mahkeme 2022/123 E. 2023/235 K.

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO :2022/123 Esas
KARAR NO:2023/235

DAVA:İtirazın İptali
DAVA TARİHİ:21/03/2022
KARAR TARİHİ:01/06/2023

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile teminatı altında bulunan ... San. ve Tic. A.Ş. tarafından ... ... firmasına hidrolik profil kıvırma makinesi satıldığını, makinenin 28.12.2019 tarihinde ...'a götürülmek üzere ... numaralı konşimento tahtında ... gemisine yüklendiği; ...'da varış limanında emtiaların hasar gördüğünün tespit edildiğini, davacının sigortalısı ... San. ve Tic. A.Ş. tarafından hasar ile ilgili davalılara ihtarname gönderildiği; ekspertiz incelemesi yapıldığını, ... A/S tarafından konşimento düzenlendiği ve fiili taşıyan olduğu, ... A.Ş. tarafından navlun faturası düzenlendiği ve tahsil edildiği için akdi taşıyan olduğunu, Davacı tarafından sigortalısının zararının ödendiği ve haklarına halef olduğunu, hasar tutarının davalılardan tahsili için başlatılan icra takibinin davalıların haksız itirazları ile durdurulduğunu beylanla ... İcra Dairesinin ... dosyası ile 46.725 TL hasar tutarının takip tarihi itibariyle avans faizi ile tahsili için 14.01.2021 tarihinde başlatılan icra takibine itirazın iptali ve %20'den az olmamak üzere icra inkâr tazminatı talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; ... A.Ş.'nin diğer davalı ... A/S'nin acentesi olmadığından pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, Eşyanın tesliminden sonra 1 yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı için işbu davanın zamanaşıma uğradığını, ihbar sürelerine uyulmadığını, Davacının sigortalısı ... San. ve Tic. A.Ş.'ye ait 6 konteyner içindeki emtiaların Türkiye ... Limanı'ndan ... ... Limanına taşınmasının kendilerince organize edildiği ancak hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğinin belirsiz olduğunu, 6 konteynerden sadece 1 tanesinin içindeki emtiaların devrilerek hasar gördüğü dikkate alındığında hasarın yükleme/istifleme hatası nedeniyle oluştuğunun anlaşıldığı ve davalıların sorumlu olmadığını, Fiili taşımanın alt taşıyıcı ... A.Ş. tarafından yapıldığını beyanla, Davanın ... A.Ş.'ye ihbarı, kendileri yönünden reddi ve %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların davalı sorumluluğunda deniz taşıması esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talepli başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun; tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı ,sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. olduğu, borçlularının ... A.Ş. Ve ... A/S'ye izafeten ... A.Ş. olduğu, 14/01/2021 tarihinde 46.725,00.TLnin tahsili için takibe geçildiği ve ödeme emrinin borçluya 19/11/2021 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 26/01/2021 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 21/03/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 23/12/2022 tarihli raporda, Dosya içerisinde konteynerin dış yapısında bir hasar olduğuna dair herhangi bir bilgi, belge veya tutanak mevcut olmadığı, konteynerde herhangi bir çarpma sonucu hasarlanma olmadığı, konteynerin kendisinin tekniğine uygun bir şekilde taşındığı, Hasarın, dosyadaki mevcut belge ve bilgiler kapsamında konteyner içerisindeki emtianın uygun bir teknikle istiflenmemesi/sabitlenmemesi sebebiyle oluştuğu, emteanın konteyner içi istifleme ve sabitlenmesinden Davalı Şirket'in sigortalısının sorumlu olduğu, Heyetimiz'de mali incelemeyi yapacak uzman bulunmadığından, Dava dışı Sigortalı hasar nedeniyle gönderilen/alıcıya bir ödemede bulunup bulunmadığı, dava dışı sigortalının malvarlığında Sigorta Şirketi'nin tazminini gerektiren bir azalma olup olmadığının anlaşılamadığı, bu sonuca bağlı olarak aktif husumet ehliyetinin değerlendirilebileceği, herhalükarda davacı şirketin teminat dışı olan bir hasarı sigortalısına ödemiş olması nedeni ile ex gratia- hatır ödemesi yapıldığının, hatır ödemesi nedeniyle davalılara rücu etme hakkının doğmadığı, Davalıların akdi taşıyan ve alt taşıyan sıfatına haiz olduğu ve pasif husumetin bulunduğu, Hasar bildirimin TTK'nun 1185 maddesi uyarınca, aranan 3 günlük süre içerisinde yapılmadığı gibi TTK'nun 1184. Maddesinde öngörüldüğü şekilde hasar incelemesinin de yapılmadığı, bu durumda karine olarak taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın Davalının sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiğinin kabulü gerektiği, Sayın Mahkeme tarafından davacının tazminat talep edebileceğine hükmedilmesi halinde, zarar miktarının 46.127,90 TL olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Dava dışı sigortalının defterlerinin incelenmesi için Bursa ...' ye talimat yazılmıştır. Bilirkişi... tarafından tanzim edilen 12/04/2023 tarihli raporda, Dava dışı ...-... San. Ve Tic. A.Ş. nin 2019-2020-2021-2022 yılları Resmi Defterlerinin e-defter olarak tutulduğu, Yevmiye Beratlarının yasal süresinde ve düzenli alındığının görüldüğü, Defterlerin Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği' ne ve Muhasebe İlke ve Kurallarına uygun olarak tutulduğu davacının resmi defterlerinin sahipleri lehine delil niteliğinde olduğu, Resmi Defterler ve Raporumuzda belirtilen belgelerden olay akışının şu şekilde gerçekleştiği, 14.08.2019 Tarihinde Alıcı firma olan ..., .... A.Ş. ... Bankası Euro Hesabına vermiş olduğu makine siparişlerinin ön ödemesi olan 51.898 EURO'yu havale yoluyla gönderdiği, 23.12.2019 Tarihinde üretimi tamamlanan makinelerin sevk etmek amacı ile ... nolu ihracat faturası düzenlenmiş ve 25.12.2019 Tarihli ... NOLU Gümrük Çıkış Beyannamesi ile ihracat süreci başladığı, akinelerin müşteri firma olan ... Firmasına teslimi sırasında ... Seri Nolu ... KVIRMA MAKİNESİ 'nin nakliye sevkiyat sırasında hasar gördüğü tespit edildiği ve müşterinin bu ürünü kabul etmeyip ve teslim almadığı, Bu olaylara dayanarak müşteri firma ... ihracat faturasının kalan ödemesini .... A.Ş. ... Bankası Euro Hesabına 17.01.2020 tarihinde 155.860 EURO havale yolu ile göndererek eksik ödeme yaptığı, Daha sonra ilgili sigorta firması olan ... SİGORTA A.Ş. ilgili hasarı kabul ederek İhracatçı firma ...-... A.Ş. ' ne 12.03.2020 Tarihinde ... Bankası Hesabına 28.401,18 TL tutarında Makine Hasar ödemesini yaparak hasarlı makinenin zararın bir kısmını ödemiş olduğu, Bu işlemden sonrada ihracatçı firma olan .... A.Ş. hasarlı makinenin yerine ... Seri Nolu ... KIVIRMA MAKİNESİ'ni 03.04.2020 tarihli ... Nolu ihracat faturası ve 03.04.2020 tarihli ... Gümrük Çıkış Beyannamesi ile BEDELSİZ olarak müşteri firma ... 'e gönderdiği, Bu işlemlerden sonrada ilgili sigorta firması olan ... SİGORTA A.Ş. 16.11.2020 tarihinde .... A.Ş. ... Hesabına 46.725,00 TL tutarında havale göndererek hasarlı makinenin bedelinin kalan kısmını ödediği, ... 18.03.2022 tarihinde .... A.Ş. ... Bankası Euro hesabına 51.860 EURO havale göndererek ilgili makine siparişlerinin kalan ödemesini tamamlamış olduğuna ilişkin tespitlerini bildirmiştir.
Dava; nakliyat sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tazmini için başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.
Dava dışı sigortalı ... San. Ve Tic. A.Ş. Tarafından Mısırda bulunan ... firmasına satılan 3 adet makinenin davalı ... tarafından düzenlenen ... sayılı konişmento tahtında ... Limanından İskenderiye Limanına ... A isimli gemi ile sevk edildiği, emtianın nakliyat rizikolarına karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığı, varma yerinde emtianın hasarlandığının tespit edildiği, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödendiği ve davacının bu bedelin rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.
TTK 1188. maddesinde göre kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir. Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir. Somut olayda emtianın 21/01/2020 tarihinde hasarlı olarak tesliminin gerçekleştiği, icra takibinin ise 14/01/2021 tarihinde başlatıldığı görülmekle davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Dava dışı sigortalı ... San. ve Tic. A.Ş. tarafından ...'da bulunan ... firması adına düzenlenen 23.12.2019 tarihli ticari satış faturasına göre, toplam 3 adet makinenin CIF teslim şartıyla toplam 260.000,00 EUR bedelle satıldığı, CIF kaydına göre menfaat yükün geminin küpeştesini geçmesi anından itibaren alıcıya ait olmakta ve konteyner gemiye yüklendikten sonra navlun ve sigorta primi dışındaki masraflar ve diğer vuku bulabilecek her türlü (sigorta anlamında) risk alıcıya geçtiği bilinmekte olup, dosya kapsamında sigortalının yapılan ticari defter incelemesinde hasardan sonra sigortalının alıcıya hasar sebebiyle 03.04.2020 tarihinde ... nolu ihracat faturası ile bedelsiz makine gönderdiği tespit edildiği, böylelikle satıcının hasar sebebiyle zarara uğradığı tespit edildiğinden satıcının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, davacının da hasar sebebiyle 16.11.2020 tarihinde 46.725,00 TL ödediğinden davacının halefiyete istinaden aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Dava konusu taşımaya ilişkin iki konişmento düzenlenmiş olup fiili taşıyan ... tarafından düzenlenen 28.12.2019 tarih ve ... no.lu Konişmentoya göre; Yükletenin Türkiye'de mukim ... ... Taş AŞ olduğu , Alıcının/İhbar olunanın davalı Mısırda bulunan ... ... ... olduğu, taşıma konusu toplam 54300 kg 69 kap 3 adet makine emtiasının içerisine istiflendiği ... nolu 20' DC konteynerin Gemlikte Limanında "... A" isimli gemiye 28.12.2019 tarihinde yüklenerek varış yeri olanİskenderiye Limanına deniz yoluyla sevk edilmiş olduğu görülmektedir. ... ... tarafından düzenlenen 28.12.2019 tarih ve ... no.lu Konişmentoya göre ise Yükletenin Türkiye'de mukim ... Mak. Makine SAn. Tic Aş , Alıcının/İhbar olunanın Mısırda mukim ... olduğu görülmektedir. Taşımaya ilişkin navlun faturasının ise davalı ... A.Ş. Tarafından düzenlendiği görülmüştür. Buna göre davalı ... A.Ş. nin, ... AS'ye İzafeten ve kendi adına asaleten akdi taşıyan olarak pasif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
TTK 1185. Maddesinde "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir, Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." düzenlemesi bulunmaktadır. Buna göre; mezkur konteynerin İskenderiye limanına hangi tarihte tahliye edildiği belli değildir, hasara ilişkin dosya içerisinde liman idaresince tutulmuş bir tutanak bulunmamaktadır. Hasar, ilk defa 21.1.2022 tarihinde alıcının deposunda tespit edilmiş ve ilişkin ilk yazılı ihbar, 27.1.2022 tarihinde yapılmıştır. Hasar ihbarı, TTK madd1185 uyarınca taşımanın deniz ayağı bakımından süresi içerisinde yapılmamıştır. Somut olayda dosya muhteviyatında alıcının ...'da bulunan atölyesinde ... isimli şahıs tarafından düzenlenen, Hidrolik profil bükme makinesinin hasarlı teslim alındığına dair tarihsiz hasar tespit raporunun TTK m.1184 anlamında bir tutanak olmadığı kabul edilmiştir. Bu bilgilerin değerlendirilmesi neticesinde, TTK m. 1185 f. 1 hükmünde teslimde veya 3 gün içerisinde geçerli bir hasar ihbarının yapılmadığı, 1185 f. 2 hükmünde eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmamış olması nedeniyle geçerli bir hasar ihbarı bulunmamaktadır. Bu durumda, eşyanın deniz aşamasında hasara uğradığını ispat etme külfeti davacıya aittir.
Davacı hasarlanan 1 adet hidrolik profil kıvırma makinesinin, spanzetlerinin koparak devrilmesinın davalıların sorumlu olduğunda olduğunu iddia ettiği, ... no.lu konişmentoya ve Ekspertiz raporuna göre; sigortalı satıcı ...-mak makinanın adamları tarafından ... no.lu 20' DC standart tip konteyner içerisine toplam 6 palette 3340 kg. ağırlığında Hidrolik profil bükme makinesi ve Kiriş kaynak hattı için malzeme kutuları yüklenmiş ve bilahare hidrolik profil kıvırma makinesinin üzeri plastik naylon ile kaplanmış ve üstten kaldırma aparatının ortasından spanzet ile konteynere bağlandığı ve ayaklarından takozlar ile çakılarak konteynere sabitlendiğinin belirtildiği,
... No'lu konişmento incelendiğinde, üzerinde ... (...) kaydı ile beraber "... ..." kaydının bulunduğu, bu kayda göre, dava konusu 69 palet muhteviyatı makine emtiasının konteynere yüklenmesi, istiflenmesi, sabitlenmesi ve sayımı işlemlerinin bizzat yükleyici/gönderen firma tarafından yapılmış olduğunun anlaşıldığı ,bilirkişi raporunda; dosyadaki fotoğraflardan, dava konusu hasarın, makinanın düzgün bir şekilde bağlanmamış/sabitlenmemiş olması sebebiyle konteyner içerisinde devrilmesi sonucunda darbe almak suretiyle gerçekleştiği , dosya içerisinde konteynerin dış yapısında bir hasar olduğuna dair herhangi bir bilgi, belge veya tutanak mevcut olmadığı, bu durumda konteynerde herhangi bir çarpma sonucu hasarlanma olmadığı , konteynerin kendisinin tekniğine uygun bir şekilde taşındığı, hasarın, dosyadaki mevcut belge ve bilgiler kapsamında konteyner içerisindeki emtianın uygun bir teknikle istiflenmemesi/sabitlenmemesi sebebiyle oluştuğunun belirtildiği, mahkememizce hasarı gösterir fotoğrafların incelenmesi, ekspertiz ve bilirkişi raporu bir arada değerlendirildiğinde hasarın leashing yükletenin sorumluluğunda istifleme hatasından kaynaklandığı kabul edilmiş, davalı taşıyanların somut olayda kusuru davacı tarafça ispatlanamadığından ... A.Ş. ve ... A/S'ye izafeten ... A.Ş. yönünden davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davalılar ... A.Ş. ve ... A/S'ye izafeten ... A.Ş. yönünden açılan davanın REDDİNE,
2-Yasal şartlar oluşmadığından davalıların kötüniyet tazminatı taleplerinin REDDİNE,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 564,32.TL den karar harcı olan 179,90.TL nin mahsubu ile fazla alınan 384,42.TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE,
4-Davalılar vekili için takdir edilen 9.200,00.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalılara VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.600,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
7-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 01/06/2023

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır