mahkeme 2021/378 E. 2023/493 K.

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO : 2021/378 Esas
KARAR NO : 2023/493
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 14/09/2021
KARAR TARİHİ : 05/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; gönderen ... Ltd. Şti. ile limon sosu yükünün taşınması için sözleşme imzalandığı, taşımanın davalı şirkete fiilî taşıyan olarak bırakıldığını, Mersin limanından tesli alınan yükün 07.05.2019 tarihinde "... " isimli gemiye yüklendiğini, 13.05.2019 tarihinde Cidde limanında yükün tahliye edildiğini ve limandan 16.06.2019 tarihinde çıkış yaptığını, liman çıkışı sonrasında yapılan ilk incelemelerde alıcı tarafından yükün bir kısmının hasarlı olduğunun tespit edildiğinin, bu tespitin eksper raporuna yansıdığını, .... İcra Müdürlüğü'nün 2020/... E. numaralı dosyası icra takibinde icra zoruyla ödeme yaptıklarını, yük ile hiçbir zilyetlik ilişkilerinin olmadığını, Mersin yükleme ve Cidde tahliye aşamalarında, tüm taşıma sürecinde yükün davalı şirket zilyetliğinde bulunduğunu, yüklemeden kaynaklanan nedenlerle yükün hasara uğradığının eksper raporunda tespit edildiğinin ifade edildiğini, Bu doğrultuda, ... Sigorta tarafından kendilerine gönderilen ödene emrine istinaden icra dosyasına ödenen 18.140 TL'nin, icra dosyasına yapılan ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile beraber rücuen davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; akdi taşıyan konumunda olduklarını, konişmentonuıı shipper's load stow and count kaydı ile düzenlendiğini, eksper raporundan hareketle yükün hatalı istifleme neticesinde meydana geldiği kabul edilse dahi istif işleminin taraflarınca yapılmadığını, yine eksper raporunda konteynerin hasarlı olduğunun görüldüğünü, bu sebeple konteynerin gemiye yüklenmesi veya indirilmesi aşamasında zarar görme sebebine bağ olarak da yükün zarar görmüş olabileceğinin ifade edildiğini, ayrıca, yükleme ve tahliyeni liman işletmesi tarafından yerine getirilmesi nedeniyle kendilerinin sorumluluklarından bahsedilemeyeceğini, yükleme ve tahliye sırasında herhangi bir kazaya ilişkin bir rapor bulunmadığını, gönderen tarafından da bildirilmiş bir kaza ya da çarpma olmadığını, eksper raporunda yükün 07.05.2019 tarihinde yüklendiğini, 13.05.2019 tarihinde tahliye edildiğini, 28.05.2019 tarihinde tutanak tutulduğunun beyan edildiğini, limana varıştan on beş (15) gün sonra düzenlenmiş olan tutanak nazara alındığında hasardan sorumlu olmayacaklarını, hasarlı yükte fiilen eksper incelemesi yapılmadığını, davalının ihtırazi kayıt bulunmaksızın ödeme yapmış olduğu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, davacının aleyhinde başlatılan ....İcra müdürlüğünün 2020/... esas sayılı icra dosyasına ödediği bedelin davalıdan tahsili istemli rücuen tazminat davası olduğu , uyuşmazlığın göndericisinin davadışı ... Gıda Turz. İç ve Dış Tic.Lim.Şti. olan 07.05.2019 tarihinde ... isimli gemide bulunan emtiaların İskenderun limanından Cidde limanına taşınması sırasında emtiaların hasarlanmasında davalının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, davalının sorumlu olduğu tespit edildiği takdirde bunun miktarı hususundan ibaret olduğu görülmüştür.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ...dan tarafından tanzim edilen 23/12/2022 tarihli bilirkişi raporunda; MÖHUK m. 29 uyarınca uyuşmazlığa Türk hukuku'nun ve TTK'nın uygulanacağı, Dosya kapsamındaki belgelerden eşyanın teslim tarihinin 26.05.2019 olarak kabu^ edilmesi hâlinde, yukarıda açıklanan sebeplerden dolayı TTK m. 1188 hükmünde öngörülen hak düşürücü süre dolmuş sayılacağından, Davalı taşıyana karşı talepte bulunulamayacağı, Hak düşürücü sürenin dolmadığı ihtimalde dahi, dosya kapsamındaki belgelerden eşyanın teslim tarihinin 26.05.2019 olarak kabul edilmesi hâlinde, dava konusu hasarın tahliye sırasında gerçekleşmiş olduğu ihtimali kuvvetli olduğundan taşıyan karine olarak bu hasardan sorumlu kabul edilebilecekken; dava dışı alıcımı dolayısıyla davacının TTK m. 1185 gereğince usulüne uygun olarak ihbar külfetinin gereği gibi yerine getirilmemesinden (veya TTK m. 1184 hükmünde öngörüleni incelemenin yapamamasından) ötürü ispat külfetinin taşıyan lehine yer değiştirdiği,bu doğrultuda zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği karinesinin doğacağı; Hak düşürücü sürenin dolmadığı ihtimalde dahi, yukarıdaki 3. gerekçe uyarınca ispat külfetinin yer değiştirmesi sonucunda Davalı taşıyan lehine karine oluştuğu, hasarın taşıyanın sorumlu olmayacağı bir sebepten ileri geldiğinin kabul olunacağı, ve dosyadaki mevcut deliller incelendiğinde, bu karinenin aksinin Davacı tarafından ispatlanamadığı gerekçeleriyle Davalı taşıyana başvurulamayacağına ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Dava dışı ... Ltd. Şti.'nin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için ... ATM 'ye talimat yazılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 31/05/2023 tarihli raporda; -Sigortalı ... Tic.Ltd.Şti Ticari defterleri incelenmiş ve VUK ve TTK kanunlarına göre defter tasdikleri zamanında ve tam olarak yapıldığı görülmüştür -Sigortalı ... Tic.Ltd.Şti hasar bedeli 12.648,82TI ... sigorta A.Ş tarafından ... bankası hesabına yatırılmıştır. Ücretsiz olarak Alıcıya Mal gönderimi yapıldığına dair bir tespit edilememiştir - Mal bedeli tutarında alıcı alacaklı olarak kaydına rastlanılmamıştır, şeklinde tespitlerini bildirmiştir.
Tarafların beyan ve itirazlarının karşılanması için dosya talimat bilirkişisine yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi tarafından tanzim edilen 23/10/2023 tarihli raporda; Sadece Alıcı firma olan ... ... firmasnın mal alımlarına ve ödemelerine ait cari extre ekte sunulmuş ve , alıcı firmadan hasarlı ürünlere ait özellikle bir tahsilat bulunmamaktadır. -Sigortalı ... Ltd.Şti Ticari defterleri incelenmiş ve VUK ve TTK kanunlarına göre defter tasdikleri zamanında ve tam olarak yapıldığı görülmüştür. Sigortalı ... Ltd.Şti hasar bedeli 12.648,82Tl ... sigorta A.Ş tarafından ... bankası hesabına yatırılmıştır. Ücretsiz olarak Alıcıya Mal gönderimi yapıldığına dair bir tespit edilememiştir. Mal bedeli tutarında alıcı alacaklı olarak kaydına rastlanılmamıştır, şeklinde tespitlerini bildirmiştir.
Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, bilirkişi raporları ile tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde ;
Dosyaya mezkur satım faturasına göre ... Ltd. Şti.nin Suudi Arabistanda mukim ... ... E firmasına 1776 koli ,20518,55 kg limon sosu emtiası sattığı, mal faturasında satılan eşya liuon sosu olmasına karşın konişmentoda ve gümrük beyannamesinde emtianın çilek reçeli olarak kayıtlara geçtiği , buna karşın survey raporunda hasara uğrayan emtianın limon sosu olduğunun açıkça görüldüğü, emtianın davalı tarafça düzenlenen 08.05.2019 tarihli ve ... nolu ... Konişmento tahtında İskenderun limanından Cidde limanına taşındığı, söz konusu emtianın taşınması için dosyaya sunulu 13.05.2019 tarihli ... Seri A sıra numaralı navlun faturası uyarınca satıcı ...un davacı ile anlaştığı , navlun faturasından davacının Gaziantep ve İskenderun Limana kadar kara taşımasını ve İskenderun Limandan Jeddaha deniz taşımasını üstlendiği, dosyaya sunulu 08.05.2019 tarihli ... numaralı Navlun Faturası uyarınca davacının taşımayı bizzat yerine getirmeyerek alt taşıma sözleşmesi yapmak suretiyle İskenderun - Jeddah arasındaki deniz yoluyla taşıma işini davalıya devrettiği , davacının davadışı satıcı adına navlun faturası düzenlemesi sebebiyle TTK 1138 ve devamı maddeleri uyarınca akdi taşıyan, davalının ise konişmento düzenlemesi sebebiyle fiili taşıyan olduğu , buna göre tarafların iş bu davada aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu, taşımaya konu emtianın ... numaralı poliçe numarası adı altında davadışı ... sigorta tarafından sigortalandığı, emtia nakliyat poliçesine göre sigortalının davadışı ... gıda olduğu, emtianın hasarlanması sebebiyle sigortanın sigortalıya 04.09.2019 tarihinde 12.648,82 TL ödediği, ... sigortanın ödediği bedeli taşıyan davacı Navmarine yansıtmak amacı ile davacı aleyhinde .... İcra müdürlüğünün 2020/... E numaralı icra dosyası ile 14.192,15 TL üzerinden icra takibine giriştiği, davacının 03.11.2020 tarihinde ... sigortaya 18.140 TL ödemede bulunduğu, davacının ... sigortaya ödediği bu bedeli yansıtmak amacı ile ... İcra müdürlüğünün 2020/... sayılı icra dosyası ile 02.12.2020 tarihinde davalı aleyhinde takibe giriştiği, davalının ödeme emrine itirazı sonucu davacının mahkememizde tazminat konulu iş bu davayı açtığı anlaşılmıştır.
Taşıyan aleyhine tazminat istemi TTK'nın 1188.maddesindeki hak düşürücü süreye tabidir. Anılan yasal düzenleme uyarınca;
"(1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer.
(2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
(3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer.
(4) Bu süre, tarafların dava sebebinin doğmasından sonra yapacakları bir anlaşma ile uzatılabilir."
Somut olayda dosya kapsamından eşyanın tahliyesinin 13.05.2019'da gerçekleştiği, gümrük işlemlerinin tamamlanarak 16.06.2019'da liman çıkışının yapıldığı, satıcı ... Ltd.
Şti.'nin 27.06.2019 tarihinde ... 'e gönderdiği ihtarnamede eşyanın teslim tarihinin 26.5.2019 olduğu belirttiği, taraflarca aksine bir delil getirilmediğinden eşyanın teslim tarihi olarak 26.05.2019 olarak kabul edilmiş ve 1 yıllık dava açma süresinin bu tarihten itibaren başlaması gerektiği, 26.05.2020 tarihine kadar taşıyan aleyhinde dava açılması gerektiği fakat Corona virüs pandemisi kapsamında alınan tedbirlere ilişkin 25/03/2020 tarihli 7226 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna eklenen Geçici 1. Madde ile dava açma, icra takibi başlatma, şikayet, itiraz, ihtar, bildirim, ibraz ve zamanaşımı süreleri, hak düşürücü süreler de dahil olmak üzere bir hakkın doğumu ve sona ermesine ilişkin tüm sürelerin durdurulmasına karar verildiği; Cumhurbaşkanlığı kararı doğrultusunda icra takip işlemlerine ilişkin sürelerin 22/03/2020 tarihi ile 15/06/2020 tarihleri arasında durdurulduğu, somut olayda 26.05.2020 tarihine kadar icra takibine girişilmesi gerektiği, fakat coronavirüs tedbirleri sebebiyle 22.03.2020 (dahil )- 15.06.2020(dahil ) durduğundan 22.03.2020 tarihinden 26.05.2020 tarihine kadar olan 66 günün , tedbirlerin bitim tarihi olan 15.06.2020 tarihine eklenmesi gerektiği ,... sigortanın davacı navmarin aleyhine 15.06.2020 tarihinde icra takibine giriştiği görülmekle ... sigortanın hak düşürücü süre içerisinde icra takibine giriştiği, davacının 03.11.2020 tarihinde ... sigortaya ödeme yaptığı, davacının icra tehdidi altında ödediği bu bedeli tahsil amacıyla davalı aleyhinde ... İcra müdürlüğünün 2020/... sayılı icra dosyası ile 02.12.2020 tarihinde icra takibine giriştiği, davacının ödemeden itibaren 90 günlük ek süre içerisinde icra takibine giriştiği fakat davacının mahkememizde tazminat davası açtığından arabuluculuk sürecinin ve dava açılış tarihinin denetlenmesi gerektiği, buna göre davacının ödediği tarih olan 03.11.2020 tarihinden itibaren 90 gün içinde dava açma yoluna gitmesi gerektiği, dosyaya sunulu arabuluculuk evraklarının incelenmesi ile davacının 03.03.2021 tarihinde arabuluculuk başvurusunda bulunduğu, 10.03.2021 tarihinde anlaşamama sebebiyle arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği, davacının mahkememizde 14.09.2021 tarihinde mahkememizde iş bu davayı açtığı ,davacının 03.02.2021 tarihi itibariyle 90 günlük dava açma süresinin dolduğu anlaşılmakla davacının hak düşürücü süre içerisinde davasını açmadığı anlaşıldığından dava dilekçesinin usulden reddine dair karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar harcı olan 269,80.TL'den peşin alınan 218,10.TL'nin mahsubu ile bakiye 51,70.TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davalı vekili için takdir edilen 17.900,00.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 05/12/2023

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır