mahkeme 2023/158 E. 2025/512 K.

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO:2023/158 Esas
KARAR NO :2025/512

DAVA:İtirazın İptali
DAVA TARİHİ:06/04/2023
KARAR TARİHİ:17/06/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
Müvekkilinin dava dışı sigortalısı ... San. A.Ş.ne ait emtiaların Türkiye'den ABD'ye taşınması için "..." isimli gemiye hasarsız bir şekilde yüklendiğini, aktarma limanı olan ... Limanında tahliye işlemleri esnasında yükün hasarlandığının fark edildiğini ve müvekkili tarafından davalıya hasar ihbarının yapıldığını, müvekkilinin sigortalısının zararının tazmin ettiğini, davalıların taşımada fiili taşıyan ve akdi taşıyan olarak sorumlu olduklarını, müvekkilinin sigortalısının haklarına halef olduğunu, ödenen hasar tazminatının davalılardan tahsili için ... İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalıların itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla, ... İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... Endüstriyel Ambalaj Malzemeleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle: milletlerarası yetki itirazlarının bulunduğunu, davaya bakmaya yetkili mahkemelerin İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunu, ayrıca sigortalı şirket adresinin de Maltepe/İstanbul olmasından dolayı da mahkemenin yetkisiz olduğunu ve yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu Mahkemeleri olacağını, dava konusu uyuşmazlıkta Amerikan Hukukunun uygulanması gerektiğini, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, davacı tarafından sigortalıya ödeme yapılmış ise bu ödemenin ex gratia niteliğinde olduğunu, ekspertiz raporu ile hasarın emtiada ortaya çıkan bakteri nedeni ile ortaya çıkan aşırı miktardaki köpük ve gazın flexitank içerisindeki basıncı artırarak patlamasına sebebiyet vermesinden dolayı oluştuğunu, dolayısıyla meydana gelen hasarın emtianın bünyesinden kaynaklandığını, hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, davacının sigortalısının muayene ve ihbar külfetini yerine getirmediğinden herhangi bir hak talep edilemeyeceğini, müvekkilinin oluştuğu iddia edilen hasarda kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını beyanla davanın öncelikle, görevsizlik, yetkisizlik, husumet yokluğu ve hak düşürücü süre yönünden usulden reddine karar verilmesini, Mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddine karar verilmesini ve %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Davalı ...'ye İzafeten ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; milletlerarası yetki itirazlarının bulunduğunu, davaya bakmaya yetkili mahkemelerin İngiliz Yüksek Adalet Mahkemeleri olduğunu, sigorta poliçesinin geçersiz olduğunu, sigortalının sigortalanabilir bir menfaatinin bulunmadığını, müvekkilinin taşıyan olduğunu, dosyadaki mevcut sigorta ekspertiz raporuna göre hasarın ambalaj hatasından meydana geldiğinin, konteyner iç istifinden ve ambalaj yetersizliğinden kaynaklanan hasardan taşıyanların sorumlu tutulamayacağını, TTK 1185 maddesi uyarınca usulüne uygun bir hasar ihbarının yapılmadığını, hasar hesabının hatalı yapıldığını beyanla öncelikle davanın milletlerarası yetki şartı uyarınca davanın usulden reddine ve her halükarda davanın esastan da reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalılar sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davalılar vekilinin milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
... İcra Müdürlüğünün... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının... Sigorta A.Ş. Borçlularının ... ...'ye İzafeten ... A.Ş. olduğunu, 18/04/2022 tarihinde 327.816,90.EURO'nun tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçlulara 06/07/2022 ve 18/07/2022 tarihinde tebliğ edildikleri, borçlu vekillerinin yukarıda yazıldıkları sırası ile 06/07/2024 ve 18/07/2022 tarihli itiraz dilekçeleri ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 06/04/2023 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 23/10/2023 tarihli raporda; Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu, Hasarın davaya konu konteynerdeki elma suyu konsantresinin kendi niteliklerine/bulaşa/kontaminasyona bağlı bakteri oluşumu nedeniyle aşırı köpüklenme ve köpüklerin flexi tankın gaz çıkışını sağlayan valfleri tıkaması nedeniyle" meydana geldiği, 1 nolu ... tank üretici ... Endüstriyelin tankın üretiminde ayıp bulunmadığı, bu nedenle meydana gelen hasardan sorumlu tutulamayacağı, II nolu taşıyan ... bakımından ise, hasarın TTK madde 1182/1 uyarınca eşyanın kendine özgü doğal cinsi ve niteliğinden ileri gelmesi nedeniyle taşıyan lehine sorumsuzluk karinesinden yararlanacağı ve meydana gelen hasardan sorumlu tutulamayacağı, TTK m.1185 ve TTK m. 23 - TBK m. 223/II uyarınca Davalılara karşı hasar bildirimine gerek bulunmadığı, Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise, hasar bedelinin; fatura bedeli 25.976,04 Euro -5.000,00 Euro muafiyet tenzili = 20.976,04 Euro olarak kadri marufunda ve satış faturası ile uyumlu olduğu, %10 ilaveli hasar bedelinin ise 23.573,64 Euro olduğu, %10 ilaveli hasar bedelinden davalıların sorumlu tutulamayacağına ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişi... tarafından tanzim edilen 17/04/2024 tarihli raporda; Mevut duruma göre dava dışı sigortalı ... A. Ş. tarafından hem emtia bedeli olan 186.030 USD'nin, hem de, oluşan hasar bedeli için sigortacı...'den 27.816,90 Euro (23.573,64 + 4.243,26 Euro) hasar bedeli tahsilatı yaptığı, İncelenmek üzere sunulan yasal ticari defter kayıtlarında; tahsil edilen hasar bedelinin müşteriye ödendiğine, sigorta şirketinden tahsil edilen hasar bedeli kadar herhangi bir alacak kaydı yapıldığına, müşteriye ikame mal gönderildiğine ilişkin bir kaydın yer almadığına ilişkin tespitlerini bildirmiştir.
Tarafların beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi için dosya bilirkişiye yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi tarafından tanzim edilen 10/10/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda; kök rapordaki görüş ve tespitlerini bildirmiştir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.
Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ...-2 numaralı Abonman Nakliyat Emtia Sigorta Sözleşmesine göre dava dışı sigortalı ... Sanayi AŞ tarafından CFR satım şekli ile ihraç edilen elma suyu konsantresi emtiasının Mersin Limanı'ndan ABD Baltimore Limanı'na ... isimli gemi ile taşımasının sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... Sanayi AŞ . firmasının konşimentoda gönderen firma olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankasına ait 25/01/2022 tarihli ödeme dekontuna göre 23.573,64 Euro hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... Sanayi AŞ firmasına ödendiği anlaşılmıştır. Davaya konu emtia satım şekli CFR olmakla, bu satım şeklinde hasara katlanma yükümlülüğü, emtianın nakliye aracına yüklenmesi ile birlikte alıcıya geçmekle, dava dışı sigortalının sigortalanabilir menfaati bulunup bulunmadığının tespiti bakımından dava dışı sigortalı şirkete ati ticari defter kayıtları üzerinde muhasip incelemesi yapılmış olup, düzenlenen bilirkişi ek ve kök raporlarına göre; dava dışı sigortalı ... A. Ş. tarafından hem emtia bedeli olan 186.030 USD'nin, hem de, oluşan hasar bedeli için sigortacı...'den 27.816,90 Euro (23.573,64 + 4.243,26 Euro) hasar bedeli tahsilatı yaptığı, İncelenmek üzere sunulan yasal ticari defter kayıtlarında; tahsil edilen hasar bedelinin müşteriye ödendiğine, sigorta şirketinden tahsil edilen hasar bedeli kadar herhangi bir alacak kaydı yapıldığına, müşteriye ikame mal gönderildiğine ilişkin bir kaydın yer almadığı tespit olunmuştur.
Davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen ve konşimento kayıtları ile satım faturasına göre yük alıcısı olduğu anlaşılan dava dışı ... firması tarafından davacı adına düzenlendiği anlaşılan 03/01/2022 tarihli temlik belgesi sunulmuş olup, bu belge incelendiğinde davaya konu edilen yük hasarı nedeni ile ödemenin dava dışı sigortalı ve konşimentoda gönderen olarak kayıtlı bulunan yük satıcısı ... A. Ş firmasına davaya konu emtia hasarı bakımınran talebe konu 23.573,64 Euro hasar bedelinin ödenmesi durumunda hasara ilişkin taleplerin davacıya devredildiğinin belirtildiği görülmüştür. Bu temliknameyi imzalayan... isimli kişinin yük alıcısı şirketi temsile yetkili olduğuna ilişkin kayıtların dosyaya ibrazı için 05/12/2024 tarihli celse arara kararı ile dava dışı sigortalı şirkete müzekkere yazılmasına karar verilmiş olup sonraki 2 celsede müzekkerelerin tekit edilmesine karşılık herhangi bir cevap alınamamıştır. Bu hali ile; sigorta şirketi olan davacı tarafından aktif husumet ehliyetini gösterir temliknamenin dava dışı alıcı şirket yetkilisi tarafından verildiğine dair dosyaya ilgili belgeler sunulamamış olduğundan, dosyada mübrez temlik belgesi ve ödeme belgesi uyarınca aktif husumet ehliyetini haiz olduğunu belirten davacının, yapılan ödeme ile halefiyet yahut dosyada bulunan temlikname uyarınca dava hakkını elde ettiği ve aktif husumet ehliyetini haiz olduğu davacı tarafından ispat edilememiş ve mahkemece davacının aktif husumet ehliyetini haiz olmadığı kanaatine varılarak neticede davanın bu nedenle reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile USULDEN REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 7.812,43.TL den karar harcı olan 615,40.TL nin mahsubu ile fazla alınan 7.197,03.TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davalılar vekilleri için takdir edilen 30.000,00.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.200,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 17/06/2025

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır