mahkeme 2023/505 E. 2024/228 K.

T.C.
İSTANBUL
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/505 Esas
KARAR NO : 2024/228 Karar
DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 28/07/2023
KARAR TARİHİ : 16/04/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu dava dilekçesini özetle; Müvekkilin ... Şubesi'ne ait 30/04/2023 keşide tarihli 85.000,00-TL bedelli ... numaralı ve 30/05/2023 keşide tarihli ... seri numaralı 85.000,00-TL bedelli çekleri hamiline yazılı olarak keşide ettiğini ve 29/12/2022 tarihinde ticaret yaptıkları şirkete ... Kargo aracılığı ile gönderdiğini, bu çeklerden 30/05/2023 keşide tarihli ... seri nolu ve 84.500,00-TL bedelli çekin .... İcra Dairesinin 2023/... E. Sayılı dosyası ile takibe konu edildiğini, iş bu çekin kargoda çalınmış olup daha sonrasında davalının eline kötü niyetli olarak geçtiğini, işbu çeklerin üzerindeki ciroların sahte olup paravan şirketler üzerinden kargolarda çalınan çeklerin farklı farklı şirketler tarafından cirolanmakta ve bu şekilde icra takiplerine, ihtiyati haciz kararlarına konu edilerek bu çeklerin tahsil edilmekte olduğunu, cirantalar ve davalı arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, müvekkiller ve davalının ticari defter kayıtlarında da görüleceğini, arz ve izah edilen tüm bu nedenlerle öncelikle tensiple birlikte .... İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı dosyasının, DOSYA MÜNDERECATI'da dikkate alınarak teminatsız olarak takibin durdurulmasını bunun mümkün olmaması halinde de mahkememizce uygun görülecek bir teminat mukabilinde dava sonuçlanıncaya kadar tedbiren durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, 30/05/2023 keşide tarihli 84.500,00-TL bedelli ... numaralı dava konusu olan ve icra takibine konu edilen çekin davalıdan istirdadına, takibin iptaline karar verilmesini, bunun mümkün olmaması halinde müvekkillerinin .... İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı dosyasından dolayı borçlu olmadıklarının tespitini ve takibin iptaline karar verilmesini, davalı aleyhinde, müvekkiller hakkında kötü niyetli ve usulsüz olarak başlattığı takipten dolayı dava değerinin %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini, ... vergi numaralı davalının uyap sorgusunun yapılarak alacaklı olduğu icra dosyalarının listesinin ve bu dosyalardaki takip dayanağı belgeleri, dosya içerisinde mevcut ihtiyati haciz kararları, ödemeden men yasakları ve varsa bu davalar ile bağlantılı menfi tespit dava dosyalarının icra dairelerine müzekkere yazılarak veyahut mahkemeniz yetkisinde ise uyap sistemi üzerinden dosyamıza celp edilmesini, yine aynı şekilde bu şirket ve icra dosyaları ile ilgili olarak yapılan suç duyurularının dosyamıza celp edilmesini, tarafınca tespiti yapılmış olan ... Asliye ticaret mahkemesinin 2023/... esas numaralı dosyası yine tarafınca yapılmış olan suç duyurusu henüz esas numarası alınmadığından bu dosyanın da esası belli olduktan sonra dosyamıza celbini, haklı davanın kabulü ile yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
Davalı vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu cevap dilekçesini özetle; Davalı müvekkilinin ... Şubesine ait, 30.05.2023 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 84.500,00-TL bedelli çeki ticari faaliyetleri neticesinde mal ve hizmet satımı sonucu iktisap etmiş olup söz konusu çekin yetkili ve meşru hamili olduğunu, ilgili çekin karşılıksız kalması dolayısıyla .... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, dava konusu çek incelendiğinde; çekin müvekkile ciro yoluyla geçtiği ve davacı ile müvekkil arasında başka cirantalar bulunduğunu, müvekkil, çeki davacıdan almadığından davacının iddialarından ancak çekin tahsili aşamasında haberdar olduğunu, bu nedenle iyiniyetli hamil olduğunu, davacı tarafça haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ikame edilen işbu davanın reddine, davacı aleyhine takip konusu alacağın %20 oranında tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
Dava, çalınan veyahut kaybolan çekten dolayı istirdat talebine ilişkindir.
TTK 792. Maddesine göre, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. TTK'nın 788/1. maddesinde, açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çekin, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebileceği, TTK'nın 790. maddesinde ise, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı düzenlenmiştir. Ayrıca çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.
Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır.
Kanunda aksine özel bir düzenleme olmadıkça; taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü (TMK 6), diğer bir ifadeyle, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükü altında (HMK 190) olup, bu temel kuralların da sonucu olarak herkes iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. İspat yükü kendisinde olmayan diğer taraf da ispat yükünü taşıyan tarafın iddiasının doğru olmadığı hakkında delil sunabilir. Karşı ispat faaliyeti için delil sunan taraf, ispat yükünü üzerine almış sayılmaz (HMK 191).
6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. Bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabilir.
Farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çekin elinde bulundurulması nedeniyle başlatılan ceza kovuşturması bulunması, bunun yanı sıra farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çeklerin benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunun son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu edilmesi durumunda kargodan çalınan ve Türkiye'nin çeşitli yerlerinde kaybolan çek veya bonoların bir şekilde son hamilin eline geçmiş olması hayatın olağan akışına aykırı olacağı ve bu durumda son hamilin basiretli bir işadamı gibi davranma yükümlülüğü gereği çekin iktisabında, gerekli dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekeceği Yargıtay ... HD'nin 26.05.2021 tarih, 2020/... E. - 2021/... K. sayılı kararında vurgulanmıştır.
.... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde, davacının davalı aleyhine 84.500,00-TL asıl alacak 253,50-TL komisyon 8.450,00 TL karşılıksız çek tazminatı 398,19 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 93.601,69 TL ilamsız icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiği, borçlunun itiraz ettiği görülmüştür.
Somut olayda davacı taraf çeki hamile ulaştırmak için kargo firmasına teslim ettiğini, çekin çalındığını ve çalınan dava konusu çeki iktisap eden davalı hamilin çeki iyi niyetle kazanıp kazanmadığı, borçlu olmadığını bile bile ve davacıyı zararlandırmak için çeki iktisap edip etmediği, noktasında toplandığı açıktır. Davacı, davalı hamilin kötüniyetle çeki iktisap ettiğini kanıtlamadıkça şahsi def'ileri hamile karşı ileri süremez. Davalı hamilin çeki iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiği, başka bir anlatımla kötüniyetli hamil olduğu kanıtlanmalıdır.
Mahkememizce UYAP entegrasyon ekranında yapılan inceleme ve dosya arasına alınan başka mahkeme ve icra dosyaları nazar alındığında davalı şirkete ait benzer mahiyette çok sayıda hukuk davalarının olduğu, bu durumun hayatın olağan akışına uygun olmadığı, bu sebeple davalı hamilin kötüniyetli olduğu kabul edilerek, davanın kabulü ile davaya konu çekin istirdadı ile davacı tarafa verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile ... Şubesine ait, ... seri numaralı, ... Keşide yerli, 30/05/2023 keşide tarihli, keşidecisi ... Ticaret ve Sanayi LTD. ŞTİ. olan, hamiline yazılı 84.500,00-TL bedelli çekin davalıdan istirdadı ile davacıya iadesine,
2-Karar ve ilam harcı 5.772,19-TL nin peşin alınan 1.443,05-TL den düşümü ile kalan 4.329,14-TL bakiye ilam harcının davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 1.412,9‬0 TL peşin ve başvuru harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 70,00-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı taraf kendisini dava ve duruşmalarda vekili ile temsil ettirdiği anlaşılmakla AAÜT gereğince 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Tarafların gider avansından artan bakiyesinin karar kesinleştiğinde ve talep halinde tarafların iadesine,
Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır