Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO : 2022/463 Esas
KARAR NO : 2024/490
DAVA : Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 04/11/2022
KARAR TARİHİ : 10/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dilekçesinde özetle; müvekkili ... A.Ş.'nin deniz taşımacılığı sektöründe hizmet veren forwerdar şirketi olduğunu, davalı taraf ile İzmir'den Bangladeş'e yüklerinin taşınması hususunda anlaşma sağladıklarını, ... ve ... konşimento tahtında taşıma hizmetinin gerçekleştiğini, yükün taşıtanının davalı olduğunu, taşıma organizasyonunun tamamının davalı tarafından yapıldığını, taşınan yüklerin alıcı tarafından çekilmediğini, bu sebeple oluşan demuraj ücretine ilişkin fiili taşıyanın müvekkiline fatura tanzim ettiğini, fatura tutarının müvekkili tarafından ödendiğini, ödenen tutarın müvekkili tarafından müşterisi olan davalı tarafa yansıtıldığını, davalı tarafın faturaya itiraz ettiğini, konşimento tahtında da demurajdan davalı tarafın sorumlu olduğunu, müvekkili tarafından başvurulan arabuluculuk sürecinin olumsuz sonuçlandığını, müvekkili şirketin alacağı nedeni ile İİK'nun 257 ve devamı maddeleri kapsamında davalının menkul ve gayrimenkul malları üzerinde ihtiyati haciz talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;TTK madde 1246 açık hükmü gereği davaya konu alacağın bir senelik zamanaşımı süresine tabi olduğunu, davanın usul ekonomisi yönünden esasa girişilmeden öncelikle zamanaşımı yönünden reddi gerektiğini, dava konusu taşımaya ilişkin yükün taşıtanı ve alıcısı "... ... Ltd." şirketi olduğunu, huzurda açılmış davanın, H.M.K. Madde 61/1 hükmü gereği; ... adresinde mukim "... ... Ltd." şirketine ihbar edilmesini talep ettiklerini, Müvekkili Şirketin mermer satıcısı olduğunu, "... ... Ind. Ltd." şirketine F.O.B. Teslim şartı ile 500 MT mermer sattığını ve taahhüt ettiği biçimde, 19.03.2020 tarihinde Alsancak/İzmir Limanı'nda taşıtan tarafından tayin edilmiş davacı/taşıyana teslim ettiklerini, limana kadar olan nakliye müvekkilce karşılandığını, anlaşma gereği yükleme liman masrafları toplamı 3.818,60 USD, davacı/taşıyan tarafından keşide edildiğini, 23.03.2020 tarih ve ... no.lu faturaları mukabili 09.04.2020 tarihli banka dekontu tahtında davacı/taşıyana ödendiğini. Konişmentodan da görüleceği üzere, navlun, ... kapsamında kararlaştırılmış ve taşıtan "... Ltd." tarafından davacı taşıyana ödendiğini. Dava konusu taleplerin içerisinde navlun bedeli olmadığını zira navlun Taşıtan "... Ltd." tarafından davacı taşıyana ödendiğini. huzurdaki davanın yükleyen konumundaki müvekkil şirkete tevcih edilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla, huzurdaki davaya konu alacak TTK madde 1246 hükmü gereği bir senelik zamanaşımına tabi olmakla, usul ekonomisi yönünden esasa girişilmeden süresinde açılmamış davanın zamanaşımı yönünden reddini, Mahiyeti icabı huzurdaki dava belirsiz alacak davası olarak açılamayacağından, davacı tarafça alacak miktarının tam olarak belirtilmesi ve buna göre eksik harcın ikmali yönünde karar alınmasını, huzurda açılmış davanın, H.M.K. Madde 61/1 hükmü gereği; 89, ... C. adresinde mukim "... Ltd." şirketine taşıtan sıfatı ile ihbar edilmesine karar verilmesini, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddi ile yargılama giderlerinin davacı tarafa tahmili hususlarını talep etmiştir.
Dava, Taraflar arasındaki taşıma ilişkisinden kaynaklanan demuraj alacağının tahsili talepli kısmi alacak davası olup Uyuşmazlığın davalının taşıtan sıfatına haiz olup olmadığı, davacı tarafça davaya konu bedellerin dava dışı firmaya ödenip ödenmediği demuraj talebi bakımından şartların oluşup oluşmadığı ve buna göre var ise davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 09.06.2024 tarihli raporda; dava konusu taşımaya ilişkin olarak davalı adına tanzim edilmiş bir navlun faturasının bulunup bulunmadığı, Navlun bedelinin davacıya ödenip ödenmediği; Davacı şirketin Davalı adına navlun faturası tanzim etmediği, Dava dosyasında navlun faturası bulunmamaktadır. Ayrıca navlun faturasının muhatabının Davalı şirket olmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda Davalı şirketin Davacı şirkete navlun ödemesi yapmadığı, Davalı tarafından dava konusu emtia satım bedelinin tahsil edilip edilmediği; Satışı yapılan emtialar için ... ... Ltd adına 16.03.2020 tarih, ... no.lu 29.778,10 USD tutarlı fatura tanzim edildiği, tanzim edilen fatura bedelinin 2021 yılında cari hesaba mahsuben tahsil edildiği, Davalının taşıtan sıfatına haiz olup olmadığı; Davalı şirket ancak yükleten ve satıcı konumundadır. Satış faturasında, konşimento ve gümrük belgelerinde de yazıldığı şekilde teslim şekli FOB olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla taşıma emri dava dışı alıcı şirket tarafından Davacı şirkete gönderilmiş olmalıdır. Kaldı ki dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucuna Davalı şirketin taşıtan olmadığına kanaat getirilmiştir. Davacı tarafından talep edilen demuraj bedellerinin dava dışı firmaya ödenip ödenmediği; Dava dışı Fiili taşıyan ... tarafından ... Denizcilik adına; 17.08.2022 tarih, ... no.lu, 86.100 USD tutarlı, “demuraj ve işgaliye ücreti 70.600 usd, liman içi hizmetler 15.000 USD, liman içi hizmetler 500 USD” içerikli fatura tanzim edildiği, ilgili fatura bedelinin ... Denizcilik tarafından alınarak nezdindeki ... hesabına alacak kaydedildiği ve fatura bedelinin, cari hesaba mahsuben yapılan 108.247,84 USD ödeme içerisinde yer aldığı, Demuraj bedeli bakımından davalı sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ve buna göre varsa davacı alacak miktarının tespiti; Davalı şirketin yalnızca yükleten ve satıcı konumunda olduğu, FOB teslim şeklinin tercih edildiği, taşıma emrinin Davacı şirkete Dava Dışı şirket tarafından gönderildiği, Davacı şirket tarafından yükün dava dışı gönderilen tarafından teslim alınmadığı ve imha yoluna gidildiği iddia edilirken Davalı şirket tarafından bu konuda bir itiraz bulunmadığı, bu kapsamda emteanın dava dışı gönderilen tarafından teslim alınmadığı görülmektedir. Dava dışı gönderilen şirketin aynı zamanda taşıtan konumunda olduğu ve FOB teslim şekli tercih edilerek emtea ödemesinin cari hesaptan ödendiği göz önüne alındığında boşaltma limanında oluşan masraflardan ve demurajdan davalı şirketin sorumlu olmadığı, Yüce Mahkemenin aksi yönde karar vermesi durumunda Dava konusu 86.100 usd tutarlı fatura için 20.000 USD tahsilat yapıldığı, yapılan tahsilat sonrası Davacı ... ‘nin Davalı ...den kalan alacağının 66.100 USD olduğu, sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.
Davalı vekili tarafından TTK 1246 maddesi gereğince davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılmadığına yönelik itiraz ileri sürülmüşse de, uyuşmazlığın deniz taşımasından kaynaklanan demuraj alacağının tahsili istemine ilişkin olduğu, davacının dava dışı fiili taşıyana yapmış olduğu ödeme nedeni ile rücuen davalıdan talepte bulunduğu dikkate alındığında TTK 1246 maddesi ve yerleşik yüksek yargı içtihatları gereğince alacağın, davacı tarafça dava dışı fiili taşıyana yapılan ödeme ile muaccel hale geldiği, davacı tarafından dava dışı fiili taşıyana ödemenin 09/09/2022 tarihinde yapıldığı bu hali ile dava tarihi olan 04/11/2022 tarihinde TTK1246 maddesinde öngörülen 1 yıllık sürenin geçmediği anlaşılmakla, davalı vekilinin zamanaşımı itirazının reddine karar vermek gerekmiştir.
Taraf vekillerince dosyaya ibraz edilen e posta yazışmaları, faturalar ve taşıma belgeleri ile dosyaya celp edilen gümrük kayıtları incelendiğinde; davalı ... firması tarafından dava dışı ... ... isimli firmaya FOB satım şekli ile 16/03/2020 tarihli 29.778,10 USD bedel ile satılan mermer blok emtisanın, 10 konteyner içerisinde İzmit Limanı'ndan Bangladeş'e deniz yolu ile taşınması için ... isimli gemiye 18/03/2020 tarihinde yüklendiği, bu taşıma için dava dışı fiili taşıyan olduğu anlaşılan ... Ltd tarafından ... numaralı konşimentonun düzenlendiği, bu konşimento kayıtlarına göre davacının yükleten-gönderen olarak kayıtlı bulunduğu, navlunun ise yükleme limanında peşin olarak ödendiğine ilişkin ... kaydının bulunduğu, bunun dışında davacı tarafından da aynı emtiaların taşınmasına ilişkin olarak ... numaralı konşumentonun düzenlendiği, bu konşimentoda ise davalı yükleten olarak kayıtlı olup navlunun tahliye limanında alıcı tarafından ödeneceğine ilişkin ... kaydının bulunduğu görülmüş olup, satım şeklinin de FOB olduğu değerlendirildiğinde, bilirkişi raporunda da açıklandığı hali ile davalı satıcının satıma konu emtiaları belirlenen yükleme limanında, alıcı tarafından organize edilen gemide teslim etmesi ile teslim borcunun sona erdiği , böylece emtialar gemiye yüklendikten sonra mal ile ilgili tüm masraf ve risklerin alıcı sorumluluğuna girdiği ve dava dışı yük alıcısının taşım organizasyonu ve ithalat için gerekli gümrük işlemlerini yapmakla sorumlu olduğu anlaşılmıştır.
Davaya konu emtiaların alıcısı tarafından varış limanından teslim alınmadığı ve demuraj oluştuğu, oluşan demuraj bedeli için dava dışı fiili taşıyan ... tarafından davacı ... Denizcilik adına; 17/08/2022 tarihli 86.100 USD tutarlı, "demuraj ve işgaliye ücreti 70.600 usd, liman içi hizmetler 15.000 USD, liman içi hizmetler 500 USD" içerikli fatura tanzim edildiği, ilgili fatura bedelinin ... Denizcilik tarafından alınarak nezdindeki
... hesabına alacak kaydedildiği ve fatura bedelinin, cari hesaba mahsuben yapılan 108.247,84 USD ödeme içerisinde yer aldığı, ... tarafından ödemesi yapılan 86.100 USD tutarlı faturanın, davalı ...’e
yansıtıldığı ve ... adına 23/08/2022 tarihli faturanın tanzim edildiği, tanzim edilen bu faturanın ... tarafından kabul edilmeyerek davacı ...’ye iade edildiği ve ... adına ... numaralı iade
faturasının tanzim edildiği, tanzim edilen bu faturanın ... tarafından kayıtlara alınmadığı muhasip incelemesi ile tespit edilmiş olup, davaya konu talebin demuraj alacağının tahsili istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Bu bilgiler ışığında davalı tarafından satışı yapılan emtiların taşınması hususunda dava dışı alıcı şirket ile davacı arasında bir taşıma ilişkisinin bulunduğu, davacının bu durumda akdi taşıyan sıfatını haiz olduğu fiilen taşımanın ise dava dışı ... Ltd tarafından yapılması nedeni ile bu şirketin fiili taşıyan olduğu, davalının ise yalnızca taşımaya konu emtiaların satıcısı olduğu, buna göre uyuşmazlık kapsamında davalının taşıtan sıfatını haiz olmadığı yalnızca yükleten olarak taşımaya dahil olduğu anlaşılmıştır. Davacı tarafından da dosyaya davalı adına düzenlenmiş bir navlun faturası sunulmamış olup, dosyaya yalnızca davacı tarafından davalı adına düzenlenen 23/03/2020 tarihli 3.818,60 USD bedelli "terminal ücreti, konşimento ücreti"açıklamalı faturanın ibraz edildiği görülmekle bu faturanın, bilirkişilerce de açıklandığı hali ile, navlun faturası olmadığı ve bedelinin de davalı tarafından davacıya ödendiği anlaşılmıştır.
Dosyada mübrez e posta yazışmalarına göre; Mart 2020 ayında taraflar arasında yükleme detayları, gemi programı ve konşimento taslakları hakkında görüşmeler yapıldığı ancak görüşmelerden anlaşıldığı
kadarıyla yükleme talimatının davacı şirkete dava dışı gönderilen şirket tarafından gönderildiği, Mayıs 2020 – Ağustos 2022 tarihleri arasında yükün halen çekilmediği, 25/01/2022 tarihinde Davacı şirket çalışanları tarafından Davalı şirket çalışanlarına;
malların çekilmediği ve imha prosedürünün başlatıldığı bilgisinin verildiği, 26/01/2022 tarihinde Davacı şirket çalışanları tarafından Davalı şirket çalışanlarına;
yüklemenin çekilmediği bu sebeple masraflardan sorumlu olduklarının iletildiği belirtilmektedir. Aanı tarihli diğer bir e-postada ise Davalı şirket çalışanları tarafından Davacı şirket çalışanlarına, taşıma
talebinin kendileri tarafından gönderilmediğinin ifade edildiği, nihai olarak imha prosedürlerinin başlatıldığı, gönderilen şirketin ordinoyu almaması sebebiyle demuraj masraflarının davalı şirkete yansıtılacağının davacı tarafından ihtar edildiği, 10/08/2022 tarihinde demuraj hesabının demuraj tutarının 70.600 usd, imha tutarının 15.000 usd, 500 usd boş dönüş olmak üzere toplam 86.100 usd masraf oluştuğunun davalıya bildirildiği anlaşılmıştır.
Açıklanan tüm bu bilgiler ışığında uyuşmazlığa konu taşımada davalının taşıtan sıfatını haiz olmadığı mahkemece kabul edilmekle, TTK 1200 maddesi gereğince navlunun borçlusu taşıtan olup, TTK 1203 gereğince ancak eşya taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecek ise bu kişi, navlun sözleşmesi veya konşimento ya da diğer denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin hükümlerine göre ödemekle yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle ve üzerine düşen borçları getirmekle yükümlü olacaktır. TTK 1207 maddesinde ise gönderilenin eşyanın teslimini istememesi halinde taşıtanın, navlun sözleşmesi gereğince navlunu ve diğer alacakları taşıyana ödemekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir. Davaya konu istem demuraj alacağına ilişkin olup TTK da demuraja ilişkin bir düzenleme bulunmamakla birlikte, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan sair alacak olarak yorumlanmakta bu hali ile TTK 1200, 1203 ve 1207 maddelerine göre demurajdan kimin sorumlu olduğu mahkemece kıyasen uygulama yapılarak tespit olunmaktadır. Buna göre açıklandığı üzere davalının taşıtan yahut teslimi talep eden gönderilen sıfatı bulunmadığı dosya kapsamında sabit olup, yükleten olan davalının davaya konu demuraj bedeli bakımından sorumluluğu bulunmadığı kabul olunmuştur.
Her ne kadar davacı vekili tarafından taşımaya konu konşimentoda bulunan 13.6 maddesi gereğince davalının sorumlu olduğu ileri sürülmüşse de, ilgili madde ve tercümesi incelendiğinde, alıcı ödemeli navlun olarak talimatı kabul edilen bit konşimento muhteviyatı bir gönderideki navlun tutarının, ücretlerin ve diğer masrafların alıcı tarafından, ödeme talebinde bulunulmasına rağmen ödenmemesi durumunda tacirin sorumlu tutulacağının düzenlendiği görülmekle birlikte, aynı konşimento kayıtlarında tacir ise malları gördereni, göndericiyi, alıcıyı, bu ... hamilini, teslim alanı ve malların sahibini ifade eder ve kapsar olarak tanımlanmıştır. Buna göre TTK 1200, 1203 ve 1207 maddelerinin aksini öngördüğü davacı tarafından ileri sürülen düzenlemenin, taşıtan yahut alıcı olmayan davalının sorumluluğunu net bir şekilde düzenler mahiyette bulunmadığı, tacirin sorumlu olduğundan bahsedilmekle birlikte tacir tanımının çok geniş yapılmış olduğu mahkemece değerlendirilmiş olup, konşimentodaki bu yoruma oldukça açık madde nedeni ile uyuşmazlığı konu demuraj bedeli bakımından davacı ile arasında bir taşıma sözleşmesi bulunmayan, navlun borçlusu olmayan, yük ile ilgisinin yalnızca satıcı yükleten olmasından ibaret olun davalının, yükün nihai olarak çekilmemesi nedeni ile oluşan masraflardan sorumlu tutulması mahkemece yerinde görülmemiştir.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak açıklanan nedenlerle neticede; davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 6.445,03TL den karar harcı olan 427,60 TL nin mahsubu ile fazla alınan 6.017,43 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davalı vekili için takdir edilen 59.520,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.10/12/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır