Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2014/293 Esas
KARAR NO:2025/98

DAVA:Alacak
DAVA TARİHİ:16/09/2014
KARAR TARİHİ:13/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili vakfın ... İlçesinde yardıma muhtaç insanların ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulduğunu, vakfın müfettiş incelemesi sonucunda ... müdürü ... ve ... çalışanı ... ... tarafından 1998 ile 2005 yılları arasındaki dönemde zarara uğratıldığının tespit edildiğini, tespit sonrası bu kişiler hakkında "resmi evrakta sahtecilik ve hizmet nedeniyle emniyeti suistimal" suçlarından 30/12/2005 tarihi itibari ile ... Cumhuriyet Savcılığı tarafından soruşturma başlatıldığını ve soruşturma sonucunda .... Ağır Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı davası ile kamu davası açıldığını, gerek ... çalışanlarının yargılanması aşamasında, gerekse ... müfettişlerince yapılan inceleme sonucunda oluşturulan 26/04/2007 tarihli rapor ile... Bankası ... şubesinde çalışan banka elemanlarının usulsüz ödemeleri nedeni ile de vakfı zarara uğrattıklarının anlaşıldığını, taraflarınca gelen bu rapor sonrasında ilgili banka şubesine 21/06/2007 tarihinde usulsüz ödemelerin iadesi bakımından talepte bulunulduğunu, bu taleplerinin banka yetkilileri tarafından reddedildiğini, ... ... şubesi personelinin gereken basiret ve özeni göstermeyerek usulsüz /yetkisiz işlemler dolayısıyla tasarruf sahibi vakfın hak ve menfaatlerinin korunamayarak toplam 1.145.775,03-YTL tutarındaki ... mevduatının banka aracılığı ile dolandırıcılık yapılması suretiyle etkisiz kişilerin zimmetlerine geçirilmesine olanak sağlandığını, banka personelinin müvekkili vakfın eski iki personelinin ... hesabında bulunan mevduatında diledikleri şekilde pervasızca kullanmalarına göz yumduklarını, bu nedenlerle fazlaya ilişkin haklar saklı kaymak kaydı ile şimdilik uğramış oldukları zararın tazmini için 350.000,00-TL tazminatın davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın dava konusu olayda kusur ve sorumluluğu bulunan kendi personel ve idarecilerine karşı dava açması gerekirken müvekkili bankaya dava açtığını, bu nedenle öncelikle husumet itirazında bulunduklarını, dava konusu olayın zaman aşımına uğradığını, ... hesaplarına ilişkin işlemlerin ... müdürü ... ve muhasebe sorumlusu ... tarafından yapıldığını, bu kişiler hakkında .... Ağır Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile kamu davası açılarak cezalandırılmalarının talep edildiğini, davacı tarafın dilekçesinde belirttiği gibi dava konusu olayın faillerinin bu kişiler olduğunu, müvekkili banka personeli hakkında ceza davası açılmadığını, hazırlık tahkikatı sırasında bile haklarında bir soruşturma yapılmadığını, bu durumun müvekkili banka personelinin herhangi bir kusurunun olmadığını ortaya koyduğunu, davacı vakfın doğal başkanı ve söz konusu kişilerin amiri durumunda olan kaymakamlar ve ... mütevelli heyeti üyelerinin vakfa ait banka hesapları üzerinde gereken denetim ve özeni göstermediklerini, ilgili mevzuatlar gereği çeşitli idari makamlarca yapılan ya da yapılması gereken denetimlerde dahi ortaya çıkmayan dava konusu işlerden müvekkili bankayı sorumlu tutmanın hukuken mümkün olmadığını, vakfa ait hesapların müvekkili bankada bulunduğu süre içinde 44 adet kaymakam değiştiği halde bu konuda müvekkili bankaya sadece 3 kez bildirimde bulunulduğunu, dava dilekçesinde müvekkili banka personelinin kusurlu olduğu belirtilmişse de bunların kimler olduğunun açıklanmadığını ve muğlak ifadelerle dava açıldığını, söz konusu davanın davacı kuruluşun teftiş raporuna dayandırılmış olup, bu raporun ne mahkemeye ne de taraflarına tebliğ edilmediğini, bu nedenle raporun içeriğinin bilinmediğini, bu nedenlerle davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 08/02/2011 tarihli celsesi ara kararı gereğince, dosyamızda bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, bilirkişiler ... ve ...'un 12/10/2012 tarihli raporunda özetle; davacı vakfın davalı bankanın ... şubesindeki hesabından ... çalışanlarının sahte imzalı ve sahte imzayı havi talimatlarına istinaden banka çalışanlarınca yasalara ve bankacılık usul ve teamüllerine aykırı şekilde yetkisiz kişilere yapmış oldukları ödemeler sonucunda, davalı bankanın davacı ... Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına karşı vermiş bulunduğu zararlardan dolayı toplam 1.147.631,28-YTL tutarında sorumluluğu bulunduğu sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Mahkememizin 05/11/2015 tarihli celsesi, 3 nolu ara kararı gereğince, dosyamızda bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, bilirkişi ...'in 05/03/2016 tarihli raporunda özetle; davacı vakfın kendi çalışanları (... md. ve muhasibi) tarafından sahte imzalı talimatlarla davalı banka nezdindeki ... hesabından usulsüz olarak para çekildiği ya da 3. kişilere ödemeler yapıldığı, davacı vakfın doğal başkanı olan ilçe kaymakamlarının göreve başlama ve ayrılışlarına ilişkin gerekli bildirimler ile imza sirkülerinin davalı bankaya sıhhatli olarak gönderilmemiş olduğu, öte yandarı başta ... başkanı ile vakfın genel merkezinin ödeme talimatları ile banka hesaplarını karşılıklı kontrol etmemiş olmaları, uzun süre usulsüz işlemlere sessiz kalınması nedeniyle adeta icazette bulunulmuş olduğu, hatta bu yönde bir teamülün oluştuğu bile söylenebileceği, davalı banka çalışanları da vakfın göndermiş olduğu talimatları kendi nezdinde bulunan vakfın imza sirküleriyle karşılaştırıp yeterince sıhhatli olarak kontrol etmemiş olmaları nedeniyle usulsüz işlemlerin gerçekleştirilmiş olduğu anlaşıldığı, dolayısıyla davalı banka çalışanlarının özen borcunu sıhhatli olarak yerine getirmemiş oldukları ifade edilebileceği, yukarıda belirtildiği gibi tarafların karşılıklı olarak adam çalıştıran sıfatıyla sorumlu ve müterafik kusurlu oldukları değerlendirilmekte olduğu, kusur takdiri her ne kadar sayın mahkemeye ait ise de, eğer bir kusur oranı vermek gerekirse tarafların %50'şer oranında müterafik kusurlu oldukları ifade edilebileceği, Sayın Mahkemece raporun benimsenmesi halinde; TBK 49 m. ve devamı m. göre olayın haksız fiil şatları dahilinde değerlendirilmesi durumunda olay tarihinden ya da ihtamame ile temerrüt olgusu oluşturulmadığı için dava tarihinden itibaren asıl alacak tutarı 573.815,64 TL (1.147.631,28 TL / 2=573.815,64) 3095 sayılı yasanın 2/2 m. hükmü uyarınca değişen oranlarda işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalı bankadan istenilebileceği, tarafların yargılama gideri, vekalet ücreti ve benzeri diğer taleplerinin değerlendirilmesi sayın Mahkemenin takdirleri dahilinde kaldığı sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Mahkememizin 02/06/2016 tarihli celsesi, 2 nolu ara kararı gereğince, dosyamızda ek bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, bilirkişi ...'in 19/10/2016 tarihli ek raporunda özetle; kök rapordaki inceleme ve değerlendirmelerin mevcut delil durumuna göre yapıldığı, tarafların yeni bir somut delil sunmamış olmaları nedeniyle kök raporda bir revizyon yapılamadığı, belirtilen sebeplerle kök rapordaki görüş ve kanaatimle aynen bağlı bulunduğu görüş ve kanaatine varıldığı görülmüştür.
Mahkememizin 30/11/2023 tarihli celsesi, 1 nolu ara kararı gereğince, dosyamızda ek bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, bilirkişiler ..., ...'un 27/03/2024 tarihli ek raporunda özetle; inceleme konusu; Mahkemenizin Duruşma salonunda incelendiği üzere; 4 nolu çuvalda yer alan çok sayıda kömür teslim belgesi, 1000’e yakın kömür fişi, 23 koçan, muhtelif ikametgah, fakirlik ilmühaberi ve diğer belge asılları incelendiğinde; bu belgelerde yer alan imzaların, ...’na ait karşılaştırma belgelerindeki imzalarına kıyasla, ...’nun eli ürünü olmadığı, banka tarafından ... hesabından yapılan usulsüz ödemelere ait talimatlarda Vakfın Başkanı ve ... Amiri olan Kaymakam’ın imzasının olmadığı, banka tarafından yapılan bazı ödemelerde hiç talimatın olmadığı ve bu tutarın Müfettiş raporu ile 264.970,00 TL olarak tespit edildiği, banka tarafından yapılan bazı ödemelere ait talimatlarda ... Başkanının imzasının olmadığı, ... Müdürünün imzasının mevcut olduğu görüldüğü, bankaya talimat verme yetkisi olmadığı halde banka hesaplarından para aktarılmasına sebebiyet verdiği ve bu şekilde yapılan ödeme toplamının (204.088,78 + 678.572,50=) 882.661,28 TL olduğu, vakfın yönetimde meydana gelen değişiklikleri düzenli olarak bankaya bildirmediği, banka tarafından yapılan ödemelerin verilen talimatlara uygun olup olmadığı, banka hesap hareketlerinin dönemsel olarak kontrolü, dönem sonlarında finansal tabloların ibrası ve uygunluğunun kontrol edilmediği, banka işlemlerinin her türlü istismara açık olacak şekilde izlendiği ve Vakfın özen borcunu yerine getirmemesi sebebiyle müterafik kusurlu olduğu, dosya kapsamında bankadaki ... hesabından usulsüz olarak yapılan toplam 1.147.631,28 TL ödeme konusunda Vakfın ve Bankanın kusurlu olduğu değerlendirildiği, bu kapsamda bankanın herhangi bir talimata dayanmayan 264.970,00 TL’nin tamamından sorumlu olacağı, kalan 882.661,28 TL’nin de, davacının müterafik kusuru sebebiyle, %50 sinden sorumlu olacağı ve bu tutarın da (882.661,28/2=) 441.330,64 TL olduğu, sonuç olarak Bankanın sorumluluğunun (264.970,00 + 441.330,64=) 706.300,64 TL olacağının değerlendirildiği, Vakfın sorumluluğunun ise kalan (882.661,28/2) 441.330,64 TL olarak tespitinin hakkaniyete uygun olacağı görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Mahkememizin 09/05/2024 tarihli celsesi, 3 nolu ara kararı gereğince, dosyamızda ek bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, bilirkişiler ..., ...'un 16/10/2024 tarihli ek raporunda özetle; davalının itirazları yukarıda değerlendirilmiş olup, bu itirazların açıklanan sebeplerle kök raporda bir değişikliğe sebebiyet verecek nitelikte olmadığı, davalının itirazlarından ... çalışanlarına ilişkin .... Ağır Ceza Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyasında gerek sanıkların gerekse de tanıkların çekilen paraların Vakfa harcandığına ilişkin beyanları olduğunu ve yine bu hususa ilişkin dosyaya ibraz edilmiş belgelerin olduğunu iddiasının yukarıda açıklanan sebeplerle zararın miktarı açısından değişikliğe sebebiyet verebileceği değerlendirildiği ve davalının bu yöndeki savunmasının, iddia ve savunmayı genişletme yasağı kapsamında kalıp kalmadığı hususu sayın mahkemenin takdirinde olmak üzere, dikkate alınması gerektiği görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
I. DAVA ve TARAF İDDİALARI
Dava, davalı şirket çalışanlarının kusurlu ve hatalı davranışları nedeniyle tazminat talebi istemine ilişkindir.
.... Ağır Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası incelemesinde; davacı vakfın eski müdürü ... ve eski çalışanı ... hakkında bankayı aracı kılarak nitelikli dolandırıcılık suçundan dolayı 3 yıl, 1 ay, 15 gün hapis cezası ile 520.800,00-TL adli para cezasına hükmedildiği, dosyanın 09/05/2018 tarihinde Yargıtay'a gönderildiği ve dosyanın 08/01/2025 tarihi itibari ile henüz kesinleşmediği görülmüştür.
Islah dilekçesi; davacı vekili 11.01.2008 tarihli dilekçesi ile müvekkili tarafından verilen talimat gereğince HUMK 83 ve devam maddeleri gereğince, maddi tazminat alacaklarının talep edilen 350.000,00-YTL'ye 795.775,00-YTL ilave edilerek toplam dava miktarının 1.145.775,00-YTL olarak ıslahına karar verilmesini, ıslah edilen miktarın haksız fiil tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte tahsili, fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasını, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılara bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ... Kaymakamlığı Sosyal Yardımlaşma Vakfı'nın fakru zaruret ve yardıma muhtaç insanların ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulduğunu, vakfın davalı banka Sefaköy şubesinde hesaplarının bulunduğunu, bu hesaplardan davalı bankanın kusurlu, hatalı ve basiretsiz davranışları neticesinde usulsüz ödemeler yapıldığını ileri sürmüştür.
Davacı tarafından, ... Baş Müfettişi ... ve Müfettiş ... tarafından yapılan incelemeler sonucunda hazırlanan 26.04.2007 tarihli rapora dayanılarak, davalı bankanın şube personelinin gereken basiret ve özeni göstermeden toplam 1.145.775,03 TL tutarındaki ... mevduatının yetkisiz kişilerin zimmetine geçirilmesine olanak sağladığı, bu şekilde banka görevlilerinin de zararlardan müştereken sorumlu oldukları belirtilmiştir.
Davacı vekili, bankanın basiretsiz davranışları ile 1.145.775,03 TL zarara uğradıklarını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 350.000 TL tazminatın davalı bankadan tahsilini talep etmiştir.
Davacı iddialarına göre usulsüz ödemeler şu şekilde gerçekleşmiştir:
- Talimatsız olarak yapılan para çekişleri
- ... Müdürü'nün sahte imzası ile yapılan para çekişleri
- ... Başkanı'nın ismi altında atılan sahte imza ve yetkisiz talimat dahilinde yapılan ödemeler
Davacı, davalı bankanın bir güven kuruluşu olarak mudilerin mevduatını korumak görevini üstlenmiş olmasına rağmen gerekli özen borcunu göstermediğini, Yargıtay'ın 11.10.2004 tarih ve 2004/408 E., 2004/9568 K. sayılı kararında belirtildiği üzere bankaların hafif kusurlarından dahi sorumlu olduğunu ileri sürmüştür.
2. Davalı Savunmaları
Davalı banka vekili cevap dilekçesinde; dava konusu olayda kusur ve sorumluluğun davacı vakfın kendi personeline ait olduğunu iddia ederek öncelikle husumet yönünden davanın reddini istemiştir.
Davalı vekili ayrıca davanın zamanaşımına uğradığını, BK m.60 gereği haksız fiillerde zamanaşımı süresinin 1 yıl olduğunu, olayların 2005 yılında cereyan ettiğini, İçişleri Bakanlığı Mülkiye Başmüfettişliği'nin 30.12.2005 tarihli raporuyla vakfın olayları öğrendiğini, bu nedenle 2007 yılında açılan davanın zamanaşımına uğradığını savunmuştur.

Davalı vekili, .... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... E. (sonradan ... E.) sayılı dosyasında ... çalışanları hakkında açılan ceza davasının bekletici mesele yapılmasını talep etmiştir.
Davalı banka, esasa ilişkin savunmasında vakfa ait hesapların kurulduğundan beri müvekkil banka ile çalıştığını, ... hesaplarına ilişkin işlemlerin ... Müdürü ... ve Muhasebe Sorumlusu ... tarafından yapıldığını, bu kişiler hakkında ceza davası açıldığını, ancak müvekkil banka ve personeli hakkında ceza davası açılmadığını belirtmiştir.
Davalı, ... başkanı kaymakamların görevden ayrılış ve tayinleri ile izne ayrıldıkları ve yerlerine bakan kişilerin isimlerinin bankaya bildirilmediğini, 1997 yılından beri çok sayıda kaymakam değiştiği halde bu değişikliklerin müvekkil banka şubesine bildirilmediğini, vakfa ait hesapların müvekkil bankada bulunduğu süre içinde 44 adet kaymakam değiştiği halde bu konuda müvekkil bankaya sadece 3 kez bildirimde bulunulduğunu savunmuştur.
Davalı vekili ayrıca, vakfa ait hesapların uzun yıllardan beri çok yoğun şekilde işlem gördüğünü ve bu işlemlerin hep aynı kişiler tarafından yapıldığını, ... başkanı kaymakamların vakfa ait hesaplardaki tasarruf yetkilerini fiilen ve zımnen bu kişilere devrettiklerini, vakfa ait paraların gereken yerlerde harcanıp harcanmadığını, işlemlerin gerçekten para çekmeye yetkili kişiler tarafından yapılıp yapılmadığının denetim ve kontrolünün davacıya ait olduğunu, çekilen paraların ... faaliyetleri için harcandığına dair beyan ve belgeler olduğunu ileri sürmüştür.
II. TOPLANAN DELİLLER
1. Yazılı Deliller
Mahkememizce dosya kapsamında davacının ve davalının sundukları yazılı deliller, ... evrakları, banka kayıtları ve müfettiş raporları incelenmiştir.
a) ... Baş Müfettişi ... ve Müfettiş ... tarafından hazırlanan 26.04.2007 tarihli raporda, davalı ... ... Şubesi nezdinde yer almakta olan ... mevduat hesaplarından yetkisiz işlemlere/belgelere dayanarak ... çalışanlarına ve diğer üçüncü şahıslara banka personelince yapılmış muhtelif usulsüz ödemelere ilişkin tespitler yapılmış, 5411 sayılı Bankacılık ve 4389 sayılı Bankalar Kanunu genel hükümlerine aykırılık teşkil ettiği halde banka personelinin gereken basiret ve özeni göstermeyerek toplam 1.145.775,03 TL tutarındaki ... mevduatının yetkisiz kişilerin zimmetine geçirilmesine olanak sağlandığı belirtilmiştir.
b) İçişleri Bakanlığı Mülkiye Başmüfettişliği'nin ... sayı ve 30.12.2005 tarihli tevdi raporu, gereği yapılmak üzere ... Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiş ve savcılık tarafından 2005/... nolu evrak üzerinden hazırlık tahkikatı başlatılmıştır.
c) ... Kaymakamlığı'na 09.02.2006 tarihinde yazı yazılarak 1997-2005 yılları arasında görev yapan kaymakamların listesi istenmiş, kaymakamlık 10.02.2006 tarihli cevabi yazıda sadece kaymakamların isim listesini göndermiş, 15.02.2006 tarihli ikinci yazılarında "görev yapan kaymakamların göreve başlama ve ayrılış tarihleri ile izine ayrılma ve dönüş bildirimlerinin ilçedeki kamu kurumlarına bildirildiği, bankalara ise ancak talep etmeleri halinde bildirildiği" belirtilmiştir.
d) ... Başkanlığı'nca 21.06.2007 tarihinde davalı bankaya başvurularak usulsüz ödemelerin iadesi talep edilmiş, bu talep banka yetkililerince 28.06.2007 tarihli ve 739 sayılı yazı ile reddedilmiştir.
e) ... hesaplarında yapılan usulsüz işlemlerin ... yetkililerince ilk olarak... Baş Müfettişi ... ve Müfettiş ... tarafından hazırlanan 26.04.2007 tarihli raporun Haziran 2007'de vakfa tebliğ edilmesiyle öğrenildiği anlaşılmıştır.

2. Bilirkişi Raporları
Mahkememizce, tarafların iddia ve savunmaları ile dosya kapsamı dikkate alınarak, 02.03.2023 tarihli duruşma tutanağında belirtilen hususlarda inceleme yapmak üzere bilirkişi heyeti görevlendirilmiştir.
a) Bilirkişi heyeti tarafından 06.05.2024 tarihinde düzenlenen raporda:
- İmza incelemelerinde; Mahkeme duruşma salonunda incelenen çok sayıda kömür teslim belgesi, kömür fişi, koçan, muhtelif ikametgâh, fakirlik ilmühaberi ve diğer belge asıllarındaki imzaların ...'nun eli ürünü olmadığı tespit edilmiştir.
- Hesap incelemelerinde; ... hesabından usulsüz olarak çekilen toplam tutarın 1.147.631,28 TL olduğu, bunun 264.970,00 TL'sinin talimatsız olarak, 204.088,78 TL'sinin ... müdürünün sahte imzası ile, 678.572,50 TL'sinin ise ... başkanının ismi altında atılan sahte imza ve yetkisiz talimat dahilinde çekildiği tespit edilmiştir.
- Banka tarafından ödeme yaparken yetkili imzalarının özenli olarak kontrol edilmediği, imza yetkilisi olanların yetki sürelerinin aşılıp aşılmadığı, söz konusu işlemleri yapmaya yetkili olup olmadıklarının her işlem anında kontrol edilmediği, bankanın işlemlerin usulüne uygun olarak yapılması konusunda özen borcunu yerine getirmediği belirtilmiştir.
- Vakfın hesaplarını sürekli denetime tabi tutmadığı, ... kayıtları ile banka kayıtlarının uyumlu olup olmadığını, banka hareketlerinin gerçek duruma ve usulüne uygun yapılıp yapılmadığını kontrol etmediği, dönem sonlarında alınan detay mizanlarla banka hareketlerinin uyumlu olup olmadığı gibi hususların yerine getirilmediği tespit edilmiştir.
- Bilirkişi heyeti, bankanın herhangi bir talimata dayanmayan 264.970,00 TL'nin tamamından sorumlu olacağı, kalan 882.661,28 TL'nin de, davacının müterafik kusuru sebebiyle, %50'sinden sorumlu olacağı ve bu tutarın da 441.330,64 TL olduğu, sonuç olarak bankanın sorumluluğunun (264.970,00 + 441.330,64=) 706.300,64 TL olacağı, vakfın sorumluluğunun ise (882.661,28/2) 441.330,64 TL olarak tespitinin hakkaniyete uygun olacağı sonucuna varmıştır.
b) Bilirkişi ek raporunda, 16.10.2024 tarihli ek raporda, kök raporda varılan sonuçlar teyit edilmiş ve itirazlar değerlendirilmiştir.
III. MAHKEME DEĞERLENDİRMESİ
1. Usule İlişkin Değerlendirmeler
a) Zamanaşımı İtirazı Değerlendirmesi
Davalı vekili, olayların 2005 yılı içinde cereyan ettiğini, İçişleri Bakanlığı Mülkiye Başmüfettişliği'nin ... sayı ve 30.12.2005 tarihli tevdi raporu ile davacı vakfın olaylardan haberdar olduğunu, BK m.60 uyarınca 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu ileri sürmüştür.
Mahkememizce yapılan incelemede; davaya konu uyuşmazlığın haksız fiil değil, mevduat sözleşmesinden kaynaklanan bir uyuşmazlık olduğu anlaşılmıştır. Mevduat sözleşmesinden doğan alacaklar, 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Davacı vakfın, kendine ait hesaplardan yapılan usulsüz işlemleri ve zararı, ... Baş Müfettişi ... ... ve Müfettiş ... tarafından hazırlanan 26.04.2007 tarihli raporun Haziran 2007'nin ikinci haftasında vakfa tebliğ edilmesiyle öğrenmiş olup, davacının ıttıla tarihi 2005 kabul edilse dahi asıl dava ve ıslah miktarı açısından da 10 yıllık zamanaşımı süresi dolmamıştır.
b) Husumet İtirazı Değerlendirmesi
Davalı vekili, dava konusu olayda kusur ve sorumluluğun davacı vakfın kendi personeline ait olduğunu, bu nedenle müvekkil bankaya husumet yöneltilemeyeceğini ileri sürmüştür.
Mahkememizce yapılan incelemede; Bankalar kendilerine yatırılan paraları mudilerin isteğine göre yönetmek durumundadırlar. Ödünç alan, akdin sonunda ödünç verilen parayı faizi ile iadeye mecburdur. Mevduat sözleşmesi, ödünç ile usulsüz tevdi sözleşmelerinin niteliklerini taşıyan kendine özgü bir sözleşmedir. Bankanın, talimatsız ödemeler ve sahte imzalı işlemler nedeniyle sorumlu olabileceği, ayrıca çalışanlarının vermiş olduğu zararlar için adam çalıştıran sıfatıyla da sorumlu tutulabileceği Yargıtay kararlarıyla da sabittir.
Bu nedenle somut olayda, husumet itirazı yerinde görülmemiş olup, davalı bankanın pasif husumet ehliyeti tespit edilmiştir.
c) Bekletici Mesele Talebi Değerlendirmesi
Davalı vekili, .... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... E. sayılı ceza dosyasının bekletici mesele yapılmasını, ceza davasında paraların ... faaliyetleri için kullanılıp kullanılmadığının, çalışanların paraları zimmetlerine geçirip geçirmediğinin, gerçek zarar miktarının tespit edileceğini ileri sürmüştür.
Mahkememizce yapılan değerlendirmede; BK m.53 uyarınca hâkim, ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza mahkemesinde verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Hâkim, ceza mahkemesinin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararıyla da bağlı tutulamaz.
Somut olayda, ... hesaplarından usulsüz ve yetkisiz işlemlerle para çekildiğine dair yeterli delil bulunmaktadır. Bankaya yüklenecek sorumluluğun belirlenmesi için ceza davası sonucunun beklenmesine gerek yoktur. Çekilen paraların akıbeti, bankanın ödeme yaparken göstermesi gereken özen yükümlülüğünü etkilemez.
Bu nedenle bekletici mesele talebi reddedilmiştir.
2. Esasa İlişkin Değerlendirmeler
a) Bankanın Sorumluluğu
Bankalar, kendilerine yatırılan paraları mudilerin isteğine göre yönetmek ve talep halinde iade etmek yükümlülüğü altındadır. Bir güven kurumu olan bankalar, müşteri mevduatını korumakla ve sadece yetkili kişilerin talimatlarına göre işlem yapmakla yükümlüdür.
TTK m.18/2 uyarınca, her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir. Davalı banka, mevduat sözleşmesi ve tacir sıfatı nedeniyle ağırlaştırılmış bir özen yükümlülüğü altındadır ve bu konuda objektif özen borcunun gereği olarak, hafif kusurlarından dahi sorumludurlar.
Somut olayda bilirkişi raporuyla tespit edildiği üzere, davalı banka ödeme yaparken yetkili imzalarını özenli olarak kontrol etmemiş, imza yetkilisi olanların yetki sürelerinin aşılıp aşılmadığını, söz konusu işlemleri yapmaya yetkili olup olmadıklarını her işlem anında kontrol etmemiştir. Banka tarafından işlemlerin usulüne uygun olarak yapılması konusunda özen borcu yerine getirilmemiş, öyle ki yetkilileri tarafından talimat verilmediği halde 264.970,00 TL'nin ödemesi gerçekleştirilmiştir.
Yapılan imza incelemesinde, belgeler üzerindeki imzaların ...'nun eli ürünü olmadığı açıkça tespit edilmiştir. İmzalardaki bu farklılık, çıplak gözle dahi anlaşılabilecek niteliktedir. Bankanın bu imza farklılıklarını tespit etmemiş olması özen borcuna aykırılık teşkil eder.
b) Vakfın Kusuru
Davacı vakfın da kusurlu davranışlarının bulunduğu tespit edilmiştir. Bilirkişi raporuna göre, ... hesaplarını sürekli denetime tabi tutmamış, ... kayıtları ile banka kayıtlarının uyumlu olup olmadığı, banka hareketlerinin gerçek duruma ve usulüne uygun yapılıp yapılmadığına dikkat etmemiştir. Vakfın belli aralıklarla banka cüzdanlarını yazdırmak, yapılan ödemelerin mütevelli heyetin onay ve imzalarının olup olmadığını kontrol etmek, dönem sonlarında alınan detay mizanlarla banka hareketlerinin uyumlu olup olmadığı gibi hususlar yerine getirilmemiştir.
Ayrıca ... başkanı kaymakamların görevden ayrılış ve tayinleri ile izne ayrıldıkları ve yerlerine bakan kişilerin isimleri düzenli olarak bankaya bildirilmemiştir. 1997 yılından beri çok sayıda kaymakam değiştiği halde bu değişikliklerin banka şubesine tam olarak bildirilmediği, vakfa ait hesapların bankada bulunduğu süre içinde 44 adet kaymakam değiştiği halde bu konuda bankaya sadece 3 kez bildirimde bulunulduğu anlaşılmaktadır.
Davacı vakfın bu ihmalleri, zararın doğmasında ve artmasında etkili olmuştur. Bu sebeple vakfın müterafik kusuru tespit edilmiş olup, bu durum tazminatta indirim sebebi teşkil eder.
c) Kusur Dağılımı ve Zarar Hesabı
Bilirkişi raporuna göre ... hesabından usulsüz işlemlerle toplam 1.147.631,28 TL çekilmiştir. Bu tutarın:
- 264.970,00 TL'si talimatsız ödemeler,
- 204.088,78 TL'si ... müdürünün sahte imzası ile yapılan ödemeler,
- 678.572,50 TL'si ... başkanının ismi altında atılan sahte imza ve yetkisiz talimat dahilinde yapılan ödemelerden oluşmaktadır.
Talimatsız ödemeler açısından bankanın %100 kusurlu olduğu kabul edilmiştir. Diğer ödemeler açısından ise davacı vakfın müterafik kusuru dikkate alınarak %50-%50 kusur oranı belirlenmiştir.
Buna göre bankanın sorumluluğu:
- Talimatsız ödemeler: 264.970,00 TL (%100)
- Diğer ödemeler: (204.088,78 + 678.572,50) x %50 = 441.330,64 TL
- Toplam: 706.300,64 TL
olarak hesaplanmıştır.
Davacı tarafından dava dilekçesinde fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak ilk olarak 350.000 TL tazminat talep edilmiş, sonrasında dava ıslah edilerek talep sonuç tutarına çıkarılmıştır. Bilirkişi raporunda tespit edilen 706.300,64 TL zarar miktarı, davacının ıslah talebi kapsamında kaldığından, hüküm altına alınacak tazminat miktarı olarak 706.300,64 TL belirlenmiştir.
3. Faiz Değerlendirmesi
Bankanın sorumluluğu 706.300,64 TL olarak hesaplanmıştır. BK m.104 uyarınca borçlu, para borcunun ödenmesinde temerrüde düştüğü takdirde, temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür.
Somut olayda, ... hesaplarından usulsüz çekilen paraların çekildiği tarihler, bilirkişi raporunda detaylı olarak tespit edilmiştir. Her bir usulsüz işlem için zarar tarihi, işlemin gerçekleştiği tarih olarak kabul edilmelidir. Bu çerçevede faizin başlangıç tarihi olarak, her bir işlemin yapıldığı tarih dikkate alınmalıdır.
4. Sonuç ve Değerlendirme
Yukarıda ayrıntılı şekilde açıklanan tüm hususlar ve deliller birlikte değerlendirildiğinde:
1. Davalı bankanın zamanaşımı itirazı, mevduat sözleşmesinden doğan alacağın 10 yıllık zamanaşımına tabi olması ve davanın bu süre içinde açılmış olması nedeniyle reddedilmiştir.
2. Davalı bankanın husumet itirazı, bankanın mudisine karşı mevduatı koruma ve sadece yetkili kişilerin talimatları doğrultusunda işlem yapma yükümlülüğü bulunması ve adam çalıştıran olarak personelinin fiillerinden sorumlu olması nedeniyle reddedilmiştir.
3. Davalı bankanın bekletici mesele talebi, ceza davasının sonucunun hukuken bağlayıcı olmaması ve uyuşmazlığın çözümü için gerekli delillerin toplanmış olması nedeniyle reddedilmiştir.
4. Esas yönünden yapılan değerlendirmede:
- Bankanın güven kurumu olarak ağırlaştırılmış özen yükümlülüğünü ihlal ettiği,
- Vakfın müterafik kusurunun bulunduğu,
- Talimatsız ödemeler açısından bankanın %100, diğer ödemeler açısından %50 kusurlu olduğu,
- Toplam zarar miktarının 1.147.631,28 TL olduğu,
- Bankanın sorumlu olduğu miktarın 706.300,64 TL olduğu tespit edilmiştir.
5. Tazminat tutarına, her bir usulsüz işlemin yapıldığı tarihten itibaren yasal faiz uygulanması gerektiği kabul edilmiştir.
Bu çerçevede davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda gerekçesi ve ayrıntısı açıklanan nedenlerle;
1-Davanın kısmen kabulüyle 706.300,64 TL'nin -miktar ve somut temerrüt tarihleri açısından aşağıdaki hüküm doğrultusunda - yersiz ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
264.970 TL'lik kısmının,

• 5.000 TL için 05.02.2004 tarihinden,
• 6.000 TL için 18.02.2004 tarihinden,
• 6.000 TL için 18.02.2004 tarihinden,
• 5.000 TL için 03.03.2004 tarihinden,
• 1.000 TL için 03.03.2004 tarihinden,
• 1.000 TL için 03.03.2004 tarihinden,
• 3.500 TL için 10.03.2004 tarihinden,
• 2.000 TL için 30.03.2004 tarihinden,
• 5.000 TL için 12.04.2004 tarihinden,
• 5.000 TL için 26.04.2004 tarihinden,
• 1.000 TL için 30.04.2004 tarihinden,
• 3.000 TL için 04.05.2004 tarihinden,
• 5.000 TL için 21.05.2004 tarihinden,
• 2.000 TL için 27.05.2004 tarihinden,
• 2.000 TL için 27.05.2004 tarihinden,
• 5.000 TL için 31.05.2004 tarihinden,
• 2.000 TL için 22.06.2004 tarihinden,
• 1.000 TL için 22.06.2004 tarihinden,
• 5.000 TL için 07.07.2004 tarihinden,
• 5.000 TL için 02.08.2004 tarihinden,
• 4.000 TL için 13.08.2004 tarihinden,
• 700 TL için 20.08.2004 tarihinden,
• 700 TL için 03.09.2004 tarihinden,
• 5.000 TL için 21.09.2004 tarihinden,
• 2.000 TL için 23.09.2004 tarihinden,
• 3.000 TL için 23.09.2004 tarihinden,
• 1.500 TL için 04.10.2004 tarihinden,
• 1.500 TL için 04.10.2004 tarihinden,
• 7.000 TL için 13.10.2004 tarihinden,
• 500 TL için 25.10.2004 tarihinden,
• 6.000 TL için 12.11.2004 tarihinden,
• 1.000 TL için 23.11.2004 tarihinden,
• 1.500 TL için 23.11.2004 tarihinden,
• 2.000 TL için 08.12.2004 tarihinden,
• 1.000 TL için 2004 yılı sonundan,
• 500 TL için 05.01.2005 tarihinden,
• 500 TL için 06.01.2005 tarihinden,
• 1.000 TL için 21.02.2005 tarihinden,
• 5.000 TL için 25.02.2005 tarihinden,
• 4.000 TL için 25.02.2005 tarihinden,
• 5.000 TL için 09.03.2005 tarihinden,
• 10.000 TL için 22.03.2005 tarihinden,
• 1.000 TL için 20.04.2005 tarihinden,
• 2.000 TL için 05.05.2005 tarihinden,
• 1.000 TL için 05.05.2005 tarihinden,
• 6.000 TL için 11.05.2005 tarihinden,
• 5.000 TL için 14.06.2005 tarihinden,
• 3.000 TL için 07.06.2005 tarihinden,
• 5.000 TL için 14.06.2005 tarihinden,
• 2.115 TL için 05.07.2005 tarihinden,
• 2.000 TL için 05.07.2005 tarihinden,
• 1.900 TL için 05.07.2005 tarihinden,
• 6.000 TL için 08.07.2005 tarihinden,
• 10.000 TL için 12.07.2005 tarihinden,
• 6.000 TL için 19.07.2005 tarihinden,
• 2.074 TL için 20.07.2005 tarihinden,
• 5.000 TL için 09.09.2005 tarihinden,
• 7.000 TL için 20.09.2005 tarihinden,
• 7.500 TL için 21.10.2005 tarihinden,
• 5.000 TL için 31.10.2005 tarihinden,
• 7.000 TL için 11.11.2005 tarihinden,
• 10.000 TL için 18.11.2005 tarihinden,
• 5.000 TL için 21.11.2005 tarihinden,
• 5.000 TL için 23.11.2005 tarihinden,
• 10.000 TL için 13.12.2005 tarihinden,
• 181 TL için 20.12.2005 tarihinden,
• 10.000 TL için 27.12.2005 tarihinden,
  102.044,39 TL'lik kısmının,
• 7.500,00 TL için 13.09.2005 tarihinden,
• 7.500,00 TL için 19.09.2005 tarihinden,
• 10.000,00 TL için 23.09.2005 tarihinden,
• 7.481,25 TL için 21.12.2004 tarihinden,
• 17.098,00 TL için 28.03.2005 tarihinden,
• 11.148,14 TL için 22.09.2005 tarihinden,
• 13.885,00 TL için 06.10.2005 tarihinden,
• 13.492,50 TL için 11.10.2005 tarihinden,
• 13.939,50 TL için 25.11.2005 tarihinden,
  339.286,25 TL'lik kısmının,
• 2.750,00 TL için 16.07.2004 tarihinden,
• 11.750,00 TL için 20.07.2004 tarihinden,
• 6.706,50 TL için 31.08.2004 tarihinden,
• 2.000,00 TL için 06.09.2004 tarihinden,
• 6.690,00 TL için 10.09.2004 tarihinden,
• 5.500,00 TL için 22.09.2004 tarihinden,
• 2.377,50 TL için 24.09.2004 tarihinden,
• 2.475,00 TL için 28.09.2004 tarihinden,
• 6.780,00 TL için 30.09.2004 tarihinden,
• 6.730,00 TL için 04.10.2004 tarihinden,
• 2.300,00 TL için 11.10.2004 tarihinden,
• 5.460,00 TL için 25.10.2004 tarihinden,
• 8.092,50 TL için 05.11.2004 tarihinden,
• 2.600,00 TL için 12.11.2004 tarihinden,
• 8.730,00 TL için 23.11.2004 tarihinden,
• 5.427,50 TL için 26.11.2004 tarihinden,
• 1.593,50 TL için 03.12.2004 tarihinden,
• 5.675,00 TL için 06.12.2004 tarihinden,
• 5.875,00 TL için 10.12.2004 tarihinden,
• 6.850,00 TL için 17.12.2004 tarihinden,
• 945,00 TL için 17.12.2004 tarihinden,
• 2.040,00 TL için 24.12.2004 tarihinden,
• 1.844,95 TL için 30.12.2004 tarihinden,
• 6.762,50 TL için 06.01.2005 tarihinden,
• 3.250,00 TL için 05.01.2005 tarihinden,
• 1.500,00 TL için 26.01.2005 tarihinden,
• 8.920,00 TL için 31.01.2005 tarihinden,
• 547,50 TL için 15.02.2005 tarihinden,
• 7.550,00 TL için 16.02.2005 tarihinden,
• 7.117,50 TL için 28.02.2005 tarihinden,
• 4.075,00 TL için 21.02.2005 tarihinden,
• 7.303,00 TL için 04.03.2005 tarihinden,
• 4.641,50 TL için 21.03.2005 tarihinden,
• 100,00 TL için 31.03.2005 tarihinden,
• 6.000,00 TL için 05.04.2005 tarihinden,
• 750,00 TL için 15.04.2005 tarihinden,
• 6.500,00 TL için 20.04.2005 tarihinden,
• 9.605,00 TL için 05.05.2005 tarihinden,
• 4.500,00 TL için 18.05.2005 tarihinden,
• 2.000,00 TL için 27.05.2005 tarihinden,
• 9.000,00 TL için 31.05.2005 tarihinden,
• 10.050,00 TL için 03.06.2005 tarihinden,
• 9.550,00 TL için 20.06.2005 tarihinden,
• 371,25 TL için 01.07.2005 tarihinden,
• 371,25 TL için 01.07.2005 tarihinden,
• 371,25 TL için 01.07.2005 tarihinden,
• 14.432,50 TL için 05.07.2005 tarihinden,
• 1.105,00 TL için 27.07.2005 tarihinden,
• 9.890,00 TL için 01.08.2005 tarihinden,
• 9.100,00 TL için 05.08.2005 tarihinden,
• 2.000,00 TL için 12.08.2005 tarihinden,
• 3.027,50 TL için 19.08.2005 tarihinden,
• 2.500,00 TL için 19.08.2005 tarihinden,
• 500,00 TL için 29.08.2005 tarihinden,
• 9.890,00 TL için 31.08.2005 tarihinden,
• 6.525,00 TL için 02.09.2005 tarihinden,
• 12.500,00 TL için 19.09.2005 tarihinden,
• 5.000,00 TL için 30.09.2005 tarihinden,
• 7.267,50 TL için 30.09.2005 tarihinden,
• 5.000,00 TL için 08.10.2005 tarihinden,
• 430,00 TL için 31.10.2005 tarihinden,
• 10.367,00 TL için 31.10.2005 tarihinden,
• 7.500,00 TL için 14.11.2005 tarihinden,
• 3.580,00 TL için 26.11.2005 tarihinden,
• 10.427,50 TL için 20.12.2005 tarihinden,
  2-Hüküm altına alınan miktar üzerinden hesaplanan 48.247,40-TL ilam harcından peşin alınan 15.470,00-TL'nin mahsubu ile bakiye 32.777,40-TL ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
  3-Davacı tarafından yatırılan 4.725,00-TL peşin harç, 13,10-TL başvuru harcı ve 10.745,00-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 15.483,10-TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
  4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. göre hesaplanan 109.945,10-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
  5-Davalı, kendisini vekille temsil ettirmiş olmakla, karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. göre hesaplanan 69.921,15-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
  6-Davacı tarafından yapılan 23.015,40-TL yargılama giderinin red ve kabul durumuna göre takdiren oranlayarak 14.187,60-TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine; arda kalan bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
  7-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen taraflara iadesine,
  Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere verilen karar alenen okunup usulen anlatıldı.13/02/2025

Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır