mahkeme 2022/211 E. 2023/392 K.

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO : 2022/211 Esas
KARAR NO : 2023/392
DAVA : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 17/05/2022
KARAR TARİHİ : 12/10/2023

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin dava dışı sigortalısı ... San. Ve Tic. A.Ş.'ne ait emtiaların Türkiye'den Kanada'ya nakliyesi işinin davalı tarafından üslenildiğini, emtianın 28/09/2020 tarihinde ... ... isimli gemiye yüklendiğini, emtianın alıcısına tesliminde yapılan kontrollerde konteynerdeki delik nedeniyle ıslanarak hasar meydana geldiğinin tespit edildiğini, müvekkilinin sigortalısının 2.709,12USD zararını 03/02/2021 tarihinde ödediğini, rücu haklarının bulunduğunu, ödenen hasar tazminatının rücuen tahsili için ... İcra Müdürlüğünün 2021/... Esas sayılı doyası ile icra takibi yapıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla, ... İcra Müdürlüğünün 2021/... Esas sayılı doyasına yapılan itirazın iptaline ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaaşımı itirazlarının bulunduğunu, müvekkilinin kusuru ve sorumluluğunun bulunmadığını, dava konusu edilen hasarda eğer bir sorumlu var ise geminin maliki ... ... Firması olduğunu, dava konusu hasarın tamamen gemi işleteni ile konteynere yüklemeyi yapan ... firmasına ait olduğunu, kabul anlamına gelmemekle talep edilen tazminatın çok fahiş olduğunu, davacı sigortalısının mal bedelinin tamamını alıcıdan alıp almadığının tespitinin gerektiğini beyanla davanın reddine ve %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların davalı sorumluluğunda deniz taşıması esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talepli başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun; davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı, zamanaşımının gerçekleşip gerçekleşmediği , tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin olup olmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
... İcra Müdürlüğünün 2021/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. olduğu, borçlunun ... Tic. Ltd. Şti. olduğu, 08/07/2021 tarihinde 2.736,40.USD nun tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 29/07/2021 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 30/07/2021 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 17/05/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ... tarafından dava dışı sigortalı ... San. Ve Tic. A.Ş.'nin defterleri incelenerek tanzim edilen 16/01/2023 tarihli raporda, Davaya konu 39.483,36 USD satış nedeniyle sigortalı ... Ltd. Şti. müşterisi ... ....'dan herhangi bir alacağının kalmadığı, Hasara uğrayan emtia için tanzim edilen hasar tespit raporunda hasarın, 2.709,12 USD olarak belirlendiği, belirlenen bu hasar bedelinin, davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından 03.02.2021 sigortalısı dava dışı ... Ltd. Şti.'ne ödendiği, ... Ltd. Şti. tarafından müşterisi ... hesabına 23.03.2021 tarihinde 2.649,12 USD ödeme yapıldığı, Davalının kusurlu taşıma yaptığının ve sorumlu olduğunun kabul edilmesi halinde, davacının, davalıdan 13.07.2021 takip tarihi itibariyle toplam 2.736,40 USD (2.709,12 USD hasar bedeli + 27,28 USD işlemiş faiz) alacağının bulunduğu, 13.502,68 USD alacağa takip tarihinden tahsil tarihine kadar kamu bankalarının bir yıl vadeli mevduata uygulanan %2,5 ve değişen oranlarda faiz hesaplanabileceğine ilişkin tespitlerini bildirmiştir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 31/03/2023 tarihli raporda, Davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı, Somut olayda zamanaşımı değil hak düşürücü süre hükümlerine göre nihai değerlendirme ve tespitin yüce mahkemeye ait olacağı, Davacının TTK m.1472 kapsamında aktif husumete ehil olmadığının değerlendirildiği, sigorta teminatında ve sigortalını menfaati için yapılan bir sigorta tazminatı ödemesinin sabit olmadığı, Davalının taşıma süreci tamamlandıktan sonra zarar tespit edildiği, davalıın taşıma sürecinde hasar tespiti yapılmadığı, bildirim süreleri içinde bildirim yapılarak taşıma sürecinde hasar oluştuğu karinesi de sağlanmadığı, davalının sıfatının değerlendirmesi bakımından nihai takdirin yüce mahkemeye ait olduğu, Sigorta poliçesi ve sigorta sözleşmesinin geçerli olduğu, ancak sigortalının mal satış faturasına göre, sigortalısına tazminat ödemesi yapmayı gerektiren bir poliçe olmadığı, Hasara ilişkin süresinde, derhal veya 3 gün içinde ihbarın sabit olmadığı, Hasarın deniz taşıması esnasında meydana geldiği hususunun sabit olmadığı, Mevcut dosya kapsamına göre davacı ödemesi konusu hasardan davalının sorumlu tutulamayacağının değerlendirildiği, Davacı ödemesi konusu hasar zararının miktarının 2.709,12 USD hesaplandığı, Öte yandan, Sayın Mahkeme'nin zarardan davalının sorumlu olduğuna yönelik kanaate varması halinde, tazmini gereken zararın 2.709,12 USD asıl alacak miktarı üzerinden dosyada mevcut mali bilirkişi raporuna göre değerlendirilebileceğine ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
TTK 1188. maddesinde göre kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir. Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir. Somut olayda hasarın 27/11/2020 tarihli tutanak ile tespit edildiği, takibin 13.07.2021 tarihli olduğu, bu durumda davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı görülmüştür.
Ticari satış faturasına göre İzmir'de mukim davadışı sigortalı ... AŞ. nin BAE'de mukim ... 'ne 421 paket 46.543,90 kg Alüminyumdan Mamul Deniz Rıhtım Yüzer Dubası Donanımı emtiasını 255.109,67 EUR bedel ve CIF Jebel Ali port, Dubai taşıma şartı ile satıldığı, emtianın 16.05.2020 tarihli ... tarafından düzenlenen ... nolu konişmento tahtında ... limanından BAE jebel Ali limanına taşındığı anlaşılmıştır.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Somut olayda taşımaya konu emtianın ... Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi tahtında 25.11.2020 tarihinde sigortalandığı, 09.07.2020 - 09.07.2021 tarihleri arasında sigortanın koruma sağladığı, konişmento bilgileri uyarınca yüklemenin 28.09.2020 tarihinde yapıldığı, hasarın ise 27.11.2020 tarihinde meydana geldiğinden hasarın sigorta koruma süresin içinde meydana geldiği anlaşılmış, buna göre geçerli bir sigorta sözleşmesi mevcut olup satış şeklinin CİF Montreal olduğu buna göre malların gemiye tesliminden sonra hasar ve riskin alıcı üzerine geçtiği, emtiayı sigorta ettiren de satıcı olduğu, satıcının ticari defterlerinin incelenmesi ile davacının 03.02.2021 tarihinde 2709,12 USD ödendiği, sigortalının alıcı hesabına 23.03.2021 tarihinde 2649,12 USD ödeme yaptığı tespit edildiğinden davacının TTK 1472 uyarınca aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Dosya içerisinde mevcut 28.09.2020 tarih ... nolu navlun faturasının davalı tarafça düzenlendiği , davalının navlun faturası uyarınca akdi taşıyan sıfatıyla TTK 1178 uyarınca pasif husumet ehliyetine haiz olduğu anlaşılmıştır.
Dava dışı sigortalı ... San. Tic. A.Ş. tarafından Kanada'da yerleşik "... ...." İsimli firmaya 17.09.2020 tarih ve ... nolu fatura kapsamında toplam 1366 koli / 138384 adet muhtelif temizlik malzemesi (ıslak mendil, şampuan) emtiası 36.483,36 USD bedel karşılığında CIF MONTREAL teslim şartı ile satıldığı, ... ... S.A. tarafından düzenlenmiş 28.09.2020 tarih ve ... no.lu Konişmento uyarınca ... no.lu 40' kapalı tip konteynerin ... limanında ... ... gemisinin ... sayılı seferi için 23.09.2020 tarihinde yüklenerekvarış yeri olan Kanada,Montreal limanına deniz yoluyla sevk edilmiş olduğu, 136 koli ıslak mendilde ıslanmanın meydana geldiği anlaşılmıştır.
Dava konusu taşımaya ilişkin olarak düzenlenmiş bulunan ... no.lu konişmentoda; Nihai Varış Yeri belirtilmeksizin sadece Yükleme Limanı ile Tahliye Limanı belirtildiğinden söz konusu taşımanın Limandan Limana Taşıma (Port To Port) olduğu, buna göre taşıyanın mallara ilişkin sorumluluğu malların yükleme limanında gemi küpeştesine kabul edilmesiyle başladığı ve tahliye limanında geminin küpeştesinden tahliye edilmesiyle sona erdiği, taşıyan her ne şekilde olursa olsun, her nasıl kaynaklanırsa kaynaklansın yükleme limanında geminin küpeştesine kabul edilmeden önce veya tahliye limanında geminin küpeştesinden tahliye edildikten sonra mallara gelebilecek herhangi bir zarardan veya gecikmeden dolayı sorumlu olmadığı, yine konişmento üzerinde SHIPPER'S LOAD, STOW AND COUNT kaydı yer almaktadır. Bu kayıt, taşıma konusu eşyanın konteynere yüklenmesi, istifi, ambalajlanması, sabitlenmesi (...) ve sayımı işlemlerinin bizzat gönderen ... firması tarafından yapıldığı, dosya içerisinde ... nolu konteynerdeki delinme hasarının denizyolu taşıması sırasında meydana geldiğine dair, gerek yükleme ve tahliye limanında liman yetkilileri tarafından, gerekse gemide görevliler tarafından düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağına rastlanmadığı, uluslararası konteyner taşımacılığında, tüm konteynerler yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra gerek liman ve acente görevlileri gerekse kaptanın gözetiminde güverte zabitleri tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen fiziki hasarlar tespit edilip "EIR (Equipment Interchange Receipt And Damage Report)" olarak tanımlanan "Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağına" işlendiği , ancak somut olayımızda böyle bir rapora/tutanağa dosya içeriğinde rastlanmadığı, gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra konteynerin limandan çıkışı esnasında ve/veya kara nakliyesi için teslim alındığı esnada düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağına da dosyada rastlanılmadığı, ekspertiz Raporu'nda da konteynerin tavanının delik olduğu belirtilmesine karşın konteyner kapaklarının alt kısmından su sızdığına ilişkin bir bilgi, belge ve tespite rastlanılmadığı, ıslaklığın deniz suyu mu yoksa tatlı su mu olduğunu gösteren gümüş nitrat testinin de yapılmadığı, bilirkişi raporunda da ıslanma zararının taşıyanın sorumluluk alanı içerisinde mi yoksa dışarısında mı meydana geldiği hususunun belirli olmadığının belirtildiği anlaşılmakla, dava konusu hasardan davalı tarafın sorumluluğunun bulunduğu uygun delililerle ispatlanamadığına kanaat getirilmiştir.
TTK.m. 1185/1 " Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." esasını getirmiştir. İhbarın hiç veya süresinde yapılmaması halinde ortaya çıkacak hukuki sonuç 1185/4' de " Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." şeklinde hükme bağlanmıştır. Dosya içeriğinde yer alan belgelerden, konteynerlerin gemiden tahliye edildiğinin tespit edilemediği, emtia hasarının ilk defa alıcının tesislerinde 27.11.2020 tarihli tutanak ile tespit edildiğinin anlaşıldığı, bu tutanakta taşıyanın imzasının bulunmadığı, 15.12.2020 tarihinde sigortalının davalıya ihbarda bulunduğu görülmekle ihbar TTK.m.1185 hükmünde öngörülen sürenin geçmesinden sonra yapıldığı anlaşılmıştır. Diğer bir anlatımla, geç ihbarın hukuki sonuçlarının ortaya çıkmasını gerektiren bir hal ortaya çıkmıştır. Yukarıda da işaret edildiği gibi, geç ihbar halinde taşıyan lehine ; taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği karineleri doğmaktadır.Gerçekten TTK.m.1185/4 uyarınca geç yapılan bildirim sebebiyle, taşıyan lehine karineler doğmuştur. Dosya içeriğinden hasarın denizyolu taşıması sırasında meydana geldiğine dair, tahliye limanındaki liman ve gümrük yetkilileri tarafından düzenlenmiş herhangi bir hasar tespit tutanağına rastlanmadığı buna karşılık maddi vakıa olarak emtianın ıslanmış olduğudur. Fakat hasarlanmanın taşımanın hangi safhasında gerçekleştiği tespit edilemediğinden davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
-Şartları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 287,94.TL den karar harcı olan 269,80.TL nin mahsubu ile fazla alınan 17.54.TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davalı vekili için takdir edilen 17.900,00.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/10/2023

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır