mahkeme 2023/260 E. 2025/681 K.

T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/260 Esas
KARAR NO : 2025/681

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan), İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 14/04/2023
KARAR TARİHİ : 16/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) ve İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
ASIL DAVA: Davacı ... Şirketi vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu çeki ... 13. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyanın bir diğer borçlusu olan ...İhr. Ltd.Şti'nin keşide ettiğini ve davacı şirket ile ticari münasebeti sebebiyle ... Kargo ... gönderi kodu numaralı kargo ile 14 Aralık 2022 tarihinde davacı şirkete gönderildiğini, kargonun 15.12.2022 tarihinde davacı şirketçe teslim alındığını, akabinde söz konusu çek, davacı şirket yerkililerince vade tarihinin çok uzun bulunması sebebiyle kabul edilmediğini ve hiçbir işlem yapılmadan ... Kargo... kargo takip numarası ile 16.12.2022 tarihinde keşideci ... Ltd.Şti” ne geri gönderildiğini ancak keşideci ... Lıd.Şti. 22.12.2022 tarihinde kendisine teslim edilen işbu kargoyu açtığında içinde takibe konu... Bankası A.Ş.... şubesine ait ... seri nolu, 308.714,62 TL tutarlı, 27.03.2023 vade tarihli çeki bulamadığını ve durumu davacı şirkete ilettiğini çekin kargo da kaybolması üzerine davacı şirketin ... Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas sayılı dosya ile takibe konu çekin ödenmesini önlemek amacıyla ihtiyati tedbir konulması ve dava sonunda çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesi talepli dava açıldığını, davanın derdest olduğunu, söz konusu ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyada, mahkemece çek bedelinin %15'i oranında (46.307,19 TL) teminat yatırılması halinde dava konusu çekin bankaya ibrazı halinde dava sonuçlanıncaya kadar tedbiren ödenmemesine karar verildiğini, davacı şirketin söz konusu teminat miktarının mahkemeye depo edilmesi ile birlikte mahkemece ... Bankası A.Ş.' ne; ... şubesine ait ... seri numaralı, 308.714,62 TL tutarlı, 27.03.2023 vade tarihli çekin ibrazı halinde dava sonuçlanıncaya kadar tedbiren ödenmemesine, tedbir kararı gereğince işlem yapılarak mahkemeye bilgi verilmesi hususunda müzekkere yazıldığını, 04.04.2023 tarihinde ise ... 13. İcra Müdürlüğü tarafından davacı şirkete ... 13. İcra Dairesi'nin... Esas sayılı dosyasında, kambiyo senetlerine özgü ödeme emri (...) tebliğ edildiğini, davacı şirket; ödeme emri ve ödeme emri ile birlikte gelen çek fotokopisini gördüğünde işbu çekin daha önce ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyada iptalini istediği çek olduğunu, çekin üzerinde kendine ait olmayan kaşe ile imza bulunduğu ve araya bir gerçek şahıs da alınarak bir ciro zinciri oluşturulmaya çalışıldığı gördüğünü, işbu icra takibi ve ödeme emrinin iptali istemli davanın ... 23.İcra Hukuk Mahkemesi... Esas sayılı davanın derdest olduğunu, çeki ciro eden diğer şirketler ile de davacı şirketin hiçbir ticari bağının olmadığını, ... 13. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasının kesinleşmesine ve haksız bir biçimde davacı şirket hakkında icra takip işlemleri başlatılmasına çok az süre kaldığı göz önüne alınarak ivedilikle tedbir talebinin kabulü ile teminatsız veya sayın mahkemenin takdir edeceği her türlü teminat karşılığında ... 13. icra müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasının durdurulması talebinin kabulü ile davacı şirketin, davalı ...'e ... 13. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosya nedenli bir borcunun bulunmadığının TESPİTİNE, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davalının alacağın 9620' sinden az olmamak kaydıyla tazminat ödemeye mahkum edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı , dava konusu çekteki imzanın kendisine ait olmadığı iddiasıyla menfi tespit talebinde bulunmuş ise de ; Yargıtay 19. HD'nin ... E, ... K sayılı ilamında; yetkisiz temsilcinin düzenlediği başka çekleri benimseyip ödeyen davacının, dava konusu çekten sorumlu olacağı karara bağladığını, bu nedenle, davacı şirketin kayıtlı bulunduğu Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak; davacı şirketi temsile başka kişilerin de yetkili kılınıp kılınmadığının sorulmasını ve başka kimselerin de temsile yetkili kılınmış olması halinde o kişilerin de imza örneklerinin alınmasını talep ettiğini, davacının, menfi tespit talebinde haklı olabilmesi için çekteki imzayı benimsememiş veya imzaya icazet vermemiş olması gerektiğini, davacının çekte lehtar, davadışı ...'in ise davacıdan sonraki ciranta olduğunu, dava konusu çekin davacı tarafından davadışı ...şirketine verilip verilmediğinin ortaya çıkması için her iki şirketin ticari defter, kayıtlarının incelemesini talep ettiği, biran için çekteki imzanın davacı şirket yetkililerine ait olmadığı varsayımında dahi kendileri aleyhine tazminata mahkum edilmesine yasal olanak bulunmadığını, dava konusu çekin davalı şirkete ciro yoluyla geçtiği ve davacı ile davalı arasında başka cirantalar bulunduğunun görüleceğini, davalı şirketin çeki davacıdan almadığından çekteki imzanın davacıya ait olup olmadığını bilecek durumda olmadığını, bu nedenle iyiniyetli olduğunu, davanın reddine, davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN ... 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ... ESAS SAYILI DAVA: Davacı ... Şirketi vekili dava dilekçesinde özetle; Ticari ilişkisi nedeniyle, ...Tic A.Ş firmasına keşide ettiği, 27.03.2023 keşide tarihli 308 714, 62 TL'lık, ... seri numaralı ...Bankası ... Şb'ne ait çek,14.12.2022 tarihinde ... ile ...firmasına gönderildiğini ve 15.12.2022 tarihinde teslim edildiğini, akabinde müvekkili, ... A.Ş ile mutabakat yapmak istediğinde ..., çekin ... kargo ile müvekkiline iade edildiğini beyan ettiğini ancak müvekkiline, kargodan herhangi bir teslimat yapılmadığını, bu konuda kargo firması ile irtibata geçildiğini, kargo firması evrakı kendilerinin kaybettiğini ikrar ettiğini, bu husus belgelendirildiğini, bu esnada hem müvekkili hem de ... firmasına, ... 13.İcra Md' nün ...sayılı dosyasından, işbu çekin konu edildiği ödeme emri tebliğ edildiğini, müvekkili, ... firması ile irtibata geçtiğini, kendileri zayii nedeniyle iptal davası açtıklarını ve tedbir kararı aldıklarını, gelen icra dosyasının durdurulması için de gerekli girişimlerde bulunacaklarını bildirdiklerini, bu aşamda da müvekkili, ... tarafından yapıldığını ve yapılacak girişimlerin, kendisi açısından da icra takibini durduracağı kanaati ile, hiç bir girişimde bulunmadığını, kaldı ki ... firması da, derhal ... 10.Asliye Ticaret Mahkemesinde ..esas sayılı dosya ile menfi tespit davası açtığını ve teminat ile dosyaya ödenecek tutarların alacaklıya ödenmemesi hususunda tedbir aldığını, dava halen derdest olduğunu, öte yandan, aynı çek ve aynı icra takip dosyasının konu edildiği, Ciranta ... A.Ş. tarafından dosya alacaklısına karşı açılan ... 10.asliye Ticaret Mahkemesinin... sayılı dosyası halen derdest olduğunu, ileri aşamada olduğunu, usul ekonomisi nazara alınarak, davamızın bildirilen dava ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ettiklerini, müvekkili firma açısından, ... 13.İcra Md ... sayılı dosyası ile yürütülen icra takibinin, teminatsız veya Mahkemenizin uygun göreceği teminat ile durdurulmasına, takibin durdurulması talebimiz kabul edilmez ise dosyaya yatırılacak paranın alacaklıya ödenmemesi hususunda tedbir kararı verilmesini, tüm dosya kapsamı nazara alındığında, müvekkili alacaklı olduğu icra dosyalarına ve araçlarına ve var ise konulan diğer hacizlerin kaldırılmasına karar verilmesini, davanın, ... 10.asliye Ticaret Mahkemesinin ... sy dava dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini, davanın kabulü ile müvekkilinin, ... 13.icra md ... sayılı dosyası ve takibe konu çek nedeniyle, alacaklı görünene borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini, fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere, kötü niyetli olarak takip yapan davalının, alacağın % 20 sinden az olmamak üzere, kötü niyet tazminatı ödemesine hükmedilmesini, yargılama gideri ile vekalet ücretinin de karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.
BİRLEŞEN ... 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ... ESAS SAYILI DAVA: Davacı ... Şirketi vekili dava dilekçesinde özetle; ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait ... seri numaralı, 27/03/2023 vade tarihli, 308.714,62-TL tutarlı çekin ... Şirketi tarafından keşide edildiğini, müvekkili şirket ile ticari münasebeti sebebiyle ...ile 14 Aralık 2022 tarihinde müvekkili şirkete gönderdiğini, işbu kargonun 15 aralık 2022 tarihinde müvekkili şirketçe teslim alındığını, vade tarihinin uzun olması sebebiyle müvekkili tarafından çekin kargo yoluyla keşideci şirkete geri gönderildiğini, kargo ulaştığında keşideci şirketin çeki bulamadığını, kargonun içinden çekin çıkmadığının müvekkili şirkete iletildiğini, müvekkili tarafından çekin kaybolması sebebiyle iptali için ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında dava açıldığını, çeke tedbir yoluyla ödeme yasağı konulduğunu, ... 13. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından 04/04/2023 tarihinde müvekkili şirkete kambiyo senetlerine özgü ödeme emri tebliğ edildiğini, ödeme emrine konu çekin daha önce iptaline karar verilmesi talep edilen çek olduğunun anlaşıldığını, çek üzerinde kendilerine ait olmayan kaşe ile imza bulunduğunu ve araya bir gerçek şahıs da alınarak bir ciro zinciri oluşturulmaya çalışıldığını, icra dosyasına konu çekten dolayı borcunun bulunmadığının tespiti amacıyla ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin...Esas sayılı dosyası ile menfi tespit davası açtıklarını, yargılamanın devam ettiğini, bu nedenle açılan bu dava ile ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında dava konusunun ve taraflarının aynı olduğunu, her iki dosyada verilecek kararların birbirini etkileyecek mahiyette olması sebebiyle davanın öncelikle ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
TOPLANAN DELİLLER:
... tarafından hazırlanan 07/02/2025 tarihli bilirkişi raporu, ... ve ...tarafından hazırlanan 16/07/2025 tarihli bilirkişi heyet raporu, ... Cumhuriyet Başsavcılığı Emanet Memurluğu'ndan çek aslı, ... 23. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasının tüm UYAP kayıtları, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma sayılı dosyasının tüm UYAP kayıtları ayrı ayrı celp edilerek dosya arasına alındı.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Asıl davada davacı vekili dava konusu çeki ... 13. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyanın bir diğer borçlusu olan ...Ltd. Şti'nin keşide ettiğini ve davacı şirket ile ticari münasebeti sebebiyle ... Kargo ...gönderi kodu numaralı kargo ile 14 Aralık 2022 tarihinde davacı şirkete gönderildiğini, kargonun 15.12.2022 tarihinde davacı şirketçe teslim alındığını, akabinde söz konusu çek, davacı şirket yerkililerince vade tarihinin çok uzun bulunması sebebiyle kabul edilmediğini ve hiçbir işlem yapılmadan ... Kargo ... kargo takip numarası ile 16.12.2022 tarihinde keşideci ...Şti” ne geri gönderildiğini ancak keşideci ....Şti. 22.12.2022 tarihinde kendisine teslim edilen işbu kargoyu açtığında içinde takibe konu Türkiye ... Bankası A.Ş. ... şubesine ait ... seri nolu, 308.714,62 TL tutarlı, 27.03.2023 vade tarihli çeki bulamadığını ve durumu davacı şirkete ilettiğini çekin kargo da kaybolması üzerine davacı şirketin ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosya ile takibe konu çekin ödenmesini önlemek amacıyla ihtiyati tedbir konulması ve dava sonunda çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesi talepli dava açıldığını, davalı tarafça başlatılan ... 13. İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı dosyasının kesinleşmesine ve haksız bir biçimde davacı şirket hakkında icra takip işlemleri başlatılmasına çok az süre kaldığı göz önüne alınarak ivedilikle tedbir talebinin kabulü ile teminatsız veya sayın mahkemenin takdir edeceği her türlü teminat karşılığında ... 13. icra müdürlüğünün... esas sayılı takip dosyasının durdurulması talebinin kabulü ile davacı şirketin, davalı ...'e ... 13. İcra Müdürlüğü... Esas sayılı dosya nedenli bir borcunun bulunmadığının tespitini talep ettiği, birleşen ... 8 ATM nin... E sayılı dosyası ile dava konusu çekin keşidecisi ve davacı ... Şirketi vekili dava dilekçesinde özetle; Ticari ilişkisi nedeniyle, ... Tic A.Ş firmasına keşide ettiği, 27.03.2023 keşide tarihli 308.714, 62 TL'lık, ... seri numaralı ...Bankası ... Şb'ne ait çek, 14.12.2022 tarihinde ... Kargo ile ... firmasına gönderildiğini ve 15.12.2022 tarihinde teslim edildiğini, akabinde müvekkili, ... A.Ş ile mutabakat yapmak istediğinde ..., çekin ... kargo ile müvekkiline iade edildiğini beyan ettiğini ancak müvekkiline, kargodan herhangi bir teslimat yapılmadığını, bu konuda kargo firması ile irtibata geçildiğini, kargo firması evrakı kendilerinin kaybettiğini ikrar ettiğini, bu husus belgelendirildiğini, bu esnada hem müvekkili hem de ... firmasına, ... 13.İcra Md' nün ... sayılı dosyasından, işbu çekin konu edildiği ödeme emri tebliğ edildiğini ve davalı tarafa herhgangi bir borçları bulunmaması nedeni ile yine davaya konu çek nedeni ile borçlu olmadıklarının tespitini talep ettiği, birleşen ... 11 ATM ... E sayılı dosyası ile davacı ... Şirketi'nin, davalının davaya konu çeki iktisap etmekte kötüniyetli ve ağır kusurlu olması nedeni ile meşru hamil olduklarının tespiti ile birlikte çekin istirdadını talep ettiği anlaşılmıştır.
Dava konusu çek üzerinde imza incelemesi yapılmış ve ...tarafından hazırlanan 07/02/2025 tarihli bilirkişi raporu ile İnceleme konusu ...Bankası...Şubesi'ne ait 27.03.2023 keşide tarihli, ... seri nolu, 308.714.62 TL'lik çekin arka yüzünde davacı ... Silikat şirketine atfen atılmış imzanın mevcut mukayese imzalarına kıyasla davacı şirket yetkilileri ... ve ...'ın eli ürünü olmadığı tespit edilmiştir.
Yine davalı tarafın çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olup olmadığı hususunda bilirkişi incelemesi yaptırılmış ve bilirkişiler ... ve ...tarafından hazırlanan 16/07/2025 tarihli bilirkişi heyet raporu ile; bilirkişi raporunun üst maddelerinde ve dava dosyası içeriği belgeler ile davacı ...nezdinde yapılan 2023 yılı ticari hareketlerin incelenmesi neticesinde; Kayıp/çalıntı çekin birleşen dava dosyasının davacısı keşideci ... Maden ve San. Tic. İth. İhr. Ltd.Şti. tarafından Sayın Mahkeme Nezdindeki esas dava dosyasının davacısı ...hamiline düzenlendiği, Bilirkişi marifetiyle yapılan tespitte kayıp/çalıntı çekin hamili ...yetkilelerinin imzası taklit edilerek cirolandığının tespit edildiği, ... nezdindeki 2023 yılı ticari defter kayıtlarında; özellikle ... olmak üzere sahte cirosunun ardındaki çek cirantalarından hiçbiri ile ticari ilişkisinin olmadığı, davacı ...'ın; Kayıp/çalıntı çekin keşidecisi...Şti ile ciddi ticari alışverişinin olduğu, Davalı şirketin, sahte belge düzenleyicisi ve kullanıcısı olduğu suçu ile düzenlenen 22.02.2024 Tarihli Vergi İnceleme Raporunda; çek cirantalarından (aynı zamanda icra takip borçuluları) ... ile ...'in isimlerinin geçtiği davalının çeki bu ilişki sebebiyle ele geçirmiş olabileceği kanaatine ulaşıldığı hususları bir araya geldiğinde; Birleşen dava dosyasının davacısı keşideci ...tarafından, esas dava dosyasının davacısı çek hamili ... adına düzenlenen; ... Bankası A.Ş ...şubesine ait ... seri nolu, 308.714,62 TL tutarlı, 27.03.2023vade tarihli çekin kargoda kaybolduğu/çalındığı, çeki davacı ...'ın kaşe ve yetkililerinin imzasının taklit edilerek davalı şirket için düzenlenen vergi inceleme raporunda ilişkili olduğu anlaşılan şirketlere geçtiği tespit edildiğinden, davacıların açtığı çek iptal davasının yerinde olduğu ve çekin birleşen dava dosyasının davacısı keşideci ...'ya iade edilmesinin yerinde olduğu tespit edilmiştir.
HGK'nun ... E,... K. Nolu 17.11.2022 tarihli ilamında belirtildiği üzere; 2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun (İİK) 170/b maddesinin aynı Kanun’un 72. maddesine yaptığı yollama gereğince kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takipte de menfi tespit davası açılabileceği açıkça anlaşılmaktadır. İİK’nin 72/1. maddesi, “Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir” hükmünü haizdir. Buna göre borçlu, henüz aleyhine başlatılmış bir icra takibi yokken alacaklıya karşı borçlu bulunmadığının tespiti için menfi tespit davası açabileceği gibi aleyhine icra takibine başlanmasından sonra da menfi tespit davası açması mümkündür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda (TTK) kambiyo senetlerine ilişkin hükümler poliçe esası üzerine kurulmuştur. Kanun koyucu, kambiyo senetlerinin ortak olan hükümlerine poliçe başlığı altında yer vermiş; bono ve çek hakkında ise, ortak hükümlere yollama yapmakla yetinmiştir (TTK m. 778 ve 818).
Kambiyo senetleri mücerret kıymetli evrak niteliğine sahip olduklarından bu senetlerde yer alan hak, temel borç ilişkisinden bağımsızdır. Ancak kambiyo taahhüdünde bulunmanın temelinde, şart olmamakla birlikte, genellikle satım, bağışlama, kira, taşıma gibi bir borçlandırıcı işlem vardır. Böyle bir borçlandırıcı işlem yoksa senedin hatır için verildiği varsayılır. Temel borç ilişkisinin taraflarından birinin bir kambiyo senedi düzenleyip lehtara vermesiyle kambiyo ilişkisi diye adlandırılan ve temel borç ilişkisinden bağımsız olan ikinci bir borç ilişkisi doğar. Zira bir borç ilişkisi için kambiyo taahhüdünde bulunulması tarafların açık yenileme iradeleri olmadıkça 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 133/2. maddesi gereğince borcun yenilenmesi sonucunu doğurmaz; kambiyo senedinin ifa yerine değil, ifa uğruna verilmiş olduğu kabul edilir. Dolayısıyla bir borç hakkında kambiyo senedi düzenlendiği takdirde, taraflar arasında biri temel borç ilişkisi, diğeri kambiyo ilişkisi olmak üzere iki çeşit ilişki bulunur. Aynı durum, kambiyo senedinin tedavülü hâlinde de karşımıza çıkar. Bir kambiyo senedi ciro edildiği zaman ciranta ile ciro edilen kişi arasında kural olarak bir temel ilişki (asıl borç ilişkisi) bulunmaktadır. Ayrıca, bu iki kişi arasında kambiyo hukukundan doğan bir kambiyo ilişkisi de mevcuttur. Bu sebeple taraflar arasındaki temel borç ilişkisindeki bozukluklar kambiyo ilişkisini etkilemez. Temel borç ilişkisinden doğan def’îler, temel borç ilişkisi ile kambiyo ilişkisinin taraflarının aynı olması ve bile bile borçlu zararına hareket edilmesi hâlleri dışında, kambiyo ilişkisinde ileri sürülemez. Zira temel borç ilişkisi kendi hukukuna, kambiyo ilişkisi de kendi hukukuna tabidir.
Borçlu, kambiyo senedi nedeniyle alacaklıya karşı, genel olarak, ya kambiyo taahhüdünün hükümsüz olduğunu, ya da temel borç ilişkisinden dolayı herhangi bir nedenle sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek menfi tespit talebinde bulunabilir. Başka bir anlatımla borçlunun kambiyo senedi borcundan dolayı sorumlu olmaması, doğrudan doğruya kambiyo senetleri hukukundan doğan nedenlerden kaynaklanabileceği gibi, temel borç ilişkisine yönelik nedenlere de dayanabilir. Bununla birlikte borçlunun takas def’îni kullanması hâlinde ise, ne temel borç ilişkisine, ne de kambiyo senedi borcuna dayanılmakta, borçlu, kambiyo senedinden doğan borcu ile hamildeki alacağını takas etmektedir.
Borçlunun, kambiyo taahhüdünün hükümsüz olduğunu ileri sürerek açtığı menfi tespit davası esasında maddi hukuk anlamında bir itiraz sebebine dayanılarak açılmaktadır. Bu kapsamda hükümsüzlük nedenine dayalı menfi tespit davalarında, uyuşmazlık temel ilişkiden değil, doğrudan doğruya kambiyo senetleri hukukundan kaynaklanmaktadır. Bu davalarda, kural olarak, davacının iddiası çoğu kez tüm senet ilgilerine karşı öne sürülebilen mutlak def’îlere dayanmaktadır. Örneğin kambiyo senedinin zorunlu şekil şartları içermemesi, kambiyo alacağının zamanaşımına uğraması, vadeyi beklemeden istemde bulunulması, ciro zincirindeki kopukluk, başvuru hakkının yitirilmiş olması, senette yazılı kısmi ödeme açıklaması, sorumsuzluk kayıtları ya da bir kambiyo taahhüdünün senet yapma iradesindeki bozukluk nedeniyle sahibini bağlamayacağı yönündeki iddialar hükümsüzlük nedenine dayalı menfi tespit talebine konu oluşturur.
Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukuki ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukuki ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukuki ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) md. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) md. 6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru-El Kitabı, s.370 ilâ 372).
Yine senede karşı mutlak defiler, senet hamili olan herkese karşı ileri sürülebilir. Gerek doktrinde ve gerekse uygulamada “imzanın sahte olması”, “senet metninde sahtekarlık (tahrifat) yapılmış olması”, “borçlunun borçlanma ehliyetinin bulunmaması” “senette zorunlu şekil koşullarının bulunmaması”, “imza sahibinin temsil yetkisinin bulunmaması”, “senedin zamanaşımına uğramış bulunması” vb. defiler senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup, her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir. Borçlunun hamil/alacaklıya karşı senet metninde imzaya ilişkin iddiası mutlak def’idir. "Senetteki imzanın inkarı halinde, imzanın borçluya ait olduğunu ispat yükü belgeyi elinde bulunduran senet alacaklısına aittir. İmzada sahtecilik iddiası kambiyo senetlerinde mutlak defi olup, lehdar ve ciro yolu ile hamil olan cirantalara ve son hamile karşı ileri sürülebilir..." (Yargıtay 11. HD... E.... K.)
Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından davaya ve icra takibine konu ... Bankası ...Şubesi'ne ait 27.03.2023 keşide tarihli, ... seri nolu, 308.714.62 TL'lik çekin arka yüzünde davacı ... şirketine atfen atılmış imzanın mevcut mukayese imzalarına kıyasla davacı şirket yetkilileri ... ve ...'ın eli ürünü olmadığı, dolayısı ile imzanın sahte olması nedeni ile şirketi bağlamayacağı ve bu def'in herkese karşı ileri sürülebileceği anlaşıldığından; asıl dava yönünden davanın kabulü ile Davacının ... 13. İcra Müdürülüğünün ...Esas sayılı dosyası ile bu dosya alacağına konu ...bankası A.Ş ... şubesine ait ... seri nolu, 27.03.2023 keşide tarihli, 308.714,62-TL bedelli çek yönünden davalı ... Sanayi Ticaret Limited şirketine borçlu olmadığının tespitine,
Yine birleşen ... 8 ATM nin ...E sayılı dosyası ile dava konusu çekin keşidecisi ve davacı ... Şirketi ile davalı arasında herhangi bir mal alışverişi bulunmadığı, davalı şirketin, sahte belge düzenleyicisi ve kullanıcısı olduğu suçu ile düzenlenen 22.02.2024 Tarihli Vergi İnceleme Raporunda; çek cirantalarından (aynı zamanda icra takip borçuluları) ...ile ...'in isimlerinin geçtiği davalının çeki bu ilişki sebebiyle ele geçirmiş olabileceği, yine bilirkişi raporu ile davacı ile birleşen dava davacısı arasında ticari ilişki tespit edildiği, davalı ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı anlaşıldığından birleşen ... 8 ATM nin ... sayılı dosyası yönünden; davanın Kabulüne, Davacının ... 13 İcra Müdürülüğünün 2023/12167 Esas sayılı dosyası ile bu dosya alacağına konu ...A.ş... şubesine ait ... seri nolu, 27.03.2023 keşide tarihli, 308.714,62-TL bedelli çek yönünden davalı ...şirketine borçlu olmadığının tespitine,
Birleşen ... 11 ATM ... E sayılı dosyası yönünden ise; davacı davalı hakkında dava konusu çeki ... 13. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyanın bir diğer borçlusu olan ... San. Tic. İth. İhr. Ltd. Şti'nin keşide ettiğini ve davacı şirket ile ticari münasebeti sebebiyle ... Kargo ... gönderi kodu numaralı kargo ile 14 Aralık 2022 tarihinde davacı şirkete gönderildiğini, kargonun 15.12.2022 tarihinde davacı şirketçe teslim alındığını, akabinde söz konusu çek, davacı şirket yetkililerince vade tarihinin çok uzun bulunması sebebiyle kabul edilmediğini ve hiçbir işlem yapılmadan ... Kargo ... kargo takip numarası ile 16.12.2022 tarihinde keşideci ...Şti” ne geri gönderildiğini ancak keşideci ...Şti. 22.12.2022 tarihinde kendisine teslim edilen işbu kargoyu açtığında içinde takibe konu ... Bankası A.Ş. ... şubesine ait ... seri nolu, 308.714,62 TL tutarlı, 27.03.2023 vade tarihli çeki bulamadığını beyan ettiği, alınan bilirkişi raporu ile davalı şirketin, sahte belge düzenleyicisi ve kullanıcısı olduğu suçu ile düzenlenen 22.02.2024 Tarihli Vergi İnceleme Raporunda; çek cirantalarından (aynı zamanda icra takip borçuluları) ...'in isimlerinin geçtiği davalının çeki bu ilişki sebebiyle ele geçirmiş olabileceği kanaatine ulaşıldığı, dolayısı ile davalının meşru hamil olmadığı, bilakis, davacının birleşen dava davacısı ile ticari münasebetinin bulunduğu, dolayısı ile davacının meşru hamil olduğu, davalının ise çeki iktisap etmekte ağır kusurlu olduğunun vergi inceleme raporu ile tespit edildiği anlaşıldığından; birleşen ... 11. ATM ... Esas sayılı dosya yönünden; davanın kabulüne davacının...bankası A.ş ...şubesine ait ... seri nolu, 27.03.2023 keşide tarihli, 308.714,62-TL bedelli çekin meşru hamili olduğunun tespitine, dava konusu çekin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Asıl dava yönünden;
Davanın Kabulüne
a-Davacının ... 13. İcra Müdürülüğünün ...Esas sayılı dosyası ile bu dosya alacağına konu... a.ş...şubesine ait ... seri nolu, 27.03.2023 keşide tarihli, 308.714,62-TL bedelli çek yönünden davalı ... Ticaret Limited şirketine borçlu olmadığının tespitine,
b-Davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
2-Birleşen 8. ATM ...esas sayılı dosyası yönünden
Davanın Kabulüne,
a-Davacının ... 13 İcra Müdürülüğünün ... Esas sayılı dosyası ile bu dosya alacağına konu ...A.ş ...şubesine ait ... seri nolu, 27.03.2023 keşide tarihli, 308.714,62-TL bedelli çek yönünden davalı... Ticaret Limited şirketine borçlu olmadığının tespitine,
b-Davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
3-Birleşen ... 11. ATM ...Esas sayılı dosya yönünden;
Davanın Kabulüne
a-Davacının ... A.ş...şubesine ait ... seri nolu, 27.03.2023 keşide tarihli, 308.714,62-TL bedelli çekin meşru hamili olduğunun tespitine, dava konusu çekin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Asıl dava yönünden;
-Harçlar Kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 21.088,29-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 5.272,08-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 15.816,21-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (Madde-13) göre hesaplanan 49.394,34-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
-Davacı tarafından yapılan; 5.272,08-TL Peşin/nisbi harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Birleşen 8. ATM ... Esas dava yönünden;
-Harçlar Kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 21.088,29-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 5.272,08-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 15.816,21-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 İkinci Kısım İkinci Bülüm) göre hesaplanan 49.394,34-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
-Davacı tarafından yapılan; 5.272,08-TL Peşin/nisbi Harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Birleşen 11. ATM.. Esas dava yönünden;
-Harçlar Kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 21.088,29-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 5.272,08-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 15.816,21-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 İkinci Kısım İkinci Bülüm) göre hesaplanan 49.394,34-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
-Davacı tarafından yapılan; 5.272,08-TL Peşin/nisbi Harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan; toplam 17.046,25-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK yönetmeliğinin 47/1 maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,
Dair, asıl davacı ve birleşen davacı vekillerinin yüzüne, asıl davalı ve birleşen davalı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, HMK 342.maddesine uygun olarak düzenlenmiş dilekçenin, HMK 343.maddesi gereğince Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilmesi ve HMK 344.maddesinde belirtilen harç ve giderlerin yatırılması sureti ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar tefhim edildi, usulen anlatıldı. 16/09/2025

Katip

Hakim