mahkeme 2022/139 E. 2023/486 K.

T.C.
GAZİANTEP
2 ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : ...
KARAR NO : ...

HAKİM : ...
KATİP : ...

DAVACI : ...
VEKİLLERİ : ...
DAVALI :...
VEKİLİ : ...

DAVA : Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 15/02/2022
KARAR TARİHİ : 27/09/2023
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 10/11/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA:
Müvekkilinin, 1976 yılından bu yana Gaziantep'te ısı kazan makinaları üretmekte olduğunu, ürünleri ile ilgili faydalı model tescili aldığı gibi tüm ürünleri titizlikle üretmekte ve alanında bu konuda öncü olduğunu, BKRC şirketi yetkilisi ...ı'nın ...'da çalışmış ve 2017 yılında ayrılarak 2017 yılında ... ünvanlı firmayı kurmuş olduğunu, bu firmanın ürettiği makinalara bakıldığında ...'a ait projelerin birebir aynı şekilde üretim yapıldığını, sunulan bazı fotoğraflarda davalı firmanın müvekkile ait logolu ürünü de ürettiğini, hem logoyu kullanarak hem de ...'a ait ürünleri taklit ederek haksız kazanç elde ettiğini, ...'a ait bazı ürünlerin tescilli bazılarının ise tescilsiz olduğunu, davalı firma yetkilisinin çalıştığı dönemde iş bu ürünlerin üretim aşamasında yer almış bir kişi olarak projelerine erişiminin olduğu sebepleriyle haksız rekabetten kaynaklı tazminat, iltibas tespit edilebilecek ürünlerin dava sonuna kadar üretimlerinin durdurulmasını, toplatılması ve dava sonunda imha edilmesini. Müvekkili ..., ... markasının yurt içi ve dışında uzun yıllardır bilinen bir marka olduğunu, ürünlerinin firma ile özgülenmiş olduğunu, davalı ürünleri le kendi ürünleri arasında iltibas olduğunu beyanla üretimin durdurulmasını ve üretilen malların imha edilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA:
BKRC'nin 2017 yılında Endüstriyel Enerji adı ile Şahıs firması olarak kurulduğunu, 2018 yılında ... ... LTD ŞTİ'ne dönüştürüldüğünü, üretimlerinin %60'ını yurtdışına, %35'ini Şehirdışına, % 5'ini Gaziantep içine satmakta olduğunu, BKRC yetkilisi...'nın davacı...'da üretim aşamasında çalışmamış olduğunu, SGK kayıtları incelendiğinde Satış Müdürü Ve Pazarlama Yetkilisi olarak çalıştığını, bu nedenle davacı şirketin üretimini nasıl yaptığını, teknik boyutunu bilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, ayrıca, karşı tarafın soyut iddialarda bulunduğunu, BKRC'nin kendi projelerini üreten bir firma olduğunu, dava dilekçesi ekinde sunulan görseller incelendiğinde hukuki delil niteliği olmayan bilgisayar ortamında kopyala yapıştır mantığıyla düzenlenebilecek çıktılardan ibaret olduğunu, ... ürettiği ürünler ile ...'ın ürettiği ürünler arasında iltibas olduğu iddiasını da kabul etmediklerini, ... kendine özgü ürünler üretmekte olduğunu, davacının mahkemeden tespitini istediği hususların ... mahremiyetini ilgilendirdiği ve gizlilik ilkesini ihlal edeceğinden bahisle talebin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle reddinin gerekmekte olduğunu, davacı bildirmiş olduğu 4 adet firmaya ait satış kayıtlarını talep ettiğini, bu ... satışı bulunmadığını, soyut iddialarla açılmış olan bir davada ... çalışmış olduğu müşterilerinin listesini sunması talebinin de ticari hayatın mahremiyetinin ihlali olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER:
1-Taraflarca usulüne uygun olarak ileri sürülen iddia ve savunmalar,
2-İlgili kamu kurumlarından celp edilen cevabi yazılar,
3-Bilirkişi raporları
4-İlgili yasal mevzuat ve yargısal içtihatlar,
5-Keşif
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLER, TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık haksız rekabetin men'i ve haksız rekabetten kaynaklı alacak talebinden kaynaklanmaktadır.
Haksız rekabet kuralları, rekabet hakkının dürüstlük kuralları çerçevesinde kullanılmasını sağlamak ve rekabet hakkının kötüye kullanılmasını engellemek amacı ile sevk edilmiştir. Bu kurallar genel nitelikli ve her alanda uygulanabilecek hükümler içermekle birlikte rekabet hakkının, Türk Medeni Kanunu’nun 2. maddesi gereğince dürüstlük kurallarına uygun şekilde kullanılmasını sağlamaya çalışmaktadır (Arkan, Sabih: Ticari İşletme Hukuku, Ankara 2018, s. 350).
Olay ve dava tarihi itibariyle somut olaya uygulanması gereken 6102 sayılı TTK’da haksız rekabet kuralları, ticari nitelik taşısın taşımasın tüm haksız rekabet hâllerini kapsayacak şekilde ve son derece ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. 6102 sayılı TTK’nın 54/(1) maddesinde haksız rekabete ilişkin hükümlerin amacının “bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanması” olduğu belirtildikten sonra; 6102 sayılı TTK’nın 54/(2) maddesinde ise haksız rekabete ilişkin genel ilke “Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır.” şeklinde belirtilmiştir. Buna göre genel ilke belirlenirken haksız rekabetin varlığı için taraflar arasında rekabet ilişkisinin mevcudiyeti, failin yarar sağlamış olması, failin kusurlu olması ve haksız rekabete uğrayanın zarar görmüş olması aranmamıştır. Bununla birlikte failin kusurlu olması ve haksız rekabete uğrayanın zarar görmüş olması sadece haksız rekabet nedeniyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında rol oynamaktadır.
6102 sayılı TTK’nın 54. maddesinde haksız rekabetin amacı ve genel ilkesi belirtildikten sonra, aynı Kanun’un 55. maddesinde uygulamada sık karşılaşılan ve dürüstlük kurallarına aykırı olan bazı davranış ve fiil örnekleri sayılmıştır (Arkan, s. 350). Bu çerçevede bir davranış veya uygulamanın haksız rekabet teşkil edip etmediği belirlenirken öncelikle özel hüküm niteliğindeki 6102 sayılı TTK’nın 55. maddesinde sayılan hâllerden birinin var olup olmadığına bakılması gerekmektedir. Bu maddede sayılan hâllerden birisi söz konusu ise haksız rekabetin varlığı kabul edilecek, somut davranış veya uygulama bu maddede sayılan haksız rekabet hâllerine tam olarak uymuyorsa veya bu hâllerin kapsamına örnekseme yoluyla dolaylı olarak da dahil edilemiyorsa, ancak bu takdirde genel hüküm niteliğindeki 6102 sayılı TTK’nın 54/2 maddesinin uygulanması mümkün olacaktır.
Bu aşamada uyuşmazlığın kapsamı itibariyle 6102 sayılı TTK’nın 55/(1)-a-2 ve 55/(1)-a-5 maddelerinin incelenmesinde yarar bulunmaktadır.
6102 sayılı TTK’nın 55/(1)-a-2 maddesi gereğince; “Kendisi, ticari işletmesi, işletme işaretleri, malları, iş ürünleri, faaliyetleri, fiyatları, stokları, satış kampanyalarının biçimi ve iş ilişkileri hakkında gerçek dışı veya yanıltıcı açıklamalarda bulunmak veya aynı yollarla üçüncü kişiyi rekabette öne geçirmek” haksız rekabet olarak düzenlenmiştir.
Bilirkişi incelemesi hakkında yapılan değerlendirme;
Mahkememizin ara kararı uyarınca rapor hazırlanmak üzere dosya kül halinde Makine Mühendisi bilirkişi ve Fikri Ve Sınai Haklar / Marka Patent Bilirkişisine tevdi edilmiş bilirkişi tarafından hazırlanan 01/08/2022 tarihli raporda özetle;
Taraflar arasında görülen haksız rekabetten kaynaklanan tazminat davasına konu olan davalı ... ile davacı ... buhar kazanlarına ait ürünlerinin keşif icrası ile incelenmesi ve kıyaslanması, üretim tekniklerinin nitelik ve gelenekselliği açısından değerlendirilmesi suretiyle tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi neticesinde hasıl olan görüş ve kanaatimiz aşağıda sunulmuştur.
Ürünlerin karşılaştırılması neticesinde benzerliklerin ürünün mahiyeti gereği belli şekil ve vasıflarda üretilmesi zorunlulukları vasfından kaynaklandığı, davacı ve davalı taraf ürünleri arasında ayniyet derecesinde bir benzerlik olmadığı,
Ürünlerin karşılaştırılması neticesinde tasarımsal farklılıklar olduğunun açık bir şekilde görüldüğü, taklit olarak kabul edilemeyecek düzeyde farklılıklar içerdiği,
Daha önce davacı tarafından satışa sunulan aynı görünümlü malların tamamen özgün ve yaygın kullanım ve tanıtım sonucu davacı firmayla özdeşleşmiş bir ürün olmadığı, geleneksel tasarımlara sahip benzer özelliklerde ürünlerin birçok farklı firmalar tarafından da üretilmekte olduğu,
Dava konusu edilen ürünlerin üretim maliyetlerinin belirlenebilmesi için projelerinin tam olarak sunulmasının gerekeceği, kullanılan malzeme özellik ve karakteristiklerinin belirtilmesinin gerekeceği, işgücü maliyetleri için işletme çalışanlarına ait ücret çizelgelerine, genel giderler için işletme defterlerinin incelenmesine gereksinim bulunmaktadır. Dosyadaki mevcut bilgi ve belgeler ile üretim maliyetinin tespitinin mümkün olmadığı, üretim maliyetinin belirlenmesine yönelik inceleme ve değerlendirmelerin eksiklikler giderilerek yapılmasının mümkün olduğu, ancak bu belirlemenin davalının ticari sırrı niteliğindeki maliyet analizlerinin ifşası kapsamına girebileceğini,
Davalının fiillerinin davacı açısından TTK hükümleri uyarınca haksız rekabet teşkil etmeyeceğini, iş sözleşmesinin 1.18 maddesi gereği davalının işten ayrıldıktan sonraki 2 yıl boyunca Gaziantep'te aynı iş kolunda çalışmayacağını taahhüt ve kabul etmiş olmasına karşın,...'nın işten ayrılış tarihini gösterir SGK İşten Ayrılış Bildirgesinin celbi ile tespiti ve aynı iş kolunda faaliyet gösteren şirketi kurma tarihi açısından değerlendirmelerin Mahkemece yapılabileceği, söz konusu maddenin hukuki geçerliliğinin ve tespit edilecek tarihlere göre davalının bu maddeye aykırı davranışının dava konusu açısından hukuki irdelemesinin Mahkemece takdir edilebileceği, davacının aşağıda sunulan markasına ilişkin tescilin olduğu, davalı firmanın davacının logosunu kullanarak ürün de ürettiği hususundaki iddialarına yönelik bilgi ve belgelerin hukuki niteliği ile mahkemece değerlendirilebileceği, şeklinde rapor tanzim edilmiştir.
Denetime elverişli ve ayrıntılı olarak düzenlenmiş bilirkişi raporuna itibar edilmiş ve hükme esas alınmıştır.
Tarafların itirazları üzerine itirazların değerlendirilmesi için Mahkememizin ara kararı uyarınca rapor hazırlanmak üzere dosya kül halinde bilişkişiye tevdi edilmiş bilirkişi tarafından hazırlanan 12/05/2023 tarihli raporda özetle;
Davacı ... Tic. A.Ş tarafından üretilen 8000 kg/h buhar kazanı ile davalı ... ürettiği buhar kazanı arasında ayniyet derecesinde benzerlik olduğunu destekleyecek, dosya içerisinde bilgi ve döküman tespit edemediklerini, daha önce Davacı tarafından satışa sunulan aynı görünümlü malların tamamen özgün ve yaygın kallanım ve tanıtım sonucu davacı firmayla özdeşleşmiş bir ürün olmadığını, benzer özellikte ürünlerin yerli ve yabancı birçok firma tarafından üretilmekte olduğu, dava konusu buhar kazanlarının üretim ve satış maliyetlerinin belirlenmesinin dosya içindeki bilgi ve belgelerle mümkün olmadığını, tasarım benzerliği bakımından, yenilik ve ayırt edicilik değerlendirmesinde önemli bir role sahip olan bilgilenmiş kullanıcı gözünde de dava konusu tasarımın farklı bir tasarım olmadığını,
TTK m. 55/1-c bendi kapsamında davalı tarafın sorumlu tutulabilmesi için, üretim olduğu buhar kazanlarının davacının buhar kazanı üretiminde kullandığı teknik çizimlere uygunluğunun saptanmış olması gerektiğini, teknik bilirkişi makine mühendisinin yapmış olduğu tespit eve değerlendirmelerde, davalının ürünlerinin davacının proje çizimlerine uygun olmadığı, sonuç itibariyle davalı ve davacı ürünleri arasında ayniyet derecesinde bir benzerlik bulunmadığı sonucuna ulaşılmış olmasından dolayı, davalı tarafın TTK m 55/1-c TTK ve genel hüküm niteliğindeki m. 54/2 kapsamında haksız rekabet sorumluluğunun bulunmadığı, davalı tarafın davacı şirketten ayrıldıktan sonra kısa süre içinde davacı şirketin yaptığı aynı işi hayata geçirmesi ve piyasada yer edilmesi dikkate değer iddialar olmakla birlikte, bunların haksız rekabet oluşturabilmesi için, davacının işletmesinden ticari sır niteliğine sahip bilgilerin götürülerek üretimin bu bilgiler üzerinden gerçekleştirilmiş olması gerektiği, davalı tarafın daha önce çalışmış olduğu davacı işletmeden üretim tekniklerini, müşteri listelerini, bilgisayar programları ve aynı işin yapılması için gerekli bilgi ve dökümanları elde edip değerlendirmesinin haksız rekabet teşkil edeceği, dosya içinde ve teknik değerlendirmelerde bu kanıya varılacak yeterli delil bulunmadığı, şeklinde rapor tanzim edilmiştir.
Denetime elverişli ve ayrıntılı olarak düzenlenmiş bilirkişi raporuna itibar edilmiş ve hükme esas alınmıştır.
Somut olay bakımından yapılan değerlendirme;
Davacı vekili dava dilekçesi ile davalının daha önceden davacı iş yerinde çalıştığını, iş yerinden ayrıldıktan sonra aynı iş kolunda faaliyete geçtiğini, davacının ürettiği ürünlerin aynısını üreterek iltibas yarattığını, davacıya ait logolu ürünleri ürettiğini, logoyu ve ürünleri taklit ederek haksız rekabet oluşturduğunu iddia etmiştir.
Davacıların iddiaları TTK madde 55/1-c ve 55/1-d kapsamına girmekle birlikte her iki talep de ayrı başlıklar halinde değerlendirilecektir.
a) TTK madde 55/1-c kapsamında yapılan değerlendirme;
TTK'nun 55/1-c maddesi "Başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanma; özellikle;
1. Kendisine emanet edilmiş teklif, hesap veya plan gibi bir iş ürününden yetkisiz yararlanmak,
2. Üçüncü kişilere ait teklif, hesap veya plan gibi bir iş ürününden, bunların kendisine yetkisiz olarak tevdi edilmiş veya sağlanmış olduğunun bilinmesi gerektiği hâlde, yararlanmak,
3. Kendisinin uygun bir katkısı olmaksızın başkasına ait pazarlanmaya hazır çalışma ürünlerini teknik çoğaltma yöntemleriyle devralıp onlardan yararlanmak." şeklinde düzenlenmiştir.
İlgili kanun maddesi iş ürün ve sonuçlarının sözleşmesel veya sözleşme öncesi güven ilişkisi çerçevesinde taklit edilmesine veya devralınmasına karşı korunması amaçlanmıştır. Bu hükmün kapsamında haksız rekabetten söz edebilmek için iş ürününün pazarlanmaya hazır olması ve yaralanan kişinin iş ürünününe uygun bir katkısının olmaması gerekir.
Dosya kapsamında davacının iddia ettiği şekilde davalının sorumluluğuna gidilebilmesi için ürettiği buhar kazanının davacının buhar kazanı üretiminde kullandığı teknik çizimlere uygunluğunun tespit edilmesi gerekmektedir.
Dosya kapsamında aldırılan her iki bilirkişi raporunda ki makine mühendisi bilirkişiler, yapmış oldukları tespit ve değerlendirmelerde, davalının ürünlerinin davacının proje çizimlerine uygun olmadığını mahkememize bildirmiştir.
Bu nedenle davalının TTK 55/1-c maddesi kapsamında haksız rekabet olarak nitelendirilebilecek bir eyleminin olmadığı kanaati hasıl olmuştur.
b) TTK madde 55/1-d kapsamında yapılan değerlendirme;
TTK 55/1-d maddesi "Üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı olarak ifşa etmek; özellikle, gizlice ve izinsiz olarak ele geçirdiği veya başkaca hukuka aykırı bir şekilde öğrendiği bilgileri ve üretenin iş sırlarını değerlendiren veya başkalarına bildiren dürüstlüğe aykırı davranmış olur." şeklinde düzenlenmiştir.
İlgili maddede asıl fiil üretim ve iş sırlarının hukuka aykırı olarak açıklanmasıdır. Bu çerçevede bu haksız rekabetten bahsedebilmek için fiili gerçekleştiren kimsenin menfaat sağlamış olması gerekmemektedir.
Bu noktada haksız rekabetin gerçeklemiş olması için üretim ve iş sırlarının gizlice/izinsiz olarak ele geçirilmiş olması ve bu sırların değerlendirilmiş veya üçüncü kişilere açıklanmış olması gereklidir.
Davacının iddiasının bu madde kapsamında değerlendirilebilmesi için davalının davacıya ait ticari sır niteliğine sahip bilgilerin kullanılarak üretimin bu bilgilerle gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir.
Dosya kapsamında makine mühendisi bilirkişi barındıran raporlarda bu yönde bir teknik bilginin kullanıldığı yönünde görüş bildirilmemiştir. Bu nedenle davacının TTK 55/1-d kapsamında haksız rekabet olarak nitelendirilebilecek bir eyleminin olmadığı kanaatine varılmıştır.
Neticeten;
Tüm dosya kapsamı denetime elverişli şekilde aldırılmış bilirkişi raporları, taraf beyanları hep birlikte incelendiğinde davasının reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİ ile;
2-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 492 saylı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 269,85 TL ilam harcından dava açılırken yatırılan 80,70 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 189,15 TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3-Davacı tarafından yargılama nedeniyle sarf edilen tüm yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT hükümleri uyarınca ret edilen miktar üzerinden hesaplanan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Hukuki Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliğinin 26/2 maddesi gereğince, Gaziantep Arabuluculuk Bürosu tarafından suçüstü ödeneğinden Arabulucuya ödenmesine karar verilen 1.320,00 TL'nin davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
6-Karar kesinleştiğinde artan avansın 6100 sayılı HMK m.333 hükmü uyarınca resen yatıran tarafa İADESİNE,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, dava değeri miktar itibariyle KESİN olmak üzere karar verildi, verilen karar hazır bulunan tarafa okunmak suretiyle tefhim edildi. 27/09/2023