mahkeme 2021/59 E. 2023/383 K.

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO : 2021/59 Esas
KARAR NO : 2023/383
DAVA : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 24/02/2021
KARAR TARİHİ : 10/10/2023

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ... Sigorta A.Ş.'nin ... sayılı Emtia Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesi ile dava dışı sigortalı ... ... ... A.Ş.'ye ait ... ... iş makinesi ...'den Şili'ye nakledilmek üzere dava dışı ... ... adli taşıyıcıya sağlam olarak teslim edildiğini ancak asıl taşıyıcının davalı ... ... Nakliyat ve Tic. A.Ş. olduğunu, ... ... yüksekliğinin konteyner dışına taştığını, üzerinin branda ile kaplandığı ve bu durumun konşimentoya yazıldığını, ... ... Şili'ye vardığında kontrol edildiğinde üst kısmının darbeli ve hasarlı olduğunun tespit edildiğini, ekspertiz incelemesi ile hasar tutarının 2.045 USD olduğunun tespit edildiği ve sigortalıya 21.11.2019 tarihinde ödendiğini, hasar tutarının davalıdan tahsili için başlatılan icra takibinin haksız itirazı ile durdurulduğunu beyanla, .... İcra Dairesinin 2019/...E dosyası ile 2.045,00 USD asıl alacak ile ödenme tarihi itibariyle 9,75 USD işlenmiş faizin toplamı 2.054,75 USD tazminatın tahsili için 11.01.2020 tarihinde başlatılan icra takibine itirazın iptali ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Alacağın zamanaşımına uğradığını, taşıma işi komisyoncusu olarak çalıştıkları için hasardan sorumlu olmadıklarını, makinenin kapalı konteyner içinde taşınması mümkün olmadığından ve dava dışı ... tarafından üstü açık konteyner ile taşınması talep edildiğinden üstü açık konteyner ile taşındığını, hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğinin belirsiz olduğu beyanla davanın reddi ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Dava, Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasardan davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti ile zamanaşımı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
... İcra Müdürlüğünün 2019/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. olduğu, borçlunun ... ... Nak. Ve Tic. A.Ş. olduğu, 20/12/2019 tarihinde 2.045,00.USD asıl alacak, 9,75.USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 2.054,75.USD nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 24/02/2020 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 24/02/2020 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 24/02/2021 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... pe ve ... tarafından tanzim edilen 30/06/2022 tarihli raporda, Dava konusu ...... seri numaralı ... ... iş makinesinin sürücü kabinin üst kısmındaki tablanın kırık ve onarım, nakliye, gümrük toplam maliyetinin 2.045,00 USD olduğu; davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından 21.11.2019 tarihinde ödendiği, .... İcra Dairesinin 2019/...E dosyası ile asıl alacağın ödenme tarihi itibariyle USD cinsinden işlenmiş faiziyle tahsili için 11.01.2020 tarihinde icra takibi yapıldığı, takip tarihi 11.01.2020 itibariyle, toplam 2.045,00 USD asıl alacak ile 9,75 USD işlenmiş faiz toplamının 2.054,75 USD olduğu, Davalı ... ... şirketinin Davacı Sigortalısına göre akdi taşıyan konumunda olduğu, taşıma işlerini organize ettiği ve navlun faturasını tanzim ettiği, Davacının Sigortalısı ... şirketinin navlun faturasının muhatabı olduğu ve taşıma işlerini Davalı taşıyandan talep ettiği buna göre davalı şirkete göre taşıtan konumunda olduğu, ayrıca gümrük beyannamesine göre gönderici/ihracatçı konumunda olduğu, ... Sigorta A.Ş.'nin unvan değiştirerek ... Sigorta A.Ş. unvanını aldığı ve bu unvan değişikliğinin 31.08.2020 tarihinde ... nde tescil edildiği, Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunduğu ancak satım sözleşmesinde teslim şeklinin CIF olarak belirlenmiş olması itibariyle sigorta sözleşmesinin alıcı lehine yaptırılmış olması gerektiği, aksi takdirde geçersiz olacağı, söz konusu uyuşmazlık bakımından alıcı ve satıcının aynı kişi olması sebebiyle sigorta sözleşmesinin geçerli kabul edilebileceği hususunun Sayın Mahkeme'nin takdirinde olduğu, Sigorta sözleşmesinin geçerli olduğu ve geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapıldığı, ancak bu durumun yukarıdaki hususla bağlantılı olarak Sayın Mahkeme'nin takdirinde olduğu, Hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı, Taraflar arasındaki yazışmalar incelendiğinde Konteyner içeriğindeki emtia hasarının 11.09.2019 tahliye limanında fark edilerek e-posta ile iletildiği ve Davalı şirketin ve Fiili Taşıyan Şirketin hasardan haberinin olduğuna kanaat getirildiği, Hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, Hasardan davalının sorumlu olup olmadığı, Ekspertiz raporuna göre; "Sınırlı sayıdaki fotoğraflarla ekspertiz raporunun oluşturulduğu, konteyner içerisinde taşıntılı yük olduğunun kayıt altına alındığı, hasarın denizyolu nakliyesi sırasında mı yoksa liman sahasındaki yüklemeler sırasında mı meydana geldiğine dair elimizde bir belge bulunmadığı, gemi ambarında ve/veya liman sahasında vinç ile alınan başka bir konteynerin, yer değiştirilmesi esnasında söz konusu iş makinesinin konteyner yan duvar hizasının üst kısmındaki bölüme değmiş/çarpmış olabileceğinin düşünüldüğü, söz konusu iş makinesinin üzerine başka bir konteyner koyulması veya başka bir konteynere temas etmesi neticesinde söz konusu hasarın meydana gelmiş olabileceği görüş ve kanaatine varıldığı, Ekspertiz raporundaki fotoğraflara göre tahliye limanında henüz konteyner üst brandası açılmadan tespit edilerek fotoğraflandığı, bu fotoğraflara göre brandada bir zarar ya da yırtılma görülmediği, ancak konteynerin üstünden ayrıntılı fotoğrafların bulunmadığı, bu tip konteynerlerin gemi üzerinde ve limanlarda bulunduğu sıranın en üstüne yüklenmesi gerektiği, konteynerin gemi içerisinde nerede istiflendiğinin bilinmediği, hal bu ki konteynerde taşıntılı yük olduğu göz önüne alınarak üzerine başka bir konteyner konulmaması gerektiği, Taşıyanın emtianın bu durumunu bilerek gemiye yüklemesini yaptığı, Hasarın oluş şekli kesin olarak söylenememekle birlikte adeta konteynerin üstüne başka bir konteyner istiflenerek branda yırtılmadan emtianın zarar gördüğü, deniz taşıması sırasında ya da yükleme veya tahliye limanlarındaki terminallerde istifleme sırasında bu zararın oluştuğuna kanaat getirildiği, bu sırada konteynerin taşıyanın sorumluluğunda bulunduğu, Hasarın miktarının tespiti, 2.045,00 USD hasar tutarının uygun ve kadri maruf olduğu değerlendirilmiş olmakla beraber talebe bağlılık esası itibariyle 9,75 USD faiz hesaplanmış olup toplam alacağın 2.054,75 USD olduğu, Öte yandan taşıyanın sorumluluğunun sınırlı olduğu, bu sınırın TTK m. 1186 uyarınca şu şekilde belirlendiği: "Eşyanın uğradığı veya eşyaya ilişkin her türlü zıya veya hasar nedeniyle taşıyan, her hâlde, hangi sınır daha yüksek ise o sınırın uygulanması kaydıyla, koli veya ünite başına 666,67 Özel Çekme Hakkına veya zıyaa ya da hasara uğrayan eşyanın gayri safî ağırlığının her bir kilogramı için iki Özel Çekme Hakkını karşılayan tutarı aşan zarar için sorumlu olmaz; meğerki, eşyanın cinsi ve değeri, yüklemeden önce yükleten tarafından bildirilmiş ve denizde taşıma senedine yazılmış olsun. Özel Çekme Hakkı, fiilî ödeme günündeki veya taraflarca kararlaştırılan diğer bir tarihteki, ... Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenen değerine göre Türk Lirasına çevrilir." Bu hesaplamaya göre 2.045,00 USD, TTK m. 1186 ile belirlenen sınırı aştığı takdirde taşıyan olarak sorumlu tutulan davalı, sınırı aşan kısmından sorumlu olmayacağı, Talep konusunun zamanaşımına uğramadığına ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Dava dışı sigortalının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için ... ATM ye talimat yazılmıştır. Bilirkişi ... ... tarafından tanzim edilen 07/07/2023 tarihli raporda, ... nun ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılarak, ... şirketinin müşterisi olmadığı içinde davaya konu olan hasarlı emtialarının da bulunduğu toplam mal bedeli olan 99.500 USD' yi tahsil etmediğine ilişkin tespitlerini bildirmiştir.
Dava sigortalının ...'den Şili'deki fuarda sergilenmek üzere 2 adet ... iş makinesinin deniz taşıması sırasında hasarlanması sebebiyle , davacının sigortalısına ödediği hasar bedelinin davalıdan tahsili istemli olduğu anlaşılmıştır.
Esasa geçmeden önce hak düşürücü süre yönünden yapılan değerlendirmede ; TTK 1188. maddesinde göre kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir. Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir. Dosyadaki bilgi ve belgelerden emtiadaki hasarın 11.09.2019 tarihinde meydana geldiği, 30.12.2019 tarihinde ise davacının icra takibine giriştiği görülmekle davanın TTK 1188 gereğince hak düşürücü içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Somut olayda taşımaya konu emtianın .../5 Poliçe no tahtında 18.10.2018 tarihinde sigortalandığı, 21.10.2018 - 21.10.2019 tarihleri arasında sigortanın koruma sağladığı, hasarın ise 11.09.2019 tarihinde meydana geldiğinden hasarın sigorta koruma süresin içinde meydana geldiği anlaşılmış, buna göre geçerli bir sigorta sözleşmesi mevcut olup satış şeklinin CİF ŞİLİ olduğu buna göre malların gemiye tesliminden sonra hasar ve riskin alıcı üzerine geçtiği, emtiayı sigorta ettiren de satıcı olduğu, satıcının ticari defterlerinin incelenmesi ile mal bedelinin tamamını tahsil etmediği tespit edildiği ayrıca sigorta sözleşmesi ve gümrük beyannamesindeki kayıtlara göre emtianın Şili'deki fuarda sergilenmek üzere geçici ihracat kaydıyla gönderildiği sabit olduğundan sigortalının iş bu davada sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, sigortacının da hasarlanma bedelini 21.11.2019 tarihinde 2.045 USD sigortalıya ödediği anlaşılmakla davacının TTK 1472 uyarınca aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki e posta yazışmaları ve 26.07.2019 tarihli navlun faturası ile davalı ile sigortalı arasında navlun sözleşmesinin akdedildiği buna göre davalının akdi taşıyan sıfatında olduğu, davaya konu taşıma sebebiyle ... ... tarafından 11.07.2019 tarihli, ... sayılı konşimento düzenlendiği buna göre akdi taşıyan davalının alt taşıma yoluyla taşıma işini yerine getirdiği, ... Llyodun fiili taşıyan olduğu, davalının taşıma işini alt taşıyanlara devretse de tüm taşıma sürecinden sorumlu olduğundan davalının pasif husumet ehliyetine sahip olduğu anlaşılmıştır.
Davadışı sigortalı ... ... Tic. A.Ş. tarafından Şili Santiago'da kurulan ... fuarında sergilenmek üzere 2 adet ... loderin ... ... tarafından düzenlenen 11.07.2019 tarihli, ... sayılı konşimento tahtında Mersinden Santonioya taşındığı, ... ... iş makinelerinin içinde bulundukları 2 adet konteynerin 15.07.2019 tarihinde Mersin Limanı'nda gemiye yüklendiği; gemi Şili San Antonio Limanı'na vardığında ... firmasının anlaştığı ... Ltd tarafından yapılan kontrolde, ... numaralı konteynerde bulunan ...... seri numaralı ... ... iş makinesinin sürücü kabininin üst kısmındaki tablanın kırık olduğu tespit edildiği, sigortalının yeni bir kabin tablası Şili'ye gönderdiği ve hasarlı kabin tablası sökülerek yerine yenisinin monte edildiği olayda, konişmento üzerindeki kayıtlar incelendiğinde FCL/FCL kaydını içerdiği buna göre konteynerin içerisindeki yüklerin tamamının yükleme limanında aynı yükletene ait ve tahliye limanında ise tamamının aynı gönderilen tarafından teslim alınacağı , 1 adet 40'x9'6" hıgh cube open top konteyner slac dikkat : aşırı ebatlı, 1x40 open top taşmalı konteynerde, yükün toplam ebatları: uzunluk:12 x genişlik 2,30 x yükseklik 3,10 olarak belirtildiği, ... Yükleten tarafından konteynerin yüklendiği, sayımı, tartımı ve istifinin yapıldığı , emtianın taşındığı konteynerin 40 TEU HIGH CUBE OPEN TOP konteyner olduğu, yüksek hacim sağlayabilen ve üstü açık olması sebebiyle ayrıca tavanı branda ile örtüldüğünden, standart 40'lık konteynerler ile taşınamayacak yükseklikteki yükler için uygun olduğu, konteynerin kapısından geçemeyecek büyüklükte olan yüklerde de üstü açık konteynerler tercih edildiği, konişmento üzerindeki kayıtlar incelendiğinde fiili taşıyana emtia ölçülerinin doğru verildiği ve konşimentoya gerekli kaydın dercedildiğinin görüldüğü, emtianın taşındığı konteynerin ... konteyner olduğu bu tip konteynerler istiflenemez olduğundan gerek gemide gerekse konteyner limanlarında bulunduğu sıranın en üstüne yüklenmek üzere planlama yapılması gerektiği, ekspertiz raporunda ;" bir adet iş makinesinin sürücü kabini üzerindeki tavanının bir köşesinde fiziki darbeye maruz kalmak suretiyle hasar oluştuğu tespit edildiği, hasarın gemi ambarında ve/veya liman sahasında vinç ile alınan başka bir konteynerin, yer değiştirilmesi esnasında söz konusu iş makinesinin konteyner yan duvar hizasının üst kısmındaki bölüme değerek /çarparak olabileceği"nin belirtildiği, bilirkişi raporunda ;" iş makinesinin konteyner içerisine taşıntılı yük olarak yüklendiği, gemi ambarında ve/veya liman sahasında vinç ile alınan başka bir konteynerin yer değiştirilmesi esnasında söz konusu iş makinesinin üzerine başka bir konteyner koyulması veya başka bir konteynere temas etmesi neticesinde söz konusu hasarın meydana gelmiş olabileceği" nin belirtildiğinin görüldüğü , mahkememizce tüm veriler değerlendirildiğinde hasarın gemi ambarında ve/veya liman sahasında vinç ile alınan başka bir konteynerin yer değiştirilmesi esnasında söz konusu iş makinesinin üzerine başka bir konteyner koyulması veya başka bir konteynere temas etmesi suretiyle meydana geldiği kabul edilmiş, tüm taşımadan da davalı akdi taşıyan sorumludur.
TTK.m. 1185/1 " Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." esasını getirmiştir. İhbarın hiç veya süresinde yapılmaması halinde ortaya çıkacak hukuki sonuç 1185/4' de " Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." şeklinde hükme bağlanmıştır. Dosya içeriğinde yer alan belgelerden, emtianın ne varış limanına vardığı ve konteynerin gemiden ne zaman tahliye edildiği, alıcıya ne zaman teslim edildiğine dair bir belgenin bulunmadığı, ekspertiz raporundan ve yazışmalardan 11.09.2019 tarihinde hasarın davalı tarafından sigortalıya bildirildiğinin görüldüğü, teslim tarihine dair net bilgi bulunmadığından ihbarın süresi içerisinde yapılıp yapılmadığının denetlenemediği, buna karşın iş makinesinde hasarın meydana geldiği sabit olduğundan emtiadaki bu hasardan taşıyıcının sorumlu olduğuna kanaat getirilerek davanın kabulüne karar verilmiş, davacının ödediği miktarın bilirkişi raporunda kadrimarufunda olduğu belirtildiği görülmekle davaya konu miktar üzerinden davanın kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davacının davasının KABULÜ ile .... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın İPTALİ ile takibin 2.045 USD asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden (20.12.2019) itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a madde ve fıkrası gereğince faiz UYGULANMASINA,
2-Şartları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
3-Karar harcı olan 993,13.TL'den peşin alınan 187,09.TL'nin mahsubu ile bakiye 806,04.TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (254,89.TL ilk harç 250,00.TL posta ücreti ve 6.000,00TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 6.504,89.TL'nin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
6-Davacı vekili için takdir edilen 14.538,72.TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE,
7-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın kabulüne karar verildiğinden davalıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 10/10/2023

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır