mahkeme 2022/479 E. 2023/216 K.

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO : 2022/479 Esas
KARAR NO : 2023/216

DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 11/11/2022
KARAR TARİHİ : 23/05/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; sigortalısı dava dışı ... A. Ş.’ne ait 10 konteyner, 9.600 çuval buğday unu emtiasının ... Türkiye’den, ...’a, ... Ltd. firmasına nakliyesinin, davalı ... Ltd. sorumluluğunda 4 farklı gemi ile yapıldığını, emtianın limanda tahliyesi esnasında ıslanma, kekleşme, küflenme suretiyle hasarlandığının tespit edildiğini, yükleme öncesi konteynerin kontrolünün gözetim firması tarafından yürütüldüğünü, firma tarafından yükleme, mühürlemeye nezaret
edildiğini, düzenlenen Konteyner Temizlik Sertifikası'nda konteyner taban ve duvarlarının polipropilen yaprak ile kaplandığını, her bir konteynere 20 adet slika jel yerleştirildiğini, fumigasyon uygulandığını, konteynerde delik, nem ve kirlilik gözlenmediği bilgisinin yer aldığını, emtianın davalı tarafından hasarsız olarak teslim alındığını, Nakliyat Hasar Ekspertiz Raporu'nda belirtildiği gibi konteynerlerin hareket limanı ve varış limanı arasında 4 defa gemi değişikliğine uğradığını, dolayısıyla elleçlemeye maruz kaldığını, çıkış limanından varış limanına kadar geçen taşıma süresinin 4 ay olduğunu, taşınan emtianın varış limanında tahliye edilerek liman sahasına alındığını, gerekli işlemler tamamlandıktan sonra kamyonlara yüklenerek nihai alıcıya sevk edildiğini, 08.11.2021 tarihinde ... numaralı konteynerde bulunan üründe ıslanma, kekleşme, küflenme görüldüğünü, durumun kayıt altına alındığını, hasarlı olarak teslim edilen dava konusu buğday unu emtiasının 02.11.2021 tarihinde ... nehrindeki .. limanına ulaştığını, 08.11.2021 tarihinde konteynerden tahliye esnasında 20 torba buğday ununda ıslanma, kekleşme, küflenme olduğunun görüldüğünü, konteynerde herhangi bir delik veya hasar bulunmadığını, hasarın konteynerin kapağından sızan sudan meydana gelmiş olabileceği beyanında bulunulduğunu, hasar ihbarı üzerine yapılan değerlendirme sonucu hasarın oluşumunda sigortalının herhangi bir ihmalinin bulunmadığını, hasarın kapı contalarından sızan su nedeniyle meydana gelmiş olabileceğini, 25 kilogramlık 20 çuval emtianın fatura bedeli üzerinden 210,00 USD olduğunu (0,42 USD/Kg hesabı ile), dava konusu olay nedeni ile 29.11.2022 tarihinde sigortalıya 231,00 USD tazminat ödendiğini, TTK madde 1472 gereğince sigortasının haklarına halef olduğunu, 210,00 USD x 12,70 (ödeme tarihi itibariyle TCMB satış efektif kuru) = 2.667,00 TL alacak için zarar sorumlusuna rücu hakkı doğduğunu ifade ederek davanın kabulünü talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; milletlerarası yetki itirazları bulunduğunu, konşimento hükümleri uyarınca ... Mahkemeleri'nin yetkili olduğunu, dava dilekçesinin usule uygun şekilde tebliğ edilmediğini, davacının zarar iddiası delilleri arasında yer alan 3 sayfalık alıcı ... Ltd antetli yazının son sayfasında belirtildiği gibi hasarın 08/11/2021 tarihinde tespit edildiğini, davanın bu sürenin üzerinden 1 yıldan fazla süre geçtikten ve davacı sigortacı tarafından ödeme yapılmasının üzerinden 90 günden fazla zaman geçtikten sonra açıldığını, davanın hak düşürücü süre yönünden de reddini talep ettiklerini, davacının zararın kaynağının taşıyan olduğuna dair hiçbir delil ortaya koyamadığını, yük ilgililerince yapılan ekspertiz çalışmasında zararın meydana geldiği iddia edilen konteynerde bir hasarın tespit edilemediğini, toplam on konteyner içindeki 9600 torbadan sadece bir konteynerdeki 20 torba ürününün neden hasar görüp diğerlerinin zarar görmemiş olduğuna dair makul bir açıklama getirilemediğini, konşimentodaki SLAC kaydıyla sabit olduğu üzere mühürlü konteyner içine müdahale etmesi mümkün olmadığını, taşıyanın zarardan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını beyan ederek davanın usulden reddini, mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talepli alacak davası olup, uyuşmazlığın konusunun; davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Gıda Mühendisi ..., Uzakyol Kaptanı ...ve Taşıma Uzmanı ... tarafından tanzim edilen 19/04/2023 havale tarihli raporda özetle; davacının aktif, davalıların pasif husumet ehliyetlerine haiz olduğu, hasar ihbarının süresi içinde yapılmadığı, teknik inceleme sonucunda ıslanma zararının taşıyanın sorumlu olduğu süreçte meydana geldiğinin ispat edilememesi gerekçesi ile davalının sorumlu tutulamayacağı, dolayısıyla TTK madde 1178/2 uyarınca dava konusu hasarın, eşyanın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olduğunun ispatlanamadığı, mahkemenin zarardan davalının sorumlu olduğuna yönelik kanaate varması halinde tazmini gereken zararın 210,00 USD karşılığı 2.037,46 TL olduğu belirtilmiştir.
Davalı vekili tarafından her ne kadar konşimentoda bulunan yetki kaydı nedeni ile mahkememizin yetkisine itiraz edilmişse de, dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde, konşimentonun ... da acente olarak izafeten husumet yöneltilen ... AŞ tarafından düzenlendiği anlaşıldığından, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2019/3799 Esas 2020/3051 Karar sayılı ilamı dikkate alınarak konşimentodaki yetki şartının Türk Mahkemelerinin münhasır yetkisini kaldırır nitelikte olmaması nedeniyle MÖHUK 47/1 md gereğince Milletlerarası yetki itirazını reddine karar vermek gerekmiştir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.
Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... kati poliçe numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi'ne göre dava dışı sigortalı ... A. Ş. tarafından CIF teslim şartı ile ihraç edilen un emtiasının... isimli gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... firmasının konşimentoda yükleten olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan 29/11/2021 tarihli ödeme dekontuna göre 231,00 USD hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... firmasına ödendiği anlaşılmıştır. Davaya konu emtia satım şetli CIF olmakla, davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen ve dava dışı alıcı tarafından düzenlendiği anlaşılan debit not başlıkla cari hesap borç durumu belgesine göre, dava dışı alıcının hasar bedeli olan 295,44 USD tutarında dava dışı sigortalı adına debit note düzenlediği anlaşıldığından, bu hali ile de dava dışı sigortalının hasar bakımından sigortalanabilir menfaati bulunduğu; davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödeme kapsamında TTK. 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan 12/07/2021 tarihli navlun faturasının izafeten husumet yöneltilen ... Acenteliği firması tarafından dava dışı sigortalı ... adına düzenlendiği ancak yine dosyada bulunan ... numaralı konşimentonun ise davalı ... adına acente olarak...AŞ tarafından düzenlendiği görülmekle; fiilen taşıma işinin davalı tarafından yapıldığı anlaşıldığından, davalının taşıyan ve pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan, ... tarafından düzenlendiği anlaşılan ekspertiz raporuna göre, dava konusu emtianın aktarmalı tahliye limanına ulaştığı hasarın ise ilk defa un emtiasının alıcıya teslim edildiği 08/11/2021 tarihinde fark edildiği ekspertiz incelemesinin ise evrak üzerinden 23/11/2021 tarihinde yapıldığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar ekspertiz raporunda; hasarın, konteyner kapaklarından sızan su nedeni ile oluştuğu görüşü belirtilmişse de, aynı rapor içerisinde konteynerde bir delik-yarık olduğunu ve bu delik-yarıktan su sirayet ettiğini gösterir herhangi bir kayda rastlanmadığı da belirtilmiştir.
TTK 1185 maddesi gereği zıya veya hasarın haricen belli olması durumunda en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında, haricen belli olmaması halindeyse eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde taşıyana ihbar edilmesi gerekmektedir. Bu kapsamada dava dosyasına konu hasarın ilk kez un emtiasının dava dışı alıcıya teslim edildiği 08/11/2021 tarihinde tespit edildiği ancak hasar ihbarının ise davalı taşıyana 22/11/2021 tarihinde ihbar edildiği anlaşılmakla, bu hali ile hasar ihbarının TTK hükümleri gereği süresinde ve usule uygun yapılmamış olduğu kabul edilmiştir. İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalıların sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir. Dosya kapsamından dava konusu konteynerin ilk olarak ... dan ... Limanına kara yolu ile taşındığı, ardından ... isimli gemiye yüklenerek Singapur limanına ulaştığı, burada ... isimli gemiye yüklenerek ...Limanına ulaştığı, son olarak ... isimli gemiye yüklenerek ... Nehrindeki ... Limanına vardığı ve burada alıcıya teslim edildiği anlaşılmakla; konteyner üzerinde herhangi bir hasar yahut delik olmadığı da ekspertiz raporu ile sabittir. Buna göre dosyada alınan bilirkişi raporu ile davacı tarafından dosyaya ibraz edilen ekspertiz raporuna göre hasarın taşımanın hangi safhasında meydana geldiği tespit edilememektedir. Dosyada bulunan konşimento kayıtlarına göre davalının taşımaya ilişkin sorumluluğu yükleme limanı ile tahliye limanı arasına ilişkin olup dosyaya sunulan ekspertiz raporundaki tespite göre ıslanmanın deniz suyundan kaynaklanıp kaynaklanmadığı da belirli değildir. Taşımaya konu konişmentoda bulunan "..." kaydı gereği dava konusu un emtiasının dava dışı sigortalı yükletenin sorumluluğunda, konteyner içerisine yüklendiği, istiflendiği, sayıldığı ve mühürlendiği, davalı taşıyanın konteyner içerisindeki yükün akıbetinin ne olduğu hususunda sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı, varma yerinde yapılan kontrollerde konteynerin mühürlerinin sağlam olmadığına dair dosyada iddia ve delil de bulunmadığı dikkate alınarak, emtiaların gemiye hasarsız olarak teslim edildiği de davacı tarafından ispatlanamadığından hasarın, davalının sorumluluk alanı içerisinde ve deniz taşıması esnasında meydana geldiğine dair mahkemede kanaat uyanmamıştır.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme kısmen esas alınarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince karar harcı olan 179,90 TL ye peşin alınan 80,70 TL'nin mahsubu ile eksik alınan 99,20 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davalı vekili için takdir edilen 2.667,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kesin olarak verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.23/05/2023

Katip
¸e-imzalıdır

Hakim
¸e-imzalıdır