mahkeme 2020/134 E. 2023/223 K.

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO : 2020/134 Esas
KARAR NO : 2023/223

DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 02/04/2020
KARAR TARİHİ : 23/05/2023

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı sigortalısı ... A.Ş.'ne ait emtiaların ..'den ... Cumhuriyeti taşınmak üzere ... numaralı konteynere yüklendiğini ve 24.04.2019 tarihli ... numaralı konşimento tahtında taşındığını, tahliye sırasında yapılan kontrollerde tankın hasarlı olduğunun tespit edildiğini, hasarın aktarma veya tahliye sırasında tankın sürtünmesinden dolayı meydana geldiğinin tespit edildiğini, davalı ...'ın akdi taşıyan olduğunu, fiili taşıyanın da ... şirketi olduğunu, müvekkilinin sigortalısının zararını tazmin ettiğini, tazmin edilen bedelin tahsili için ... 28 İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, davalıların itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla ... 28 İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; süresinde ve usulüne uygun bir hasar ihbarının bulunmadığını, dava konusu emtiaların hasarlanmasının müvekkili şirketin taşıma işi esnasında meydana gelmediğini, bu nedenle meydana geldiği iddia edilen hasardan müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, emtianın ...'dan ... Limanına kara yolu ile taşınmasının yapıldığını, emtiada meydana gelen hasarın Alıcı'nın sorumluluğunda olan iç taşıma esnasında gerçekleştiğini, ... Cumhuriyeti varış limanı yetkililerinin yükün tahliyesi ve limandan sevki sırasında herhangi bir hasar tespit etmediklerini, dava dilekçesinde bahsi geçen ekspertiz raporunun davacı tarafından hazırlatıldığını, taraflı olan raporun doğrudan hükme esas alınamayacağını, davanın ... Sigorta A.Ş.'ye ihbarı gerektiğini, beyanla davanın reddine ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Davalı ...vekili cevap dilekçesinde özetle; milletlararası yetki itirazlarının bulunduğunu yetkili mahkemelerin İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunu, sigorta poliçesinin dava konusu taşımayı kapamadığını, sigortalının zararının ne olduğunun tam olarak belli olmadığını, dava konusu yüklerin peşin ödeme karşılığı satıldığını ve alıcısına...'daki fabrikasına teslim edilip mal bedelinin tam ve eksiksiz olarak tahsil ettiğini, iddia edilen hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğinin belli olmadığını, TTK 1185 maddesi gereğince süresinde hasar ihbarı yapılmadığını ve her iki tarafın iştiraki ile ve Mahkemeler vasıtasıyla ile yapılmış bir hasar tespitinin bulunmadığını beyanla öncelikle milletlerarası yetki şartı uyarınca davanın usulden reddine, halefiyet yokluğu sebepleri ile dava ehliyeti yokluğundan davanın reddine ve davanın esas yönünden de reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasardan davalıların sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti ile mahkememizin milletlerarası yetkisinin bulunup bulunmadığı, sigortalı firmanın satış bedelini tahsil edip edemediği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
... 28. İcra Müdürlüğünün... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. olduğu, borçlularının ...Taş. Ve Tic. A.Ş. Ve ... olduğu, 23/10/2019 tarihinde 34.967,00.TL'nin tahsili için takibe geçildiği ve ödeme emrinin borçlulara yukarıda yazıldığı sıra ile 12/11/2019 ve 11/11/2019 tarihlerinde tebliğ edildiği, borçlular vekillerinin yine sırası ile 19/11/2019 ve 13/11/2019 tarihli itiraz dilekçeleri ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 02/04/2020 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ..., ...ve ... tarafından tanzim edilen 16/11/2022 tarihli raporda, Dava dışı sigortalı satıcının sigortalanabilir menfaati bulunduğu ve dava konusu yük hasarı nedeniyle zarara uğradığı hususları ispatlanamadığından, sigortacının sigortalısına yaptığı ödeme ile TTK m. 1472 hükmü uyarınca kanuni halefiyete dayanarak yahut alacağı temellük eden sıfatıyla aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı, Davalı ...'in ...'dan...'ya yapılan taşıma bakımından akdi taşıyan, diğer davalı ...'ın ise İzmit'ten ...'ya deniz yoluyla yapılan taşıma bakımından fiili taşıyan sıfatını haiz olduğu; dolayısıyla her iki davalının pasif husumet ehliyetinin bulunduğu, Hasarın TTK m. 1185/1'e uygun şekilde taşıyana ihbar edildiğine yahut TTK m. 1185/2'ye uygun olarak tarafların katılımıyla mahkemece inceleme yapıldığına dair bir belge ya da bilgi bulunmadığından TTK m. 1185/4 uyarınca ispat yükünün yer değiştirdiği, Kurulumuzda bulunan uzman bilirkişinin teknik görüşüne göre hasarın hangi aşamada meydana geldiğinin tespit edilemediği, Hasarın hangi aşamada meydana geldiğinin tespit edilemesi ve TTK m. 1185/4 uyarınca bu konudaki ispat yükünün taşıyandan talepte bulunana ait olması karşısında, dava konusu yük zararından davalı akdi taşıyan ... ile diğer davalı fiili taşıyan ...'ın sorumlu tutulamayacağı, Kurulumuzda bulunan uzman bilirkişinin teknik görüşüne göre ... raporunda ve ekspertiz raporunda belirlenen 5.350,00 USD hasar tutarının kadri maruf olduğu kanaatine varılmış olup, kurulumuzda mali müşavir bilirkişi bulunmadığından Sayın Mahkeme'nin görevlendirme ara kararında yer alan "sigortalı firmanın satış bedelini tahsil edip edemediği" hususunda bir tespit yapılamadığına ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Dava dışı sigortalının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 18/04/2023 tarihli raporda, Dava Dışı Sigortalı ...Tic. Ve San. A.Ş.'nin, 2022 dönemine ait Resmi Defterlerinin E-Defter içeriğinde tutularak, 13.12.2011 tarihli ve 28141 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1)'nin 3.1.1. bölümünün (a) ve (b) bentlerinde belirtilmiş olan hükümler doğrultusunda Açılış ve kapanış tasdiklerinin mevcut olduğunun tespiti yapılmış olup, Davacı şirketin E-Defter kapsamında oluşturulan Berat dosyalarının GİB portalına yüklenerek GİB tarafından mühürlenmiş olması nedeniyle, Dava dışı şirketin Resmi E-Defter kayıtlarının şirketin lehine delil niteliğinde olduğunun tespiti yapılmıştır. Dava Dışı Sigortalı ... San.A.Ş.'nin, Resmi E-Defter kayıtlarında, ... şirketinden, Fatura bedelinin tamamının tahsil edilmiş olduğunun, hasarlı çıkan mal bedelinin Ticari E-Defter kayıtlarında alıcıyı alacaklı olarak kaydedilmiş olduğunun, Alıcıya hasarlı mallar için onarım karşılığındaki Dava Dışı Sigortalı ... San. A.Ş. Tarafından yapılmış olan herhangi bir ödemenin bulunmadığının, Hasarlı çıkan mal tutarı karşılığında alıcıya ücretsiz olarak mal gönderiminde bulunulmadığının, ... tankında nakliye sırasında oluşan hasar karşılığında Davacı ... Sigorta A.Ş. Tarafından Dava Dışı Sigortalı.. A.Ş.'ne 10.10.2019 tarihinde yapılan 34.967,00 TL. Tutarındaki hasar ödemesine ilişkin ödeme dekontun muavin kayıtlarda kayıt altına alınmış olmasına karşılık, bu ödemeye ilişkin onayın ...Şirketi tarafından Dava Dışı Sigortalı ...San. A.Ş.'ne 03.10.2019 tarihinde gönderilen yazı içeriğinde verilmiş olduğunun, Dava Dışı Sigortalı ...San. A.Ş. Tarafından tahsil edilen hasar bedeline ilişkin mal bedeli tutarında virman yapılmadığının tespiti yapıldığı şeklinde tespitlerini bildirmiştir.
Arabuluculuk tutanağı, dava dilekçesi , cevap dilekçeleri , hasar dosyası , ödeme dekontu , ibrarname ,bilirkişi raporu ile dosya içerisinde bulunan tüm bilgi ve belgeler bir bütün değerlendirildiğinde ;
Davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı konusunda incelendiğinde davaya konu hasarın 22.04.2019 ile 17.07.2019 tarihleri arasında gerçekleştiği , 23.10.2019 tarihinde davacı tarafından icra takibine girişildiği görülmekle TTK 1188 uyarınca davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı tespit edilmiştir.
Uyuşmazlık konusu istem, ... no.lu konteynerde bulunan 1 adet ... tankının hasarlanmış olmasından dolayı davalıların sorumlu olup olmadığına dayanmaktadır.
Her ne kadar Davalı ...A.Ş tarafından milletleraanası yetki itirazında bulunulmuş ise de yükleme yerinin İzmit, konişmentonun ...adına Türkiye acentesi ... A.Ş tarafından imzalandığı görülmekle Yargıtay 11 HD nin 2019/3799 E. 2020/3051 K.sayılı ilamı dikkate alınarak konşimentodaki yetki şartının Türk Mahkemelerinin münhasır yetkisini kaldırır nitelikte olmaması nedeniyle MÖHUK 47/1 md gereğince davalının Milletlerarası yetki itirazını reddine karar verilmiştir.
Sigortalı... A.Ş tarafından 1 adet 60 m3 ... tankı emtiasının ...Cumhuriyetinde mukim ...firmasına ... peşin teslim şartıyla 69.800 euro karşılığında satıldığı, ... nolu konşimento tahtında ... Limanından ... limanına denizyolu ile taşındığı, konişmentonun ... adına ... davalı ... A.Ş tarafından imzalandığı,26.04.2019 tarihli davalı ... tarafından düzenlenen navlun faturasına göre emtianın satıcı ... İnş ın ...daki iş yerinden ... Körfezine kadar olan taşınmasının davalı ... tarafından üstlenildiği anlaşılmıştır.
Davacının dava dışı sigortalıya ait emtiayı taşıma sırasında oluşabilecek risklere karşı 15.04.2019 tarihinde ...numaralı emtia nakliyat poliçesi adı altında sigortaladığı, hasarın sigorta teminatı süresi içerisinde gerçekleştiği , davacının 34967,00 hasar bedelini 10.10.2019 tarihinde sigortalıya ödediği görülmüş, buna karşın satım şeklinin ... peşin olduğu, ... teslim şeklinde alıcı malı depodan kendi nakliyecisi ile teslim alarak, o noktadan sonraki tüm masrafları ve riskleri üstlenir, satıcının malları, kendi yerinde veya ismen belirlenmiş başkaca bir yerde (fabrika, depo, işyeri gibi) alıcının tasarrufuna bırakır, alıcı malları işletmeden teslim alarak ihracı için gerekli belgeleri hazırlar; gümrük işlemlerini tamamlayarak malları kendi ülkesine ithal eder , malların işletmede teslim edilmesinden itibaren malla ilgili hasar alıcıya intikal eder. Somut olayda sigortalının sigortalanabilir menfaatinin bulunup bulunmadığı konusunda ticari defter incelemesi yapılmış, bilirkişi raporunda mal bedelinin tamamının sigortalı tarafından tahsil edilmiş olmasına karşın alıcının hasarlı çıkan mal bedeli tutarında sigortalının defterlerinde alacaklı olarak kaydedildiğinin belirtildiği ayrıca 03.10.2019 tarihli alıcı firma tarafından düzenlenen ve hasar bedelinin sigortalıya ödenmesine dair tutanakla sigortalının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu mahkememizce kabul edilmiş, davacının hasar bedelini sigortalıya ödediği anlaşılmakla davacının TTK 1472 gereğince sigortalının haklarına halef olduğu ve iş bu davada aktif husumet ehliyetinin bulunduğunun anlaşılmıştır.
Davalı ..., dava dışı sigortalı ... adına ...'ten...'ya denizyoluyla yapılan taşımaya ilişkin olarak navlun faturası düzenlediği, ...'dan ... Limanı'na yapılan karayolu taşımasını üstlendiğini 29.09.2020 havale tarihli cevap dilekçesinde de ikrar ettiği görüldüğünden davalının taşıyan olarak pasif husumet ehliyetine haiz olduğu, diğer davalı ...se ... Körfezi'nden ...'ya yapılan deniz yolu taşımasına ilişkin olarak (24.04.2019 tarih ve ... numaralı) konişmento düzenlediği görülmekle bu davalının da taşıyan olarak pasif husumet ehliyetine haiz olduğu anlaşılmıştır.
TTK madde 1178/2 uyarınca hasarın eşyanın taşıyanların hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla davalı yada davalıların sorumluluğuna gidilebileceği , ekspertiz raporu ve bilirkişi raporları bir arada değerlendirildiğinde konişmentodan tankın konteyner içine 40 platformla 2 palet ile yükleten tarafından istiflendiğinin anlaşıldığı, ekspertiz raporundan tankın mavi branda ile sarılarak konteynere yüklendiğinin anlaşıldığı, söz konusu emtiada sürtünme sebebi ile paslanma hasarı tespit edildiğinin belirtildiği, dosyaya sunulu ... tarafından düzenlenen raporda darbenin ağır bir tabakanın teması sonucu meydana gelebileceğinin belirtildiği, bilirkişi raporunda da emtianın, yan ve üst tarafları açık olan flat rack olarak tabir edilen (düz platform tip) konteynere normal bir konteynere nazaran üstten ve yan taraflardan oldukça taşmış bir şekilde yüklendiği buna göre emtianın, taşımanın tüm aşamalarındaki yükleme ve tahliyelerde, limanda ve/veya depolarda beklediği aşamalarda darbelere ve dolayısıyla hasarlara açık olabileceği değerlendirildiğinin belirtildiği görülmekle ekspertiz raporları ve bilirkişi raporları ile mahkememizce ,taşıyanların kusurlarının açıkça ispatlanamadığı kaldı ki Schad tarafından düzenlenen ekspertiz raporunda hasarın tahliye limanından alıcının deposuna gönderimi süresi içinde hasarlanmış olabileceğinin belirtildiği görülmekle hasarın taşımanın hangi safhasında meydana geldiğinin tespit edilemediği kabul edilmiştir.
Navlun yolu ile yapılan taşımalarda hasar ihbarının 1184 ve 1185 maddelerinde düzenlendiği ,buna göre TTK m. 1184'te tarafların talebi ile resmi makamlarca incelenmesi; m.1185'te ise bu şekilde bir inceleme yapılmamış ve yükte de ziya veya hasar varsa; haricen belli olan (gözle görülen) hasarların en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında; ziya veya hasar haricen belli değilse bu yöndeki bildirimin yük gönderilene teslim edildiği tarihten itibaren aralıksız olarak hesap edilecek üç gün içinde yazılı yapılması gerektiği hüküm altına alınmış olup, somut olayda davaya konu yükün ... limanına 05.06.2019 tarihinde vardığı, 17.07.2019 tarihinde yükün alıcının ...daki mülkiyetine vardığında hasarın fark edildiği, dosya içerisinde emtianın limandan tahliyesi sırasında hasarlandığına ilişkin her hangi bir tutanağın bulunmadığı görülmekle hasar bildiriminin süresinde yapılmadığı kabul edilmiş, TTK m. 1185/4; e göre süresinde hasar bildirimi yapılmadığı durumlarda ;zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiğinin kabul olunduğu, fakat bu karinelerin aksi ispat olunabileceğinin belirtilmesine karşın yukarıda da detaylıca izah edildiği üzere dosyadaki mevcut delillerle hasarın taşıyanların sorumlu olduğu bir sebepten meydana geldiğinin davacı tarafından ispatlanamadığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
-Şartları oluşmayan kötü niyet tazminatı taleplerinin REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 422,31.TL den karar harcı olan 179,90.TL nin mahsubu ile fazla alınan 242,41.TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davalı vekili için takdir edilen 9.200,00.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 23/05/2023

Katip
e-imzalıdır

Hakim
e-imzalıdır