mahkeme 2022/203 E. 2025/190 K.

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO:2022/203 Esas
KARAR NO:2025/190

DAVA:İtirazın İptali
DAVA TARİHİ:26/04/2022
KARAR TARİHİ :08/04/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı sigortalı ... Makina San. ve Tic. A.Ş.'nin Emtia Blok Abonman Sigorta Poliçesi ile müvekkilin sigortalısı olduğunu, ... Makina tarafından Güney Kore'de yerleşik ... Co. Ltd. adlı firmaya 2 adet, 7 kap, 22.370 brüt kg, ... cinsi emtianın CIF ..., ... hükümleri geçerli olacak şekilde satıldığı Türkiye'den Kore'ye kadar olan denizyolu taşımasının davalı taşıyan sorumluluğunda gerçekleştiği, söz konusu emtia gemiye yüklenirken fotoğraf çekildiği, herhangi bir hasar olmaksızın, tahta paletler üzerine oturtulduğu, etrafı streç ve naylon ile çevrildikten sonra gergi kayışları ve tahta takozlarla sabitlendiği ve konteyner içine istiflendiğinin görüldüğünu, herhangi bir hasar kaydının bulunmadığını, emtianın deniz nakliyesinin ardından Busan limanına varışı sonrasında antrepoya sevk edildiği ve devamında emtianın taşıttan tahliyesinde emtia üzerinde 2.200 Euro tutarında hasar tespit edildiğini, gerekli ihbar ve değerlendirmelerin yapılması neticesinde müvekkil şirket tarafından dava dışı ... Makine firmasının hasarının poliçe kapsamında değerlendirilerek karşılandığını, davalının hasarın oluşmasında kusuru bulunduğunu, emtianın niteliği gözetilmeksizin forklift ile taşıma yapıldığını, müvekkilinden bu doğrultuda bir onay alınmadığını, emtianın niteliğine dikkat edilmiş olsa idi forklift ile taşınmasının uygun olmayacağının görüleceğini, taşıma koşullarına riayet edilmediği gerekçesiyle davalı aleyhine ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasıyla icra takibi başlatıldığı, davalının itirazı üzerine durdurulduğunu, arabuluculuk görüşmelerinin olumsuz sonuçlandığı beyanla, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibine yapılan itirazın iptali, takibin devamı ve %20'den fazla olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet itirazlarının bulunduğunu, müvekkilinin pasif husumet ehliyetine haiz olmadığını, davanın TTK da öngörülen zamanaşımı süresi içinde açılmadığını, usulüne uygun olarak yapılmış bir hasar ihbarının bulunmadığını, davacının sigortalanabilir bir menfaatinin bulunmadığını ve sigorta poliçesinin geçersiz olduğunu, hasarın taşımanın hangi aşamasında ve neden kaynaklandığının belli olmadığını, müvekkilinin oluşan hasardan sorumlu tutulamayacağını, fiili taşıma işinin ...A.Ş. Tarafından yapıldığını, beyanla davanın reddine ve %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Mahkememizde açılan işbu davanın, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/04/2022 tarih, ... Karar sayılı Gönderme kararı ile geldiği anlaşılmıştır.
Dava,davacı sigortalısına ait emtiaların, davalılar sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş., borçlusunun ... A.Ş. olduğu, 11/02/2021 tarihinde 2.200,000EURO'nun tahsili için takibe geçildiğinin, ödeme emrinin borçluya 16/20/2021 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 23/02/2021 tarihli itiraz dilekçeleri ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 26/04/2022 tarihinde İİK 67. maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Dava dışı sigortalı şirketin defterlerinin incelenmesi için ... 1 ATM'ye talimat yazılmıştır. Mahkemece resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 28/02/2023 tarihli raporda; Davaya konu edilen makine onarım bedelinin satış bedelinden mahsup edilmediği, Sigortalı şirketin satım bedelini tam olarak tahsil ettiği, Davaya konu edilen 2.200,00 EURO bakımından sigortalı defterlerinde karşı firmaya 195,00 EURO bedelsiz ürün gönderildiği , 2.005,00 EURO bakiye kalan için başka bir kayıt bulunmadığı , ancak karşı firma tarafından daha sonraki makine alımında yapılan iskonto ile mahsuplaşılacağı yönünden anlaşma sağlandığı ( karşı firma yazısı ) , bu sebeple sigortalı defterlerine yansımış bir zararın olmadığı , bunun mahsuplaşarak giderildiğine ilişkin tespitlerini bildirmiştir.
Tarafların beyan ve itirazlarının karşılanması için ... 1 ATM ye yeniden talimat yazılmış olup, bilirkişi tarafından tanzim edilen 31/11/2023 tarihli ek raporda; Davaya konu edilen makine onarım bedelinin satış bedelinden mahsup edilmediği, Sigortalı şirketin satım bedelini tam olarak tahsil ettiği, Davaya konu edilen 2.200,00 EURO bakımından sigortalı defterlerinde karşı firmaya 195,00 EURO bedelsiz ürün gönderildiği , 2.005,00 EURO bakiye kalan için 08.05.2021 tarihli mal alım faturasında ekstra % 2 lik iskonto ( 1.967,78EURO) yapıldığı , başka bir kayıt bulunmadığı gibi başka mahsuplaşmanın bulunmadığı, Sigorta bedeli ile mahsuplaşılmayan 37,22 EURO bedelin olduğuna ilişkin tespitlerini bildirmiştir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 16/07/2024 tarihli raporda; davaya konu hasarın ambalajlama/sabitleme hatasından kaynaklanmadığı, elleçleme sırasında oluştuğu, hasarın onarımı için ödenen 2.200,-$ bedelin layığında olduğu, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu, dosya muhteviyatından hasar ihbarının zamanında yapıldığının tespit edilemediği, bu itibarla eşyanın denizde taşıma senedinde yazılı olduğu şekilde, yani iyi halde teslim edildiği yönünde bir karine doğduğu ve zararın meydana geldiği belirlendiği takdirde ise, zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten kaynaklandığına ilişkin bir karine ortaya çıktığı, uyuşmazlık bakımından bu karinelerin aksini ispat yükünün dava-dışı alıcının haklarına halef olan Davacıya ait olduğu, bu karinenin aksinin davacı tarafından ispat edilemediği, dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgeler uyarınca davalıyı sorumlu tutmanın mümkün olmadığına ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Tarafların beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi için dosya bilirkişi kuruluna tevdi edilmiştir. Bilirkişi kurulu tarafından tanzim edilen 03/02/2025 tarihli ek raporda; kök rapordaki görüş ve kanaatlerini yinelemişlerdir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.
Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... numaralı Abonman Nakliyat Emtia Sigorta Sözleşmesi ve 518 Sertifika numaralı poliçe sertifikasına göre dava dışı sigortalı ... Makina San ve Tic AŞ. tarafından CIF teslim şekli ile ihraç ettiği ... emtiasının ... Limanı'ndan ... Limanı'na ... isimli gemi ile taşımasının sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... Makina San ve Tic AŞ. firmasının konşimentoda gönderen firma olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankasına ait 26/01/2021 tarihli ödeme dekontuna göre 2.200,00 EURO hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... Makina San ve Tic AŞ. 'ye ödendiği anlaşılmıştır. Davaya konu emtia satım şekli CIF olmakla, bu satım şeklinde hasara katlanma yükümlülüğü, emtianın nakliye aracına yüklenmesi ile birlikte alıcıya geçmekle dava dışı sigortalının emtia satım bedelini tam olarak ödeyip ödemediği, sigortalanabilir menfati bulunup bulunmadığının tespiti için sigortalının bulunduğu ... ATM'den talimat yolu ile ticari defterlerinin incelenmesine karar verilmiştir. Yapılan muhasip incelemesi neticesinde, dava dışı sigortalı tarafından emtia satım bedeli olan 151.443,80 EURO nun tamamının dava dışı alıcıdan tahsil edildiği ancak emtia hasarı nedeni ile oluşan195 EURO bedelli parçanın bedelsiz olarak dava dışı alıcıya gönderildiği, bununla birlikte hasar nedeni ile oluşn zarar miktarının sonraki alımlarda mahsup yolu ile tahsiline ilişkin dava dışı sigortalı ile dava dışı alıcı arasında mutabakata varıldığı, buna ilişkin olarak da 08/05/2021 tarihli satımda %2 oranında iskonto yapılarak mahsuplaşmanın sağlandığı tespit edilmiş olup, bu tespite göre dava dışı sigortalının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu ve davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödemesi kapsamında TTK 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde; taşımaya ilişkin düzenlenen konşimentonun dava dışı ... ... ... firması tarafından düzenlendiği, davalı ... AŞ tarafından da 11.705,00 USD bedelli ... NAVLUN BEDELİ açıklaması dava dışı sigortalı adına faturanın düzenlendiği görülmüştür. Buna göre davalının, dava dışı sigortalıya karşı üstlendiği taşıma işinin fiilen dava dışı ... tarafından yerine getirildiği ancak davalının TTK 921 maddesi uyarınca taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
TTK 1188 maddesi uyarınca eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Uyuşmazlığa konu olayda, dosyada mübrez gümrük kayıtları, hasar tutanağı ve ekspertiz raporlarına göre eşyanın 19/06/2020 tarihinde dava dışı alıcıya teslim edildiği dikkate alındığından, davaya konu icra takibini başlandığı açıldığı 11/02/2021 tarihinde TTK 1188 maddesinde öngörülen 1 yıllık sürenin dolmamış olduğu değerlendirilerek davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmış olduğu kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan 24/01/2020 tarihli Alesta firması tarafından düzenlendiği anlaşılan ekspertiz raporunda; sigortalı ... firması tarafından Güney Kore'de yerleşik ... isimli firmaya satışı yapılan 2 adet ... cinsi emtianın toplam değerinin 151.443,80 EURO olduğu belirtilerek, emtianın tahta paletler üzerine oturtulup etrafı streç ve naylon ile çevrildikten sonra gergi kayışları ve tahta takozlarla sabitlenerek konteyner içerisine istiflendiği, yükleme esnasında emtiada herhangi bir hasarın tespit edilmediği, emtianın denizyolu ile ... Limanı'na ulaşması sonrasında ahtrepodan nihai varış yerine nakliye aracı ile taşındığı, emtianın araçatan tahliyesi esnasında emtiada hasarın tespit edilerek rapora ekli fotoğrafların çekildiği, alııc firma tarafından düzenlenen tutanağa göre emtianın vinç yerine forklift ile kaldırıldığı, emtia üzerinde vinç ile kaldırılması gerektiğine dair uyarıların bulunduğu, hasaırn talimata aykırı şekilde elleçlenmesi nedeniyle oluştuğu kanaati belirtilerek neticede hasar miktarının2.200,00 EURO olarak hesap ve tespit edildiği anlaşılmıştır.
Taşıyana ihbar yükümlülüğünün TTK 1185. maddede düzenlediği, TTK madde 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak" bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK madde 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır. Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK madde 1185/4). Bu kapsamda dosyada bulunan 18/09/2020 tarihli dava dışı sigortalı firma tarafından davalıya ... 23. Noterliği kanalıyla gönderilen hasar ihbarnamesi ile 19/06/2020 tarihli bir hasar beyanı dışında başkaca bir belge bulunmamakla, emtianın dava dışı alıcıya 19/06/2020 tarihinde teslim edildiği kabul edildiğinden, davalıya gönderilen 18/09/2020 tarihli ihtarname TTK 1185 maddesi gereğince usule uygun bir hasar ihbarı olarak kabul edilmemiştir. Hasarın davalıya TTK 1185 maddesi gereği usule uygun olarak ihbar edilmemiş olduğu kabulü ile, ihbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalının sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir.
Dosyada bulunan konşimento kayıtları uyarınca tahliye limanının Busan Limanı nihai teslim yerinin Seul olarak kayıtlı olması nedeni ile davalının taşımanın tamamından sorumlu olduğu kabul edilmiştir. Buna göre, yükleme esnasına ait fotoğraflar üzerinde yapılan inceleme neticesinde emtiada bir hasar görünmemesi, bilirkişiler tarafından ambalaj yahut sabitleme hatasından söz edilemeyeceğinin belirtilmesi ancak yükün dava dışı alıcıya teslimi esnasında hasarlı teslim edilmesi ve dosyada bulunan ekspertiz raporu ile mahkemece alınan bilirkişi raporunda da açıklandığı hali ile hasarın elleçlemeden kaynaklandığı tespiti karşısında hasarın davalı sorumluluğu altında meydana geldiği hususu mahkemece kabul edilmiştir. Bununla birlikte her ne kadar bilirkişiler tarafından yükün forklift ile kaldırılmaması gerektiğinin davalı taşıyana bildirildiği hususunda dosyada bilgi-belge bulunmadığından bahsedilmişse de, ekspertiz raporu içerisinde bulunan fotoğraflarda açıkça vinç ile kaldırılması gerektiğine ilişkin görsellerin bulunduğu ve ayrıca davalı tarafından iletildiği anlaşılan e posta yazışmasında da davalı yetkilisi tarafından açıkça emtiaların vinçle kaldırılması gerektiğinin bilindiği anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda hasar bedelinin kadri maruf olduğu da açıklanmış olup, dosya kapsamı ve düzenlenen bilirkişi raporu da kısmen esas alınarak neticede hasarın taşıma esnasında meydana geldiği ve davalının hasar bakımından sorumluluğu bulunduğu kanaati ile davanın kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayıl icra takip dosyasına yönelik itirazın iptaline, takibin 2.200,00.EURO bakımından devamına, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren talep doğrultusunda %5 oranı geçmemek üzere 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca EURO faizi UYGULANMASINA,
-Şartları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Karar harcı olan1.348,17.TL'den peşin alınan 337,88.TL'nin mahsubu ile bakiye 1.010,29.TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (430,08.TL ilk harç 372,25.TL posta ücreti ve 22.750,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 23.552,33.TL'nin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı vekili için takdir edilen 19.736,20.TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın kabulüne karar verildiğinden davalıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
6-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 08/04/2025

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır