mahkeme 2021/647 E. 2024/830 K.

T.C.
İSTANBUL
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO :2021/647 Esas
KARAR NO:2024/830

DAVA:Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (İtirazın İptali)
DAVA TARİHİ:12/10/2021
KARAR TARİHİ:25/10/2024

Mahkememizde görülmekte olan Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (İtirazın İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davalı şirketler ile müvekkili bankanın ... .... Şubesi arasında 09.06.2018 tarihinde ... Çok Taraflı Sözleşmesini akdettiğini, anılan sözleşmenin yürürlüğü süresince davalı şirketlerin; ... Çok Taraflı Sözleşmesinin 5. maddesi; "KURUMLAR, bu Sözleşme'nin yürürlüğü süresinde her ay toplam 1000 adet Personelin maaş ödemesinin BANKA aracılığı ile yapılacağını müştereken ve müteselsilen sorumlu olmak üzere taahhüt ederler. KURUMLAR, toplam Personel sayısını birlikte taahhüt etmekle birlikte aşağıda bildirilen sayılardaki personelin maaş ödemesini BANKA aracılığı ile yapacaklarını beyan ederler. ... ... 953 Personel, ...Limited Şirketi 47 personel, maaş ödemesi yapılan Personel sayıları, bu maddede taahhüt edilen aylık maaş ödemesi yapılacak personel sayısının 1000 kişi %10'una tekabül eden oran kadar düşmesi/azalması halinde KURUMLAR, bu Sözleşme'nin 19. Maddesinde yer alan cezai şart bedelini BANKA'ya ödemeyi taahhüt ederler." hükmü gereğince her ay yukarıda detayları belirtildiği üzere Personel maaş ödemesinin müvekkili banka aracılığıyla ödemeyi taahhüt ettiğini, anılan taahhüt karşılığında müvekkili bankanın, sözleşmelerin akdedilmesinin ardından 04.07.2018 tarihinde; ... Çok Taraflı Sözleşmesinin 18. Maddesinde; “KURUMLAR'ın, bu Sözleşme ve eklerindeki taahhütlerini zamanında ve tam olarak yerine getirmesi şartıyla BANKA, ... ...'ne 240.000.000-TL (İKİ YÜZ KIRK BİN Türk Lirası)'yi KDV dahil fatura karşılığı ödeyeceğini, bu sözleşmeye taraf olan tüm KURUMLAR ilgili ödemenin ... ...'ne yapılması konusunda mutabık olup, yapılan ödemeye ilişkin BANKA'dan her ne nam altında olursa olsun bir talepte bulunmayacaklarını taahhüt ederler.” hükmü gereği 240.000,00TL’nin “... Promosyon Ödemesi” açıklaması ile davalı şirket hesabına ödendiğini, görüleceği üzere müvekkili bankanın sözleşme gereği üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirdiğini, buna karşın davalı şirketlerin, ... Çok Taraflı Sözleşmesinin 13. Maddesi; "Bu Sözleşme, Taraflarca 09.06.2018 tarihinde imzalanmış olup Sözleşme, KURUMLAR'ın Personellerinin ilk maaş ödemesinin gerçekleştiği tarihten itibaren 3 (ÜÇ) yıl süre ile yürürlükte kalacağını, sözleşme'nin yürürlük süresinin bitiminden 3 (ÜÇ) ay öncesine kadar Taraflardan herhangi birinin fesih ihbarında bulunmaması halinde Sözleşme'nin yürürlüğü otomatik olarak 1'er yıllık dönemler halinde uzayacaktır." hükmü gereğince sözleşme süresinin 3 yıl olmasına karşın sözleşme gereklerini yerine getirmemeye dolayısıyla sözleşmeye aykırı davranmaya başladığını, anılan durum nedeni ile müvekkili banka tarafından davalı şirkete .... Noterliği'nden 29.11.2019 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderilerek sözleşmeye aykırılığın neticelerinin ihtar edildiğini, davalıların Sözleşme'nin 19. Maddesinde yer alan cezai şart bedelini BANKA'ya ödemeyi taahhüt ettiğini, işbu madde hükmü gereğince davalı şirketlerin, ... Tesis Yönetim Anonim Şirketine ödenen 240.000,00 TL promosyon bedelinin sözleşme tarihinden itibaren müvekkili bankanın kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranı üzerinden işleyen faizi olan 90.576,00 TL ile birlikte toplam 330.576,00 TL olarak ödemesi gerektiğini, buna karşın davalı şirketlerin, sözleşmeyi ihlal etmesi nedeni müvekkili banka tarafından keşide edilen ihtarnameye karşın edimlerini yerine getirmemeye devam ettiğini, anılan durum akabinde taraflarınca .... İcra Müdürlüğü’nün ... E. Sayılı dosyası ile icra takibi
başlatıldığını, ancak davalı şirketlerin icra takibine de itiraz ettiğini, yapılan itirazın haksız ve hukuka aykırı olduğunu ve iptalinin gerektiğini beyan ederek, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP :Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı yanın, müvekkili şirketlerin sözleşmenin gereklerini yerine getirmediği iddialarının tamamen gerçek dışı olduğunu, esasen davacı tarafın, taraflar arasındaki 09.06.2018 tarihli sözleşmeye aykırı davranarak müvekkilinin mağduriyetine sebebiyet verdiğini, davacı yanın “hangisi tutarsa" mantığı ile hareket ederek .... İcra Müdürlüğü’nün ... e. numaralı icra takibinde bedel iadesi talep etmesine rağmen dava dilekçesinde itirazların iptalini isterken müvekkili şirketlerden cezai şartı talep etmesinin hukuka aykırılık teşkil ettiğini, davacı yanın kendi taahhütlerini yerine getirmemesine rağmen sözleşmeyi müvekkiline karşı kullanarak müvekkilinin tabiri caizse elini kolunu bağladığı düşüncesiyle hareket ederek müvekkilini sürekli olarak baskıladığını, davacı şirketin taleplerinin her iki ihtarname arasında daha da arttığını, müvekkili şirketten haksız kazanç elde etmek amacıyla iddia ve talepleri her aşamada değişkenlik göstermeye devam ettiğini, davacı yanın iddialarını kabul anlamına gelmemekle birlikte; müvekkili şirketlere tebliğ edilen ödeme emrine alacak kalemi olarak "asıl alacak" yazıldığını, borcun sebebi olarak da "Finans Maaş Sözleşmesi aykırılıktan doğan promosyon ödeme iadesi" ibaresine yer verildiğini, ancak huzurdaki uyuşmazlık konusu .... İcra Müdürlüğü’nün ... E. numaralı dosyasında bahsedilen sözleşmenin sunulmadığını, müvekkili şirketler gibi ticari işlerliği yoğun olan firmalar tarafından hangi sözleşmeye ilişkin ne şekilde bir aykırılık sonucu icra takibi başlatıldığının öngörülemeyeceğinin aşikar olduğunu, aynı şekilde davacı yanın dahi talep içeriğinin bedel iadesi mi cezai şart mı olduğunun tespitini ortaya koyamamışken bu tespitin müvekkili şirketlerden beklenmesinin abesle iştigal olacağını beyan ederek, davanın reddine, yargılama giderlerinin de davacı yana bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava dilekçesi, cevap dilekçesi ve sair tüm evraklar hep birlikte incelenmiştir.
Dava, İtirazın iptaline ilişkindir.
Taraflarca sunulan bilgi ve belgeler, mahkememizce celp edilen bilgi ve belgeler hep birlikte değerlendirilmiş, dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edilerek dosya kapsamında rapor aldırılmasına karar verilmiştir.
Mahkememize sunulan 26/05/2023 tarihli bilirkişi heyeti raporundan özetle; Davalı yanların sunduğu ticari defterlerin TTK hükümlerine göre gerekli açılış ve kapanış onaylarına sahip olduğu, davalıların defterlerinin HMK 222’ye göre delil niteliğinde olup olmadığı hususunun Sayın Mahkemenizin takdirinde bulunduğu; Taraflar arasında imzalanan 09.06.2018 tarihli sözleşmeye göre, üç yıl süre ile personel maaş ödemelerinin davacı banka aracılığıyla yapılması karşılığı davacı Banka’nın 04.07.2018 tarihinde davalı şirketlere 240.000,00-TL promosyon ödemesinde bulunduğu; Davalıların Mayıs 2019 ayından itibaren maaş ödemelerini Banka üzerinden yapmadıkları kabulüne göre, sözleşmenin 19.maddesi uyarınca ödenene miktarı sözleşmenin imza tarihinden itibaren ‘kısa vadeli kredilere uygulanan faiz oranında faiz ile’ birlikte iade yükümlülüğü içinde bulundukları; Açılan takipte ‘standart tüketici kredi faiz oranı’ üzerinden hesaplama yapıldığı, Banka’dan sorulan kısa vadeli kredi faiz oranına ilişkin farklı bilgi verilmediği, tüketici kredi faiz oranlarının kısa vadeli kredi faiz oranı kabul edilmemesi seçeneğine göre, alacağın hesaplanmasında ‘avans faiz oranı’ ve ‘bankanın bildirdiği faiz oranına’ göre iki seçenekli hesaplama yapıldığı; Avans faiz oranına göre yapılan hesaplamada , davacının 405.755,50-TL talebine karşılık talep edebileceği tutarın 300.017,41-TL olduğu ve buna göre 105.738,41-TL fazla talepte bulunduğu ; Bildirilen faiz oranına göre yapılan hesaplamada, davacının 405.755,50-TL talebine karşılık talep edebileceği tutarın 402.967,42-TL olduğu ve buna göre 2.788,08-TL fazla talepte bulunduğu; Takibe hesaplanan alacak miktarları üzerinden devam edilebileceği, ilk seçeneği kabulü halinde uygulanacak faizin takip tarihinde geçerli olan %9,75 avans faizi, ikinci seçeneğin kabulü halinde ise uygulanacak faizin %26,64 oranında hesaplanması gerekeceği; Alacağın likit bulunmasına göre İİK 67.maddeye göre inkar tazminatının mahkemenin takdirinde olduğu kanaatine varılmıştır.
Mahkememizin 02/11/2023 tarihli duruşma ara kararı gereğince; Davacı ve davalı tarafın itiraz dilekçelerindeki itiraz ettiği hususlar tek tek ayrıntılı ve gerekçeli değerlendirilerek ek rapor tanziminin istenilmesine karar verildiği görüldü.
Mahkememize sunulan bilirkişi heyeti ek raporundan özetle; Tarafların kök rapora yaptıkları itirazların kök raporda değişiklik yapılmasını gerektirecek nitelikte görülemediği; Davalı vekilinin, sözleşmenin gereklerinin 11 ay süre ile yerine getirildiği, dolayısıyla 11 ayın karşılığına denk düşen tutarın sözleşmeye göre iadesi gereken tutardan düşülmesinin hakkaniyet gereği olduğu itirazı, davalının tacir olması ve sözleşmenin 19.maddesinin ‘240.000,00-TL’nin..Sözleşme’nin imzalandığı tarihten itibaren faizi ile iadesini öngörmesi’ hükmüne uyar gözükmediğinden Kök Raporda yer alan hesaplamalarda değişiklik gerekmediği; Mahkemenin bu konuda farklı düşünebileceği ihtimalinde ise, Kök raporda tamamının iadesi için seçenekli olarak Takip Tarihi olan 22.12.2020 tarihine göre hesaplanan tutarların anaparası 166.666,67-TL (=240.000:36ayx25ay) olacak ve: Avans faizine göre davacı alacağı, 208.524,72-TL (166.666,67-TL asıl alacak + 41.270,55-TL faiz + 587,50-TL ihtarname gideri) olacağı ve bu seçenekte, davacının talebine (405.755,50-TL) karşılık talep edebileceği (208.524,72-TL) dikkate alındığında 197.230,78-TL fazla talepte bulunduğunun hesaplandığı; Davacı banka tarafından T.C.Merkez Bankası’na bildirile (tüketici kredisi) faiz oranına göre davacı alacağı, 280.018,01-TL (=166.666,67-TL asıl alacak + 112.763,84-TL faiz + 587,50-TL ihtarname gideri) olacağı ve bu seçenekte davacının talebine (405.755,50-TL) karşılık talep edebileceği (280.018,01-TL) dikkate alındığında 125.737,49-TL fazla talepte bulunduğunun hesaplandığı; Takibe hesaplanan alacak miktarları üzerinden devam edilebileceği, ilk seçeneği kabulü halinde uygulanacak faizin takip tarihinde geçerli olan %9,75 avans faizi, ikinci seçeneğin kabulü halinde ise uygulanacak faizin %26,64 oranında hesaplanması gerekeceği; Alacağın likit bulunmasına göre İİK 67.maddeye göre inkar tazminatının mahkemenin takdirinde olduğu kanaatine varılmıştır.
Dava ve cevap dilekçesi, bilirkişi heyet raporu, ihtarnameler, .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası taraflar arasında yapılan sözleşme ve tüm dosya kapsamının yapılan incelemesinde davanın taraflar arasında imzalanan 09/06/2018 tarihli ... çok taraflı sözleşmesi uyarınca kararlaştırılan süre boyunca davalı personel maaşının davacı banka aracılığıyla ödenmemesinden kaynaklı cayma bedeline ilişkin yapılan itirazın iptaline yönelik olduğu, taraflar arasında 09/06/2018 tarihinde düzenlenen ... Çok Taraflı Sözleşme uyarınca davalının bu sözleşmenin 5. Maddesi uyarınca personel maaşlarını davacı banka aracılığıyla ödeyeceğini kabul ettiği ve aynı sözleşmenin 18. Maddesi uyarınca da bu sözleşme ve eklerindeki taahhütlerini zamanında ve tam olarak yerine getirmesi şartıyla davacı bankanın davalıya 240.000,00 TL ücretin ödeneceğine ilişkin anlaşma sağlandığı, sözleşmenin 13. Maddesi uyarınca sözleşmenin ilk maaş ödemesinin gerçekleştiği tarihten itibaren 3 yıl süreyle yürürlükte olduğu, davacının .... Noterliğinin 29/11/2019 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile davalının sözleşmeye uygun hareket etmesinin ihtar edildiği, sözleşmenin 19.maddesi uyarınca da davacının sözleşmeyi haklı nedenle feshetmesi halinde ödenen 240.000,00 TL'nin iadesini isteyebileceğinin düzenlendiği, Mahkememizce bilirkişi heyetince rapor düzenlettirildiği, mahkememizce benimsenen ve asıl alacak tespitinde göz önünde bulundurulan bilirkişi heyetinin 240.000,00 TL asıl alacak kalemine 09/06/2018 ile 22/12/2020 tarihleri arasında %9,75 faiz oranı üzerinden hesaplatılan asıl alacak ve faiz ile ihtarname giderinin doğru olduğu, dolayısıyla 105.738,41 TL fazla talepte bulunduğu Mahkememizce bu oranın reddedildiği, tüketici faiz oranına göre hesaplama yapılamayacağına ilişkin bilirkişi değerlendirmesinin yerinde olduğu her ne kadar davalı sözleşmenin 1 yıl ayakta kaldığını, dolayısıyla ayakta kalınan 1 yıllık sürenin tenzil edilerek 2 yıl üzerinden değerlendirme yapılmasına ilişkin itirazının sözleşmenin bir bütünlük arz etmesi ve anlaşmaları uyarınca sözleşmenin ve dolayısıyla yükümlülüklerin 3 yıl boyunca devam edeceğine ilişkin kabul beyanları dikkate alındığında davalının tenzile ilişkin talebinin yerinde olmadığı, ayrıca davalının kararlaştırılan süre boyunca bilirkişi heyetince de tespit edildiği üzere haklı neden olmaksızın davacı banka aracı kılınarak ödemede bulunmadığı ve sözleşmeye aykırı davrandığı anlaşıldığından davacının davasının kısmen kabul edildiği, uyuşmazlığın yargılamayı gerektirmesi, tarafların kusur durumları haklı fesih koşullarının oluşup oluşmadığı gibi durumlar açısından mahkememizce değerlendirme yapıldığı anlaşıldığından davacının icra inkar tazminat talebinin ise reddedildiği görüldüğünden aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak düzenlendiği üzere;
1-Davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile, Davalının ... Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasında 240.000.00 TL asıl alacak, 59,429,59 TL işlemiş faiz ve 587,50 TL ihtarname giderine ilişkin yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin bu şekilde aynen devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Davacının icra inkar tazminat talebinin reddine,
3-Alınması gereken 20.494,16 TL karar ve ilam harcının, peşin alınan 4.900,51 TL harçtan mahsubu ile geriye kalan 15.593,65‬ TL harcın müştereken ve müteselsilen davalılardan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafça başlangıçta yapılan 67,8‬ TL ile yargılama aşamasında yapılan 4.900,51 TL tebligat,posta, bilirkişi masrafı olmak üzere toplam 4.968,31‬ TL yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 3.673,58 TL yargılama gideri, peşin yatan harç gideri 4.900,51 TL toplamı olan 8.574,09‬ TL yargılama giderinin müştereken ve müteselsilen davalılardan alınıp davacıya verilmesine, geriye kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Kalan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
6-Davacı kendini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 48.002,73 TL vekalet ücretini müştereken ve müteselsilen davalılardan alınıp davacıya verilmesine,
7-Davalılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalılara verilmesine,
8-Tarafların zorunlu arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.360,00 TL'NİN davanın kabul-ret oranına göre 354,42 TL'sinin davacıdan, 1.005,58 TL'sini müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Dair, HMK 345 maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğ edildiği tarihten başlayarak iki hafta içinde HMK 342 maddesi gereğince düzenlenmiş dilekçe ile HMK 343 maddesi uyarınca mahkememize veya başka bir mahkemeye yapılacak başvuru ile HMK 341/1 maddesi uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olarak davacı vekili ile davalı vekilinin(e duruşma) yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 25/10/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ..
e-imzalıdır