mahkeme 2025/957 E. 2025/1387 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :

HAKİM :
KATİP :

DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :

DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
DAVA TARİHİ : 20/07/2025
KARAR TARİHİ : 31/12/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE TALEP :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davalı ... poliçe numarası ile (Karayolları Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta Poliçesi) sigortalı bulunan ...plakalı araç ...tarihinde kaza yaptığını, bu kaza neticesinde müvekkilinin yolcu olarak bulunduğunu, ağır yaralanmış ve bacağının kopması-ampute edilmesinden dolayı kalıcı olarak malül olduğunu, tedavisinin halen devam ettiğini, müvekkilinin şu an çalışma gücünün tamamını kaybettiğini, neredeyse %100 derecede malül kaldığını, açıklanan nedenlerle, davanın kabulü ile fazlaya ve faize ilişkin dava ve talep hakkımız saklı kalmak kaydıyla; Müvekkili ...için şimdilik 100.000,00 TL maddi tazminatın (işgücü kaybı- sakatlık tazminatı) kaza tarihi olan ...kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan poliçe limitince sorumlu olmak kaydıyla tazmin ve tahsilini, tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA :
Davalı ...Sigorta vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu kazaya karıştığı ifade edilen ...plakalı aracın ...numaralı Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortalı olduğunu, huzurdaki uyuşmazlığa esas poliçelerden biri Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Poliçesi olup, ilgili poliçenin teminat limiti kişi başı sakatlık ve ölüm halinde 175.000,00 TL, teminat limiti bulunduğunu, davacı işbu poliçeden kaynaklı alacak talebini fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 100.000 tl üzerinden açmış olması sebebiyle belirsiz alacak şeklinde açılan davanın usulden reddi gerektiğini, müvekkili şirketin ancak sigortalısının kusuru oranında sorumlu olduğunu, müvekkil şirket nezdinde sigortalı aracın kusurunun bulunmadığını, kaldı ki kusur oranının tespiti bakımından dosyanın İstanbul Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi’ne gönderilmesi gerektiğini, açıklanan nedenlerden dolayı; haksız ve mesnetsiz davanın usulden ve esastan reddini, yargılama masrafları ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Mahkememizin asıl dava dosyası(...) dava dilekçesi incelendiğinde; Davacı tarafça davalı ...poliçe numarası ile (Karayolları Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta Poliçesi) sigortalı bulunan ...plakalı araçta yolcu olarak seyahat etmekte iken ...tarihinde meydana gelen tek taraflı yaralamalı trafik kazası neticesinde malul kalması nedeniyle davalı Karayolları Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta Şirketine karşı açılmış bulunan maddi tazminat davası olduğu;
Mahkememiz dosyası ile ...tarihinde birleşen ...Esas Sayılı dava dosyasına ilişkin dava dilekçesi incelendiğinde; aynı davacı tarafça aynı kaza tarihinde davalı sigorta şirketi nezdinde ...poliçe numarası ile Motorlu Kara Taşıtları Zorunlu Mali Sorumluluk Poliçesi kapsamında sigortalı bulunan araç nedeniyle ZMSS sigortacısı şirkete karşı açılmış bulunan maddi tazminat davası olduğu;
Yine Mahkememiz dosyası ile ...tarihinde birleşen ...Esas Sayılı dava dosyasına ilişkin dava dilekçesi incelendiğinde; aynı davacı tarafça aynı kaza tarihinde davalı sigorta şirketi nezdinde ...poliçe numarası ile (Premium Genişletilmiş Kasko Poliçesi) sigortalı bulunan ve diğer davalının işleteni olduğu ...plakalı araç nedeniyle KASKO sigortacısı şirkete ve araç işletenine karşı açılmış bulunan maddi tazminat davası oldukları tespit edilmiştir.
Taşıma Sözleşmesi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda düzenlenmiş ise de; ...tarihi itibariyle yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 3/k maddesinde tüketici tanımlanmış "Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi" 3/ı maddesinde ise tüketici işlemi "Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlem" olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun 73/1 maddesinde, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 83/2 maddesinde ise taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve 6502 sayılı kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceğine değinilmiştir. HMK'nın 1. maddesinde ise görev hususunun kamu düzenine ilişkin olduğu, mahkemece yargılamanın her aşamasında resen gözetileceği belirtilmiştir. Ayrıca HMK'nın 114/1-c maddesi gereğince mahkemenin görevli olması dava şartları arasında sayılmış olup, HMK'nın 115. maddesi hükümleri gereğince dava şartlarının mevcut olup olmadığı, yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen dikkate alınması gereken hususlardandır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 30. maddesinde usul ekonomisi ilkesi düzenlenmiş, hâkimin, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlü olduğu belirtilmiştir. Aynı Kanun'un 57. maddesinde "ihtiyari dava arkadaşlığına" yer verilmiş, 166/4. maddesinde "davaların aynı veya birbirine benzer sebeplerden doğması ya da biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunması durumunda, bağlantının varsayılacağı" hükme bağlanmıştır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 61. maddesinde ise "Birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde aralarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanır" düzenlemesine yer verilmiştir.
Somut olayda davanın açıldığı tarih itibariyle 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun yürürlükte olduğu, davacının ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket etmesi nedeniyle tüketici sayıldığı, davalılardan asıl davanın davalısının Karayolları Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta Şirketi olması, birleşen ...Esas Sayılı davada davalının KASKO sigortacısı ve araç işleteni olması son olarak birleşen ...Esas sayılı dosyadaki davalının ise KASKO sigorta şirketi olması karşısında her bir davalının ihtiyari dava arkadaşı olduğu gibi yolcu ile taşıma ilişkisinin muhatabı işleten yönünden dava konusu taşıma işleminin tüketici işlemi sayılması gerektiği, buna göre yukarıda belirtilen yasa hükümleri uyarınca işbu davaya bakma görevinin tüketici mahkemesine ait bulunduğu açıktır. Dava konusu olayda davalı sigorta şirketi ile davacı arasındaki uyuşmazlığı inceleme görevi ticaret mahkemesine ait ise de işbu dava, taşıyan olan davalıya karşı birlikte açılmıştır. Bu durumda davalılar arasında bağlantı olduğu, biri hakkında verilecek kararın diğerini etkileyeceği de muhtemeldir.
Hal böyle olunca usul ekonomisi, daha isabetli bir karar verilmesi ve davaların makul bir süre içinde bitirilmesi yükümlüğü açısından, davaların birlikte görülmesi gereklidir. Ayrıca davalı sigorta şirketi hakkındaki davanın da ticaret mahkemesine göre daha özel nitelikteki tüketici mahkemesinde görülmesi, göreve ilişkin usul kurallarına da uygun düşecektir. Görev kamu düzenine ilişkin olduğundan, mahkeme, görevli olup olmadığını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden inceler ve görevsiz olduğu kanısına varırsa kendiliğinden görevsizlik kararı verir. Taraflar da, yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmış ise veya yapılmamış olsa bile mahkemece re’sen, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır. Çünkü görev her halükarda dava şartlarındandır.
Bu durumda davanın, davacı tarafından talep edilen maddi tazminatın tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilinin talep edilmiş olması, davacı ile davalılardan ...TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ arasındaki taraflar arasındaki ilişkinin taşıma sözleşmesinden kaynaklanması ve davacının tüketici vasfına sahip olması nedeniyle davacı ile davalı taşıyan arasındaki temel ilişki olan taşıma sözleşmesinin dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında kalması nedeniyle davaya bakma görevi Tüketici Mahkemesine aittir.
Açıklanan nedenlerle Diyarbakır Tüketici Mahkemelerine görevsizlik kararı verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Emsal niteliğinde; İSTANBUL BAM 4 HD 2017/1370 ESAS ve 2017/1453 KARARI, İZMİR BAM 17 HD 2017/1323 ESAS ve 2018/821 KARARI, İSTANBUL BAM 9 HD 2017/1708 ESAS ve 2019/878 KARAR, İZMİR BAM 17 HD 2022/1334 ESAS ve 2022/1442 KARAR nolu kararı )
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;.
1-Mahkememizin görevsizliği nedeni ile HMK'nın 114/1-c. maddesi uyarınca, göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile HMK'nın l15/2. maddesi gereğince, davanın USULDEN REDDİNE,
2-Görevli Mahkemenin DİYARBAKIR NÖBETÇİ TÜKETİCİ MAHKEMESİ olduğunun tespitine,
3-Karar kesinleştiğinde ve istek halinde dava dosyasının görevli ve yetkili Diyarbakır Tüketici Mahkemesi'ne tevzi edilmesi için Diyarbakır Adliyesi Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna gönderilmesine,
4-HMK'nın 20/1. maddesi uyarınca verilen kararın kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde taraflardan birinin mahkememize başvurarak, dava dosyasının görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmemesi halinde, HMK'nın 331/2. maddesi gereğince, dava dosyanın re'sen mahkememizce ele alınarak davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesine,
4-HMK'nın 331/2. maddesi gözetilerek, davaya görevli mahkemede devam edilmesi halinde harç, ara buluculuk ücreti, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin görevli mahkemece karara bağlanmasına,
Dair, davacı vekili ile davalı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.

Katip Hakim