Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2023/497 Esas
KARAR NO:2025/121

DAVA:Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:28/01/2015
KARAR TARİHİ:18/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Şirketleri çalışanı ...'nın 08/10/2008 tarihinde çantasının çalındığını, çantasında bulunan ... İnş. A.Ş., ... ... ve ...San. Tic. Şti. Tarafından keşide edilen çeklerin bulunduğunu, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasıyla çeklerin ödenmemesi için ve çeklerin iptali için dava açıldığını, dava neticesinde ... İnş. Kendisinin keşide etmiş olduğu çekin bedelini müvekkiline ödediğini, ancak diğer iki çekin keşidecilerinin çekleri ödemediğini, bunun üzerine çek cirontosu ve müvekkili şirkete borçlu bulunan ... hakkında ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasıyla ilamsız olarak icra takibi başlattıklarını, fakat borçlunun borcu olmadığından bahisle icra takibine itiraz ettiğini, Davalı ... ... ... Bankası .../... şubesine ait 30/11/2008 keşide tarihli 1.200,00-TL miktarlı ... nolu ... cirolu çekten dolayı, diğer davalı ...San. Tic. Şti. 26/12/2008 tarihli ... ... şubesine ait 8.000-TL miktarlı ... nolu ... cirolu çeklerden dolayı müvekkili şirkete borçlu olduklarını, çeklerin çalınması nedeniyle borçlarını ödemediklerini beyanla, çek bedellerinin müvekkili şirkete keşide tarihinden itibaren en yüksek banka mevduat faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalı ... ...'in vekili cevap dilekçesinde özetle;Senet hamillerinin ‘ sebepsiz-haksız ’ iktisap davalarını cirantalar aleyhine açması yasal olarak mümkün olmayıp, zayi olan çeklerin bedellerinin tahsili için müvekkil aleyhine dava açılamayacağından, davanın evvel emirde pasif husumetten reddine, davaya konu çeklerin keşide tarihlerinin 30.11.2008 ve 26.12.2008 olduğu ve bu tarihler dikkate alındığında söz konusu bu çekler yönünden de zamanaşımı süresinin geçtiği sabit olduğundan, ... bu davanın zamanaşımı nedeniyle reddine, davacının yanın, dosyadaki uyuşmazlık konusu olan çek bedellerinin tahsil edilmesine yönelik talepleri usule ve kanuna aykırı olup, müvekkil aleyhine açılan ... bu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Diğer davalılar cevap dilekçesi sunmamışlardır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
davacı şirket çalışanın çantasından çalınan çeklerin zayi olması dolayısıyla, zayi olan çeklerin keşidecileri ve cirantası olan davalılardan çek bedelinin tahsiline yönelik alacak davasıdır.
dosya mahkememizce resen belirlenen bilirkişiye tevdii edilerek rapor hazırlaması istenmiş olup bilirkişi raporunda "ibraz edilen bilgi ve belgelere göre davacının ;... bankası .../ ... şubesine ait ... çek nolu, 30,11.2008 tarihli 1.200 tl bedelli çekten dolayı davalı bünyamn tekeli'den ve çek keşidccisi ... ... den müşterek vc müteselsil alacağı olduğu vc bu alacağa ...,asliye ticaret mahkemesinin çek iptal kararını olan 05.06.2009 tarihinden itibaren avans faizi yürütülmesi gerektiği, finans bank imsan / ikitelli şubesine aııh ... çek no lu 26.12.2008 tarihli 8.000 tl bedelli çekten dolayı davalı ...'den ve çek kcşidecisi ...san tic, a.ş den müşterek ve müteselsildi alacağı olduğu ve bu alacağa .... asliye ticaret mahkemesinin çek iptal kararı olan 05.06.2009 tarihinden itibaren avans faizi yürütülmesi gerektiği." şeklinde raporunu sunmuştur.
BAM geri çevirme kararı gereği doğru davalı şirkete tebligatın yapılmıştır.
netice olarak mahkememizce yapılan değerlendirmede; davacı tarafın kendisine davalılardan ... tarafından verilen iki adet çeki henüz kendi cirosu olmadan çaldırması üzerine, çek bedellerinin keşidece ve ciranta olan davalılardan tahsilini talep ettiği, davalılardan ...'in davanın reddini talep ettiği anlaşılmıştır.
dava, 6102 sayılı ttk'nun m. 732 maddesine göre açılmış sebepsiz iktisap davasıdır. ttk m.732 maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme davasında, dava ancak hamil tarafından keşideciye karşı açılabilir.
6102 sayılı ttk'nın 814/1.madde ve fıkrasında "hamilin, cirantalarla düzenleyene ve diğer çek borçlularına karşı sahip olduğu başvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl * geçmekle zamanaşımına uğrar." düzenlemesine, 818/1.maddesinin (m) bendi ile de poliçeye ilişkin sebepsiz zenginleşmeden doğan haklara dair 732 nci maddenin çek hakkında da uygulanacağı düzenlemesine yer verilmiştir. ttk'nın 732.maddesinde de "zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar. sebepsiz zenginleşmeden doğan istem, muhataba, yerleşim yerli bir poliçeyi ödeyecek olan kimseye ve düzenleyen, poliçeyi başka bir kişi veya ticari işletme hesabına düzenlemiş olduğu takdirde o kişiye veya ticari işletmeye karşı da ileri sürülebilir. poliçeden doğan borcu düşmüş olan cirantaya karşı böyle bir istem ileri sürülemez. zamanaşımı süresi, poliçenin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıldır; ispat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Eldeki davamız bakımından icra takibine de konu olan çeklerin/ bilgilerinin incelenmesi neticesinde;
Dava konusu çeklerden ... Bankası .../ ... Şubesine ait ... çek nolu, 30/11/2008 tarihli 1.200,00 TL bedelli çekin keşidecisinin ... ... olduğu, davalı ...'nin çekte ciranta olduğu, çekin davalı ...'ye devredildiği, davacı tarafından sunulan kayıtlar ve bilirkişi incelemesine göre, işbu çekin davalı ... tarafından davacı şirkete verildiği anlaşılmış olup, davalı ... ...'in düzenlenen bu çekte keşideci olarak yer aldığı, TTK 732.maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşme kuralı gereği hamil olan davacıya karşı sorumlu olduğu, davalı ... ...'in hamil olan davacıya karşı sebepsiz zenginleşmediğini ispat edemediği böylece bu davalı yönünden açılan davanın kabul edildiği,
Dava konusu çeklerden olan.... Şubesine ait ... çek no lu 26.12.2008 tarihli 8.000 TL bedelli çekin keşidecisinin ... şirketi olduğu, senet ön yüzünde lehtarın .... Tic. AŞ olup, bu lehtarın cirosu ile çekin davalı ...'ye devredildiği, davacı tarafından sunulan kayıtlar ve bilirkişi incelemesine göre, işbu çekin davalı ... tarafından davacı şirkete verildiği anlaşılmış olup, mahkememizce daha sonraki aşamalarda bankalarla yapılan yazışmalar ve çek arka yüzüne göre, ... cirosundan sonra dava dışı ...cirolarının bulunduğu, ve bu son ciranta tarafından ... Bankası aracılığı ile çek bedelinin takas ortamında 29/12/2008 tarihinde tahsil edildiği, davalı şirket keşidecinin bankada karşılığını bulundurması ve bu karşılığın ödenmesi nedeniyle davalı şerketin keşideci sıfatıyla sorumluluğunun sona erdiği dolayısıyla bu davalı yönünden açılan davanın reddedildiği, davacı hamilin dava konusu çek karşılığı açınından dava dışı bankaya veya diğer ilgili kişilere karşı dava açabileceği,
TTK 732. Ve 814. Maddesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde; zaman aşımına uğrayan çek nedeniyle yetkili hamilin çek borçluları olan, lehtar, ciranta ve diğer ilgililere karşı dava açma hakkını kaybedeceği, sadece sebepsiz zenginleşme kuralları gereği keşideceye karşı talepte bulanacağının düzenlendiği, davalı ... ...'in dava konusu çeklerde ciranta sıfatıyla yer aldığı, 30/11/2008 tarihli 1.200,00TL meblağlı çek ile 26/12/2008 keşide tarihli 8.000,00TL çekin ciro ile başka şirket veya kişilere geçtiği, davacının çeklerde ciranta sıfatıyla yer alan bu davalıya TTK 732. Ve 814.vd. Maddeleri gereği müracaat edemeyeceği anlaşıldığından bu davalı yönünden davanın reddedildiği anlaşıldığından aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere;
1-Davacının ... yönünden açmış olduğu davasının husumet nedeniyle REDDİNE
2-Davacının ... nolu 26/12/2008 tarih ve 8.000,00TL meblağlı çek hakkında açmış olduğu davasının reddine,
3-Davacının ... nolu 30/11/2008 tarih ve 1.200,00TL meblağlı çek ile ilgili açmış olduğu davasının kabulü ile; bu çek bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... ...'den alınarak davacıya verilmesine,
3-Alınması gerekli 81,97-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 157,15-TL harcın mahsubu ile fazla alınan 75,17-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
4-Davacı tarafça başlangıçta yapılan 24,30-TL başvurma harcı ile yargılama aşamasında yapılan 1.506,75‬-TL olmak üzere toplam 1.531,05‬-TL yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 229,65-TL yargılama gideri ve peşin alınması gerekli harç gideri 81,97-TL'nin toplamı olan 311,62-TL yargılama giderinin davalı ... ...'den alınıp davacıya verilmesine, geriye kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
6-Davacı taraf vekille temsil olunduğundan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 1.200,00-TL vekalet ücretinin davalı ... ...'den alınıp davacıya verilmesine,
7-Davalı ... vekille temsil olunduğundan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 8.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalı ...'ye verilmesine,
Dair, miktar itibariyle yasa yolu kapalı kesin olarak taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 18/02/2025

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır