mahkeme 2025/636 E. 2025/570 K.

T.C. İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/636 Esas
KARAR NO : 2025/570

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ : 28/08/2025
KARAR TARİHİ : 02/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Talep eden vekili Mahkememize sunmuş olduğu 28/08/2025 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkili firma ile ... arasında ticaret gerçekleştiğini, bu ticaret sonucunda müvekkilinin alacağının tahakkuk ettiğini, borçlu firmanın borcunu ödemek için davaya konu çeki keşide ettiğini, keşide ettiği çeki kargo ile müvekkili firmaya gönderdiğini beyan ettiğini, müvekkili firmanın çekin ulaşmadığını, teslim edilmediğini bildirdiğini, keşidecinin yaptığı araştırma üzerine çekin kargo aşamasında kaybolduğunun/çalındığının müvekkili firmaya iletildiğini, ... şubesine ait keşideci ...’a ait olan, 03.10.2025 keşide/vade tarihli ... Seri no’lu çekin kargoda kaybolduğunu veya çalındığını, kargo firması ile yapılan görüşmede dağıtım sırasında kaybolduğunun ifade edildiğini, kesin durum için araştırma yapıldığının keşideciye iletildiğini, kargo firmasının sorumluluktan imtina ederek keşideciye bir belge de vermediğini, çekin emre yazılı olup ele geçirenler tarafından bankaya ibraz edilmek suretiyle tahsil edilmesinin mümkün olduğunu belirterek dava konusu çekin öncelikle ödemeden men’i için tedbir kararı verilmesini, neticede ... ... şubesindeki ... İNŞAAT YAPI TEK. SAN. TİC. A.Ş. emrine keşide edilen 03.10.2025 vadeli 47.322,00 TL’lik çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava; zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.
Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin “umumi hükümler” arasında TTK'nın 651 ve 652'de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama (TTK m. 657) ve hâmiline senetlerin iptali hakkında (TTK m. 661-668) özel hükümler öngörülmüştür. TTK’da emre yazılı senetlerin iptaline dair ayrık hükümler bulunmamaktadır. Bunun yerine poliçenin iptali için özel bir düzenleme (TTK m. 757-765) getirilerek bu hükümlerin TTK m. 778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür. Dosyaya sunulan evrakların incelenmesinde; iptali istenen çekin keşidecisinin ..., çekin lehdarının davacı şirket olduğu, söz konusu çekin keşideci tarafından kargo ile davacı lehtar şirkete gönderildiği sırada kargoda kaybolduğu ve davacı şirkete hiç ulaşmadığı anlaşılmaktadır
Çekin tedavüle çıkarılması, düzenleyenin çeki doldurup imzaladıktan sonra, zilyetliğini başka bir kimseye intikal ettirmesiyle sağlanır. Çek üzerinde lehtarın hak sahibi olabilmesi; düzenleyen ile lehtar arasında bir zilyetlik anlaşması olması ve senet zilyetliğinin lehtara geçirilmesi ile gerçekleşir. (Ömer Özkan - Elmas Güner, Çekin Tedavüle Sunulması ve Devri, Akademik Bakış Dergisi, S.32, Yıl 2012). Kambiyo senedinde mündemiç hakka sahip olmak için senet üzerindeki zilyetlik zorunludur (Yargıtay 11.HDnin 06.06.2012 tarih ve 2011/4524 Esas, 2012/9838 Karar sayılı kararı da benzer yöndedir). Lehtar, çekin zilyetliğini iktisap etmediği sürece hak sahibi sıfatını kazanamadığından, çek ile ilgili herhangi bir talep ileri süremeyecektir.
Somut olayda da, dava konusu çekin keşideci tarafından düzenlendikten sonra davacı lehtara teslim edilmeden, davacı henüz zilyetliği kazanmadan kargoda kaybolduğu ileri sürüldüğüne göre, davacının çek üzerinde bir hakkının ve çekin hâmili olmadığının kabulü gerekmektedir. Bu durumda davacının henüz hak sahibi olmadığı çek yönünden iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığından davanın reddine karar vermek gerekmiştir. ( Emsal Kararlar İstanbul BAM 12. HD. 2025/1006 Esas 2025/1173 Karar, İstanbul BAM 14. HD. 2024/1984 Esas 2025/184 Karar,İstanbul BAM 43. HD. 2024/376 Esas 2024/1997 Karar)
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına YER OLMADIĞINA,
3-Talep eden tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Talep eden tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde İADESİNE,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere istinaf dilekçesi sunulmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 02/09/2025

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır