mahkeme 2024/744 E. 2025/683 K.

T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/744 Esas
KARAR NO : 2025/683

DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 27/01/2022
KARAR TARİHİ : 16/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 29/12/2020 tarihinde "..." akdedildiğini, 05/03/2021 tarihinde Online Platformda düzenlenecek olan "..." için davacıya 164.125.00 TL + KDV hizmet bedeli ödenmesinin, ... Etkinliğinin ...arih saat 10.00’da yapılmaya başlanmasının taraflarca kararlaştırıldığını, davalının ... 47. Noterliğinin ... tarih ... yevmiyeli ihtarnamesi ile sözleşmede belirtilen hizmetlerin eksik sağlandığı gerekçesi ile sözleşmeye aykırı şekilde sözleşme bedelinde 58.705.50 TL (KDV dahil) kesinti yaptığını, öncelikle davalının kesinti yaptığı bedellere ilişkin hizmetlerin davacı tarafından eksiksiz olarak sağlandığını bu nedenle ... 1.Noterliğinin ... tarih ... yevmiye ihtarnamesinin keşide edilerek ihtarnamelerinde söz konusu iddiların gerçeği yansıtmaması nedeniyle bakiye 58.705.50 TL (KDV dahil) alacağın ödenmesinin ihtar edildiğini, davalıya verilen hizmet ve emeğin karşılığı piyasa şartlarında sözleşme bedelinin çok daha üstünde iken sözleşme bedelinde kesinti yapılmasının hakkaniyetle bağdaşmadığını, beyan ederek, alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali ile %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında 29/12/2020 tarihinde ... Sözleşmesi düzenlendiğini, imza altına alınan sözleşmede davalının ünvanının ... olduğu, taraflar arasında imzalanan sözleşmeye karşın işbu davada Girişim Ve İş Dünyası Konfedarasyonu İktisadi İşletmesi adına husumet yöneltilerek dava açıldığını, işbu davanın husumet ve dava şartı yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, davalı Dernekler Kanununa tabi Konfedarasyon olduğundan davanın Asliye Hukuk Mahkemelerinin görev alanına girdiğini, tarafların ...Hizmet Sözleşmesi kapsamında belirtilen hizmet karşılığında 164.125.00 TL + KDV üzerinden anlaştığını ancak davacının sözleşme kapsamında üzerine düşen yükümlülük ve hizmetleri yerine getirmediğini, bu nedenle sözleşme bedelinden haklı nedenlerle 58.706.50 TL (KDV dahil) kesinti yapıldığını belirterek, öncelikle davanın dava şartı noksanlığından usulden reddine, aksi kanaatte ise açılan davanın esastan reddine, haksız ve kötü niyetli davacı aleyhine %20’den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Mahkememizin 28/11/2023 tarihli kararında özetle; ''...Somut dosyada ise; eldeki dava, mutlak ticari dava olmadığı gibi davacı tacir ise de, davalı federasyonlarına bağlı her bir dernekten oluşan TMK'nın Dernekler başlıklı ikinci bölümünde düzenlenen tacir sıfatı bulunmayan derneklerin üst kuruluşu niteliğinde dernek olduğundan davanın nispi ticari dava niteliğinin de olmadığı anlaşılmakla, bu durumda görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olmadığından, yargılamanın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiği (İstanbul BAM 45 HD. 27/12/2023 T. ... E. ... K.) kanaatine varılmakla Mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine, mahkememiz kararı kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın görevli ve yetkili İstanbul Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine...'' şeklindeki gerekçe ile görevsizlik kararı verilmiş, kararın istinafı üzerine, İstanbul BAM 45. HD. nin, 27/11/2024 tarih ve ... E. Ve ...K sayılı ilamı ile özetle ''... Somut dosyada ise; eldeki dava, mutlak ticari dava olmadığından, davacı tacir ise de davalı konfederasyonun tacir sayılıp sayılmayacağının, yani davanın nispi ticari dava vasfı olup olmadığının yukarıda yer verilen açıklamalar, TTK'nın 11.maddesi ve TTK'nın 16.maddesi uyarınca tespit edilmesi gerekmektedir. Ancak mahkemece bu yönde bir inceleme ve değerlendirme yapılmaksızın yani davalı Türk Girişim Ve İş Dünyası Konfederasyonu'nun işletmesi olan Girişim Ve İş Dünyası Konfederasyonu İktisadi İşletmesi'nin ticari bir işletme olup olmadığı hususu araştırılmadan eksik inceleme neticesinde karar verildiğinden, davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü gerekmiştir. Davalı vekili her ne kadar davanın husumet ve dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüş ise de, öncelikle görev dava şartının çözüme kavuşturulması, anılan itirazların ise görevli mahkemece değerlendirilmesi gerektiğinden, davalı vekilinin bu yöndeki istinaf sebepleri incelenmeksizin kararın yukarıda yer verilen gerekçelerle kaldırılmasına karar verilmiştir. Açıklanan nedenlerle; davalı konfederasyonun tacir olup olmadığı hususunda gerekli araştırma yapılarak, oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerektiğinden, davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca kaldırılmasına...'' şeklindeki gerekçe ile kararın kaldırılmasına karar vermiş, mahkememizce kaldırma kararı doğrultusunda yeniden yapılan yargılamada, Vergi Dairesine müzekkere yazılmış ve müzekkereye verilen cevapta, ...'nun gelir ya da Kurumlar Vergisi yönünden mükellefiyet kaydının bulunmadığı, bilanço veya işletme esasına göre defter tutmadığının bildirildiği, dolayısı ile davalının tacir olmadığı anlaşılmıştır.
Dava; hizmet sözleşmesi nedeniyle alacağın tahsiline dair başlatılan takibe itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır.
Davalı taraf hizmetin eksik ve ayıplı ifa edildiğini savunmuştur.
Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalar olup TTK'nın 4/1.maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır.
Nispi ticari davalar ise her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.
Buna göre bir uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde olabilmesi için, her iki tarafın da ticari işletmesini ilgilendirmesi yahut aynı maddenin alt bentlerinde düzenlenen istisnalardan birine dahil olması gerekmektedir. Yine Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlediğinden, TTK'nın 19/II.maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin, diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir.
Asliye Ticaret Mahkemelerinin görevi, ticari davalarla sınırlı olup, davanın ticari dava olup olmadığının TTK'nın 4.maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. TTK'nın 4/1.bendinde nispi ticari dava, "her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları'' olarak belirtilmiş ve nispi ticari dava ticari işletme kavramı ile tanımlanmış olup, TTK'nın 11.maddesi; "Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir. Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir." şeklinde düzenlenmiştir yani ticari işletmeden bahsedilebilmesi için; esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyet, bu faaliyetin devamlı olması ve bu faaliyetin bağımsız yürütülmesi şeklinde üç unsurun bulunması gerekmektedir.
Somut dosyada ise; eldeki dava, mutlak ticari dava olmadığı gibi davacı tacir ise de, davalı federasyonlarına bağlı her bir dernekten oluşan TMK'nın Dernekler başlıklı ikinci bölümünde düzenlenen tacir sıfatı bulunmayan derneklerin üst kuruluşu niteliğinde dernek olduğu, davanın nispi ticari dava niteliğinin de olmadığı, yine Vergi Dairesinden gelen yazı cevabına göre, davalı ... Konfederasyonu'nun gelir ya da Kurumlar Vergisi yönünden mükellefiyet kaydının bulunmadığı, bilanço veya işletme esasına göre defter tutmadığının bildirildiği, dolayısı ile davanın nisbi ticari dava olmadığı gibi davalının da tacir olmadığı, bu durumda görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olmadığı ve yargılamanın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiği (İstanbul BAM 45 HD. 27/12/2023 T. ... E. ... K.) anlaşıldığından Mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine, mahkememiz kararı kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın görevli ve yetkili İstanbul Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, Görev hususunun 6100 Sayılı HMK 114/1-c hükmü kapsamında "dava şartı" niteliğinde olması nedeniyle HMK 115/2, fıkrası uyarınca DAVANIN USULDEN REDDİNE,
2-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 20. Maddesi uyarınca bu görevsizlik kararı süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde taraflardan birinin kararı veren mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi talep edildiğinde dava dosyasının görevli İstanbul Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,
3-Dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesinin talep edilmemesi halinde mahkememizce davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesine,
4-HMK m. 331/2 hükmü gözetilerek; dosyanın görevli İstanbul Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesi halinde, yargılama harç ve giderleri hususunda görevli İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesince karar verilmesine; aksi durumda talep üzerine dosyanın ele alınarak yargılama giderleri hususunda bir karar verilmesine,
Dair, taraflar vekillerinin yüzüne karşı , gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Mahkememize verilecek bir dilekçe ile ya da İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine hitaben yazılmış, başka mahkeme tarafından mahkememize gönderilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ilgili istinaf dairesine istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 16/09/2025

Katip

Hakim