Karar Detayı

T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2026/63
KARAR NO : 2026/170
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 06/11/2025 (Karar)
NUMARASI : 2025/591 Esas, 2025/639 Karar
DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : 05/02/2026
KARAR YAZIM TARİHİ : 05/02/2026
Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş olup, söz konusu karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafın müvekkili şirket aleyhinde Erzurum İcra Dairesinin 2025/... Esas (Erzurum Kapatılan .... İcra Müdürlüğünün 2025/... Esas) sayılı dosyası üzerinden 216.000,00 TL tutarlı fatura bedeline dayalı olarak icra takibi başlattığını, takip dayanağının ...plakalı aracın kira bedeline ilişkin 16/07/2025 tarihli ve... numaralı fatura olduğunu, ancak bu faturanın müvekkili tarafından hizmetin veya aracın fiilen teslim edilmemesi nedeniyle iade edildiğini, müvekkili tarafından düzenlenen iade faturanın süresinde düzenlendiğini, davalıya tebliğ edildiğini, bu hususun ayrıca ihtarname ile de bildirildiğini, davalının iade faturaya karşı herhangi bir itirazda bulunmadığını ve ticari defterlerinde de bu faturayı kayda geçirmediğini, davalı tarafın iade faturaya rağmen müvekkilinin borçsuz olduğunu bilmesine rağmen, sırf haksız bir menfaat elde etme ve baskı oluşturma amacıyla icra takibine başladığını, bu durumun dürüstlük kuralına açıkça aykırı olduğunu, müvekkili ile davalı arasında düzenlenen araç kiralama sözleşmesinin bedelsiz olarak imzalandığını, daha sonra davalı tarafından tek taraflı olarak 216.000,00 TL bedel eklenmek suretiyle doldurulduğunu, sözleşmenin bu haliyle hukuki geçerliliği bulunmadığını, Yargıtay kararında da boş imzalı belgelerin sonradan doldurulmasının dürüstlük kuralına aykırılık teşkil ettiği ve bu tür belgelerin borç doğurucu nitelik taşımayacağının açıkça belirtildiğini, müvekkilinin defalarca borçsuzluk ihtarnamesi göndermesine ve mal/hizmet tesliminin hiç gerçekleşmediğinin belgelenmesine rağmen davalının takibe devam ettiğini, bu suretle basiretli davranma yükümlülüğünü ihlal ettiğini, faturanın tek başına borcun varlığını ispatlamadığını, teslim gerçekleşmemiş ve hizmet ifa edilmemişse fatura içeriğinin borç ilişkisini doğurmayacağını, müvekkili tarafından düzenlenen iade faturanın borcun ortadan kalktığını ispatlayan açık bir delil niteliğinde olduğunu belirterek Erzurum İcra Dairesi'nin 2025/... Esas sayılı dosyasına konu takip ve 16/07/2025 tarihli faturaya (No: ...) ilişkin olarak, müvekkilinin davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine, davalı tarafın iade fatura ve ihtarnamelere rağmen bilerek ve isteyerek icra takibi başlatması nedeniyle, İİK m.72/3 uyarınca takip konusu alacak miktarının %20’sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İlk derece mahkemesinin 06/11/2025 tarihli tensip tutanağı ile davanın usulden reddine karar verilmiş olup dava dilekçesi ve ekleri davalıya tebliğ edilmediğinden cevap dilekçesi sunulmamıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
Mahkemece yapılan yargılama sonunda; "Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı taraflarca Erzurum İcra Müdürlüğü'nün 2025/... Esas sayılı dosyasına konu fatura nedeniyle borçlu olmadıklarının tespiti ile kötü niyet tazminatına hükmedilmesi talebiyle eldeki davanın açıldığı, Erzurum İcra Müdürlüğü'nün 2025/... Esas sayılı dosyasında takip dayanağının "16/07/2025 tarihli ve 216.000,00 TL bedelli Fatura- ...Plakalı Aracın Kiralama Bedeli 216.000,00 TL" olduğu, gerek takip dayanağı gerekse dava dilekçesindeki açıklamalar nazara alındığında eldeki dava araç kiralama sözleşmesinden kaynaklandığından ve dava tarihinde yürürlükte olan HMK'nun 4/1-a maddesi gereğince davaya bakma görevi sulh hukuk mahkemesine ait olduğundan (Nitekim Yargıtay 3. HD. 2017/6402 E. - 2019/2883 K. ve 03/04/2019 ve Yargıtay 3. HD. 2023/3034 E. - 2024/2883 K. ve 08/10/2024 günlü kararları da aynı doğrultudadır) mahkememizin görevsizliği ile Erzurum Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğuna karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle, "6100 sayılı HMK'nun 1.maddesi gereğince mahkememizin görevsizliğine ve "göreve ilişkin dava şartı noksanlığı bulunduğundan HMK'nun 114/1-c ve 115/2. maddeleri uyarınca davanın usulden reddine" şeklinde karar verilmiş olup davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ:
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; uyuşmazlığın basit bir kira alacağı davası değil, ticari ilişkiden kaynaklanan faturanın ve sözleşmenin geçersizliğine ilişkin bir menfi tespit davası olduğu, yerel mahkemenin görevli mahkemeyi tayin ederken yalnızca icra takip talebindeki soyut açıklamayı esas aldığı ve uyuşmazlığın esasını teşkil eden vakıaları göz ardı ettiği, davanın temelinde davalı tarafından düzenlenen faturaya konu hizmetin veya aracın müvekkili şirketlere fiilen hiçbir zaman teslim edilmediği, bu nedenle müvekkili tarafından süresi içerisinde iade faturası düzenlendiği ve davalıya tebliğ edildiği, davalının bu iade faturasına kanuni süresinde itiraz etmediği, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin bedelsiz olarak (boş) imzalandığı, sonradan davalı tarafından tek taraflı ve haksız olarak doldurulduğu iddialarının yer aldığı, davanın özünün haksız ve hukuka aykırı olarak düzenlenmiş bir faturaya ve dürüstlük kuralına aykırı olarak sonradan doldurulmuş bir belgeye dayalı olarak borçlu olunmadığının tespiti olduğu, müvekkillerinin fiili bir teslim ve kullanıma dayalı kira ilişkisi kurulmadığını iddia ettiği, uyuşmazlığın TTK hükümleri çerçevesinde faturanın ve sözleşmenin geçerliliğinin tartışılmasını gerektirdiği ve görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu, tarafların tacir olduğu ve uyuşmazlığın ticari iş niteliğinde olduğu, dosyanın sulh hukuk mahkemesine gönderilmesinin ticari davalara özgü yargılama usullerinden ve uzmanlığından müvekkillerini mahrum bırakacağı ve adil yargılanma hakkını ihlal edeceği belirtilerek kararın kaldırılması ve dosyanın asliye ticaret mahkemesine geri gönderilmesine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:
Dava; araç kirasından kaynaklanan fatura sebebiyle borçlu olunmadığının tespiti ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesi istemine ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Somut uyuşmazlıkta; davalı tarafından davacı şirketlerin adi ortaklığı adına "1 aylık araç kiralama bedeli ...plakalı araç 3 aylık" açıklaması ile 16.07.2025 tarihli ve 216.000,00 TL bedelli fatura düzenlendiği, davacı şirketlerin ilgili fatura yönünden 21.08.2025 tarihli iade faturası düzenlediği, davalı tarafından davacı şirketlerin adi ortaklığı aleyhine Erzurum İcra Müdürlüğü'nün 2025/... Esas (Erzurum Kapatılan ... İcra Dairesi 2025/... Esas) sayılı dosyası ile 216.000,00 TL asıl alacak üzerinden, borcun sebebi "16/07/2025 tarihli... nolu 216.000 TL miktarlı fatura ...plakalı aracın kiralama bedeli 216.000,00 TL" olarak gösterilmek suretiyle 06.08.2025 tarihinde icra takibi başlatıldığı, davacıların Erzurum .... İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2025/....Esas sayılı dosyası ile usulsüz tebligat nedeniyle şikayet başvurusu yaptığı, Erzurum .... İcra Hukuk Mahkemesi'nin 15.10.2025 tarihli 2025/...Esas ve 2025/.... Karar sayılı kararı ile şikayetin kabulü ile Erzurum İcra Dairesinin 2025/... Esas (Erzurum Kapatılan ... İcra Müdürlüğünün 2025/... Esas) sayılı takibin iptaline karar verildiği, icra takibinin 31.10.2025 tarihinde takibin iptali sebebiyle kaydının kapatıldığı, davacı şirketlerin 30.10.2025 tarihinde eldeki menfi tespit davasını ikame ettiği, ilk derece mahkemesince yazılı gerekçeyle mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verildiği, karara karşı davacılar vekili tarafından kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
6100 Sayılı HMK'nın Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevini düzenleyen 4. maddesinin 1/a bendi gereğince, kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yolu ile tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalar Sulh Hukuk Mahkemesinin görevine girmekte olup somut olayda da Sulh Hukuk Mahkemeleri görevli olduğundan, ilk derece mahkemesince görevsizlik kararı verilmesi isabetli olmuştur.
Dosyadaki belgeler, kararın dayandığı deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, taraflar arasındaki uyuşmazlığın 16.07.2025 tarihli ve 216.000,00 TL bedelli faturadan kaynaklandığı, ilgili faturada "1 aylık araç kiralama bedeli ...plakalı araç 3 aylık" açıklamasının yer aldığı, HMK'nın 4/1-a maddesi gereğince görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu, ilk derece mahkemesi kararında, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve yasaya uygun bulunduğu anlaşılmakla davacılar vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. madde ve bendi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-İlk derece mahkemesinin hükmü usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacılar vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-İstinaf başvurusu aşamasında yeteri kadar harç alındığından harç alınmasına yer olmadığına,
3-İstinaf kanun yolu başvurusunda bulunan tarafça bu aşamada yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
5-Karar tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı iadesi/ikmaline ilişkin işlemlerin mahal mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK'nın 362/(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere 05/02/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.