mahkeme 2024/406 E. 2025/643 K.

T.C.
İSTANBUL
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2024/406 Esas
KARAR NO :2025/643

DAVA:İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ:25/06/2024
KARAR TARİHİ:16/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; Davalı /borçlular aleyhine başlattıkları icra takibine yapılan itiraz nedeniyle takibin durduğunu; itirazın hukuki dayanaktan yoksun ve haksız olduğunu; Müvekkili şirket nezdinde ...-3 Nolu abonman ve ...-9 nolu emtia nakliyat poliçeleri ile sigorta teminatına alınan ... .... İş. İht. San Tic. A.Ş.nin dava konusu taşımasının nakliye rizikolarına karşı sigorta edildiğini; ... plaka sayılı TIR'ın (termoking donanımlı dorsenin bağlı olduğu) sürücüsü ...'nin beyanında 06.08.2022 tarhinde ... ilinden ... A.Ş.ye ait emtianın yüklemeden önce soğutucu motoru çalıştırıp +2 dereceyi bulduktan sonra emtiayı yükleyip gümrüğe sevk ettiklerini, 17.08.2022 Pazar günü ... market isimli depoya yükü teslim etmeye yetiştiğini, bu süre zarfından soğutucu motoru talep ettikleri üzer +2 derecede düz şekilde sorunla karşılaşmadan çalıştırdığını; yükün tahliyesine başlandığında görevlilerin ürünün donmuş olduğunu ve bu şekilde alamayacaklarını belirtip eksper yönlendirdiklerini; kendisinin de; eksper geldiğinde soğutucu motorun +2 derecede çalıştığını ancak içerisinin - derecelerde olduğunu tespit ettiğini beyan ettiğini; Yapılan incelemeler sonucunda dava konusu hasarın, taşıyıcının kusuruna bağlı olarak (frigorifik dorsenin emtiayı +3 derecede muhafaza etmesi gerekirken aşırı soğutma yaparak +5,33 ile -3,16 derece aralığında olmak üzere ortalama +2 derecede emtiayı muhafaza etmesi ve dorse içerisinden nektarin emtiasının donmaya bağlı çürüyerek bozulması sonucu hasarın gerçekleştiğinin tespit edildiğini; Dava konusu hasarın meydana gelmesinde davalı taşıyıcı ... şirketi ile sigortacısı diğer davalı ... sigortanın müşterek ve müteselsil sorumluluklarının söz konusu olduğunu; Müvekkili şirketin söz konusu hasar nedeniyle sigortalısına 5.029,77 USD tazminat ödemesi yaparak TTK m.1472 gereğince sigortalısının kanuni halefi olarak işbu davayı açtığını; ayrıca sigortalısının söz konusu hasar nedeniyle üçüncü kişiler üzerinde oluşan talep ve dava haklarını devir aldıklarını; Davanın konusu olan takibe davalı borçluların herhangi bir sebep göstermeksizin borçlarının olmadığı yönünde itirazlarda bulunduklarını ve itirazın soyut ve haksız olduğunu; İleri sürerek .... İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyasına davalılarca yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, %20'den az olmamak üzere borçlu/davalılar aleyhine icra inkâr tazminatına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı şirketlere yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili Mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde özetle; Zamanaşımı yönünden itiraz ettiklerini, emtianın teslim tarihinin ve hasarın tespit tarihinin 15.08.2022, dava tarihinin de 25.06.2024 olmasına göre CMR m.32 gereği davanın bir yıllık süre içinde açılmadığını; Hasar miktarının yüksek olduğunu ve ispat edilmesi gerektiğini, kusur durumunun tespit edilmesi gerektiğini, sovtaj değerlendirmesi yapılmadığını; Davacının malın taşıyıcıya iyi durumda teslim edildiğini ve kaliteli olduğunu ispat etmesi gerektiğini, Bitki sağlığı sertifikasının ve hijyen sertifikasının dava dosyasına sunulması gerektiğini; Nakliye için ön soğutma yapılması gerektiğini; Emtianın gönderen tarafından yüklenmiş ve istiflenmiş olduğunu, boşaltmanın da alıcının sorumluluğunda olduğunu ve onun tarafından yapıldığını; dava konusu hasarın palet yüksekliğinin fazla olması ve hava akımının sağlanamaması nedeniyle meydana gelmiş olabileceğini, Hasarın taşıyıcının önlemesine imkan olmayan durumlardan ortaya çıkması halinde taşıyıcının sorumluluğunun söz konusu olmadığını; yapılan kontrollerde termoking cihazının +2 derecede sabit göründüğü belirtilmiş ve herhangi bir sorunla karşılaşılmadığını; eksper raporunda da meyvelerin düz modda taşındığı ve sevkiyat esnasında bir problemle karşılaşılmadığının öğrenildiğinin ifade edildiği; Müvekkili şirkete ait aracını sefer öncesi ve sonrası bakımlarının yapılmış olduğu, yükleme öncesi araç için ön soğutmanın yapıldığı; Müvekkili şirketin sorumluluğunun CMR hükümlerine göre sınırlı olduğunu; Sovtaj bedelinin düşülmesi gerektiğini; CMR m.27 gereği faizin yıllık %5 olduğunu; Müvekkili ... Sigorta A.Ş.nin sorumluluğunun poliçe teminatları ve hükümlerine göre belirlenmesi gerektiğini; İleri sürerek davanın reddini, davacı şirket aleyhine %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini; yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı yan üzerine bırakılmasını istemiştir.
Dava, sigortalı emtiaların uluslararası karayolu taşıma sırasında hasarlandığı ve hasar bedelinin sigortalısına ödendiğinden bahisle hasar sorumlusu ve sigortacısı olan davalılardan rucüen tahsili talebine ilişkindir.
Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konularında 6102 sayılı TTK hükümleri esas alınacaktır. TTK.'nun 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortalısına tazminat ödemesi ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır. Ayrıca sigortacı ödeme tarihinden itibaren faiz talep edebilecektir.
Uluslararası kara taşımacılığından kaynaklanan uyuşmazlıkların Türk Ticaret Kanununun taşımaya ilişkin hükümlerine göre değil, uluslararası bir anlaşma olan CMR (Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyat İçin Mukavele Sözleşmesi) hükümlerine göre çözümlenmesi gerekir.
Uyuşmazlığa uygulanması gereken Karayolu ve Milletlerarası Mal Nakliyatı Mukavelesi İle İlgili Anlaşma (CMR)’nin 17/1. maddesi gereğince taşıyıcılar, eşyanın kendisine teslim edildiği tarihten gönderilene teslim olunduğu tarihe kadar geçen süre içinde uğranılan ziya, gecikme ve hasardan müştereken ve müteselsilen sorumludur. CMR'nin 17/2 maddesi uyarınca, eğer kayıp, hasar ya da gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmişse taşımacı sorumlu tutulamaz. Yine CMR’nin 18/2 maddesi uyarınca, kayıp, hasar ve gecikmenin 17/2 maddede öngörülen nedenlerden birinden doğduğunu kanıtlamak taşımacıya aittir.
Yine CMR 8/1-b maddesinde yükleme sırasında yükün ambalajının görünürdeki durumunun taşıyan tarafından kontrol edileceği, 2. Maddesinde yükün ambalajındaki görünür durumu ile ilgili çekincesini taşıma senedine yazacağı belirtilmiştir.
Yine CMR 9/2 maddesi uyarınca sevk mektubunda, tasımacı tarafından beyan edilmis çekince yok ise aksi kanıtlanmadıkça tesellümde yükün ve ambalajların iyi durumda olduğu, sayılarının, marka ve numaralarının sevk mektubunda yazılı olanlara uyduğu varsayılır.
CMR’nin 30/1 maddesi uyarınca ise, alıcının taşımacı ile beraber durumlarını kontrol etmeden, veya ziyan ve hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim anında veya açıkça görülmediği hallerde teslimden 7 gün içinde durumu kendisine bildirmeden malı tesellüm ederse, bu hususun onun yükü sevk mektubunda belirtilen şekilde aldığına kanıt oluşturacaktır.
CMR'nin 32/1. maddesine göre; bu sözleşme gereğince yapılan taşımalardan doğacak davaların bir yıl içinde açılması gerekir. Ancak, bilerek kötü hareket veya mahkeme tarafından bilerek kötü hareket olarak kabul edilen kusurlarda, bu süre üç yıldır. Zamanaşımı başlangıcı ise; teslimde kısmi kayıp, hasar veya gecikmelerde, teslim tarihi, tam kayıplarda, kararlaştırılan zaman limiti bitiminden 30 gün sonra, kararlaştırılmış zaman limiti yoksa yükün taşıyıcı tarafından teslim alınmasından sonraki 60. Gündür. Mahkememizce bu kapsamda davalının zamanaşımı itirazının 2. Celse 3 nolu ara karar ile arabuluculuk başvuru süreci de dikkate alınarak reddedilerek davaya devam olunmuştur.
Bu açıklamalar ışığında tarafların sunmuş oldukları tüm deliller dosya içerisine alınmış, tüm deliller toplandıktan sonra alanında uzman bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır.
.... İcra Dairesi ... E sayılı dosyasının incelenmesinde; 10.07.2023 tarihli ödeme emrine göre Alacaklı ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından borçlular ... Nakliyat İth. İhr. Tic. Ve San. LTD.ŞTİ. ile ... Sigorta A.Ş. aleyhine başlattığı ilamsız icra takibinde özetle; 5.029,77 USD asıl alacağını; 3095 sayılı Kanun 4-a maddesi uyarınca değişen oranlarda faizi icra giderleri ve vekalet ücreti ile birlikte borçlulardan tahsili talep edilmiştir.
Bilirkişi heyetinin düzenlediği 07/12/2024 tarihli 12 sayfadan ibaret raporunda özetle; Taraflar arasındaki ihtilaf noktalarının; davacı ... sigorta şirketinin bir nolu davalı ... Nakliyat şirketinin taşıyıcı olduğu taşıma sürecinde ortaya çıktığı ileri sürülen hasar nedeniyle sigortalısına (... Şirketi) ödediği tazminatı, rucüen davalı ... Nakliyat şirketinden ve/veya onun CMR sorumluluk sigortacısı iki nolu davalı ... Sigorta A.Ş.den rücuen tazmin etmesinin mümkün olup olmadığı, mümkün ise miktarının ne olduğu ve faiz türü hususlarında ortaya çıktığının anlaşıldığı; DAP Moscow/Rusya teslim koşullu satışta teslimat öncesi meydana gelen hasarın satıcı/ihracatçı/sigortalı ... Şirketine ait olduğu, davacı ... Sigorta A.Ş.nin yürürlükte ve geçerli bir poliçe kapsamında kalan sigortalının eksper raporu ile belirlenen 5.029,77 USD zararını tazmin etmesi nedeniyle TTK m.1472 gereği sigortalının kanuni halefi ve aynı zamanda sigortalısının dava konusu hasar nedeniyle üçüncü kişiler üzerindeki dava ve talep haklarını devralmasından dolayı TBK m.183 vd. hükümleri kapsamında akdi halefi olarak işbu davayı açabileceğinin değerlendirildiği; Bir Nolu davalı ... Nakliyat Şirketinin CMR belgesi düzenlemesi, taşıma aracının maliki olması nedeniyle akdi ve fiili taşıyıcı (TTK m.850, 888) olarak diğer davalı ... Sigorta A.Ş.nin ise onun CMR sorumluluk sigortacısı olarak poliçe hükümleri kapsamında işbu davaya muhatap olabileceğinin değerlendirildiği; Dava konusu somut olay irdelendiğinde davacının Sigortalısı ... şirketinin ihracat yoluyla yurtdışı satışını yaptığı emtianın alıcısının 15.08.2022 tarihinde emtianın hasarlı şekilde teslim alındığı (kabul edilmediği), taraf vekillerinin dava ve cevap dilekçeleri, sürücü beyanı, eksper raporları, casus cihaz kayıtları ve survey raporundan açıkça anlaşıldığı; buna göre dava konusu hasarın taşıma süreci içinde meydana geldiği ve CMR m.30 hükmüne uygun şekilde hasar ihbarının davalı taşıyıcıya yapıldığının değerlendirildiği Her iki eksper raporunda tespit edildiği üzere thermoking sensöründeki arıza nedeniyle araç içi ısının olması gereken (43) derecede sabitlenememesi, emtianın düşük ve yüksek sıcaklıklarda devir daim ederek düzensiz soğutma yapılmış olması ve taşıyıcının CMR m.17/3 gereği taşıma aracındaki kusurların sorumluluktan kurutulma sebebi olarak ileri sürülememesi nedeniyle davalı taşıyıcının ve onun sorumluluk sigortacısı diğer davalının dava konusu hasardan sorumlu olduğunun değerlendirildiği; davaya konu olayda gerçek zararın (kurtarma masraflarının indiriminden sonra) 7.595,98 USD olduğu, poliçe zararının ise emtianın fatura değeri üzerinden %10 oranı karşılığı 2.566,20 USD'nin mahsubu ile tespit edilen poliçe zararı ve buna bağlı olarak davacının ödediği 5.029,77 USD gerçek zarardan daha az olduğu için TTK m.1472 gereği rücu miktarının olduğunun ve davalıların müşterek ve müteselsil olarak bu bedelin ödenmesinden sorumlu olduğunun değerlendirildiği; Davacının bir yıllık zamanaşımı süresi dolmadan davaya konu icra takibine başlamış olmasından dolayı CMR m.32 gereğince davalılar vekilinin zamanaşımı itirazının yerinde olmadığının değerlendirildiği; Davacı vekili takip talebinde alacağı üzerinden 3095 sayılı Kanunun 4-a maddesine göre USD alacaklarına uygulanan oran üzerinden faiz talebinde bulunmasına rağmen Yargıtay CMR kapsamındaki taşımalarda davacının yabancı para üzerinden talepte bulunması halinde CMR m.27 gereği yıllık %5 faiz oranını doğrudan uyguladığından dolayı takdir ve değerlendirmenin Sayın Mahkemede olduğu; sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Bilirkişi heyetinin düzenlediği 24/05/2025 tarihli 4 sayfadan ibaret ek raporunda özetle; Davacı vekilinin kök rapora herhangi bir itiraz yöneltmediği; Davalı vekilinin itirazlarının yukarıdaki değerlendirilmesinde kök raporda beyan edilen görüş ve kanaatlerin aynen devam ettirilmesinin yerinde olacağının değerlendirildiği; sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde; davacı vekili, müvekkili sigorta şirketine sigortalı emtianın davalılar tarafından taşınması sırasında hasarlandığını, hasar bedelinin sigortalıya ödendiğini belirterek hasar bedelinin davalı taşıyıcı ve davalının sigortacısından müteselsilen tahsilini talep etmiştir. Davalı taşıyıcıların sorumluluğu CMR konvansiyonu hükümlerine göre sınırlı sorumluluk olup, bilirkişice CMR hükümlerine göre taşıyıcıların azami sorumluluk sınırı SDR hesabına göre yapılmış olup hükme esas alınmıştır.
Taşıma da, taşıma senedinin 05.08.2022 tarihinde düzenlendiği, alıcıya 15.08.2022 tarihinde teslim edildiği, gıda mühendisi bilirkişi incelemesinde ise zarara ilişkin alınan raporların tamamı, ürünlerin yüksek sıcaklıkta taşındığını işaret etmekle CMR Senedi üzerinde herhangi bir şerh olmadan taşımaya davalı tarafından kabul edilen yükler, yine senet üzerine +3 derece limitinin koşul olarak koyulmasına karşın bu derece limitine uygun taşınmadığı anlaşıldığı, ayrıca araç içerisindeki Thermoking ünitesinin taşıma süreci içerisinde seyrüsefer süreci sırasında arızalandığı tespit edilmekle, ısının bu şekilde artması ve taşınan emtia nektarin bu nedenle bozulması ve bozulan nektarinlerin zayi olduğu, istifleme veya yükleme hatasına da tespit edilemediği, zararın ısının artmasından ve nektarinlerin çürümesinden kaynaklı oludğu, bu halde davalıların zarardan sorumlu tespit edilmiştir.
Sonuç olarak taşınana eşyanın sınırlı sorumluluk çerçevesinde hesaplandığı, davalıların sorumlu olduğu, sovtaj bedelinin davacı tarafından düşülerek sigortalısına ödendiği, sovtaj bedelinin kadri maruf olduğu, halifiyet ilkesi gereği davacı sigortanın dava konusu alacağı ödeme tarihinden itibaren avans faizi talep edebileceği kanaatiyle davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
İcra İnkar Tazminatı talebi yönünden; dava konusu alacağın belirlenmesinin yargılama ve bilirkişi incelemesi gerektirdiği, alacağın likit ve muayyen olmadığı anlaşılmakla, icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile davacı tarafından davalı aleyhine başlatılan .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasına davalı borçlu tarafından yöneltilen itirazın iptaline, takibin takip talebindeki kayıt ve şartlarla aynen devamına,
2- Alacak likit olmayıp yargılama ile belirlendiğinden, davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine,
3-Karar ve ilam harcı 11.341,79-TL nin peşin alınan 2.170,20-TL den düşümü ile kalan 9.171,59-TL bakiye ilam harcının davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşmamaları nedeniyle 6325 sayılı Kanunun 18/A-10 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.800,00-TL'nin davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yatırılan 2.597,8‬0-TL peşin ve başvuru harcının davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 21.117,00-TL yargılama giderinin davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı taraf kendisini dava ve duruşmalarda vekili ile temsil ettirdiği anlaşılmakla AAÜT gereğince 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
8-Davacının gider avansından artan bakiyesinin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır