Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/552 Esas
KARAR NO : 2026/78 Karar

DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) ve İstırdat
DAVA TARİHİ : 12/08/2022
KARAR TARİHİ : 29/01/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVACI İDDİASI VE TALEP: Müvekkili ile davalı arasında ticari bir ilişki olmadığını, ... şubesine ait keşidecisi ... Şti. Olan 13.07.2022 tarihli ... çek seri numaralı 3.000 TL Bedelli çekin, müvekkili şirket tarafından alacağına karşılık olarak iktisap edildikten sonra, diğer bazı çeklerle beraber kargoda kaybolmak suretiyle zayi olduğunu, keşidecinin çekten caymamış olduğu için kaybolan çeklerin kötüniyetli 3. Kişiler tarafından tahsil edilmesinin önüne geçmek amacıyla ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyasında 29.06.2022 tarihinde çek iptali davası ikame edildiğini, İkame edilmiş olan çek iptali davasına dair bilgi ve belgeler tüm faktoring şirketlerine mail atılmak suretiyle gönderildiğini, ayrıca Ticaret Sicil Gazetesinde dava konusu çekin zayi olduğu ve bu sebeple hakkında çek iptali davası açıldığının ilan edildiğini, 01.07.2022 tarihinde de muhatap bankaya yazılan müzekkere ile, çek iptal davası uyarınca ihtiyati tedbir olarak ödeme "yasağı koyulduğuna dair karar verildiğinin bildirildiğini, ... Ltd. Şti. tarafından keşide edilen çekin, .... Ltd. Şti. Tarafından cirolanmak suretiyle müvekkili şirkete devredildiğini, Dilekçe ekinde sunulmakta olan imzalı ve kaşeli tahsilat makbuzundan açıkça görüleceği üzere ... Ltd. Şti. Tarafından müvekkili şirkete, dava konusu çekin de aralarında bulunduğu 3 adet çekin verildiğini, ...Tic. Ltd. Şti ise çeki ciro yolu ile ... A.Ş' den iktisap ettiğini, cari hesap ekstresinde görüleceği üzere anılan 3 adet çek işbu cari hesaba da kaydedildiğini, Akabinde, dava konusu çekin diğer 4 adet çekle beraber müvekkilinin borçlu olduğu bir başka şirkete verilmek üzere kargoya verilmiş fakat kargoda kaybedildiğini, dava konusu çekin, icra takibine konu edilirken bedel kısmında tahrifata uğratılıp, 3.000,00 TL 53.000,00 TL olarak değiştirilerek takibe konduğunu, savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu, ayrıca çekteki diğer cirantalar tarafından da suç duyurusunda bulunulduğunu, kaybolan diğer çeklerin de davalı tarafından bankaya ibraz edildiğini, Zira dava konusu ... seri numaralı çek davalı tarafından 20.07.2022 tarihinde muhatap olan bankaya ibraz edilmiş, ödeme yasağı olduğundan işlem yapılmadığını, buna rağmen .... tarihinde ... seri numaralı, ... tarihinde ... seri numaralı, ... tarihinde ... seri numaralı, ... tarihinde de ... seri numaralı çekler ilgili muhatap bankalara ibraz edilmiş ve yine ödeme yasağı sebebiyle ödeme yapılmadığını bunlara rağmen 5 çek de ard arda farklı icra dosyalarından takibe konulduğunu, tüm bu sebeplerle davalının KÖTÜ NİYETLİ olarak hareket ettiğini, öncelikle dosyaya yatırılacak paranın alacaklıya ödenmesinin engellenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, çekin davalıdan istirdatını, kötüniyet tazminatı ödetilmesini talep ettiği, görülmüştür.
DAVALI CEVABI : Davacının çekteki imzasına bir itirazının olmadığını, çekte ödeme yasağının bulunmasının çekin icra takibine konu edilmesine engel olmadığını, müvekkilinin tacir olmadığını, basiretli davranma yükümlülüğünün olmadığını, çek aslında herhangi bir tahrifat olmadığını davacının çekin rızası dışında elinden çıktığını ispat etmesi gerektiğini, çekte bulunan ödeme yasağının müvekkilini kötü niyetli hale getirmediğini ve çalıntı olduğu konusunda bir bilgisi bulunmadığını, açılan istirdat davasının reddini talep etmiştir.
... TEREKESİ TASFİYE MEMURUNUN CEVABI: Davacı ...Şirketi vekili ...’un dava dilekçesinde, davacı ...Şti. tarafından, davalısı ...aleyhine açılmış olup, dava konusu menfi tespit ve çek istirdat davası olduğu, Davacı şirket,... Şti. keşidecili 13.07.2022 tarihli, 3.000 TL bedelli ... seri numaralı çekin kargo esnasında zayi olduğunu, bu nedenle ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde (... E.) çek iptal davası açıldığını ve ödeme yasağı konulduğunu belirtildiği, Ancak davalı tarafın, çekin bedel kısmını tahrif ederek 53.000 TL’ye çevirdiği, buna rağmen iyi niyetli veya yetkili hamil olmadığı halde icra takibine geçtiği ileri sürüldüğü, Davacı, çekteki tahrifat ve davalının ağır kusurlu veya kötü niyetli davranışı nedeniyle çekin geçersiz ve bedelsiz hale geldiğini, ayrıca davacı ile davalı arasında hiçbir ticari ilişki bulunmadığını beyan ederek; çekten dolayı borçlu olmadığının tespitiyle çekin davalıdan istirdadını, haksız takiple ilgili olarak İİK m.72/3 gereğince ihtiyati tedbir verilmesini, ayrıca kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep ettiği dava dilekçesi sunduğu görüldüğü,...’in vekili ...’ın sunduğu cevap dilekçesinde mahkemenizin 26.01.2023 tarihli celsesinde tarafların ticari defter ve kayıtlarının bilirkişi incelemesine sunulmasına karar verilmişse de, ...’in tacir sıfatına sahip olmadığından ticari defterleri bulunmadığı, ayrıca, çek hukukunda geçerli olan “mücerretlik ilkesi” gereği çeki elinde bulunduran hamilin, çeki ne şekilde iktisap ettiğini açıklama veya ispat yükümlülüğü bulunmayacağı belirtilmiş olduğu Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında da açıkça belirtildiği üzere, istirdat taleplerinde ispat külfeti davacıya ait olup, davalının çeki kötü niyetle veya ağır kusurla iktisap ettiğinin davacı tarafından kanıtlanması gerekmektedir. Dolayısıyla, davalı müteveffa ...’in ticari defter sunamaması aleyhine yorumlanmamalı; mücerretlik ilkesi gereği defter ibrazı zorunluluğu bulunmadığından ara kararın yerine getirilememesi davalı aleyhine değerlendirilmemelidir şeklinde cevap dilekçesinde beyanlarını sunduğu görüldüğü, Müteveffanın sağlığında vekili tarafından dosyaya sunulan ve davaya konu olan tüm iddia ve talepler bakımından terekenin aleyhine olmayan tüm beyanlara aynen katıldığımızı belirtir, toplanacak delillere göre davacı tarafın talebinin değerlendirilmesi gerekmekte olup, Müteveffa ...’in sağlığında yaptığı işlemlere müvekkil tereke tasfiye memuru olarak vakıf olamayacağından, Tereke dosyasında belge ve delil bulunmadığından, tereke tasfiye memurluğu adına gereği olarak davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Taraflara usulüne uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, ... ve ... A.ş tarafından gelen bilgi ve belge kayıtları dosya içerisine alınmıştır.
Bilirkişiler tarafından hazırlanan 15/06/203 tarihli raporunda; Dava konusu... tarihli ... nolu ve 3.000,00 TL bedelli çekin, davacı firmanın mal/hizmet sattığı ... firması tarafından cirolanarak davacı firmaya verildiğinin aşağıdaki tahsilat ve tediye(... çek çıkış ) makbuzundan ve ... tarih ve ... nolu yevmiye nolu ticari defter kaydından, tespit edildiği, Müşterisi ... firması ile 2022 yılında toplamda 60.916,76 TL ticaret yaptığı, hem bu dava dosyası içerisinde 53.000,00 TL olarak belirtilen çek tutarının, hem de mahkemenize ait aynı konudaki... E. Dosyasında,... nolu 73.000,00 TL olarak belirtilen çek tutarının, diğer ödemeleri/tahsilatların toplamını da düşündüğümüzde yapılan ticaret rakamı ile örtüşmediği, fazlası ile aştığı, anlaşıldığı, Davacı muhasebe biriminden, davacının ciroladığı çekin, davacıdan sonraki ciranta ...TC.A.Ş ile ticari ilişkisi de sorulmuş olup, “firma çalıntı çeklerin kullanıldığı firma olup bizim ile ilgisi yoktur şeklinde Beyanında bulunduğu, Tespitlerini içerir rapor mahkememize sunulmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava ;menfi tespit ve istirdat davasıdır.
Dosyada yapılan yargılama, Bilirkişi raporları, Adli Tıp Raporları toplanan deliller ve Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Davacı, ...şubesine ait keşidecisi ... Şti. Olan 13.07.2022 tarihli ... çek seri numaralı 3.000 TL Bedelli çeke dayalı olarak ... 14. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile davalı tarafından kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takibe geçilmiş olup; ekte cirosu bulunan davacı şirketin işbu çekin yetkili hamili olduğunu iddia eden davalı ...ile hiçbir ticaret / borç ilişkisinin olmadığı ve asla böyle bir borcun tarafı olmadığını beyan ederek davacının işbu çeki kötüniyetle elinde bulunduran ve yetkili/ meşru hamil olmayan davalıya karşı herhangi bir borcunun olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit ve dava konusu çekin davalıdan istirdatı talebine ilişkindir.
Dava dışı ... Ltd. Şti.'nin keşidecisi olduğu ... tarihli ... seri numaralı 3.000 TL Bedelli çek davacı yana aralarındaki ticari ilişkiye istinaden ...Ltd. Şti. tarafından keşide edilen çek, dava dışı ... Ltd. Şti. Tarafından cirolanmak suretiyle davacı şirkete devredildiği, iş bu çekin kargoda kaybolmak suretiyle zayi olduğu, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığı, dava konusu çek, icra takibine konu edilirken bedel kısmında tahrifata uğrayarak ...şubesine ait ... çek numaralı çekin bedeli 3.000 TL iken, 53.000 TL şeklinde değiştirilerek icra takibine konu edildiği, davacı yanca ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... Sr sayılı dosyası ile şikayette bulunulduğu, dolayısıyla dava konu çekin tahrif edilerek tedavüle sokulduğu beyan edilmekle ... şubesine ait keşidecisi ...Şti. Olan ... tarihli ... seri numaralı 53.000,00-TL değerindeki çekle alakalı borçlu olmadığının tespitini ve istirdatını talep etmiştir.
Mahkememizce dava konusu çek üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesine istinaden düzenlenen ATK Fizik İhtisas Dairesi'nin 03/09/2025 tarihli raporunda; "İnceleme konusu çekte miktarın rakamla belirtildiği hanedeki ibarenin sol başındaki "#" işareti ve "5" okunur rakamın olduğu bölümde fiziksel ve kimyasal silinme yapılmış olduğu ve bu bölümde evvelce yer alan ibarelere ait mürekkep bakiyeleri mevcut olduğu, söz konusu "#" işareti ve "5" okunur ibareler kendilerinden sonra gelen rakamlardan optik ve spektroskopik olarak ayırt edilemeyen bir kalem ile yazılmış olduğu ve aynı kalem ile bu hanede yer alan "3" okunur rakamın üst ve alt bacağında üstten gitmeler ve orta bölümde "_" şeklinde tamamlama yapılmış olduğu, İnceleme konusu çekte miktarın yazıyla belirtildiği hanedeki ibarenin sol başındaki "+", "Elli" okunur yazıların olduğu bölümde kimyasal ve fiziksel silinme yapılmış olduğu ve bu bölümde evvelce yer alan ibarelere ait mürekkep bakiyeleri mevcut olduğu, söz konusu "+", "Elli" okunur ibareler kendilerinden sonra gelen yazılardan optik ve spektroskopik olarak ayırt edilemeyen bir kalem ile yazılmış olduğu ve aynı kalem ile bu bölümde yer alan "Ü" okunur harfinin sol tarafındaki bacağının üzerinden gidilmiş olduğu belirtilerek çekte tahrifat yapılmış olduğu bilimsel olarak ortaya konulmuştur.
Mahkememiz ara kararı gereğince dosyanın bir mali müşavir bilirkişiye tevdiine karar verilerek davacı tarafın ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılarak , davacı ile davacıdan önceki ciranta ve davacıdan sonraki ciranta, davalı ile davalıdan önceki ciranta arasındaki ilişkinin ticari defterlerden incelenerek ilgili çekin ticari defterlerde kayıtlı olup olmadığı ve ticari defterlere ne şekilde yansımış olduğu yönünden inceleme yapılmasına karar verilmiştir. Talimat mahkemesi aracılığıyla düzenlenen 15/06/2023 Tarihli bilirkişi raporuna göre; dava konusu 13/07/2022 tarihli ... nolu ve 3.000,00 TL bedelli çekin, davacı firmanın mal/hizmet sattığı ... firması tarafından cirolanarak davacı firmaya verildiğinin tahsilat ve tediye(... çek çıkış ) makbuzundan ve ... tarih ve ... nolu yevmiye nolu ticari defter kaydından, tespit edildiği, müşterisi ... firması ile 2022 yılında toplamda 60.916,76 TL ticaret yaptığı, hem bu dava dosyası içerisinde 53.000,00 TL olarak belirtilen çek tutarının, hem de mahkememize ait aynı konudaki ... E. dosyasında, ... nolu 73.000,00 TL olarak belirtilen çek tutarının, diğer ödemeleri/tahsilatların toplamı da düşünüldüğünde yapılan ticaret rakamı ile örtüşmediği, fazlası ile aştığı belirtilmiştir.
Çekteki tahrifatın davacı tarafından veya davacının katılımıyla yapıldığına dair kabule elverişli bir delil bulunmamaktadır, dava konusu çekin 3.000,00-TL miktarlı olacak şekilde davacı tarafından, dava dışı ... firması tarafından cirolanarak teslim alındığı, bu hususun tahsilat ve tediye(... çek çıkış ) makbuzundan anlaşılmaktadır.
Bu durumda, 6102 sayılı TTK'nun 780. maddesi uyarınca davacı eski metne göre sorumlu olacağından çekin tahrifattan önceki bedeli (3.000,00 TL) yönünden davacının sorumluluğu devam edecek, tahrifat ile ortaya çıkan yeni bedelden ise sorumluluğu olmayacaktır.
Bu itibarla, davacının menfi tespit ve takibin iptali taleplerinin davaya konu çekte tahrifat olduğunun tespiti ile tahrifat öncesi çek bedelinden davacının sorumlu olacağı kanaatine varılarak davanın kısmen kabulüne kısmen reddine ilişkin ...şubesine ait ... seri numaralı, keşidecisi ... Şti olan 53.000.00 TL tutarındaki çekin 50.000,00-TL lik kısmı yönünden davalıya borçlu olmadığının tespitine, dava konusu çeke dayalı olarak başlatılan ... 14. İcra Dairesinin ... esas sayılı icra takibinin, çek bedelinin 50.000,00 TL lik kısmı ve bu kısma bağlı feriler yönünden iptaline karar verilmiştir.
Davacı kötü niyet tazminatı talebinde bulunmuş olup; İİK'nın 72/3.maddesi uyarınca, borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırşa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir.Madde metninden de açıkça anlaşıldığı üzere menfi tespit davası açmak zorunda bırakılan borçlunun tazminat talep edebilmesi için gerekli koşullar; bu yönde bir talep olması, borçluya karşı icra takibi yapılmış bulunması ile takibin haksız ve kötü niyetli olmasıdır (Kuru, B.: İcra ve İflas Hukuku, 2006, s. 334, 335).
Gerçekten de, davalı alacaklının tazminata mahkûm edilebilmesinin en önemli şartı “borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetle” yapılmış olmasıdır. Burada, tazminata hükmedilebilmesi için yalnızca haksız bir takip olması yeterli olmayıp, aynı zamanda alacaklının bunu kötü niyetle yaptığının da ispatlanması gerekmektedir. Davacı aleyhine uyuşmazlık konusu çeke dayalı olarak başlatılmış icra takibi bulunduğu, dolayısıyla İİK'nın 72/5. maddesindeki koşulların oluştuğu anlaşılmakla davacı lehine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmiştir. Ayrıca dava konusu ... şubesine ait ... seri numaralı, keşidecisi ...Ltd. Şti olan 53.000.00 TL tutarındaki çekin davalıdan alınarak davacıya iadesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
-Davanın KISMEN KABULÜ İLE,
1-Davacının ...şubesine ait ... seri numaralı, keşidecisi ...Ltd. Şti olan 53.000.00 TL tutarındaki çekin 50.000,00-TL lik kısmı yönünden davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE,
2-Dava konusu çeke dayalı olarak başlatılan ... 14. İcra Dairesinin ... esas sayılı icra takibinin, çek bedelinin 50.000,00 TL lik kısmı ve bu kısma bağlı feriler yönünden İPTALİNE,
3-Davacının kötüniyet tazminat talebinin kabulü ile çek bedeli olan 50.000,00 TL’nin %20’si olan 10.000 TL kötüniyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4- Dava konusu ...şubesine ait ... seri numaralı, keşidecisi ... Ltd. Şti olan 53.000.00 TL tutarındaki çekin davalıdan alınarak davacıya İADESİNE,
5-Mahkememizce 15/08/2022 tarihli ara karar doğrultusunda verilen tedbir kararının hüküm kesinleşinceye kadar devamına,
6-Alınması gereken 3.415,50-TL karar harcından peşin alınan 905,11‬-TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 2.510,39‬-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
7-Kabul edilen miktar ve yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesine göre belirlenen 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalı taraftan alınarak davacıya verilmesine,
8-Red edilen miktar ve yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesine göre belirlenen 3.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
9- Davacı vekili tarafından yatırılan 10.112,75-TL yargılama gideri ve 5.900,00-TL ATK fatura ücretinin toplamı olan 16.012,75-TL'nin kabul ve red oranına göre 15.297,61-TL ile davacı tarafından yatırılan 610,20-TL harç giderinin toplamı olan 16.202,72-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
10- Gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı 5235 sayılı Kanun'un 33-(1), 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341-(1) ve devamı maddeleri uyarınca, gerekçeli kararın usulen taraflardan her birine tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre dahilinde, Mahkememize dilekçe ile başvurmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 29/01/2026

Katip
¸E-İmzalıdır

Hakim
¸E-İmzalıdır