Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2023/257 Esas
KARAR NO :2025/58

DAVA:Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:23/02/2021
KARAR TARİHİ:11/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava dışı Sigortalı (...) ... A.Ş ye ait ... gemisinin ... nolu Tekne poliçesinin müvekkili ... Şirketi nezdinde olduğunu, ... gemisinin ... E mevkiinde ilerlerken 03.08.2019 tarihinde 20:05 de motor arızası meydana geldiğini ve gemi makinesinin arızalanarak durduğunu, arızanın davalıların nezdinde yapılan onarımdan çok kısa süre sonra meydana geldiğini, yapılan eksper incelemesi sonucunda geminin römorkla tersaneye çekilmesi ve emniyete alınması için harcanan 108.342,00 USD den 50.000 USD muafiyet düşülerek ... Muvafakatı ile aslında geminin asıl sahibi ... A.Ş.'ye ödendiğini, sigortalısına ödenmesi gerektiğinin tespit edildiğini, yine eksper raporu ile onarımda kullanılan gemi parçalarının orjinal olmadığı ve onarımdan sonra gerekli test ve temizliğin yapılmadığının tespit edildiğini, müvekkil şirketçe yapılan onarımlara ve yapılan tespite dair belge ve delil taleplerimiz sigortalımız vekilince reddedildiğini, davalılar ile sigortalımız arasında şirketimize bilgi belge sunulmaması şeklinde bir anlaşma ve sulh olduğu şifahen öğrenildiğini, bu sebeple sigortalılarınca ticari ilişkileri devam eden davalıların hakkında yapılan mahkeme tespiti ve gemi onarımına dair belgeler temin edilememiş, bu sebeple bu delillerin sigortalımızdan celbi yüce mahkemeden talep edilmek zorunda kalınmış, Sigortalı ... A.Ş den celp edilecek davalılar hakkında yapılan mahkeme tespiti Gemi Onarım kayıtları, Sigortalı defter ve kayıtları, Ekte sunulu ... nolu hasar dosya münceratı Eksperimiz ... tanıklığı talep edilecek tüm defter kayıtlar, Keşif,Bilirkişi incelemesi, Ekte sunduğumuz aslının dekont ve ibraname,yeterli kabul edilmeyecekse dekont eklenerek talep edilecek ...Kayıtları kayıtları, Satış sözleşmeleri ekli eksper raporları, Davalılar Borçlar Kanunu 470-486 istista akdi hükümleri çerçevesinde ağır kusurları sebebiyle meydana gelen zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, müvekkil şirket TTK 1472.madde çerçevesinde sigortalısının halefi olarak ödeme yaparak davalalılara ödenen tazminatı rücu hakkını kavuşmuş olduğunu, davalılara gönderilen rücu mektupları ve İstanbul Arabuluculuk Bürosu Büro No ... Arabuluculuk No ... nolu arabuluculuk başvurumuz sonuçsuz kaldığı için huzurdaki davanın ikamesi zorunluluğu doğduğunu beyan etmiş, 58.342,00 USD'nin ödeme tarihi olan 02/09/2019 tarihinden itibaren işleyecek kamu bankalarının döviz mevduatına uyguladığı en yüksek faizi ile fiili olarak ödeneceği tarihdeki türk lirası karşılığı ile davalılardan müşreken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, lehimize vekalet ücretine hükmedilmesine, celbi gerekli delilerimizin celbine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... Denizcilik İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile müvekkili arasındaki anlaşmaya istinaden ... Imo numaralı Panama bayraklı ...gemisinin 13.05.2019 tarihinde ... İskelesine yanaştığını ve 18.07.2019 tarihinde ... Tersanesinin havuzuna alınarak müvekkili tarafından sözleşme kapsamında anlaşılan tamir ve bakım hizmeti verilmeye başlandığını, Müvekkili tarafından sözleşme ile üstlenilen edimlerin tam ve eksiksiz olarak yerine getirilerek ...gemisinin 28.07.2019 tarihinde havuzdan çıkarıldığını, ancak geminin 01.08.2019 tarihinde, Donatan firmanın da müvekkilinin tüm uyarılarına rağmen deneme seyri yapılmadan tersaneden çıkardığını, bu durum ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ...D. İş sayılı dosyası ile alınan bilirkişi raporunda belirtildiğini, gemi makinesinde meydana gelen hasarın, tamir sırasında kullanılan parçanın orijinal olmamasından kaynaklandığını, arızalanan ve hasara sebebiyet veren ana makine parçalarının temininin Donatan tarafından yapıldığını, müvekkilinin bakım onarım faaliyetlerinden sonra yapılması gereken tüm test ve kontrollerin eksiksiz olarak yerine getirdiğini, makine hasarının teminat dışı olduğunu ve davacının poliçe dışı bir ödeme yaptığını beyanla davanın öncelikle lütuf ödemesi olması ve ödemenin rücusu mümkün olmadığından davanın usulden reddine ve nihayetinde müvekkilinin kusuru bulunmadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Dış. Tic. Ltd. Şti. Vekili cevap dilekçesinde özetle;
Müvekkili tarafından temin edilen parçaların diğer davalı’nın tersanesinde ve diğer davalının taşeronları tarafından Gemi’ye monte edilmesinin ve diğer bakım/onarım işlemlerinin tamamlanması üzerine öğrenildiği üzere Geminin, ilgili klas ve bayrak devleti denetimlerinden geçerek tersaneden ayrıldığını, davacı şirketin yaptığı ödemenin hatır ödemesi olduğunu ve bu nedenle kanuni halef hakkının doğmadığını, Somut olayda Davacı Sigortacı tarafından sigorta tazminatının, gemi arızasının meydana gelmesi üzerine geminin, arızanın meydana geldiği mevkiden tersaneye çekilmesi adına yapılan masraflar
için verildiğini ve gemiye ilişkin römorkaj ve çeki ücretlerinin, poliçe kapsamında açıkça sayılmadıklarından sigorta teminatının dışında kaldığının açık olduğunu, müvekkilinin pasif husumet ehliyetine haiz olmadığını, Davacı’nın arabuluculuk dosyasına sunmuş olduğu bilgi ve belgelerden anlaşıldığı kadarıyla somut olayda davalı tersane ve dava dışı sigortalı arasında geminin bakım ve onarımlarının yapılmasını
konu alan bir eser sözleşmesi akdedildiğini, söz konusu eser sözleşmesine göre dava dışı donatan iş sahibi, diğer davalı ...'nın ise yüklenici olduğunu, bu hususta müvekkilinin sözleşmenin tarafı olmayıp
eser sözleşmesi bakımından üçüncü kişi konumunda olduğunu, geminin arızasının meydana gelmesinde müvekkilinin kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.
Mahkememizde açılan işbu davanın, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 03/03/2021 tarih ve ... sayılı Görevsizlik kararı ile geldiği anlaşılmıştır.
Dava, davacı sigortalısına ait gemiye davalılar tarafnıdan verilen parça temini ile tamirat işlemleri hizmeti sonrası gemide meydana gelen arıza nedeni ile sigortalıya ödenen tersaneye çekilme masraflarının rücuen davalılardan tahsili talepli alacak davası olup uyuşmazlığın tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerine haiz olup olmadıkları, dava konusu alacağa ilişkin arıza bakımından davalıların kusur ve sorumluluklarının bulunup bulunmadığı ve buna göre var ise davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 09/12/2024 tarihli raporda; ...gemisinin ... numaralı Tekne Sigorta Poliçesi genel şartları ve... (zaman esaslı tekne poliçesi) özel şartları çerçevesinde ... Şirketi tarafından 24.05.2019-2020 vadeleri arasında geminin total loss (tam ziya olması) rizikosuna karşı sigorta edildiği, 07.08.2019 tarihinde gemide sefer sırasında makine arızasının meydana geldiği, römork ve çekici hizmet bedeli olarak yapılan 108.342,00 USD'nin 50.000 USD muafiyet düşümü sonrasında 58.342,00 USD olarak sigorta şirketi tarafından 02.09.2019 tarihinde sigortalısına ödendiği, ibraname alındığı, ibranamede temlik beyanı bulunmadığı, Sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin "dava ve say klozu" ("sue and loabor") gereği yapıldığının belirtildiği ancak geminin sigorta ile teminat verilen total loss rizikosu veya mücbir sebep halinde olduğunun dosyada tereddüt oluşturmayacak şekilde tespit edilemediği, Römorkör ve çekilme için yapılan ödemenin kurtarma hizmet bedeli olarak kabulü için oluşan hasarın poliçede teminat verilen rizikodan kaynaklanması gerektiği, ancak makine arızasının poliçe ile teminat verilen bir riziko olmadığı, deniz ve su tehlikesinden kaynaklanmadığı, Sigorta şirketi ödemesinin hatır ödemesi sayılacağı, TTK 1472. Md. gereği yasal halefiyet şartlarının oluşmayacağı, Davacı Sigorta Şirketinin sigortalısına ait ...isimli geminin ana makine 4 no.lu kol yatağında ortaya çıkan yatak sarması hadisesinde, hasarın ana sebebinin "orijinal olmayan yatak kullanılması" olarak tespit edildiği, Davalı ... Denizcilik İnş. ve Tur. San. Tic. Ltd. ŞTİ. geminin 5 yıl süre ile makine bakım ve onarımlarını üstlendiği, Davalı ...Ltd. Şti.'nin arıza sebebi olan ana makine 4 no.lu kol yatağının tedarikini yapan şirket olduğu, Tedarik sağlanan parçanın donatan tarafından onayı ve talimatı ile temin edildiği, her iki davalı ile donatanın hizmet ilişkisi içinde olduğu, tedarik sağlanan parçanın niteliği ve gemiye montajı, bakım ve onarım safhasında sektör uygulamasında sigortalı donatanın enspektörü ve gemi baş mühendisinin nezareti olması nedeniyle parçanın orjinal parça olmadığı hususunun ve test sürüşü yapılması gerekli olmasına rağmen yapılmadan sefere çıkılması risklerinin sigortalı donatanın gemi baş mühendisinin ve kaptanın bilgisi dahilinde olması nedeniyle, donatanın da haberdar olduğunun kabulü ile TBK 476. Md. nin uygulama alanı olacağı hususunun nihai takdirinin Sayın Mahkemeye ait olacağına ilişkin görüşlerini bildirmiştir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının dava dışı sigortalısı olan ... Gemicilik firmasına dosyada bulunan ... Bankası'na ait 02/09/2019 tarihli ödeme dekontuna göre davaya konu geminin hasarı nedeni ile geminin römork ile çekilmesi masraflarına ilişkin 58.342,00 USD ödeme yaptığı görülmüştür. . Davaya konu edilen gemi arızasından kısa bir süre önce, 16/04/2019 tarihli sözleşme kapsamında, davaya konu geminin 5 yıllık bakımının davalılardan ... firması tarafından yapılması diger davalı ... firması tarafından ise hasara sebebiyet verdiği belirtilen ana makina 4 numaralı kol yatağını tedarik eden firma olması nedeni ile husumetin davalılara yöneltildiği anlaşılmakla davalıların tarafından verilen hizmet nedeni iel gemideki arızanın meydana gelip gelmediği ve bu kapsamda talebe konu bedellerin sigorta poliçe teminatı kapsamında olup olmadığının teknik yönden tespiti için bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiştir.
Davaya konu edilen ...isimli gemide meydana gelen hasara ilişkin olarak gemi kaptanı tarafından düzenlenen kaptan raporunda; 01/08/2019 günü saat 18.20’de
... Tersanesinden hareketle, yükleme yapmak üzere ...’yas doğru seyre çıkıldığı, Kumkapı demir bölgesinde yapılan yakıt ikmali sonrasında saat 01.10’da tekrar yola çıkıldığı, 3.15’de Kartal’a demirlendiği, sabah saat 09.30’da Boğaz geçişine başlanarak saat 13.25’de boğaz geçişinin tamamlandığı, normal rotada 880 rpm makine devri ile seyre başlandığı, 03.08.2019
tarihinde ... mevkinde saat 20.05’de makine arızası sebebiyle makinenin stop edildiği, baş mühendisin gemi kaptanına geminin kendi imkanları ile herhangi bir tamir yapamayacağını
bildirdiği, durumun derhal şirkete bildirildiği ve çekilerek yedeklenmesi talebinde bulunulduğu, römorkör beklendiği, saat 23.10 civarında rüzgarın kuvvetlendiği ve deniz durumunun giderek
kötüleştiği, dalga boyunun 1,5 – 2,0 metre civarına yükseldiği, geminin dalgaları bordadan almaya başladığı, ağır deniz ve hava şartlarının 7/8 kuvvetinde fırtınaya devam etmesinden dolayı geminin
tehlikeli bir şekilde 30-35 derece yalpalara maruz kaldığı, yaklaşık 27 saat boyunca belirli mevkilerde sürüklendiği, 05.08.2019 tarihinde ... mevkiinde saat 19.40’da ...’un üzerlerine
borda olduğu, hazırlıkların tamamlanması sonrasında 06.08.2019 günü saat 00.45’de römorkörün halatı verip gemiyi çekmeye başladığı, 07.08.2019 günü saat 02.15’de İnebolu Limanı önünde 41 59
– 33 47 E mevkinde demirlendiği ve geminin emniyetinin sağlandığı, hususları belirtilmiştir. Dosyada mübrez ... gemisi Baş Makinisti tarafından düzenlenen raporda ise; ... mevkinde saat 20.05’de M/E No.4 ve No.5 silindirlerin yakıt kamçılarının çok aşırı kaçırması üzerine gemi kaptanına haber verilip makinenin stop edildiği, yakıt kamçıları değiştirildikten sonra havaları çakılıp makinenin stand-by edildiği ve start verildiği,
kabinde No.4 silindirden ses gelmesi üzerine tekrar stop edildiği, karter kapakları açıldığında No.4 kol yatağının dışa kaymış ve aşırı döküntü olduğu, ayrıca 2, 6, 7 nolu piston kol yataklarında başa kıça
kaymalar saptandığı, gemi kaptanına haber verilip görüşmeler yapılarak piston rod, piston kafası ve krank şafta fazla zararları önlemek amacıyla makinelerin çalıştırılamayacağının kesin olarak
bildirildiği, No.4 silindir kol yatağının monte edildiği, ... isimli ...ile İnebolu’ya intikal edildiği, hususlarının açıklandığı görülmüştür. Dosyada bulunan 340119/... numaralı davacı tarafından düzenlenen tekne sigorta
poliçesi incelediğinde; sigortanın 24/05/2019-24/05/2020 tarihleri arasına ilişkin olduğu, davaya konu ... isimli kuru yük gemisinin sigorta edildiği, sigortalı olarak dava dışı ... isimli
şirketin yeraldığı, İşlenenin ... .... AŞ olduğu, sigorta bedelinin 900.000 USD olup, 50.000 USD muafiyet kararlaştırıldığı, poliçenin Tekne Poliçesi genel şartları ve... (zaman esaslı tekne poliçesi) özel
şartları çerçevesinde düzenlendiği, poliçe üzerinde yazı özel şart gereğince tam ziya hasarların teminat kapsamına alındığı, kısmi hasarların teminat kapsamında olmadığı, 50.000 USD muafiyet
bulunduğu görülmüştür.
Davalılar vekillerince davacı tarafından düzenlenen ve talebe dayanak olan sigorta poliçesinde makine hasarının teminat dışı olma ınedeni ile davacının yapmış olduğu ödemenin bir lütuf ödemesi olduğundan bahisle davacının aktif husumet ehleyitinin bulunmadığı savunulmuş olup, öncelikle davaya konu alacağa ilişkin davacı tarafından sigortalıya yapılan ödemenin poliçe teminatı kapsamında yapılıp yapılmadığı bu haliyle de davacının yapmış olduğu ödeme kapsamında aktif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığının tespiti gerekmiştir. Davacı vekili tarafından dava dilekçesi ile doğrudan gemi makinesinden kaynaklanan arızaya ilişkin değil arıza nedeni ile geminin tersaneye çekilmesine ilişkin alınan römorkör hizmet bedelinin talep edilmiş olduğu görülmüştür. Dosyada mübrez olan ve yukarıda açıklandığı hali ile kaptan ile gemi baş makinisti raporlarına göre, piston rod, piston kafası ve
krank şafta fazla zararları önlemek amacıyla makinelerin çalıştırılamadığı, geminin kendi imkanları ile tamir edilemediği, geminin bulunduğu konumdaki (Rusya- Ukrayna arasında ve iki ülke arasındaki anlaşmazlığın yaşandığı bölgede) ağır deniz ve hava şartlarının 7/8 kuvvetinde fırtınaya devam etmesinden dolayı geminin tehlikeli bir şekilde 30-35 derece yalpalara maruz kaldığı, yaklaşık 27 saat boyunca belirli mevkilerde
sürüklendiği anlaşılmış davalılar vekillerince de bu raporun aksine ilişkin dosyaya herhangi bir bilgi ya da beyan sunulmamış olmakla, gemi makinalarının çalıştırılamaması da göz önünde tutulduğunda geminin yedeklenmesini talep etmesi ve römorkör marifeti ile tersaneye çekilmesi basiretli bir kaptan davranışı olarak kabul edilmiştir. Her ne kadar dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda kaptan bilirkişi tarafından davaya konu olayda mücbir sebebin varlığı noktasında tam bir kanaat bilidirilmemişse de, bu durumda geminin yapabileceği farklı bir alternatif bulunduğuna ilişkin de bir tespit yapılmadığı gibi davalılar vekillerince de aksi yönde bir bilgi beyan sunulamamıştır. Bu kapsamda dosyada bulunan sigorta poliçesinde bulunan ve bilirkişi raporunda açıklanan "sue and loabor" klozu kapsamında davaya konu edilen römorkör masrafı, yedeklemenin yapılmaması halinde geminin tam ziya olma ihtimali bulunması nedeni ile poliçe kapsamında olduğu mahkemece kabul edilmiş olup, buna göre davacının yapmış olduğu ödeme ile halefiyet yolu ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.
Bilirkişi heyetinde bulunan gemi gemi inşa ve gemi makinaları mühendisi ile kaptan bilirkişi tarafından detaylı olarak rapor içerisinde açıklandığı hali ile, gemi ana makinasının 4 nolu kol yatağında ortaya
çıkan yatak sarması hasarının baskın nedeninin, orijinal ürün olmayan yatak malzemesindeki bir gizli kusur olabileceği; makine işletmeye alındıktan sonra gerekli temiz yağ değişimlerinin gemi
personeli tarafından yapılmamış olması ve yatak sarmadan önce alarm ve ikazda bulunarak gemi personelini uyaracak olan sistemin gemide mevcut bulunmamasının hasarın ortaya çıkmasını
doğuran ve hasarın artmasına yol açan nedenler olduğu kanaatiyle, hasara sebebiyet verdiği belirlenen ana makina 4 numaralı kol yatağının dava dışı sigortalı donatan tarafından verilen talimat ve onay ile temin edildiği her iki davalı ile donatanın hizmet ilişkisi içinde olduğu, tedarik sağlanan parçanın niteliği ve gemiye montajı, bakım ve onarım safhasında, sektör uygulamasında olduğu hali ile sigortalı donatanın enspektörü ve gemi baş mühendisinin nezareti olması nedeniyle parçanın orjinal parça olmadığı hususunun ve test sürüşü yapılması gerekli olmasına rağmen yapılmadan sefere çıkılması risklerinin sigortalı donatanın gemi
baş mühendisinin ve kaptanın bilgisi dahilinde olması nedeniyle ve tüm bu süreç hakkında dava dışı sigortalı donatanın da haberdar olması nedeni ile, meydana gelen arıza bakımından davalıların kusur ve sorumluluklarının bulunmadığı belirtilmiştir. Her ne kadar davacı vekili tarafından bilirkişi raporuna yönelik itirazların sunulduğu 11/12/2024 tarihli dilekçe ile, davaya konu arızanın ancak geminin sefere çıkması ile tespit edilebileceği ve davalıların yalnızca donatan istemediğinden bahisle deneme seyri yapılmaması nedeni ile sorumluluktan kurtulamayacağından bahisle rapora itiraz edilerek davalıların sorumlulukları bulunduğu belirtilmişse de, bizzat davacı vekili tarafından da belirtildiği hali ile yapılması gereken deneme seyrinin yapılmış olması halinde davaya konu makine arızanın farkedilebileceği ancak bunun bizzat donatan tarafından istenmediğinin dosya kapsamında sabit olması nedeniyle (aksine ilişkin davacı vekili tarafından herhangi bir bilgi-belge sunulmamakla) ayrıca bilirkişi raporunda açıklandığı hali ile bizzat gemi personelinin gerekli temiz yağ değişimlerini yapmamış olması ve yatak sarmadan önce alarm ve ikazda bulunarak gemi
personelini uyaracak olan sistemin gemide mevcut bulunmamasının da hasarın artmasına sebebiyet verdiği göz önüne alınarak davacı vekilinin itirazları mahkemece yerinde görülmemiştir.
Dosyada alınan bilirkişi raporunu düzenleyen teknik bilirkişiler tarafından açıklandığı hali ile, neticede davaya konu arızanın yaşanması bakımından esasında TBK 476 maddesi kapsamında davalıların sorumlulukları bulunmadığı kanaati ile neticede davanın reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 6.394,86.TL den karar harcı olan 615,40.TL nin mahsubu ile fazla alınan 5.779,46.TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davalılar vekilleri için takdir edilen 59.913,73TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/02/2025

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır