mahkeme 2022/230 E. 2023/281 K.

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO:2022/230 Esas
KARAR NO :2023/281

DAVA:İtirazın İptali
DAVA TARİHİ:26/05/2022
KARAR TARİHİ:06/07/2023

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilİ şirket nezdinde sigortalı olan ... Dış Tic. Ltd. Şti. 11.540.-brüt Kg ağırlığındaki 454 Kap 2.602.883.-adet elektrik malzemesini (aydınlatma araçları) Cezayir'de bulunan ... firmasına ihraç ettiğini, İstanbul'dan ... Limanına kadar olan taşıma müvekkil sigorta şirketi tarafından ... numaralı nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi tahtında tüm nakliyat muhataralarına karşı teminat altına alındığını, söz konusu emtialar Cezayir'de bulunan ... Limanına taşınmak üzere Nakliyeci ... ... ve Tic. A.Ş. sorumluluğunda ... nolu konteynerle "... ..." isimli gemiye tam ve hasarsız olarak yüklendiği, emtiaların yerel nakliyesi yine davalı donatan tarafından görevlendirilen ... Transit İnternational firması tarafından yapıldığını, konteynerdeki yırtık sebebiyle konteynerin su almasından dolayı içerdeki bazı ürünlerin ıslandığı ve hasarlandığı, ürünlerin bazılarında paslanmalar görüldüğü tespit edildiği, ve yapılan incelemeler neticesinde nakliye esnasında konteyner tavanında üst panoda oluşan ve/veya bulunan yırtıklardan içeriye su girmesi nedeniyle emtiaların ıslandığı belirlendiğini, yapılan inceleme ve eksper raporunda karşı taraf donatan kurus ve taşıma akdine aykırılığı ile gerçekleştiği tespit edildiğini, hasar için ilgili sigort poliçesi kapsamında 148.664,68TL tazminat tutarı sigortalıya ödendiğini, böylece rücu ve dava haklarına temellük eden olduğunu, borçlu aleyhinde ....İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyası ile faizleriyle birlikte 155.145,85TL üzerinden icra takibi başlatıldığını, borçlu şirketin itirazları sebebiyle durdurduğunu beyanla, ....İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafından ... nolu Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi ile sigortalandığını, dava dış ... Dış Tic. Tic Lt.d. Şti.'ne ait elektrik malzemesi emtianın müvekkile ait olduğu iddia edilen "... ..." adlı gemiyle İstanbul/Türkiye'den .../Cezayir Limanına konteyner içerisinde nakliyesi esnasında konteynerın su alması sebebiyle malzemelerin hasar gördüğü konteynere su girmesine sebep olduğu iddia edilen yırtığın hangi aşamada olduğu, ve sözde hasarın ne zaman emtıanın kimin zilyetliğinde ve mülkiyetinde iken gerçekleştiği ve taşımanın hangi aşamasında meydana geldiği belli olmadığını, konteyner gemiye temiz konşimento ile hasardan ari şekilde yüklendiğini, geminin tahliye limanına indirildiğinde de konteyner de delik olduğuna ilişkin bir tutanak tutulmadığını, müvekkilin hiçbir ilgisi bulunmayan Cezayir Limanından alıcısının deposuna kadar kara taşımasını yapan ... Transit Internatıonal tarafından konteyner teslim alındığında tutulmuş bir tutanak bulunmadığını, bu sebeple iddia edilen hasarı ve konteynerde oluşan deliğin hangi aşamada gerçekleştiğini da davacının ispat etmesi gerektiğini, zira hasarın emtia gemiden boşaldıktan sonra gelmiş olacağı açık olduğunu, dolayısıyla aktif husumet ehliyetinden söz edebilmek için sigorta ilişkisi bulunması gerektiğini, sigorta şirketinin poliçesinde yer almayan ve/veya teminat dışı olduğu halde hasarı karşılamayı kabul ettiği tüm haller EX Grata (Lütug ödemesi) olarak adlandırılan bu durum kapsamına girdiğini, ... şirketinin elektrik malzemesi ambalajlaması hususunda daha fazla özen göstermesi ıslanmaya karşı koruma sağlaması gerektiğini, bu sebeplerle görev ve yetkili mahkeme olmadığını, davacının taleplerinin öncelikle zamanaşımı yönünden reddedilmesi gerektiğini, husumet eksikliği nedeniyle reddine, yetki ve görev itirazının kabulüne, davanın usulden reddine, davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların davalı sorumluluğunda deniz taşıması esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talepli başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun; davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı , zamanaşımının gerçekleşip gerçekleşmediği , mahkememizin davaya bakmaya yetkili ve görevli olup olmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin olup olmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
.... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... A.Ş. olduğu, borçlunun ... ... isimli Gemi Donatanı ve Taşıyanı ... Denizcilik Konteyner Hat İşlet. San. Ve Tic. Ltd. Şti. olduğu, 03/05/2021 tarihinde 155.145,85.TL nin tahsili için takibe geçildiği ve ödeme emrinin borçluya 25/05/2021 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 26/05/2021 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 26/05/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 15/02/2023 tarihli raporda, davaya konu elektrik malzemeleri için dava dışı/sigortalı ... Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından müşterisi ... adına düzenlenen 12.11.2020 tarihli 86.140,90Euro'luk fatura bedelinin, 26.03.2021 tarihli defter kaydına göre tamamının tahsil edildiğine ilişkin tespitlerini bildirmiştir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... ve ... tarafından tanzim edilen 12/05/2023 tarihli raporda, Hak düşürücü süre itirazının yerinde olmadığı, Davacının aktif husumet ehliyetini, davalının ise pasif husumet ehliyetini haiz olduğu, Sigortalının taşıyana zararı bildirim külfetinin yerine getirilmediği, ancak davacının taşıma konusu elektrik malzemelerinin uğradığı zararın taşıyanın sorumlu olduğu bir sebepten kaynaklandığını ispat edemediği, ... Dış Ticaret Limited Şirketinin alacağını Davacı sigorta şirketine temlik ettiği, bu itibarla halefiyet şartlarını araştırmaya gerek bulunmadığı, taşıma konusu yükün ıslanma sebebinin deniz suyu mu yoksa yağmur suyu mu olup olmadığını tespit edebilmek adına yapılması gereken gümüş nitrat testinin yapılmadığı, dosyada konteyner el değiştirme ve hasar tutanağına rastlanmadığı, konteynerin hangi anda elverişsiz olduğunun tespit edilemediği, bu durumda, konteyner içerisindeki yükün taşıyanın muhafazası altında iken zarar gördüğü neticesine ulaşmanın mümkün olmadığı, Sayın mahkemenin aksi kanaatte olması halinde, 16.319,92 EUR karşılığı 148.664,68 TL olarak hesaplanan hasar tutarının gerçekçi ve kadri marufunda olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Dosyaya mübrez delillerin bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucu ;
İstanbul'da mukim ... Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından Cezayir'de bulunan "..." isimli firmaya toplamda 454 kap, 2.602.883,00 adet elektrik malzemesinin (aydınlatma araçları) 86.140,90 EURO bedelle CFR kaydıyla satıldığı, emtianın davalı tarafından düzenlenen 19.11.2020 tarihli ... numaralı konişmento tahtında ... Limanı'ndan Cezayir'de bulunan ... Limanı'na ... no.lu 1 adet 20' DV standart konteyner içerisine istiflenerek ... ... isimli gemi ile taşındığı, taşınma sırasında emtianın ıslanma sebebiyle hasarlandığı, bu hasarlanmasından davalının sorumlu tutulup tutulamayacağı noktasında uyuşmazlığın toplandığı anlaşılmıştır.
Davalı vekilince hak düşürücü ve zamanaşımı itirazında bulunduğu görülmekle öncelikle bu hususta değerlendirme yapılmış, ekspertiz raporunun ve dosyadaki ihbar tutanağının incelenmesi ile emtianın 15.12.2020 tarihinde alıcısına teslim edildiği görülmekle TTK 1188 uyarınca teslimden itibaren 1 yıl içinde dava açılacağının belirtildiği, davacının da 03.05.2021 tarihinde icra takibine giriştiği görülmekle davanın TTK 1188 gereğince hak düşürücü içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Somut olayda taşımaya konu emtianın taşınmasının ... numaralı düzenlenen Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi tahtında sigortalandığı, satış şeklinin CFR olduğu, buna göre satıcının sigortalanabilir menfaatinin bulunmadığı fakat dosyaya mübrez 11.02.2021 tarihli muvafakatnameden hasar ve riskin yükümlülüğünü taşıyan alıcı ... Electricin hasar nedeniyle tazminatın satıcıya ödenmesine dair muvafakatinin bulunduğu, bu temlikname uyarınca sigortalının hasar bedelini almada yetkiye sahip olduğu , sigortacı davacının sigortalıya hasar bedelini 24.02.2021 tarihinde 148.664,68 TL yi ödediği anlaşılmakla davacının TTK 1472 uyarınca aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır. Davalı 19.11.2020 tarihli ... numaralı konişmentoya taraf olması sebebiyle TTK 1128 gereğince gereğince fiili taşıyan olduğundan davalının pasif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Dosyaya mübrez belgelerin incelenmesi ile nakliyeci ... ve Tic. A.Ş. sorumluluğunda ... numaralı konteynerle 19.11.2020 tarihinde gemiye yüklenen 454 kap, 2.602.883,00 adet elektrik malzemesinin (aydınlatma araçları) Türkiye'de bulunan sigortalı ... Dış Tic. Ltd. Şti. firmasından Cezayir'e denizyolu sevkiyatı için yüklendiği, emtiaların varış limanındaki yerel nakliyesinin ise ... Transit International firması tarafından yapıldığı anlaşılmıştır.
Deniz yolu ile yapılan yük taşımacılığında zararın taşıyana ihbarı düzenleyen TTK m. 1185'e göre; "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir. Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir."Dosyadaki delillerden, geminin 10.12.2020 tarihinde Cezayir'in ... limanına geldiği ve sigortalı emtianın içerisinde bulunduğu ... no.lu konteynerin limana indirildikten 5 gün sonra 15.12.2020 tarihinde alıcının deposuna sevk edildiği ve emtiadaki ıslaklık hasarının ilk defa burada yapılan tahliyesinde ortaya çıktığı dosyada saklı 16.12.2020 tarihli Hasar Beyanından anlaşılmaktadır. İşbu yazıda yalnızca nakliyeci ... sorumlusu ...ile gümrük müfettişi ...'in imzası bulunmaktadır. Dolayısıyla burada taşıyanın temsilcinin imzası bulunmadığından taşıyana ayrıca ihbar yapılması gerekmektedir. İhtarnameden sigortalı satıcı tarafından davalı taşıyana yazılı hasar ihbarının 22.12.2020 tarihinde yani hasarın tespitinden 7 gün sonra yapılmış olduğu anlaşılmıştır. Bu itibarla taşıyanın gönderdiği ihbar kanunda belirlenen üç günlük süreyi aştığından TTK m. 1185'deki bildirim külfeti yerine getirilmemiş olmaktadır. Bunun sonucunda, ispat külfetini tersine çeviren iki karine meydana gelir. Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur." O halde somut uyuşmazlıkta bu bildirim külfeti yerine getirilmediğine ve eşyada bir hasar/zıya belirlendiğine göre bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten doğduğu kabul edilecektir. Bunun aksini ispat külfeti yükle ilgilinin işbu uyuşmazlık bakımından ise davacı sigortacıdadır.
Taşımaya konu emtianın ıslandığı sabit olduğu, ihbar külfetinin yasal sürede yerine getirilmemesi sebebiyle davacının hasarın taşıyanın sorumluluğunda meydana geldiğini ispatlaması gerektiği, dosyaya sunulu ekspertiz raporunda hasarın nakliye sırasında konteynerin delinmesi/yırtılması nedeniyle konteynerin içine yağmur sularının girmesi nedeniyle ıslandığının belirtildiği, taşıma konusu yükün ıslanma sebebinin deniz suyu mu yoksa yağmur suyu mu olup olmadığını tespit edebilmek adına yapılması gereken gümüş nitrat testinin yapılmadığı, dosyada konteynerin limana tahliyesi sırasında ve/veya konteynerin limandan gönderilenin yetkili temsilcisi tarafından teslim alındığı sırada tutulmuş "EIR" (Equipment Interchange Receipt And Damage Report) olarak tanımlanan "Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağına" bulunmadığından konteynerin hangi anda elverişsiz olduğu tespit edilememektedir. 19.11.2020 tarih ve ... nolu konişmentoda konteynere ilişkin herhangi bir hasar kaydı bulunmamaktır. Nitekim, konişmentoda; "shipped on board = Konteynerin gemiye yüklendiği", "Shipper's Load, Stow, Secure, lash and Count = Söz konusu malların konteynere yüklenmesi, istifi, ambalajlanması, sabitlenmesi ve sayımı işlemlerinin bizzat yükleyici tarafından yapılmış olduğu" kayıtları mevcuttur. Bu kayıtlar birlikte değerlendirildiğinde konteynerin, gemiye hasarsız yüklenmiş olduğu, anlaşılmaktadır. Dosyaya sunulan bilgi ve belgelere göre, ... no'lu 20' DV konteyner, 19.11.2020 tarihinde ... limanında ... ... isimli gemiye yüklenmiş olup 10.12.2020 tarihinde Cezayir'de bulunan ... Limanı'nda tahliye edilmiştir. Dosyada, konteynerin limana tahliyesi sırasında ve/veya konteynerin limandan gönderilenin yetkili temsilcisi tarafından teslim alındığı sırada tutulmuş "EIR" (Equipment Interchange Receipt And Damage Report) olarak tanımlanan "Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağına" rastlanılmamıştır. Dava konusu ... nolu konteyner 10.12.2020 tarihinde ... limanına tahliye edildikten 5 gün sonra 15.12.2020 tarihinde kara taşımasını üstlenen yerel nakliyeci ... Transit International isimli firma tarafından liman sahasından dava dışı alıcı ... adresine taşınmıştır. Bu süreç zarfında herhangi bir hasar tutanağı düzenlenmediği, emtiadaki ıslaklık hasarının ilk defa ... nolu konteynerin alıcı ... deposunda yapılan tahliyesinde ortaya çıktığı, bunun üzerine 1 gün sonra 16.12.2020 tarihinde nakliye sorumlusu ile gümrük müfettişi tarafından bir tutanak tanzim edilerek imzalandığı anlaşılmıştır. 19.11.2020 - 10.12.2020 tarihleri arasında gemi üzerinde nakledilmiş, 10.12.2020 - 15.12.2020 tarihleri arasındaki 5 gün süresince de ... liman sahasında beklemiştir. Dava konusu taşımaya ilişkin olarak 19.11.2020 tarihinde düzenlenmiş bulunan ... no.lu Konişmentoda, Teslim Alma Yeri ile Nihai Varış Yeri belirtilmeksizin sadece Yükleme Limanı ile Tahliye Limanı gösterildiğinden konu taşımanın -port to port- (Limandan limana) taşıma olduğu, buna göre taşıyanın yükleme limanındaki konteyner sahasından boşaltma limanındaki konteyner sahasına kadar olan denizyolu taşımasından sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. Bu taşıma şeklinde, taşıyanın mallara ilişkin sorumluluğu malların yükleme limanında gemi küpeştesine kabul edilmesiyle başlamakta ve tahliye limanında geminin küpeştesinden tahliye edilmesiyle sona ermektedir. Taşıyan her ne şekilde olursa olsun, her nasıl kaynaklanırsa kaynaklansın yükleme limanında geminin küpeştesine kabul edilmeden önce veya tahliye limanında geminin küpeştesinden tahliye edildikten sonra mallara gelebilecek her nevi zarardan veya gecikmeden dolayı sorumlu olmamaktadır. Tüm deliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde ; emtianın gemiden tahliye edildiği sırada, hasarlanmaya ilişkin herhangi bir tutanağın bulunmaması, gümüş nitrat testinin yapılmaması , davalının taşımaya ilişkin sorumluluğunun port port gereğince emtianın geminin küpeştesinden ayrıldıktan sonra sona erdiği, emtianın da deniz taşıması sırasında hasarlandığı davacı tarafça kanıtlanamadığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 1.873,78.TL den karar harcı olan 179,90.TL nin mahsubu ile fazla alınan 1.693,88.TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davalı vekili için takdir edilen 24.271,88TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/07/2023

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır