Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2023/796 Esas
KARAR NO :2025/103

DAVA:Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:12/12/2023
KARAR TARİHİ:10/02/2025

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonrasında;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında akdedilen Franchise Sözleşmesinin sona ermesinden kaynaklanan alacağa ilişkin tazminat istemine ilişkin olup, 500.000 TL tutarında cezai şartırı mevduata uygulanan en yüksek faizi ila ödenmesine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, müvekkili şirketin müspet zararının tazmini içir şimdilik 1.000,00-TL tutarında tazminatın mevduata uygulanarı en yüksek faizi ile ödenmesine, 22.995 TL tutarındaki cari alacağın mevduata uygulanan en yüksek faizi ile ödenmesin karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı tarafa usulüne uygun tebliğ yapıldığı süresinde cevap dilekçesi ibraz etmediği anlaşıldı.
DELİLLER:
Davacı taraf delil olarak; Franchise Sözleşmesi, İhtarname, Bilirkişi raporu, SMS kayıtları, Tanık, Yemin ve tüm yasal delillere dayanmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, davacı tarafın Franchise sözleşmesinden kaynaklanan cezai şarta ilişkin tazminat talebi ile müspet zararın tazmini ve cari alacağın tazmini talebine ilişkindir.
Davacının Franchise Veren, davalının Franchise Alan olarak 21/12/2020 tarihli 20 yıl süreli Franchise sözleşmesi imzaladıkları, yine tarafların 17/02/2023 tarihli "... Standartları ve Franchise Sözleşmesine İlişkin Tadil Sözleşmesi" imzalayarak 21/12/2020 tarihli sözleşmenin bir kısım hükümlerin tadil ettikleri ve franchise sözleşmesinin davacı tarafça ... Noterliği'nin 21/08/2023 tarihli ... yevmiye nolu ihtarmane ile feshedildiği anlaşılmıştır.
Davacı sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğini ileri sürmektedir.
Denetime elverişli olup, mahkememizce de uygun bulunup benimsenen 16/10/2024 tarihli bilirkişi heyet raporu, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamına göre; bilirkişi heyetince; davacı tarafından 15.03.2022-26.10.2022 tarihleri
arsında davalının satış fiyatlarını gösterir listeler incelenmesi sonucu satış
rakamlarının satış dönemlerine göre uygun olduğu, piyasa ortalama fiyatlarında olduğu tespit edildiği, davalının davacıdan tedarik ettiği tüm ürünler genel olarak incelendiğinde ürün fiyatlarının genel piyasa koşullarına uygun olduğu, davacı tarafından davalıya tedariği sağlanan ürünlerin piyasa ortalama fiyatlarında olduğu, fahiş bir fiyatın uygulandığına yönelik bir tespitin yapılmadığı, davacı tarafından yapılan denetimlerin ... Kodeksine uygun yapıldığı, franchise veren tarafında tespit edilerek tutanak altına alınan ve davalı işletmeye bildirilen uygunsuzlukların ... kodeksine/gıda hijyeni yönetmeliğine göre uygun olmadığı tespit edilmiş, Restoranda yapılan inceleme sonucu -18 depoda küvet içinde bulunan ve bir önceki günden kalmış döner bulunmasının ... ve Hazırlanmış Kanatlı Eti Karışımları Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ (TEBLİĞ NO: .../...) Madde2 (m) bendi ve Gıda Hijyen Yönetmeliği Madde 15 –(1) maddelerine aykırı olduğu, davalının sözleşmeye aykırı şekilde franchise veren tarafından temin edilmeyen ürün bulundurduğu, Frinchise sözleşme gereği davalının sözleşme saatlerinde açık kalması gerektiği, ancak davalının davacıya bilgi vermeden işletmeyi kapattığı tabelasını değiştirdiği, Rutin kontrol için verilen şube dışı siparişlerde, gelen siparişin sözleşmenin 9. Ve 10. Maddelerine aykırı şekilde Franchise verenin standartlarına uygun gramajda ürün konulduğu, uygun ambalaj malzemesi kullanıldığı tüm bu hususların sözleşme hükümlerine aykırılık teşkil ettiği anlaşılmakla davacının sözleşmeyi haklı nedenle feshettiği kanaatine varılmıştır.
21/12/2020 tarihli sözleşmenin Paketleme Malzemesi başlıklı 10. Maddesinde; "Mücbir Sebep Halleri dışında; bu maddede sayılan malzemeleri kullanmadığı tespit edilen Franchise Alan ilk tespitte 3.000,00 TL, ikinci tespitte 6.000,00 TL, üçüncü tespitte 12.000,00 TL tutarında cezai şart ödemekle yükümlüdür. Dördüncü ihlalde, Franchise Veren iş bu sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir. Fesih halinde, Franchise Alan 1.200.000,00 TL cezai şart ödemeyi gayri kabili rücu beyan ve taahhüt eder. Ayrıca Franchisse Veren, iş bu sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiğinde uğradığı zararı (müspet veya menfi) tazmin etme hakkına sahiptir." şeklinde, 29 maddesinde de:
“Franchise Veren, işbu sözleşmeyi tek taraflı fesih hakkını kullanarak sona erdirdiğinde, Franchise alan derhal nakden ve defaten 1.200.000 TL (bir milyon iki yüz bin Türk Lirası) tutarında cezai şart (tek taraflı feshe bağlanan cezai şart) ödemeyi gayrikabili rücu kabul, beyan ve taahhüt eder.”
şeklinde düzenleme mevcut iken 17/02/2023 tarihli tadil sözleşmesi ile 29. maddedeki cezai şart tutarı 2.500.000,00 (ikimilyonbeşyüzbin) TL olarak tadil edilmiştir.
Davacı sözleşmenin 10. Ve 29. Maddesindeki ihlal sebeplerine ayrı ayrı dayanmış ve her iki durum için toplam 500.000,00 TL cezai şart talebinde bulunmuştur. Yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca davalının sözleşmenin 10. Maddesini birden fazla kez ihlal ettiği ve davacının sözleşmeyi haklı nedenlerle feshettiği bu durumda her iki cezai şart koşulunun da oluştuğu, davalının ticari defter ve kayıtlarını ibraz etmediği, cezai şart tutarının davalının ekonomik mahvına sebep olacağı yönünde davalının bir savunması bulunmadığı gibi bu hususu tespite elverişli bir delil de sunulmadığı anlaşılmakla davacının cezai şart alacağının kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Davacının cari hesap alacağı talebi yönünden; davacı şirkete ait 2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022-2023 yılı yevmiye ve kebir defterlerine ait beratların yasal sürelerde alındığı, envanter defterlerinin açılış tasdikinin
yasal süresinde olduğu, bu anlamda ticari defterlerin usulüne uygun tutulmuş olduğu,
Davalının 13 Eylül 2024 günü saat 14:30 da mahkeme duruşma salonunda yapılan incelemeye katılmadığı, dava dosyasına herhangi bir yerinde inceleme talebine ilişkin dilekçe sunmadığı, defter ibrazından kaçındığı, bu halde HMK'nın 222/3 maddesi uyarınca davacının ticari defterlerinin kendisi lehine delil olma özelliğine sahip olduğu, davacı defterlerine göre davacı yanın davalı yandan 26.08.2023 tarihi ve dava tarihi olan 12.12.2023 tarihi itibariyle cari hesap yönünden 22.995,27 TL alacaklı olduğu anlaşılmakla taleple bağlılık ilkesi gereği davacının cari hesap alacağı talebinin de kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Davacının müspet zararının tazmini talebi yönünden; açıklandığı üzere sözleşmenin 20 yıl süre ile yapıldığı ancak 21/08/2023 tarihinde davacı tarafından haklı nedenlerle feshedildiği bu halde fesih tarihi itibariyle sözleşmenin 2 yıl 8 ay ayakta kaldığı, normal koşullarda sözleşme süresinin sona ermesine 17 yıl 4 aylık bir sürenin daha olduğu, bilirkişi raporunda davacı ile davalının sözleşmesinin yürürlükte kaldığı 2 yıl 8 aya ait faaliyet karının 25.499.728,44 TL olduğu,
aylık tutarın ise; 25.499.728,44 TL / 2 yıl 8 ay= 796.866,51 TL’lik tutara denk geldiği, sözleşmenin süresinden 17 yıl 4 ay önce (208 ay) feshi kabul edildiğinde bu tutarın (796.866,51 TL X 208 ay =) 165.748.234,08 TL'ye isabet ettiği, davacının “(6) aylık“ makul bir süre için talep edebileceği, yoksun kalınan (6) aylık karın (796.866,51 x6=) 4.781.199,06 TL olarak hesaplandığı; davacının sözleşmeyi haklı nedenle feshettiği, bu durumda 6 aylık makul süre için kar kaybı talebinde bulunabileceği ancak davacının 1.000,00 TL tazminat talebinde bulunduğu anlaşılmakla taleple bağlılık ilkesi gözetilerek bu talebinde kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Faiz istemi yönünden davacı faiz talebinde bulunmuş ancak hangi tarihten itibaren faiz talep ettiğini açıkça belirtmediğinden dava tarihinden itibaren faiz isteminde bulunduğu değerlendirilerek, franchise sözleşmesinin "Temerrüt faizi" başlıklı 33. Maddesindeki düzenlemede gözetilerek toplam 523.995,00 TL'nin dava tarihi olan 12/12/2023 tarihinden itibaren işleyecek bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar vermek gerekmiş uyuşmazlığın tümü hakkında aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davanın kabulü ile; 22.995,00 TL cari hesap alacağı, 1.000,00 TL müspet zarar tazminatı, 500.000,00 TL cezai şart olmak üzere toplam 523.995,00 TL'nin dava tarihi olan 12/12/2023 tarihinden itibaren işleyecek bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine
2-Alınması gerekli 35.794,09-TL ilam harcından 8.948,53‬-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 26.845,56‬-TL ilam harcınının davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 269,85-TL başvurma harcı ve 8.948,53-TL peşin harç, 220,80-TL vekalet harcı ve 27.959,00-TL tebligat/posta/bilirkişi gideri olmak üzere toplam 37.398,18‬‬-TL yargılama giderinden davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davalı tarafından yapılan bir yargılama gideri bulunmadığından bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve takdir olunan 82.599,25-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
6-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabulucu ücretinin davalıdan alınarak maliyeye gelir kaydına,
7-Davacı tarafça yatırılan ve harcanmayan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 HAFTA içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemelerine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup, usulen anlatıldı.10/02/2025

Katip ...
e-imzalı

Hakim ...
e-imzalı