mahkeme 2022/460 E. 2023/363 K.

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO : 2021/481 Esas
KARAR NO : 2023/298
DAVA : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 06/12/2021
KARAR TARİHİ : 11/07/2023

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket nezdinde sigortalı ... San. Ve Tic. A.Ş. Tarafından Tayland'da mukim şirkete motorlu redüktör cinsi emtia satıldığını, emtiaların deniz yolu ile nakliyesi işinin davalı tarafından yapıldığını, yapılan incelemede nakliye esnasında konteynerdeki yükün aktarmaya maruz kaldığının öğrenildiğini, emtiada hasar meydana geldiğini, alıcı tarafından yaptırılan hasar tespiti ile müvekkili tarafından sigortalısına 373,17.EURO tutarında hasar tazminatı ödemesinin yapıldığını, ödenen hasar bedelinin tahsili için ... İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla ... İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıya usulüne uygun olarak dava dilekçesi ve tensip zaptının tebliğ edildiği, davalının davaya yanıt vermediği anlaşılmıştır.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
.... İcra Müdürlüğünün 2020/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. olduğu, borçlunun ... Ticaret Anonim Şirketi olduğu, 12/10/2020 tarihinde 2.521,11TL nin tahsili için takibe geçildiği ve ödeme emrinin borçluya 25/10/2020 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 02/11/2020 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 06/12/2021 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 14/10/2022 tarihli raporda; Davacı Sigorta Şirketi'nin, aktif husumet ehliyetine haiz olduğu, Davalı'nın akdi taşıyan, sıfatı ile pasif husumet ehliyetinin bulunduğu, TTK m.1185'te öngörülen inceleme ve ihbar yükünün yerine getirilmediği, Hasarın oluş sebebinin, taşıyanın dava konusu yükte konteynerler arasında yapılan aktarma sırasında meydana geldiği, TTK madde 1178/2 uyarınca Hasarının davalının hakimiyetinde bulunduğu sürede meydana gelen bir olgu sonucu ileri geldiğinden, hasardan sorumlu olduğu, talep edilen hasar tutarının 2,457.84 TL olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen19/06/2023 tarihli raporda, İncelenen dava dışı sigortalı ... San, ve Tic. A.Ş.'ye ait 2020 yılı Ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter Defterinin yasal süresinde onaylandığı ve dava dışı sigortalı ... San. ve Tic. A.Ş.'nin 2020 yılı ticari defterlerinin TTK. Hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı dava dışı sigortalı ... San. ve Tic. A.Ş.'nin 2020 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, Dava dışı sigortalı ... San. ve Tic. A.Ş.'nin davaya konu mal satış bedeli olan 22.612,36 EllRO'nuıı tamamını dava dışı ... ( ) . Ltd.'den tahsil ettiği, dava dışı sigortalı şirketin bir adet ... kodlu endüstriyel helisel motorlu redüktör emtiasının hasarlanması sebebiyle hasarlanma bedeli olan 2.445,73 TL tutarında alıcı ... ( ... ) .... Ltd.'yi alacaklı olarak ticari defterlerinde kaydetmediği, Dava dışı sigortalı şirketin hasar bedeli tutarında ... Ltd.'ye onarım bedeli olarak ya da başka herhangi sıfatla ödemede bulunmadığı ve alıcıya hasar bedeli tutarında ücretsiz mal gönderiminde de bulunmadığı, Davacı ... Sigorta A.Ş.'nin taşıma esnasında hasara uğrayan mallar için Burgan Bank aracılığı ile 01.06.2020 tarihinde dava dışı sigortalı ... San. ve Tic. A.Ş.'ye 2.445,73 TL tutarında EFT göndererek hasar tazminat bedelini ödediğine ilişkin tespitlerini bildirmiştir.
Esasa geçmeden önce hak düşürücü süre yönünden yapılan değerlendirmede ; TTK 1188. maddesinde göre kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir. Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir. Dosyaya konişmento uyarınca emtianın 03.02.2020 tarihinde ... ... isimli gemiye yüklendiği, 20.03.2020 tarihinde alıcıya hasarlı şekilde teslim edildiği, 13.10.2020 tarihinde davacının icra takibine giriştiği görülmekle davanın TTK 1188 gereğince hak düşürücü içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Sigortalı ... firmasının Tayland'da bulunan şubesine 8 kap içinde, 155 adet 6100 kg motorlu redüktör ihraç ettiği, emtianın ... nolu konteyner içinde ... ... gemisi ile Ambarlı limanından Bangkok limanına gönderildiği, emtianın satış şeklinin EXW İstanbul olduğu, Tayland'daki tahliyenin ... V.03an gemisinden / ... nolu konteynerden yapıldığı, 1 adet ... kodlu motorlu redüktör emtiasının hasarlı şekilde ulaştığı anlaşılmıştır.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Somut olayda taşımaya konu emtianın ... numaralı düzenlenen Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi tahtında 03.02.2020 tarihinde düzenlendiği, geçerli bir sigorta sözleşmesi mevcut olup satış şeklinin EXW İstanbul olduğu buna göre alıcı malları satıcının deposunda satın aldığı andan itibaren her türlü hasarın alıcıya geçtiği, sigorta ettirenin satıcı olduğu, dosyaya sunulu 29.05.2020 tarihli alıcı ... ( ... ) Co.Ltd nin hasar bedelinin sigorta ettiren ...e ödenmesine yönelik muvafakatname verdiği, böylece satıcı sigortalının iş bu davada sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, hasarın sigorta teminatı süresi içinde gerçekleştiği, sigortacının da hasarlanma bedelini 01.06.2020 tarihinde 2.445,73 TL yi sigortalıya ödediği anlaşılmakla davacının TTK 1472 uyarınca aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Davalının sigortalı adına navlun faturası düzenlediğinden davalının akdi taşıyan olduğu ve pasif husumet ehliyetinin bulunduğu ,davalı akdi taşıyan üstlendiği taşımanın gerçekleştirilmesini 10.02.2020 tarihli navlun faturası uyarınca ... Lojistiğe devrettiği, Globelinkin fiili taşıyan olduğu, akdi taşıyanın kısmen veya tamamen alt taşıma sözleşmesi ile dava dışı alt taşıyana bırakması halinde dahi TTK 1191/1 uyarınca taşımanın tamamından sorumlu kalmaya devam ettiğinden davalının pasif husumet ehliyeti bulunmaktadır.
Hasarın meydana gelmesi hususunda yapılan değerlendirmede ; dosyaya sunulu ekspertiz raporunda emtianın ... numaralı sevk edildiği ancak tahliyenin ... gemisinden / ... nolu konteyner ile alıcıya ulaştırıldığı, emtianın nakledildiği konteynerin yolda değiştirildiği, değiştirmenin sebebinin bilinmediği, hasarın değiştirme sırasında olmuş olabileceği kanaatinin belirtildiği, zira emtianın bulunduğu sandığın dışında darbe olduğu, böylelikle emtianın taşıma sırasında aldığı darbeler sonucu hasarlandığının belirtildiği, gerçekten de taraflar arasında geçen e mail yazışmalarının incelenmesi ile 07.04.2020 tarihli yazışmada davalı yanca konteynerin değiştirildiğinin belirtildiği, ancak dosyaya sunulu multimodal konişmento da bu durumun belirtilmediği, dosyaya sunulan dava konusu konişmento üzerinde bulunan ... kaydı bulunduğunun görüldüğü, bilirkişi raporunda açıklandığı üzere bu kayıt gereği dava konusu yüklemenin parsiyel taşıma olduğu, konteyner içerisine birden fazla yükleyene ait yüklerin aynı konteyner içerisinde karışık olarak taşındığının anlaşıldığı, bilirkişilerce yapılan değerlendirmede de hasarın gemiden gemiye aktarma sırasında mariz kalınan darbeler sonucu hasarın meydana geldiğinin belirtildiği anlaşılmıştır. Bununla birlikte dava konusu konşimentoda, konteynerin taşıyana mühürlü olarak teslim edildiğine dair bir kayıt da bulunmamaktadır.
TTK m. 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK m. 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır. Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK m. 1185/4). Somut olayda, emtianın içinde bulunduğu konteynerin gemiden tahliye edildiği tarihi net ortaya koyacak herhangi bir belge sunulmamıştır. Emtiaların içinde bulunduğu konteynerin gemiden tahliyesi sırasında, alıcı tarafından herhangi bir hasar tutanağı veya hasar kaydı da dosyaya sunulmamıştır. Hasara ilişkin ilk bilgi, 31.03.2022 tarihinde dava dışı alıcının davalıya hasar ihbarıdır. Dava dışı sigortalı ise, 02.04.2020 tarihinde davalıya ihbarda bulunmuştur. Sigortalı, ihbar içeriğinde, malların 20.03.2020 tarihinde alıcıya ulaştığını beyan etmiştir. Buna göre hasar ihbarının süresinde yapılmadığı anlaşılmıştır.
Ancak konişmento da ... kaydı bulunduğundan taşımanın parsiyel yapıldığı, bu kayıt uyarınca konteyner içerisine birden fazla yükleyene ait yüklerin aynı konteyner içerisinde karışık olarak taşındığı, konişmentoda ve dosyaya sunulu diğer kayıtlarda konteynerlerde aktarma yapılacağına dair sigortalıya bir bilgi verilmediği, dosyaya sunulu belgelerden davalı taraça konteynerin değiştiği 07.04.2020 tarihinde sigortalıya bildirildiğinin görüldüğü, sigortalının bilgisi dışında konteynerlerin değiştirlimesi , dosyaya sunulu fotoğrafların incelenmesi ile emtianın tahta kasa ambalajında darbeye bağlı hasarların meydana geldiğinin açıkça görüldüğü, nitekim ekspertiz raporunda da bu durum açıkça belirtildiğinden ve de parsiyel taşıma yapılması sebebiyle artık zararın taşıyana süresinde ve usulüne uygun olarak bildirilmemiş olduğundan bahisle TTK. 1185/4 maddesi gereğince taşıyan lehine ispat yükünün yer değiştirdiğinden söz edilemeyeceği mahkemece kabul edilmiştir. Buna göre TTK. 1179/1 maddesi gereğince eldeki uyuşmazlık bakımından kusursuzluğunu ispat yükü davalı taşıyanın üzerindedir.
Davaya konu emtiaların parsiyel olarak taşınması, konşimento üzerinde taşıma ve gemiye yükleme öncesine ilişkin bir hasar kaydının bulunmaması, emtianın içinde bulunduğu tahta kasaların dıştan darbe aldığının açıkça görülmesi ve sigortalının bilgisi dahilinde olmadan konteyner değiştirilmesi nedenleri bir arada değerlendirildiğinde, hasarın deniz taşıması esnasında meydana geldiği ve sigortalı emtianın parsiyel taşıma işini üstlenen davalının meydana gelen zarardan sorumlu olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Bilirkişilerce yapılan inceleme neticesinde, davaya konu edilen hasar miktarının makul ve kadri maruf olduğu belirtilmiş olmakla; dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme kısmen esas alınarak davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile ... İcra Müdürlüğü'nün 2020/... esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın İPTALİ ile takibin 2.445,73.TL asıl alacak yönünden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz UYGULANMASINA,
2-Şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
3-Karar harcı olan 269,80.TL'den peşin alınan 59,30.TL'nin mahsubu ile bakiye 210,50.TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
4-Davacının peşin olarak yatırdığı 59,30.TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
5-Davacı yargı gider toplamı olan 6.788,80.TL'nin ( 59,30.TL başvurma harcı, 229,50TL posta gideri ve 6.500,00TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 6.585,81.TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
6-Davacı için takdir edilen 2.445,73TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ÖDENMESİNE,
7-Davalı vekili için takdir edilen 75,38.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
8-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 1.280,53.-TL sinin davalıdan, 39,47TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
9-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, miktar yönünden kesin olarak verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 11/07/2023

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır