mahkeme 2022/143 E. 2024/19 K.

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO:2022/143 Esas
KARAR NO :2024/19

DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:28/03/2022
KARAR TARİHİ:18/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalıya ait emtiaların Gebze’den ... ... Limanı'na denizyolu ile taşınması işini üstlendiğini, taşımayı gerçekleştirdiğini, davacı yükleyicisi davalı ve alıcısı ...-... olan ... konşimento numaralı taşımayı üstlendiğini, bunlara istinaden faturaları davalı adına keserek gönderdiğini, davalının, davacıya taşımaya ilişkin rezervasyonu yaptırırken tehlikesiz, standart kargo yüklemesi olarak organize ettirdiğini, dezenfektan ve el jeli yüklü konteyneri limana sevk ettiğini, yüklenen malzemelerin tehlikeli madde statüsünde yer aldığı için armatörün tehlikeli madde yüklemesi kabul etmediğini, malzemelerin konteynerin içerisinden çıkarılması gerektiğinin bildirildiğini, konteynerin liman içerisinde dolu olarak beklediğini, ihracat geri çıkış sürecinde demuraj işlediğini, dava dışı ... A.Ş. tarafından işleyen bu demurajlara ilişkin davacıya 20.10.2020 tarihli ... sayılı fatura düzenlediğini, faturanın davacı tarafından dava dışı şirkete cari hesap içerisinde ödendiğini, davacının davalıya 06.11.2020 tarih ... sayılı fatura ile rücu ettiğini, davalının demuraj bedelini ödemediğini, davacı tarafından alacağın tahsili amaçlı davalı aleyhine .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından takibe itiraz edildiğini, takibin durduğunu belirterek, davalının borca, faize ve ferilere ilişkin itirazının iptalini, takibin devamını, davalının alacağın %20’sinden az olmamak üzere %40 icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davalı tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından davalı aleyhine .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, itirazları üzerine takibin durduğunu, söz konusu itirazlarında davalının davacıya herhangi bir borcunun ya da taahhüdünün bulunmadığını, davacı tarafından dilekçesinde belirtilen “Müvekkil şirket davalıya ait emtiaların Gebze’den ... ... Limanı'na deniz yolu ile taşınmasını üstlenerek taşımayı gerçekleştirmiştir.” ifadesinin doğru olmadığını, davacının davalının değil dava dışı ... ... ... firmasının mallarını taşıdığını, söz konusu malların davalı tarafından üretildiğini, Exw teslim ile ... ... ... firmasına sattığını, davalı ile ... ... firması arasındaki anlaşmanın Exw teslim olduğunu, malların üretici fabrikasında alıcı adına nakliyeciye teslim edilmesi ile ürünlerin sorumluluğunun alıcıya geçtiğini, anlaşmaya göre ürünlerin yükleme anından itibaren ... ... ... firmasına ait olduğunu, ...’nin 2020 yılında yayınladığı ... 2020 yılında Exw teslimin sorumluluklarının belirtildiğini, ... 2020 açıklama dosyasında ... teslimde mala ait yükümlülüğün hangi aşamada alıcıya geçtiğinin belirtildiğini, dava dilekçesinde belirtilen “müvekkil şirket yükleyicisi davalı şirket ve alıcısı ... ... ... olan ... konşimento numaralı taşımayı üstlenmiştir” ifadesinin gerçeği yansıtmadığını, davalının davacıya iş vermediğini, davacı ile aralarında ticari bir ilişki olmadığını, cair hesap kaydının bulunmadığını, ... firmasının davalının ... Nakliyat Ltd. Şti’ye iş verdiğini, davalının ... ... ait malları taşıdığını, ... ... ... 10 yıldır davalı firmasının ... bayisi olduğunu, yüklemelerinde davalı ... firmasının ile çalıştığını, ... ... firmasının davalıdan nakliye işlemi için bir önceki taşımayı organize eden firma ile işlemleri devam ettirmesini istediğini, taşımaya ilişkin rezervasyonun davacı tarafa davalı tarafından yaptırılmadığını, dava konusu taşımada davalının Exw yükleyici olduğunu, alıcının yaptığı nakliyeci ile taşıma yapma zorunluluğu olduğunu, davalının davacı işvereni olmadığını, yükleme öncesi işleyiş ve usul gereği konşimento talimatının 11.09.2020 tarihinde davacıya konşimento talimatı gönderildiğini, konşimento talimatında yüklenen tüm ürünlerin adları, açıklamaları ve GTİP olarak belirtildiğini, bu talimatta yüklenen tüm ürünlerin isimleri ve ... numaralarının açıkça bildirildiğini, davacıyı yanıltmaya yönelik hiçbir işlem yapılmadığını, yükleme yapılması planlanan geminin beyanname teslim için son tarihi 17.09.2020 iken davacı ...firmasının konu ile ilgili ancak 18.09.2020 tarihinde yüklenen ürünlerin yanıcı sınıfında olup olmadığını sorguladığını, bu tarihe kadar davacının konu ile ilgili gerekli kontrolleri yapmadığını, davacı tarafından 21.09.2020 tarihinde firmadan ...’lu ürünlerin kabul edilmediği bilgisi geldiğini, davacının ürün kodlarını ve... numaralarını incelemesindeki gecikmenin konteynerlerin 09.09.2020 tarihinden 21.09.2020 tarihine kadar limanda zaman kaybetmesine sebep olduğunu, davalı ile davacı arasında hiçbir iş veya hizmet sözleşmesi bulunmadığını, davacıya ait davalı hesaplarında cari hesap kaydı bulunmadığını belirterek aleyhlerine açılan itirazın iptaline yönelik davanın reddini, davacının taraflarına alacağın %20’sinden az olmamak üzere %40 kötüniyet tazminatı ödemesini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davacı tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/03/2022 tarih ve ... sayılı gönderme kararı üzerine dosyanın mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.
Dava, taraflar arasındaki taşıma ilişkisi kapsamında oluşan demuraj alacağının tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup uyuşmazlığın icra dairesi yetkisine yönelik itirazın yerinde olup olmadığı, taraflar arasında taşıtan-taşıyan ilişkisinin bulunup bulunmadığı, demuraj nedeni ile davalı sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, tehlikeli yük bildirimi konusunda sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu, davacı tarafça demuraj bedelinin dava dışı armatöre ödenip ödenmediği ve buna göre varsa davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.
.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinden; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 11/12/2020 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 04/02/2021 tarihinde tebliği üzerine, davalı borçlu vekilinin 05/02/2021 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu, borca itiraz dilekçesinin davacı alacaklıya tebliğ edilmediği ve bu hali ile eldeki davanın da 28/03/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ..., Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı ... tarafından tanzim edilen 04/10/2023 havale tarihli raporda özetle; tehlikeli yük bildiriminin taşıtan ve yükleten tarafından yükleme limanında davacı taşıyana iletilmesinin TTK madde 1145 uyarınca zorunlu olduğu ve davalının bu yükümlüğü ihlal ederek yükleme limanında masrafların doğmasına sebep olduğu, davacının kendi adına düzenlenen faturayı ödediği, ödediği bu bedeli davalıdan talep edebileceği, talep edilen miktarın 1.840,80 USD olduğu belirtilmiştir.
Dava, deniz taşıma ilişkisine dayalı olarak düzenlenen demuraj faturasının ödenmemesi üzerine başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkin olup, uyuşmazlık, TTK’nın “Deniz Ticareti” başlıklı beşinci kitabı kapsamında yer almaktadır.
Dünya deniz ticareti ve hukukuna girmiş bulunan, konteyner demurajı özünde, konteyner işgaliye bedeli olmakla; konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi (Davacı), gönderilenin (alıcı) belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyner başka taşımalarda kullanacaktır. Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli serbest süreler ve bunun aşılması halinde aşamalı olarak yeni süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, artan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir. Söz konusu ücret dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltılıp, taşıyanın deposuna iade edildiği güne kadar geçen süre, belirlenmiş gün sayısından fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir. Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demuraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demurajı" denilmektedir.
Konteyner demuraj taleplerinde, talep edenin, iddiasını somut delillere dayandırması gereken ve bu şekilde hukuki olarak eksik olarak değerlendirilebilecek yönlerini miııimalize eden bir yaklaşım sergilemesi gerekir. Konteyner demuraj taleplerinde somutlaştırılması gereken yönler aşağıdadır:
Taşıma sözleşmesi: Taşıtan ile gönderilen arasında yapılması gereken ve navlun, demuraj gibi somut verilerin yer aldığı bir sözleşme olabileceği gibi konteyner taşımasının doğası gereği elektronik ortamda yapılan slot/konteyner tahsisi ile, hat işleticisi firmanın gemisine yükleme yapılabilmesi sağlanmaktadır. Bu durumlarda, Konteyner taşımalarında, Konşimento da taşıma sözleşmesi olarak Türk ve uluslararası hukuk (İngiliz hukuku) tarafından kabul edilmiştir. Konşimento, kıymetli evrak olarak addedilip, konşimento üzerinde kayıtlı kurallar, taşıma sözleşmesi ve malı talep eden gönderilen - alıcı için de sözleşme olarak değerlendirilir.
Demuraj birim bedeli ve demuraj hesaplama şekli: Konteyner demuraj birim bedeli ve demuraj sürelerinin nasıl hesaplanacağı ve tarifeler konşimento üzerinde kayıtlı olmalı veya gönderilenin ulaşabileceği bir web adresinde olduğunun bildirilmiş olması gereklidir. Çünkü, borçlandırılan tarafın, demuraj ile ilgili yaptırımları bilmesi gerekir.
Varış ihbarı: Taşıyan veya taşıtan taraf konteynerin teslim limanına varış zamanını ve/veya vardığında gönderilene varış ihbarı göndermek zorundadır. Konteyner demuraj tarifesinin, konşimentoda kayıtlı olmaması halinde, vanş ihbarında bu tarifenin yer alması veya gönderilenin, konteyneri zamanında boşaltıp iade etmemesi sebebi ile demuraj ödeyeceği belirtilmesi halinde, gönderilenin demuraj ödemesi konusunda ihbar edildiği sonucuna ulaşılabilir.
Dosyada mübrez taraflar arasındaki e posta yazışmaları, dava konusu olan emtia satım faturası ile dosyaya celp edilen Gümrük Müdürlüğü müzekkere cevabı bir arada değerlendirildiğinde, davaya konu emtiaların taşınması hususunda taşıma talimatının davacıya davalı tarafından 31/08/2020 tarihinde iletildiği ve taraflar arasında bunun üzerine taşıma organizasyonu hususunda yazışmaların yapıldığı, emtialara ilişkin detayların da davalı tarafından davacıya iletildiği anlaşılmış olup her ne kadar davalı vekili tarafından emtia satım şekli gereği müvekkilinin taşıtan olmadığı savunulmuşsa da, bizzat davalı vekilinin cevap dilemçesindre de belirttiği hali ile davalı tarafından üretilen emtiaların dava dışı ... ... firmasına satışının yapıldığı ve bu emtiaların taşıtılması hususunda taşıma talimatının açıkça davalı tarafından davacıya iletildiği anlaşıldığından davalının davacıya karşı taşıtan ve yükleten sıfatını haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir. ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde ise davacının taşıyanın acentesi sıfatı ile konşimentoyu imzaladığı görülmekle birlikte davacı tarafa ait ticari defter kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde, davacı tarafından adına dava dışı ... A.Ş. tarafından düzenlenen dava bedeli ile aynı miktarda Konteyner Bekleme Ücreti faturasının dava dışı ... firmasına ödediği tespit edilmiş olduğundan, davacının yapmış oyduğu bedeli davalıya rücu etmesi bakımından aktif husumet ehliyetinin bulunduğu kabul edilmiştir.
TTK 1165. maddesi ile, taşıtan ve yükletenin eşyanın teslim alınacağı süre içerisinde o eşyanın taşınması için gerekli belgeleri taşıyana verme zorunluluğu ve bu bilgi ile belgelerdeki gerçeğe uymayan beyan-yolsuzluklardan doğan zararlar nedeni ile taşıtan ve yükletenin, taşıyan ve yükle ilgililere karşı TTK 1145 maddesi gereğince sorumlu oldukları düzenlenmiş olmakla; bilirkişi raporunda açıkça belirtildiği hali ile, dava konusu bekleme ücretinin doğmasına sebep olan hadise, taşınacak emtianın tehlikeli yük olduğunun bildirilmemesi nedeni ile yüklerin yeniden elleçlenmek sureti ile gümrük beyannamesinin yeniden düzenlenmesi aşamasındaki beklemedir. Bu kapsamda, taşınacak eşya ile ilgili gerekli cins, ağırlık miktar gibi her türlü bilginin yükleten-taşıtan tarafından taşıyana iletilmesi gerektiğine ilişkin TTK düzenlemesi dikkate alındığında, dava konusu emtianın tehlike arz eden "IMO lu Yük" olduğu hususunda taşıyanı bildirmesi gereken tarafın davalı taraf olduğu mahkemece kabul edilmiş olup, taraflar arasındaki e-posta yazışmaları incelendiğinde ilk defa davacı tarafından 18/09/2020 tarihinde farkedildiği ve bunun ardından planlanan ilk taşımanın iptal edildiği, davalı tarafından ise bu tarihten sonra davacıya bilgilerin iletildiği tespit edilmiştir. Buna göre dava konusu demuraj bedelinin oluşmasına esasen davalının yüklerin tehlikeli yük olduğu bildirimini süresinde taşıyana yapmamasının sebep olduğu kanaati ile mahkemece dava konusu demuraj bedeli bakımından davalının sorumlu olduğu kabul edilmiştir.
Dava konusu emtiaların yüklenmiş olduğu ... numaralı konteyner ile ... numaralı konteynerlerin 18 gün serbest süre sonrasında 16 gün beklediği tespit edilmiş olup buna göre bilirkişilerce yapılan hesaplama neticesinde toplamda 1.660,00 USD ve KDV olmak üzere toplam 1.840,80 USD demuraj oluştuğu belirtilmiştir. Mahkemece bilirkişi raporu da esas alınmak sureti ile neticede davanın kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasına yönelik İTİRAZIN İPTALİNE, takibin 1.840,80 USD asıl alacak bakımından DEVAMINA, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca USD faizi uygulanmasına,
-Şartlar oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Karar harcı olan 1.869,95 TL'den peşin alınan 395,03 TL'nin mahsubu ile bakiye 1.474,92 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (487,23 TL ilk harç, 98,50 TL posta ücreti ve 6.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 6.585,73 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı vekili için takdir edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.560,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.18/01/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır