mahkeme 2024/66 E. 2025/440 K.

T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2024/66 Esas
KARAR NO :2025/440

DAVA:Alacak (Ticari Nitelikteki Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:29/01/2024
KARAR TARİHİ:17/06/2025

Mahkememizde görülen Alacak (Ticari Nitelikteki Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan)Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının ... ... isimli firmanın sahibi ve yetkilisi olduğu, Davalının, davacının sahibi olduğu firmaya başvurarak müvekkilin çalışma ve yetki alanı içerisinde bulunan "... Tapu Müdürlüğünün M. ... Mahallesi, ... Deresi Mevkii, 1 ada, 87 parsel (Eski 22 Parsel) Pafta 2, 7829 m2 yüzölçümlü arsa vasıflı taşınmazın 3/4 hissesine tekabül eden 500 m2'sini" satın almak istediğini beyan ettiği, taşınmazın satın alma işlemlerinin yapılması için davacının yetkilendirildiği, söz konusu taşınmazın davalı tarafından satın alınmasına ilişkin olarak davacı ile davalı şirket arasında yukarıda ada ve parsel numarası gösterilen taşınmazın satışının davalı şirkete yapılması konusunda 27.07.2022 tarihli bir satış sözleşmesi akdedildiği, Davalı şirket yetkili temsilcisi olan ... ile davaya konu taşınmazın satın alma işlemlerini davacının yürütmesi için 27.07.2022 tarihinde akdettikleri satış sözleşmesinin 5.7 maddesi ile davacının yetkilendirildiği, Davaya konu taşınmazın maliklerinden olan dava dışı ... da davaya konu arsanın satışının gerçekleştirilmesi için davacı ile ayrı bir yetki sözleşmesi düzenleyerek davacıyı yetkilendirdiği, Davacı ile davalı şirket temsilcisi ... arasında yukarıda bahsi geçen 600.000 TL kaparo tutarı ile ilgili ayrı bir "... kapora sözleşmesi" ve gayrimenkul satış ve komisyon sözleşmesinin düzenlendiği, ayrıca aynı taşınmaza ilişkin taşınmaz maliki olan dava dışı ... ile de ayrı bir "... kapora sözleşmesi" düzenlendiği, satış sözleşmesinin 4.1 maddesinde taşınmazın satış bedelinin 2.170.000,00 USD (Amerikan Doları) olarak belirlendiği, Bu tutarın karşılığının sözleşmenin 4.1 maddesinde sözleşmenin düzenlendiği 27.02.2022 tarihinde serbest piyasadaki Türk Lirası cinsinden karşılığı olan 39.000.000,00 TL olduğu belirlendiği, Sözleşmenin imzalandığı tarihte anılan sözleşmenin 4.3) maddesine göre davalı şirketin dava dışı satıcıya 600.000,00 TL kaparo ödeyeceğinin sözleşmede kararlaştırıldığı, Davacı müvekkil ile davalı şirket arasında ayrıca 16.12.2022 tarihli "Satış Sözleşmesi Ek Protokolü" başlıklı ek bir sözleşme düzenlendiği, 16.12.2022 tarihli "Satış Sözleşmesi Ek Protokolü' nün "Protokolün Şartları" başlıklı 4.1 maddesinde taşınmazın satış bedelinin 2.170.000,00 USD ye sabitlendiğinin açık biçimde belirtildiği, Satış Sözleşmesi Ek Protokolünün 4.2) maddesinde davalı şirketin 600.000,00 TL kaparo bedeli haricinde ayrıca Satış Sözleşmesi Ek Protokolünün imzalandığı tarihte 2.000.000,00 TL tutarında bir kaparo bedeli daha ödeyeceğini beyan ve taahhüt ettiği, Davacı müvekkil ile davalı şirket temsilcisi arasında düzenlenen gayrimenkul satış ve komisyon sözleşmesinde de davalı şirketin kapora bedeli olarak 600.000,00 TL ödediğini, bu Gayrimenkul Satış Ve Komisyon Sözleşmesinin 3. Maddesinde: "Tarafların vermeye mecbur oldukları alıcı için %2 ve satıcı için %2 olarak ceman %4 komisyon bedelini ödemeyi kabul ve taahhüt ederiz" şeklinde, anılan sözleşmenin 4. Maddesinde "Herhangi bir mevkide bulunan satım mevzuu gayrimenkulleri işbu mevki ve yere tarif edilse bile komisyoncu aynen birlikte gösterilmiş ve görmüş gibi 3. Maddedeki haklara sahip olacağı" şeklinde, anılan sözleşmenin 5. Maddesinde: "İşbu mukavelede yazılı şartlara uymayan taraf komisyoncunun yasal hakkı olan yukarıda belirtmiş komisyon bedelini ödemekle yükümlü olacağı" ve aynı sözleşmenin 6. maddesinde de: "Pazarlık bitip kapo rai aştıktan sonra satmaktan ve almaktan cayan taraf yazıhaneye nakden %4 komisyon bedeli vermeyi taahhüt eder." şeklinde sözleşmede tarafların hak ve yükümlülüklerine ve ödenecek komisyon tutarına açık şekilde yer verildiği, Davalı şirket temsilcisinin yukarıda bahsi geçen taşınmazı satın almak konusunda davacı müvekkil ile yukarıda bahsi geçen sözleşmeleri akdederek taşınmazın gayri menkul değerleme işlemlerinin yapılmasını, taşınmazın davacıya gezdirilip gösterilmesi, davalının ve dava dışı ...' ın ağırlanması, tapu muamele işlemleri için muameleci ile görüşülmesi, muameleciye taşınmazın ferağ işlemlerinin gerçekleştirilmesi için gerekli satış hazırlığın yaptırılması işlemleri dahil ... komisyoncusu tarafından bir satışın yapılması için gerekli olan tüm işlemlerin birçok masraf ve harcama yapılarak tamamlandığı, son olarak tarafların yukarıda bahsi geçen satış sözleşmesi, gayrimenkul satışı ve komisyon sözleşmesi ve ... kapora sözleşmelerinin hazırlanması, gerekli kaparo ödemelerinin davalı şirket tarafından davacı müvekkil aracılığı ile dava dışı ...'a ödenmesi işlemlerinin bütünü ile yapılması suretiyle tarafların yukarıda ada ve parsel numarası yazılı taşınmazın davalı şirkete satışının yapılması konusunda anlaşıp mutabakata vardıkları, tapuda ferağ verme işlemi öncesinde yapılması gereken bütün fiili ve hukuki işlemlerin gerçekleştirilmesi sonrasında satış işlemleri için tapudan satış başvurusu yapılarak resmi satış işlemi için gün alınması sonrasında, davalının şirket temsilcisinin ferağ suretiyle devir işleminin yapılacağı gün tapuya gitmeyerek davacıyı satış konusunda oyalamaya başladığı, bir müddet sonra davalı şirketin söz konusu taşınmazı komisyon bedeli ödememek için davacı müvekkili devre dışı bırakarak dava dışı ... ile anlaşan davalı şirketin bilahare taşınmazı davalı şirket adına 18.01.2023 tarih ve ... yevmiye numaralı satış senedi ile satın aldığının öğrenildiği, Taşınmazın satış işlemlerinin belirlenmesi bakımından davaya konu taşınmazın geldi gitti' li tapu kaydının ve resmi satış senedinin mahkemeden ... Tapu Müdürlüğünden müzekkere ile celbinin talep edildiğini, Davacı müvekkilin komisyon alacağını talep etme tarihinin, taşınmazın davalı şirkete satışı için öngörülen ve müvekkil tarafından tapu devrinin gerçekleştirilmesi için tapuya yapılması gereken başvuru tarihinin en geç 30.01.2023 tarihi olması gerekirken davalı şirketin davalıya haber vermeden gizli şekilde davaya konu taşınmazı 18.01.2023 tarih ve ... yevmiye numaralı satış işlemi ile tapudan ferağ suretiyle devraldığı göz önüne alındığında, davada hesaplanacak komisyon bedelinin, taşınmazın davalı şirkete satışı için öngörülen ve müvekkil tarafından tapuda taşınmazın ferağ suretiyle tapusunun devri için tapuya yapılan başvuru tarihi olan 18.01.2023 tarihinde komisyon alacağının muaccel hale gelmiş olacağının kabulünün gerekeceğini, davacının, taraflar arasında akdedilen 27.07.2022 tarihli sözleşme ile 16.12.2022 tarihli satış sözleşmesi ek protokolü ve gayrimenkul satış ve komisyon sözleşmesinde gösterilen komisyon alacağının bilirkişi marifetiyle tespit edilecek tutarının temerrüt tarihinden itibaren işletilecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalı şirketten tahsili ile davacı müvekkile ödenmesi, aksi kanaat halinde bilirkişi tarafından belirlenecek tutarın temerrüt tarihinden itibaren işletilecek ticari temerrüt faizi ile birlikte ödemenin yapılacağı gün ilan edilen tcmb'nin güncel efektif kuru üzerinden hesaplanacak türk lirası karşılığı olarak davalı şirketten tahsili ile davacı müvekkile ödenmesini, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesi, müvekkil lehine nispi vekalet ücreti takdir edilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı cevap dilekçesinde özetle, Sözleşmelere ilişkin hususların Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenmiş olduğu ve ilgili kanundaki madde 26, 27, ve 28 ile geçerlilik şartlarının düzenlendiği, Davacı tarafın dava dilekçesinin ekinde sunmuş olduğu dilekçelerin hiçbirisinde Sözleşme tarihinin yer almadığı, Bununla beraber hiçbir Sözleşme' de Sözleşme'nin sona erme tarihinin de yer almamakta olup bu durumun Sözleşme'nin taraflarını sonsuza dek bağlayacak durum olduğu, Davalıya ait dava dışı diğer taşınmazların satışı için Davacı ile arasında ... yetki sözleşmesi imzalandığı, daha sonrasında Davacı tarafın bu Sözleşmeler' e de herhangi bir süre koymadığının anlaşıldığı ve kendisine bu hususla alakalı .... Noterliği' nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin 06.11.2023 tarihinde gönderildiği bununda ilgili ihtarname ile tebliğ edilemediği, Akabinde 14.11.2023 tarihinde aynı ihtarnamenin ... yevmiye numarasıyla tebliğe çıkartıldığı ve tebliğ edildiği, Davacı tarafın bu kanuna aykırı Sözleşme yapma şeklinin alışkanlık haline geldiğinin davalı tarafından önceden fark edilmiş olup bununla ilgili ihtarnamenin kendisine daha evvel tebliğ edildiği, Davacı tarafın bu şekilde imza ve geçerlilik süresi yer almayan şekilde Sözleşme yapması Sözleşme'nin karşı tarafını zor duruma sokmakta ve karşı tarafı kendisine sonsuza dek bağımlı şekilde tutmakta olduğu, Bu hususun kanuna aykırı olup Dava dilekçesinin usulden ve esastan reddinin gerektiği, Müvekkil Şirket sahibinin yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı kazandığı, kendisinin Türkçe bilmediği, Sözleşmelere imza attığı söylenen ... Kaya'nın da Uygur Türkü olduğu sonradan Türk vatandaşlığını kazanmış birisi olarak Türkçeyi çok iyi şekilde konuşmadığı, TBK m. 28'de düzenlenen gabin durumunun meydana geldiği ve Davacı taraf Sözleşmelere imza ve geçerlilik tarihi koymayarak bu husustan faydalanıldığını Davacının tüm talepleri ile davanın evvela usulen reddini, Mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddini, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dosya kapsamına göre bildirilen deliller toplanmış, tanıklar dinlenmiş, bilirkişi raporu alınmıştır.
Dava, taraflar arasında yapılan Komisyon Sözleşmesi uyarınca komisyon alacağının davalıdan tahsili istemine ilişkindir.
Dava konusu taşınmazın 1801/2023 tarihinde davalı adına 3/4 hissesinin satış ve birleştirme yolu ile devredildiği anlaşılmıştır.
Alınan bilirkişi raporunda özetle, Taraflar arasında arsa satışından kaynaklı olarak akdedilen "Gayrimenkul Satış Sözleşmesi" akdedildiği, Sözleşmelerin geçerli olduğunun kabulü halinde, davacının davalı şirketten 39.000.000,00 TL üzerinden %2 komisyon bedelinin talep edilebileceği, bu tutarın ise 39.000.000,00 TL*%2 =780.000,00 TL + KDV % 20 156.000,00 TL= 936.000,00 TL olarak hesap ve tespit edildiği, davalı şirketin davacıya haber vermeden gizli şekilde davaya konu taşınmazı 18.01.2023 tarih ve ... yevmiye numaralı satışı suretiyle devraldığı göz önüne alındığında, 18.01.2023 tarihinden itibaren temerrüde düştüğünün kabulü halinde, işbu tarihten itibaren ticari temerrüt faizinin talep edilip edilmeyeceği hususunun takdirinin Mahkemeye ait olduğu, Davacı şirketin davalı şirketten talep edebileceği tutarın %2 ile sınırlı kalması gerektiği, bu tutarın ise 39.000.000,00 TL*%2 = 780.000,00 TL +kdv % 20 156.000,00 = 936.000,00 TL olarak hesap ve tespit edildiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Taraflar arasında 27.07.2022 Tarihinde dava konusu arsa için "Satış Sözleşmesi" akdedilmiştir.
İşbu sözleşmenin 4.Maddesinde " Satıcı ve Alıcı 39.000.000 (otuzdokuzmilyontürklirası) bedelle yukarıda bilgileri yazılı olan ve ekte tapu resmi senedi olan arsanın satışının gerçekleştirileceği hususunda mutabık kalmışlardır. Satış bedeli tarafların karşılıklı mutabık kaldığı Türk Lirası bedel karşılığı 2.170.000 USD (ikimilyonyüzyetmişbinamerikandoları)'na sabitlenmiş olup bedeller arasında herhangi bir uyuşmazlığı çıktığı takdirde taraflar Amerikan Dolan olan bedeli esas alacaklarım kabul ve taahhüt eder." şeklinde, 4.2 maddesi "Resmi tapu devri Alıcı'nın ... İlçesi, M. ... Mahallesi, I Ada, 86 ve 87 Parsel' de bulunan 287 metrekarelik yeşil alan satın almasından sonra gerçekleştirilecek olup yeşil alanın satın alınması İşbu Sözleşme konusu arsanın satışı İçin öncelikli koşuldur. Bahsi geçen yeşil alan satın alındıktan sonra işbu arsa satın alınacaktır. 4.3) Alıcı, Satıcı' ya İşbu Sözleşme'nin taraflar arasında İmzalandığı gün 600.000 (altıyüzbintürklirası) kapora Ödeyeceğini beyan ve taahhüt eder. Satıcı, İşbu Sözleşme konusu arsanın satışından vazgeçildiği takdirde kendisine ödenmiş olan kaporayı Sözleşme'nin imzalandığı tarihten itibaren geçen her ay %10'luk kesinti yaparak bakiye bedeli Alıcı'ya İade edeceğini kabul, beyan ve taahhüt eder. Yeşil alanın satın alınma sürecinin tamamlanması için altı aylık bir süre Öngörülmekte olup satış esnasında ödenen kapora bedeli satış bedelinden mahsup edilecektir." Şeklinde belirlenmiştir.
Bu sözleşmeye göre dava dışı ... dava konusu arsanın satışının gerçekleştirilmesi için davacı ile ayrı bir yetki sözleşmesi imzalayarak davacıyı yetkilendirmiş Dava dışı ... ile Davacı ... ... arasında akdedilen ve işbu dava konusu uyuşmazlığın esasını oluşturan sözleşmeye göre söz konusu gayrimenkul ile ilgili olarak satış amaçlı olarak ... Recidence adına işlem yapan ... Kaye tarafından 600.000,00 TL kapora bırakıldığı, işbu kaporanın ise gayrimenkulü satın almaktan veya kiralamaktan vazgeçilmesi halinde de geri alamayacağını bildiğini, mülk sahibinin ... satışından vazgeçmesi halinde kaporayı davacı ... ofisinden kesintiye uğramadan alacağını taahhüt ettiği anlaşılmıştır.
Gayrimenkul Satış ve Komisyon Sözleşmesinin ... ... ve ... Recidence adına işlem yapan ... Kaye ile imzalandığı ve kaşeleri ile akdedildiği görülmektedir. Yargılama esnasında da bu şahsın tanık olarak beyanları alınmış olup bedelin dolar olarak konuşulduğunu beyan ettiği ve kapora verildiğine dair sözleşemeye kendisinin imza attığını, gayrimenkul satış ve komisyon sözleşmesinde yer alan imzanın kendisine ait olmadığını, ... kapora sözleşmesinde yer aslan imzanın kendisine ait olduğunu beyan ettiği anlaşılmıştır.
Dosya kapsamı belgeler ve alınan tanık beyanları uyarınca her ne kadar tanık ... gayrimenkul satış ve komisyon sözleşmesinde yer alan imzanın kendisine ait olmadığını beyan etmiş ise de cevap dilekçesinde açıkça atılan imzalara dair davalının bir itirazının bulunmadığı anlaşılmakla sözleşmeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde ve taşınmazın devrinin de yapıldığı hususu göz önüne alındığında sözleşmede yer alan 39.000.000,00 TL satış bedeli üzerinden alıcı için %2 ve satıcı için %2 olmak üzere, %4 komisyon bedelinin ... şirketine ödenmesi gerektiği yani sözleşmenin standart bir komisyon sözleşmesi olduğu kabul edilerek söz konusu komisyon bedelinin satıcı ... için %2 ve alıcı olan ... Recidence için %2 olmak üzere ödenmesi gerektiği anlaşılmış ve yine sözleşmede tarih belirtilmediği hususu konusunda da dinlenen tanık beyanlarına göre tarafların belirtilen sözleşmeyi yaptığını, komisyon durumuna dair sözleşmede madde yer aldığını ve yine davacının sözleşme gereği yer gösterme işlemi vs de yaparak gereğini yerine getirdiğini belirtmeleri karşısında yapılan sözleşmenin geçerli olduğu ve sadece tarihin bulunmaması ile geçersiz olduğu iddiasının dürüstlük kuralı ile bağdaşmadığına kanaat getirilmiştir.
Tüm dosya kapsamına göre, Taraflar arasında arsa satışından kaynaklı olarak akdedilen "Gayrimenkul Satış Sözleşmesi" akdedildiği ve açıklanan nedenler uyarınca Sözleşmelerin geçerli olduğu kabul edilerek davacının davalı şirketten sözleşmede yer alan satış bedeli 39.000.000,00 TL üzerinden %2 komisyon bedelinin talep edilebileceği kanaati ile bu tutarın 39.000.000,00 TL*%2 =780.000,00 TL + KDV % 20 156.000,00 TL= 936.000,00 TL olarak hesap ve tespit edildiği anlaşılmakla davacı tarafından sunulan ıslah dilekçesi de dikkate alınarak talebin kabulü ile temerrüt tarihi davacı tarafından davadan önce çekilen bir ihtarname vs olmadığından dava tarihi olduğu kabul edilerek açılan iş bu davanın kısmi dava şeklinde açıldığı anlaşılmakla dava dilekçesinde belirtilen miktar için dava tarihi bakiyesi için ıslah tarihinden itibaren faiz yürütülmek suretiyle davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
H Ü K Ü M /
1-Davanın KABULÜNE,
500.000,00 tl alacak için dava tarihinden, 436.000,00 tl alacak için ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 63.938,16-TL Harçtan peşin ve ıslah harcın mahsubu ile bakiye 54.654,62-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 143.040,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
4-Davacı tarafından yapılan ilk gider, tebligat ve müzekkere gideri ile bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 32.519,94-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili davacıya verilmesine,
5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesinin "...Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır..." hükmü gereği 3.600,00-TL'sı arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,
6-HMK 333. md. uyarınca davacı tarafından yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talebi halinde davacıya iadesine,
Dair, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde istinafı kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 17/06/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır