Karar Detayı

T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2022/1974
KARAR NO : 2024/1799
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 30/03/2022 (Karar)
NUMARASI : 2020/... Esas, 2022/...Karar
DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş, 21/09/2022 tarih ve 2020/... Esas 2022/...Karar sayılı istinaf başvurusunun değerlendirilmesi kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar karar verilmiş, verilen istinaf başvurusunun değerlendirilmesi kararına karşı davacı vekili tarafından yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin maliki bulunduğu büyük baş hayvanı ile davalı şirkette kasko sigortası bulunan ...plaka numaralı araç 08/09/2019 tarihinde ... Karayolu üzerinde trafik kazasına karıştığını, olay tarihinde olay yerinde tutulan tutanaklar ve kusur raporlarına bakıldığında müvekkiline %50 kusur yüklendiği ve aynı zamanda davalı şirkette kasko sigortası bulunan ...plaka numaralı aracın sevk idaresini sağlayan ...'ın %50 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiğini, söz konusu trafik kazasının maddi hasarlı olmasından dolayı Kasko Sigortasından dolayı davalı tarafça 8 Ocak 2020 tarihli rücu yazısı müvekkiline tebliğ edildiğini, davalı tarafın da müvekkilinin %50 oranında kusurlu olmasından dolayı zararın ancak %50'si oranından rücu edileceğini açıkça tebliğ ettiği rücu talebinde dile getirdiğini, davalı tarafça müvekkiline gönderilen rücu talebinde toplam maddi zarar miktarının 33.430,00 TL olduğunu ve müvekkilin de %50 oranından kusurlu olmasından dolayı bu zararın yarısı olan 16.715,00 TL kadarının ödenmesinin istenildiğini, müvekkilinin söz konusu rücu talebinin kendisine ulaşmasından dolayı davalı şirkete, kusurun hayvanların bakım, sevk ve idaresinden sorumlu çobandan kaynaklandığını yazılı olarak bildirmesinden sonra davalı sigorta şirketi tarafından kendi gönderdikleri rücu talebinin aksine maddi hasarın tamamı üzerinden müvekkili hakkında Erzurum .... İcra Dairesinin 2020/... Esas sayılı dosyası ile icra takibine başlattığını, 17/06/2020 tarihli Erzurum .... İcra Dairesinin 2020/... Esas sayılı ödeme emrine bakıldığında 33.430,12 TL üzerinden takip başlatıldığı ve 16/12/2019 tarihinden itibaren faiz işletildiği bu hali ödeme emrinde toplam olarak 34.416,29 TL borç hesaplandığının görüldüğünü, yapılan kaza neticesinde olay yerine gelen kolluk birimlerince tanzim edilen kaza tespit tutanakları ve kusur oranı araştırmalarından da anlaşılacağı üzere müvekkilinin kusur oranın %50 oranında olması davalı şirkete ancak maddi hasarın %50'si oranında rücu hakkı verdiğini, bu hali ile davalı şirketin maddi hasarın tamamını müvekkiline rücu ederek müvekkili hakkında icra takibi başlatmasınınaçıkça yasaya aykırı olduğunu, bu nedenle Erzurum.... İcra Dairesinin 2020/... Esas sayılı dosya ile müvekkili hakkında yapılan takipte müvekkilinin yalnızca 16.715,00 TL'den sorumlu olmasından dolayı işlemiş ve dava süresince işleyecek faiz ve diğer ferilerinde tahkikat aşamasında hesaplanması ile birlikte müvekkilinin 16.715,00 TL'den fazla borcunun olmadığının tespitine, davalının kötüniyetli olmasından dolayı %20 tazminata mahkum edilmesine, yargılama gideri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu kazanın oluşumunda davalı hayvan sahibinin %100 oranında kusurlu olduğunu, iş bu durumun alınacak olan ATK ve diğer bilirkişi raporları ile de sabit kılınacağını, kaza sonrası ilgili araç üzerinde ekspertiz çalışmaları yapıldığını hasar bedellerinin ortaya çıkarıldığını ve netice itibari ile ilgili tazminat gerekli taahhütler alındıktan sonra 17.12.2019 tarihinde 33.430.12 TL olarak sigortalı hesabına ödendiğini, sigortalıya ödenilen ve harici çabalara rağmen davalıdan tahsil edilemeyen alacaklarının tahsili için açmış olduğu ilamsız takip ekseninde itiraz edilmediğinden dosyanın kesinleştiğini ve işlemlerin başlatıldığını, bu nedenlerle yersiz ve haksız açılanan davanın reddi ile yargılama giderleri vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini savunmuştur.
YEREL MAHKEME KARARI;
Mahkemece, "... Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; 08.09.2019 tarihinde sürücüsü ... olan (davalı sigorta şirketinin kasko poliçesi ile sigortaladığı) ...plakalı çekici ve buna bağlı ...plakalı römorkun TR ... küpe numaralı ineğe çarpması sonucu, dava konusu kaza meydana gelmiş ve bu kazanın oluşumuna söz konusu hayvanın %100 oranında sebep olduğu tespit edilmiştir. Sigorta şirketi bu kazanın üzerine sigortalısına yaptığı ödemeyi dava konusu kazaya sebebiyet veren hayvanın sahibine rücu etmek için icra takibi başlatmıştır. Davacı ise bu kazanın oluşumunda hayvanın %50 oranında etken olduğunu ileri sürerek menfi tespit davası açmıştır. Ancak Adli Tıp Kurumu raporunda hayvanın kazanın oluşumuna etkisi %100 olarak değerlendirildiğinden ve bu değerlendirme Mahkememiz'ce de isabetli bulunduğundan, ilaveten davalının icra dosyasında talep ettiği faiz tutarı ödeme tarihinden itibaren talep edebileceği faiz miktarının altında olduğundan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle "Davanın reddine," şeklinde karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş, 21/09/2022 tarih ve 2020/... Esas 2022/...Karar sayılı istinaf başvurusunun değerlendirilmesi kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmiş, verilen istinaf başvurusunun değerlendirilmesi kararına karşı davacı vekili tarafından yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF İTİRAZLARI:
Davacı vekili gerekçeli karara karşı sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu olaya ilişkin mahallinde tutulan tutanaklar ve kusur raporlarına bakıldığında müvekkiline %50 oranında kusur yüklendiğini ve aynı zamanda davalı şirkette kasko sigortası bulunan ...plaka sayılı aracın sevk ve idaresini sağlayan ...'ın %50 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiğini, davalı tarafın 08/01/2020 tarihli rücu yazısının müvekkiline tebliğ edildiğini, sunmuş oldukları rücu talebinden de anlaşılacağı üzere davalı tarafın da müvekkilinin %50 oranında kusurlu olmasından dolayı zararın ancak %50'si oranında rücu edileceğini anılan yazıda açıkça dile getirdiğini, rücu talebinde toplam zararın 33.430,00-TL olduğu ve müvekkilinin de %50 oranında kusurlu olmasından dolayı bu zararın yarısı olan 16.715,00-TL kadarının ödenmesinin istendiğini, dava konusu kazaya ilişkin kaza tespit tutanakları ve kusur araştırmalarından da anlaşılacağı üzere müvekkilinin kusurunun %50 oranında olmasının davalı şirkete ancak maddi hasarın %50'si oranında rücu hakkı verdiğini, bu haliyle davalı şirketin maddi hasarın tamamını müvekkiline rücu ederek müvekkili hakkında icra takibi başlatmasının açıkça yasaya aykırı olduğunu, dava konusu kaza mahallinin yerleşim yerinin içi olduğunu, davalı tarafça sigortalanmış araç sürücüsünün hız limitlerini aştığı ortada iken bu durumun tespiti için keşif yapılmasının elzem olduğunu, ancak mahkemece keşif yapılmadan sadece evraklar üzerinden hazırlanan Adli Tıp raporu ile karar verilmesinin usule aykırı olduğunu, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/09/2022 tarih ve 2020/... Esas 2022/...Karar sayılı istinaf başvurusunun değerlendirilmesi kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
Davacı vekili istinaf başvurusunun değerlendirilmesi kararına karşı sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu olaya ilişkin mahallinde tutulan tutanaklar ve kusur raporlarına bakıldığında müvekkiline %50 oranında kusur yüklendiğini ve aynı zamanda davalı şirkette kasko sigortası bulunan ...plaka sayılı aracın sevk ve idaresini sağlayan ...'ın %50 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiğini, davalı tarafın 08/01/2020 tarihli rücu yazısının müvekkiline tebliğ edildiğini, sunmuş oldukları rücu talebinden de anlaşılacağı üzere davalı tarafın da müvekkilinin %50 oranında kusurlu olmasından dolayı zararın ancak %50'si oranında rücu edileceğini anılan yazıda açıkça dile getirdiğini, rücu talebinde toplam zararın 33.430,00-TL olduğu ve müvekkilinin de %50 oranında kusurlu olmasından dolayı bu zararın yarısı olan 16.715,00-TL kadarının ödenmesinin istendiğini, dava konusu kazaya ilişkin kaza tespit tutanakları ve kusur araştırmalarından da anlaşılacağı üzere müvekkilinin kusurunun %50 oranında olmasının davalı şirkete ancak maddi hasarın %50'si oranında rücu hakkı verdiğini, bu haliyle davalı şirketin maddi hasarın tamamını müvekkiline rücu ederek müvekkili hakkında icra takibi başlatmasının açıkça yasaya aykırı olduğunu, dava konusu kaza mahallinin yerleşim yerinin içi olduğunu, davalı tarafça sigortalanmış araç sürücüsünün hız limitlerini aştığı ortada iken bu durumun tespiti için keşif yapılmasının elzem olduğunu, ancak mahkemece keşif yapılmadan sadece evraklar üzerinden hazırlanan Adli Tıp raporu ile karar verilmesinin usule aykırı olduğunu, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince istinaf başvurularının yapılmamış sayılmasına dair verilen kararın kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, trafik kazası nedeniyle yapılan ödeme dayanak yapılarak başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hükümlerle sınırlı olmak üzere inceleme yapılmıştır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde, davacı vekili dava dilekçesinde müvekkilinin maliki bulunduğu büyük baş hayvanı ile davalı şirkette kasko sigortası bulunan aracın karayolu üzerinde trafik kazasına karıştığını, davalı şirkete, kusurun hayvanların bakım, sevk ve idaresinden sorumlu çobandan kaynaklandığını yazılı olarak bildirmesinden sonra davalı sigorta şirketi tarafından kendi gönderdikleri rücu talebinin aksine maddi hasarın tamamı üzerinden müvekkili hakkında Erzurum .... İcra Dairesinin 2020/... Esas sayılı dosyası ile icra takibine başlattığını, yapılan kaza neticesinde olay yerine gelen kolluk birimlerince tanzim edilen kaza tespit tutanakları ve kusur oranı araştırmalarından da anlaşılacağı üzere müvekkilinin kusur oranın %50 oranında olması davalı şirkete ancak maddi hasarın %50'si oranında rücu hakkı verdiğini, iddia ederek müvekkili hakkında yapılan takipte müvekkilinin yalnızca 16.715,00 TL'den sorumlu olmasından dolayı işlemiş ve dava süresince işleyecek faiz ve diğer ferilerinde tahkikat aşamasında hesaplanması ile birlikte müvekkilinin 16.715,00 TL'den fazla borcunun olmadığının tespitini talep ettiği, davalı vekili cevap dilekçesinde dava konusu kazanın oluşumunda davalı hayvan sahibinin %100 oranında kusurlu olduğunu, dosyanın kesinleştiğini ileri sürerek davanın reddini talep ettiği, mahkemece, iddia, savunma, yapılan yargılama ve toplanan delillere göre, davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Davacı vekilinin ilk derece mahkemesinin 21/09/2022 tarihli istinaf başvurusunun değerlendirilmesi kararına yönelik istinaf itirazının incelenmesinde;.
Somut olayda ilk derece mahkemesinin 30.03.2022 tarihli gerekçeli kararının davacı vekiline 14.08.2022 tarihinde elektronik tebliğ olarak tebliğ edildiği, davacı vekilinin mahkemenin 30.03.2022 tarihli gerekçeli kararını 07.09.2022 tarihinde istinaf ettiği anlaşılmıştır. Davacı tarafça istinaf başvurusu için yatırılması gereken harçlar ve gider avansı yatırılmadığından ilk derece mahkemesince davacı vekiline eksikliklerin giderilmesi için 13/09/2022 tarihinde elektronik tebliğ olarak muhtıra gönderildiği ve mahkemece HMK' nun 344.maddesi gereğince bir haftalık kesin süre verildiği, ancak davacının eksik harçların ve gider avansının tamamlanması için verilen süre içerisinde istinaf harçlarının ve gider avansının yatırılmadığı ve bu sebeple de ilk derece mahkemesince de 21.09.2022 tarihinde davacı vekilinin 07/09/2022 tarihli istinaf başvurusunun HMK'nin 344.maddesi gereğince yapılmamış sayılmasına karar verildiği, bu kararın da davacı vekiline 26.09.2022 tarihinde elektronik tebliğ olarak tebliğ edildiği, davacı vekilinin mahkemenin 21.09.2022 tarihli istinaf başvurusunun değerlendirilmesi kararını 03.10.2022 tarihinde istinaf ettiği anlaşılmıştır.
Davacı tarafça mahkemenin 21.09.2022 tarihli istinaf başvurusunun değerlendirilmesi kararına yönelik istinaf başvurusu için yatırılması gereken harçlar ve gider avansı yatırılmadığından ilk derece mahkemesince davacı vekiline eksikliklerin giderilmesi için 09/10/2022 tarihinde elektronik tebliğ olarak tebliğ muhtıra gönderildiği ve mahkemece HMK' nun 344.maddesi gereğince bir haftalık kesin süre verildiği, bu kez davacının istinaf başvurusu için yatırılması gereken harçlar ve gider avansını mahkeme veznesine depo ettiği anlaşılmakla ilk derece mahkemesinin davacı vekilinin istinaf başvurusunun eksik harç ve gider avansının süresinde yatırılmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine dair kararı yerinde görülmemiş davacı vekilinin ilk derece mahkemesinin 21/09/2022 tarihli istinaf başvurusunun değerlendirilmesine ilişkin kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 21/09/2022 tarih ve 2020/... Esas 2022/...Karar sayılı istinaf başvurusunun değerlendirilmesine ilişkin ek kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Davacı vekilinin ilk derece mahkemesinin 30/03/2022 tarihli kararına yönelik istinaf itirazlarının incelenmesinde;
İstinaf talebinde bulunan davacı vekilinin ileri sürdüğü sebepler kapsamında yapılan inceleme sonucunda, mahkemece, yargılamanın HMK’da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olduğu, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmadığı, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, mahkemece yargılama sırasında ATK'dan alınan bilirkişi raporunda sürücü ...’ın kusursuz, yola hayvan girmesinin oluş üzerine % 100 oranında etken olduğunun bildirildiği, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli ve denetime açık olduğu, davacının icra takibinde olay sebebiyle dava dışı araç malikine ödediği zarar miktarının tamamını talep ettiği, bilirkişi raporunun taraf vekillerine 13/02/2022 tarihinde elektronik tebliğ olarak tebliğ edildiği, ancak davacı vekilinin bilirkişi raporuna herhangi bir şekilde itiraz etmediği, bu haliyle davalı açısından usulü kazanılmış hak doğduğu, bu sebeple de davacı vekilinin yargılama sırasında itiraz etmediği bilirkişi raporuna istinaf aşamasında itiraz etmesinin usulü kazanılmış hak ilkesi gereğince yerinde olmadığından davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
1-Davacı vekilinin ilk derece mahkemesince verilen 21/09/2022 tarihli İSTİNAF BAŞVURUSUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ KARARINA yönelik istinaf başvurusunun KABULÜ ile Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 21/09/2022 tarih ve 2020/... Esas 2022/...Karar sayılı istinaf başvurusunun değerlendirilmesine ilişkin EK KARARIN KALDIRILMASINA,
2-Davacı vekilinin Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 30/03/2022 tarih ve 2020/... Esas 2022/...Karar sayılı gerekçeli kararına karşı istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
3-İstinaf aşamasında alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından başlangıçta alınan 80,70-TL harcın mahsubu ile bakiye 346,9‬0-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
4-İstinaf başvurusu sırasında davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına,
5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
6-Karar tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı iadesi/ikmaline ilişkin işlemlerin mahal mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 362/(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere .... tarihinde oy birliğiyle karar verildi.