddia ettiği hasarı meydana getiren olaylarda müvekkilinin sorumluluk alanı dışında kaldığını, davacı tarafın konişmentonun temiz konişmento niteliğinde olduğunu yönündeki beyanı karşısında eşyanın taşıyanın sorumluluğu devam ettiği sırada/yolculuk sırasında hasarlandığına dair hiçbir kanıt sunulamadığını, yapılan tüm incelemelerde ileri sürülen hasar iddiasının esasen davacının ve davacının görevlendirdiği üçüncü kişi firmaların paketleme yahut elleçleme hatalarından kaynaklandığı ispat olunduğunu, davacı tarafın işbu davayı açmasına dayanak olan Mahkemenin 2022/... Esas sayılı dosyasının Yargıtay olduğunu ve kesinleşmediğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizde açılan işbu davanın, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 23/05/2023 tarih, 2023/... Esas, 2023/... Karar sayılı Görevsizlik kararı ile geldiği anlaşılmıştır.
Dava, Mahkememizin 2022/... E. Sayılı dosyası kapsamında ödenen bedelin rücu edilmesinden kaynaklı alacak davası olup, uyuşmazlığın mahkememizin görevli olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumetlerinin bulunup bulunmadığı, davaya konu taşıma sebebiyle davacının davalıya başvurmasında haklı olup olmadığı, varsa davalının sorumlu olduğu miktarın tespitinden ibaret olduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizin 2022/... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; ... Tic. Ltd. Şti tarafından ... AŞ, ... AŞ ile ... San ve Tic AŞ aleyhine gemi ile taşınan yükün hasarlanması nedeniyle davacı tarafından yurtdışındaki alıcıya ödendiği iddia edilen hasar bedeli ile kar kaybının davalılardan tahsili istemine ilişkin alacak davası açıldığı, yargılama neticesinde; eldeki dosya davacısı hakkındaki davanın hakkındaki davanın KISMEN KABULÜ ile 4.743,75 USD 'nin 14/12/2009 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince işleyecek Dolar faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verildiği, eldeki dosya davalısı hakkındaki davanın ise hak düşürücü süre bakımından usulden reddine karar verildiği verilen bu kararların Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin 16/01/2024 tarih 2022/5953 Esas ve 2024/337 Karar numaralı ilamı doğrultusunda 10/05/2024 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.
Eldeki dosya davacısı tarafından mahkememizin kesinleşen 2022/... Esas sayılı dosyası nedeni ile, ... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı icra takip dosyasında 11/01/2023 tarihinde 189.254,01 TL ödeme yaptığı dosyaya celp edilen icra müdürlük dosyası ile tespit olunmuştur.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... ve ... tarafından tanzim edilen 02/09/2024 tarihli raporda; Hasarların imentoların torbalanmasından/ambalajlanmasından kaynaklanmadığı, Meydana gelen hasarın doğumuna iki temel sebebin etkili olduğu,taşıma yapılan geminin ambarları çift ridarlı (double skinned ) ve kutu şeklinde ( box shaped) olsa idi ambar içinde çıkıntı, olmayacağı için sling bags tabir edilen büyük, çuvallar bu şekilde bir hasara maruz kalmayacağı, tasımanm yapıldığı Megasun gemisinin ambarlarında posta, kemere ve braketlere denk gelen ambar alabandalarına, baş, kıç perdelere bir marangoz çalışması ile tahta daneç ve kontrplak kullanılarak yapılacak bir koruma duvarı yine bu tip hasarın önüne geçilebileceği, İkinci hasar türünün ise;doğrudan 50 kg ağırlığındaki çimento torbalarında meydana geldiği, büyük çuvalların yükleme ve boşaltılmasında kullanılan Yük Traversleri (spreader) kullanılmış olsa idi veya sapanla yüklenmesi durumunda dahi az sayıda büyük çuval sapana yüklenmiş olsa idi bu tip hasarın meydana gelmeyeceği, Toplam hasar miktarının 9.487,5 USD/2 = 4.743,75 USD tutarındaki hasar miktarının gerçekçi ve kadri marufunda olduğu, Davalı Şirketin taşıyan sıfatı ile yükün uğradığı hasar nedeniyle sorumlu olduğu, Davacı Şirketin dava dışı Şirkete ödemiş olduğu hasar tazminatını rücuen Davalı Şirket'ten talep edebileceğine ilişkin görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Davacı ... Çimento ile dava dışı ... arasında 25/05/2009 tarihli Çimento Tedarik Sözleşmesi ("Satış Sözleşmesi") imzalanmış ve sözleşmede teslim şekli FOB olarak kararlaştırılmıştır. Satış sözleşmesinde yer alan FOB teslime uygun olarak emtianın Libya'ya taşıması bakımından sorumluluğun dava dışı alıcı ...e ait olduğu bu kapsamda davacı ile davalı arasında akdi bir ilişkinin bulunmadığı anlaşılmıştır. Dava dışı ... ile Davalı ... arasında emtianın Libya'ya Megasun isimli gemi ile taşınmasına ilişkin navlun sözleşmesi kurulmuş ve taşıma 17/01/2009 tarihi konişmento tahtında taşınmıştır. İlgili konişmentoda dava dışı alıcı ... taşıtan, dava dışı "... " gönderilen, Davalı ...ise taşıyan olarak olarak kayıtlıdır.
Yukarıda açıklandığı hali ile mahkememizin 2022/... Esas sayılı dosyası kapsamında davacı şirketin aralarındaki satış sözleşmesi tahtında emtianın uğradığı hasarı dava dışı ...e ödediği ve zarara sebebiyet verdiği iddiası ile taşıyan olan davalıdan rücuen tahsilinini talep edildiği anlaşılmış olup, TTK 1188/3 maddesi kapsamında davacının yapmış olduğu ödeme tarihi olan 11/01/2023 tarihinden itibaren yasal 90 günlük süre içerisinde 30/01/2023 tarihinde zorunlu arabuluculuk yoluna başvurduğu, arabuluculukta geçen 30 gün boyunca sürelerin durduğu ve 02/03/2023 tarihinde itibarin işlemeye başlayan süre dikkate alındığında yasal süre içerisinde 12/05/2023 tarihinde eldeki davanın açılmış olduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizin 2022/... esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu ile davaya konu taşıma neticesinde emtiada 2 tür hasarın meydana geldiği belirtilmiş olup, bunlardan ilki büyük çuvalların kendisinin direk olarak maruz kaldığı hasarlarla ilgili olduğu, bu tip hasardan dolayı gemi kaptanı gerekli tedbirleri aldırmadığı için kusurlu kabul edilebileceği; ikinci hasar türünün ise doğrudan 50 kg ağırlığındaki çimento torbalarında meydana geldiği; sling bagslerin sapanlara fazla sayıda yüklenmesi nedeni ile birbirine baskı yapmak sureti ile basınç oluşturduğu bu basınç sonucu içlerinde bulunan çuvalların atlamasına yol açtığı, oysa bu tip büyük çuvalların yükleme ve boşaltılmasında kullanılan YÜK TRAVERSLERİ (SPREADER) kullanılmış olsa idi veya sapanla yüklenmesi durumunda dahi az sayıda büyük çuval sapana yüklenmiş olsa idi bu tip hasarın meydana gelmeyeceğinin belirtildiği anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda ise; meydana gelen hasarın doğumuna iki temel sebebin etkili olduğu bunlardan ilkinin gemi ambarların yüke elverişli olmamasından diğerinin ise, çuvalların yükleme ve boşaltılması sırasındaki etkin faaliyetlerin geri gibi uygulanmamasından kaynaklı olduğu tespit edilmiştir. Bu teknik tespite bağlı kalınarak ilkinde, Davalı taşıyan, gemisini yüke elverişli hale getirmemiş, yükümlü olduğu özeni göstermemiş, ekiskliği yolculuğun başlangıcına kadar gidermemiştir ve bu elverişsizlik nedeni ile yükün hasara uğramasına sebebiyet vermiştir, bu durum Borçlar Hukuku bakımından "kötü ifa" olarak kabul edilir ve kötü ifada, bu duruma kusuruyla sebebiyet veren Davalı taşıyan, BK madde 49 uyarınca hasardan sorumlu olup, ikincisinde ise yükleme ve boşaltma faaliyetleri sırasında gemi kaptanının nezaret görevini tedbirli bir kaptan gibi yerine getirmemesi nedeniyle davalı taşıyanın sorumluluğu bulunduğu anlaşılmıştır. Davalı vekili tarafından her ne kadar ... kaydı nedeni ile davalının sorumluluğu bulunmadığı savunulmuşsa da; hem yargılama esnasında alınan hem de mahkememizin 2022/... Esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporları ile hasarı sebebiyet veren unsurlardan birinin yüklerin yüklenmesi ve boşaltılması esnasındaki nezaret görevini gereği gibi yapmamasından kaynaklandığı tespit edilmiş olup, hasara sebebiyet veren her iki unsurun da kaptanın ve gemi adamlarının gereği gibi nezaret etmesi ve alınması gereken tedbirleri hatırlatması yahut alması halinde hasarın meydana gelmeyeceği mahkemece de kabul edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle ve bilirkişi raporlarındaki tespitler de mahkemece esas alınarak, neticede yük hasarı bakımından davalının sorumlu olduğu kanaati ile davacının bu kapsamda yapmış olduğu ödemeyi davalıdan rücuen tahsil edebileceği kabul edilmiştir. Davacı vekili tarafından takip miktarı itibarı ile 8.415,29 USD ile 30.883,55 TL nin tahsili talep edilmişse de, davacının ... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı icra takip dosyasında 11/01/2023 tarihinde 189.254,01 TL ödeme yaptığı sabit olmakla zararının bu miktar kadar olduğu değerlendirilerek neticede aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile, 189.254,01.TL'nin 11/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
-Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Karar harcı olan 12.927,94.TL'den peşin alınan 3.348,49.TL'nin mahsubu ile bakiye 9.579,45.TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davacının peşin olarak yatırdığı 3.348,49.TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı yargı gider toplamı olan 12,412,40,TL'nin ( 179,90,TL başvurma harcı, 232,50,TL posta gideri ve 12.000,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 11.980,55.TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davacı için takdir edilen 30.280,64.TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ÖDENMESİNE,
6-Davalı vekili için takdir edilen 6.821,69.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
7-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 3.011,42.-TL sinin davalıdan, 108,58.TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 01/10/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır