mahkeme 2024/676 E. 2025/520 K.

T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/676 Esas
KARAR NO : 2025/520

DAVA : İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/05/2024
KARAR TARİHİ : 17/06/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
İstanbul ... İş Mahkemesi'nin 09/10/2024 Tarih 2024/312 Esas 2024/795 Karar sayılı görevsizlik kararı ile mahkememizin yukarıdaki esas sırasına kaydı yapıldı.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle ; Müvekkil ile 10.04.2017 tarihinde başlayan iş sözleşmesinin 06.09.2022 tarihinde davalı tarafından sonlandırıldığını, 09.09.2022 tarihinde davalıya gönderilen ihtarname ile taraflar arasındaki İş Sözleşmesinin 5. Maddesinde belirtilen rekabet yasağı hükümlerine aykırı davranmaması hususunda ihbarname gönderildiğini, müvekkilin müşterileri ile yaptığı telefon görüşmelerinde davalının müvekkilin rakibi konumunda olan.... Şti. ile çalışmaya başladığının öğrenildiğini, söz konusu firmanın müvekkil ile aynı iş kolunda faaliyette bulunduğunu, davalının rekabet yasağına aykırı davrandığını, Sözleşmesinin 5. Maddesi gereğince davalının son aylık brüt ücretinin 12 katı tutarında ceza bedelini ve uğranılan zararın ceza bedelinden fazla olması halinde fazla olan kısmını talep edebileceği hükmü gereğince davalı aleyhine ... 3. İcra Dairesinin ... E sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, takibin davalının haksız itirazı ile durduğunu, takibin devamına, takip bedelinin %20 sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesin talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin 10.04.2017 tarihinden iş akdini haklı nedenle feshettiği 06.09.2022 tarihine kadar “İç Satış Sorumlusu” olarak davacı bünyesinde çalıştığını, Kadıköy 6. Noterliği’nin 06.09.2022 tarih ve 12576 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile iş akdinin haklı nedenle feshedildiğini ihtar edildiğini, akabinde işçilik alacaklarının tahsili amacıyla ... 30. İş Mahkemesinin 28.12.2023 tarihli ... E.... K sayılı ilamı ile işçilik alacaklarının ödenmesine, kıdem tazminatına hak kazanıldığına karar verildiğini, kararın kesinleştiğini, müvekkilinin bahsi geçen ve rekabet ihlali oluşturduğunu iddia ettiği dava dışı ...Ltd. Şti firmasında bir süredir çalıştığını, bunun davacı bilgisi dahilinde olduğunu, müvekkilinin iş akdini haklı nedenle feshettiğinden rekabet yasağının ortadan kalktığını, ayrıca davacı şirket ile dava dışı ... firmasının rekabet eden firmalar olmadığını, rekabet yasağının sınırlandırılmamış olduğundan haksız talebin reddedilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava, davacı tarafın, rekabet yasağına aykırı davranması nedeniyle davalı işçisi aleyhine ... 3. İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı dosyası ile başlatmış olduğu takibe, davalı tarafça yapılan itirazın iptaline ilişkin olduğu görüldü.
Taraflara usulune uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, 10.04.2017 tarihli Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi, Noter onaylı 09.09.2022 tarihinde JAB tarafından gönderilen ihtarname, ... Şirketi’nin İTO Bilgi Bankası kaydı, ... ve ...'ın web sitesi görselleri, ... 3. İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı dosya sureti, 15.05.2024 tarihli e-imzalı arabuluculuk tutanağı her türlü yasal delil
dosya arasına alınmıştır.
... 3. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı tarafından davalı aleyhine toplam 297.201,50 TL alacak üzerinden takip başlatıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durdurulduğu anlaşılmıştır.
Dosyanın ...,... ve...'e tevdi edildiği, bilirkişi heyetinin 05/05/2025 tarihli raporunda özetle; Taraflar arasındaki rekabet yasağına ilişkin taahhütnamenin geçerli olduğunu ancak dosya kapsamından davalının, davacının sahip olduğu müşterilere ulaşmak ya da öğrenmiş olduğu iş sırlarını kullanmak süretiyle davacıyı zarara uğrattığına dair herhangi bir somut veriye rastlanmamış ise de Takdiri Sayın Mahkemeye Ait Olmak Üzere; 2021/Ocak ve Şubat ayında aynı firmaya düzenledikleri faturaya rastlanmadığını, 2021/Mart ayında ..., 2021/Nisan ayında ... A.Ş, 2021/Mayıs ayında...Şti. , 2021/Haziran ayında ...Tic. A.Ş’ye fatura düzenlediklerini, davacı ve dava dışı ...’ın aynı firmalara düzenledikleri fatura adeti ve tutarlarının aşağıdaki gibi olduğunu, 2021/Haziran 14 51.984,00 44 22.008,00 28 ...AS. , 2021/Temmuz sonrasında vergi mükelleflerinin elektronik ortamda tanzim ettiği faturaların BABS beyanları ile beyan zorunluluğu kalktığından 2021/Temmuz sonrasında tarafların elektronik ortamda tanzim ettiği faturalara ilişkin tespit yapılamadığını, davacı ile dava dışı ...’ın 2021/Temmuz dönemi elektronik ortamda faturalarının tespiti için vergi mükellefi oldukları vergi dairelerinden bs formlarının talep edilebileceği hususda Takdirin Sayın Mahkemeye Ait Olduğunu, bu durumda TBK. m. 444/2 hükmünde öngörülen “müşteri çevresi veya üretim sırları ile ilgili elde idilen bilgilerin kullanılmasının işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikte olması” şartının somut olay bakımından gerçekleşmediğini, davacının herhangi bir zararının oluşmaması nedeniyle, davacının TBK. m. 444 hükmü uyarınca cezai şart tazminatı talep etme hakkının oluşmadığını, Sayın Mahkeme tarafından taraflar arasındaki ilişkinin Rekabet Yasağı ve Gizlilik Taahhütnamesine aykırılık oluşturduğu yönünde hüküm kurulması halinde, cezai şart bedelinin brüt ücret olan 29.720,15 TL’nin 10 katı olan 297.201,50 TL olabileceğini, Sayın Mahkemece Rekebetin ihlal edildiği yönünde hüküm kurulması halinde davacının, 29.03.2024 tarihinde icra takibi yaptığı, ... 3. İcra Dairesinin ... E sayılı dosyasında ana para 297.201,50 TL. talebinin yerinde olduğunu, icra inkar tazminatı ile oranının Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu tespit ve rapor edilmiştir.
Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
İşçinin iş sözleşmesinin devamı süresince işverenle rekabet etmemesi sadakat borcu içinde yer alan bir yükümlülüktür. Dürüstlük kuralı gereğince bu yükümlülük bazı durumlarda sözleşmenin sona ermesinden sonra da belli bir süre devam etmelidir. Zira işçinin çalışması esnasında elde ettiği bazı bilgileri iş akdinin sona ermesinden sonra kullanması işverenin haklı menfaatlerine zarar verebilir. Buna karşılık, Anayasa’nın 48. maddesinde güvence altına alınan işçinin dilediği alanda “çalışma ve sözleşme özgürlüğü”, onun hayatını kazanması yanında yine Anayasa’da öngörülmüş olan maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkıyla (m. 5, 17) doğrudan ilgilidir. Dolayısıyla iş sözleşmelerinde sözleşme sonrası rekabet yasağı kapsamında işverenin rekabet nedeniyle ortaya çıkabilecek haklı menfaati ile işçinin çalışma ve sözleşme özgürlüğünün dengelenmesi gerekmektedir. Bu nedenle hem 818 sayılı BK’da hem de 6098 sayılı TBK’da bu dengeyi sağlamaya yönelik özel düzenlemeler yapılmıştır.
Somut olaya uygulanması gereken 6098 sayılı TBK’nin 444/1 maddesi; “Fiil ehliyetine sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir” hükmünü haizdir. Buna göre rekabet yasağı sözleşmesinden söz edilebilmesi için ilk olarak işçinin fiil ehliyetine sahip olması ve iş sözleşmesinin kurulması sırasında veya iş ilişkisi devam ederken işçinin sözleşmenin sona ermesinden sonra rekabet etmeyeceğine ilişkin bir hükmün yazılı olarak iş sözleşmesine konulması veya bu konuda ayrı bir sözleşmenin (rekabet yasağı sözleşmesi) yapılması gerekmektedir. Fiil ehliyetine sahip işçi tarafından yazılı olarak yapılan rekabet yasağı sözleşmesinin geçerli olabilmesi için iki temel şartın daha birlikte yer alması gerekir.
Rekabet yasağı sözleşmesinin geçerli olabilmesinin ilk şartı, işverenin bu sözleşme nedeniyle korunmaya değer haklı bir menfaatinin bulunmasıdır. Zira rekabet yasağının getirilmesindeki amaç, işçinin işyerinde öğrendiği üretim sırlarını veya işverenin işleri hakkındaki bilgisini iş ilişkisi sona erdikten sonra işverenle rekabet edecek tarzda kullanmasının önüne geçilmesidir. Bu husus 6098 sayılı TBK’nın 444/2 maddesinde “Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir” şeklinde ifade edilmiştir. Buna göre rekabet yasağına ilişkin sözleşmenin kurulmasında işverenin korunmaya değer haklı bir menfaatinin söz konusu olabilmesi için, işçinin işverenin üretim sırları, yaptığı işler ve müşteri çevresi hakkında bilgi edinme olanağının bulunması ve bunun sonucunda işvereni önemli bir zarara uğratma ihtimalinin olması gerekir. Dolayısıyla rekabet yasağına ilişkin sözleşmelerin geçerli olabilmesi için iş ilişkisinin işçiye, “müşteri çevresi” veya “üretim sırları” ya da “işverenin yaptığı işler” hakkında bilgi edinme imkânını sağlamasının yanında, aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması hâlinde işvereni önemli nitelikte bir zarara uğratabilecek mahiyette olması aranmaktadır. Ancak, rekabet yasağı ihlâlinden bahsedilebilmesi için zararın fiilen gerçekleşmesi gerekli olmayıp, yakın ve önemli bir zarar ihtimalinin varlığı yeterli olmaktadır.
"... rekabet yasağının işçinin yaptığı iş nedeniyle edindiği bilgileri, çalışmaya başladığı başka bir rakip işletmede kullanarak davacı işverene önemli ölçüde zarar verme ihtimalinin bulunması halinde geçerli olacaktır.Bu durumda TBK 444/2 hükmü uyarınca öncelikle, rekabet yasağı düzenlemesinin geçerli olup olmadığının veya aşırı nitelikte olup olmadığının değerlendirilmesi gerekir..."Yargıtay 11.Hukuk Dairesi’nin 10.04.2019 tarihli... E., ... K.
Rekabet yasağı sözleşmesinin geçerli olabilmesinin bir diğer şartı ise işçinin ekonomik geleceğinin tehlikeye düşürülmemiş olmasıdır. Zira sınırsız ve ucu açık bir rekabet yasağının, işçinin çalışma özgürlüğünü ortadan kaldıracağı ve işçinin geçim kaynağı olan emeğini istihdam piyasasına sunamaması sonucunu doğuracağı açıktır. 6098 sayılı TBK’nın 445/1 maddesi “Rekabet yasağı, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremez ve süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz” hükmünü haizdir. Buna göre rekabet yasağının, işçinin ekonomik geleceğinin ölçüsüz ve hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye girmesini önleyecek şekilde süre, yer ve konu (işin türü) bakımından uygun sınırlar içinde kararlaştırılmış olması gerekir; aksi takdirde rekabet yasağı sözleşmesi geçersizdir. Aynı husus 818 sayılı BK’nın 349. maddesinde; “Rekabet memnuiyeti ancak işçinin iktisadi istikbalinin hakkaniyete muhalif olarak tehlikeye girmesini menedecek surette zaman, mahal ve işin nevi noktasından hal icabına göre münasip bir hudut dahilinde şart edilmiş ise muteberdir” şeklinde ifade edilmiştir.
Rekabet yasağı sözleşmesinin yapıldığı sırada işçi fiil ehliyetine sahip değilse, yazılı şekil şartına uyulmamışsa, işçinin, işverenin müşteri çevresi, üretim sırları veya işyerinde yapılan işler hakkında bilgi edinme olanağı bulunmuyorsa ya da işverene önemli bir zarar verme ihtimali yoksa rekabet yasağı sözleşmesi geçersizdir. Öte yandan 818 sayılı BK’dan farklı olarak 6098 sayılı TBK ile rekabet yasağı sözleşmesinin işçinin ekonomik geleceğinin tehlikeye düşürmesi yönünden hâkime kapsamı veya süresi bakımından rekabet yasağına müdahale ve sınırlama yetkisi verilmiştir. 6098 sayılı TBK’nın 445/2 maddesi; “Hâkim, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir” hükmünü haizdir. Buna göre rekabet yasağı sözleşmesinin, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından sınırlamalar içermesi ve süresinin de, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşması durumunda uygulanacak hukukî yaptırım, rekabet yasağının hâkim tarafından kapsamı ve süresi bakımından sınırlanması şeklinde olmalıdır. Bu düzenleme ile yer, zaman ve konu (işin türü) bakımından sınırları çok geniş tutulmuş rekabet yasağı sözleşmelerine geçersizlik gibi ağır bir hukukî yaptırım uygulamak yerine, sözleşmenin kanuna uygun hâle getirilmesinin yolu açılmış olmaktadır.
Öte yandan TBK 420 maddesi kapsamında yapılan değerlendirmede, hizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulunun geçersiz olacağı belirtilmiş ise de Yargıtay 11. HD... E ...K 11.02.2019 tarih ve yine aynı Dairenin ......K 17.06.2019 tarihli emsal kararlarında da işaret edildiği üzere, taraflar arasındaki sözleşmenin hem hizmet ilişkisinin devamı sürecinde geçerli olan bir hizmet sözleşmesini, hem de hizmet sözleşmesi sona erdikten sonra da yükümlülükler öngören bir rekabet etmeme sözleşmesini ihtiva ettiğinin kabulü ile hizmet sözleşmelerinde sadece işçi aleyhine konulan cezai şart hükümlerinin geçersiz olduğunu hüküm altına alan TBK'nın 420. maddesinin, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında yer alan rekabet etmeme sözleşmesine de uygulanması söz konusu olmayacaktır.(İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14.Hukuk Dairesi ...esas, ... karar sayılı kararı)
TBK 446. Maddesi; Rekabet yasağına aykırı davranan işçi, bunun sonucu olarak işverenin uğradığı bütün zararları gidermekle yükümlüdür. Yasağa aykırı davranış bir ceza koşuluna bağlanmışsa ve sözleşmede aksine bir hüküm de yoksa, işçi öngörülen miktarı ödeyerek rekabet yasağına ilişkin borcundan kurtulabilir; ancak, işçi bu miktarı aşan zararı gidermek zorundadır. İşveren, ceza koşulu ve doğabilecek ek zararlarının ödenmesi dışında, sözleşmede yazılı olarak açıkça saklı tutması koşuluyla, kendisinin ihlal veya tehdit edilen menfaatlerinin önemi ile işçinin davranışı haklı gösteriyorsa, yasağa aykırı davranışa son verilmesini de isteyebilir.
TBK 446. Maddesi; Rekabet yasağı, işverenin bu yasağın sürdürülmesinde gerçek bir yararının olmadığı belirlenmişse sona erer. Sözleşme, haklı bir sebep olmaksızın işveren tarafından veya işverene yüklenebilen bir nedenle işçi tarafından feshedilirse rekabet yasağı sona erer, hükmünü amirdir.
Tüm dosya kapsamından; davacı taraf, aralarındaki iş sözleşmesi uyarına davalının haksız rekabet ettiği, davalı taraf ise iş akdinin kendisi tarafından haklı olarak feshedilmesi nedeni ile haksız rekabet yasağının olmadığı iddiasındadır.
Taraflarca dosyaya delil olarak sunulan ... 30. İş mahkemesinin ... Esas ...Karar sayılı dosyası celbedilmiş ve davacısının ..., davalısının ise ... olduğu ve davacının davalı aleyhine işçilik alacaklarından kaynaklı olarak ikame etmiş olduğu alacak davası olduğu anlaşılmıştır.
Dava neticesinde özetle ''...davacı işçinin davalı nezdinde 10.04.2017 - 06.09.2022 tarihleri arasında çalıştığı ve toplam hizmet süresinin 5 yıl 4 ay 27 gün olduğu, davacının elden ödeme iddiası olmadığı, işverence ücret bordroları veya ücretini gösteriri herhangi bir belgenin sunulmadığı, bu nedenle banka kayıtları esas alınarak davacının son net ücretinin 19.316,00 TL, brüt 25.796,04 TL olduğu, davacı işçinin iş akdini 06/09/2022 tarihli ihtarname keşide ederek sigorta primlerinin eksik ödenmesi, fazla mesai, ubgt alacaklarının eksik ödenmesi ve diğer sebepleri ileri sürerek iş akdini kendisinin feshettiği, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu dinlenen tanık beyanları dikkate alındığında davacının ileri sürdüğü alacaklarından ödenmeyen alacakları olduğu kannatine varılmış , bu nedenle davacı işçinin iş akdini haklı nedenlerle feshettiği ve kıdem tazminatına hak kazandığı kanaatine varılmıştır...'' şeklindeki gerekçe ile davacı işçinin akdi haklı nedenle feshettiğinin tespit edildiği ve kıdem tazminatı ile birlikte diğer işçilik alacaklarına (fazla mesai, hafta tatili, UBGT vb) hükmedildiği ve kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır.
Bu durumda davacı taraf, her ne kadar rekabet yasağına aykırı davranması nedeni ile cezai şart alacağından kaynaklı olarak, davalı aleyhine ... 3. İcra Dairesinin ... E sayılı dosyasından takip başlatmış ve davalı tarafça takibe itiraz edilerek takip durmuş ve takibin devamına yönelik iş bu itirazın iptali davası ikame edilmiş ise de; ''TBK 446. maddesi uyarınca, sözleşmenin, haklı bir sebep olmaksızın işveren tarafından veya işverene yüklenebilen bir nedenle işçi tarafından feshedilirse rekabet yasağı sona erer'' hükmü uyarınca, taraflar arasındaki rekabet yasağı, iş akdinin işçi tarafından haklı nedenle feshedilmiş olması nedeni kalktığından davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 2.974,05-TL'nin yatıran tarafa iadesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 47.552,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 2.080,00-TL arabuluculuk ücretinin davacı taraftan alınarak Hazine adına gelir kaydına,
6-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK. yönetmeliğinin 47/1. maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, HMK 342.maddesine uygun olarak düzenlenmiş dilekçenin, HMK 343.maddesi gereğince Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilmesi ve HMK 344.maddesinde belirtilen harç ve giderlerin yatırılması sureti ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar tefhim edildi, usulen anlatıldı. 17/06/2025

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır