mahkeme 2025/88 E. 2025/941 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :
KARAR NO :

HAKİM :
KATİP :

DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ : 21/01/2025
KARAR TARİHİ : 16/09/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE TALEP :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .....tarihinde saat .....sıralarında Araban-Akbudak yolu üzeri Yukarıkaravaiz Mahalle içi .....Akaryakıt istasyonu önünde meydaan gelen çift taraflı yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasının oluşumunda; Gaziantep Araban ilçesi Akbudak mahalle istikametinden Araban ilçesi istikametine doğru seyir halinde olan sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plakalı otomobili ile aynı istikamette seyir halinde olan ve yol üzerinde bulunan kasis üzerinde yavaşlayan .....'in sevk ve idaresindeki .....plakalı otomobili ile belirtilen mevkiye geldiğinde dikkatsizlik ve tedbirsizlik sonucu arkadan çarpması neticesinde çift taraflı yaralanamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, Dava konusu .....tarihli kaza sonucu müvekkiline ait araçta maddi hasar oluştuğunu, bu hasarın tutarı, davalıya ait aracın .....numaralı Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Poliçesi kapsamında sigortacısı olan .....Sigorta A.Ş. tarafından karşılandığını, ancak değer kaybına ilişkin ödeme yapılmadığını, Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı icra takibi başlatılmış olup, davalı tarafından takibe itiraz edildiğini, davanın kabulü ile müvekkile ait araçta meydana gelen değer kaybı masraflarımızın tahsili amaçlı olarak başlatılan Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı icra takibine davalının itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; KTK ZMMS trafik sigortası poliçe limiti araç başına 120.000,00TL olduğunu, davacının aracı kasko sigortacısı olan .....Sigorta A.Ş tarafından onarılmış ve maddi hasar rücu talebine istinaden .....tarihinde 106.440,96TL maddi hasar rücu ödemesi yapıldığını, bakiye poliçe limiti 13.559,04 TL olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydı ile müvekkili şirket bakiye poliçe limiti oranında sorumlu olduğunu, taleplerinin zamanaşımına uğrayıp uğramadığının incelenmesini zamanaşımına uğradıysa davanın zamanaşımı nedeniyle reddini talep ettiklerini, müvekkilli şirket, karayolları trafik kanunu’nun 91. maddesi vezorunlu mali mesuliyet sigortası (ZMSS) uyarınca, sigortalısının kusuru ile 3. şahıslara verdiği zararı, poliçe teminat limiti ile sınırlı olmak üzere tazmin etmekle mükellef olduğunu, kusur oranlarının tespiti zaruri niteliktedir. hem adli tıp trafik ihtisas dairesi’nden hem de karayolları genel müdürlüğü fen heyeti’nden seçilecek kusur konusunda uzman bilirkişi heyetinden rapor alınması, haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddini, davacı yanın haksız ve kötü niyetli icra-inkar tazminatı talebinin reddini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davacı yan üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
BİLDİRİLEN VE TEMİN EDİLEN DELİLLER :
1-Diyarbakır İcra Dairesinin .....Esas sayılı dosyası; Davacı tarafından Diyarbakır İcra Dairesinin .....E. Sayılı dosyasına dayalı alacağın tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığı, davalı/borçluya ödeme emrinin .....tarihinde tebliğ edildiği, davalının gönderilen ödeme emrine .....tarihinde, 7 günlük itiraz süresi içerisinde borca itiraz ettiği, itiraz evrakının davacı/alacaklıya tebliğ edilmediği, böylelikle eldeki itirazın iptali davasının davacı tarafından 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
2-Mahkememizin .....Esas sayılı dosyasında Makine Mühendisi bilirkişisinden aldırılan .....tarihli bilirkişi kök raporu ile .....tarihli bilirkişi ek raporu; Dava konusu .....plakalı araç ile ilgili dosyasında yapılan incelemede” Marka: ....., Ticari adı: ....., Model yılı:....., Araç sınıfı:MI, Cinsi: OTOMOBİL (AASEDAN), Rengi: BEYAZ, Motor no: ....., Şase no: .....Koltuk sayısı (Sür. Dahil) : 5, Silindir hacmi: 1498 cm3, Motor gücü: .....kw, Yakıt cinsi: Benzinli, eksper raporunda kaza tarihinde 162 kilometrede olduğunun görüldüğü, araç rayiç bedelinin eksper .....tarafından 1.000.000,00 TL olarak belirlendiği, aracın güncel kasko değerinin (Ekim-2024,araç kodu.....) 1.261.565,00 TL olduğu ve piyasada ve ilgili internet siteleri üzerinde yapılan araştırmalar neticesinde; internet üzerinde emsal satışta bulunan aracın (.....) 26000 Km'de ve .....TL ve 54131 TL hasar kayıtlı 990.000,00 TL (ilan no: .....), değişensiz 14500 Km'de (İlan no: .....) 1.105.000,00 TL olduğu arasındaki fiyat farkının 115.000,00 TL olduğu ve Kasım-2023 ayı değerinin, Kasım-2023 TÜFE Endeks Oranı:.....-, Ekim-2024 TÜFE Endeks Oranı:.....-, ...../.....-TL tekabül ettiği incelenmiş, aracın dava konusu kaza tarihinden önce tramer kaydı bulunmaması, 162 km'de olması, yaşını doldurmaması ve yaklaşık 6 aydır kullanımda olduğu gibi özellikleri dikkate alınarak aracın kaza tarihli rayiç değerinin yaklaşık 1.000.000,00 TL olduğu, Aracın bagaj kapağı değişimi, arka panel değişimi, havuz sacı onarımı, sağ arka şase kolu onarımı, şağ arka çamurluk onarımı olduğu ve kaza sonucu araçta oluşan tramer kaydı dikkate alınarak, aracın tamir edilmiş rayiç değerinin yaklaşık 920.000,00 olduğu kanaatine varılmış olup, buna göre; aracın değer kaybı = hasar öncesi rayiç değer - Hasar sonrası rayiç değer olmak üzere 1.000.000,00 - 920.000,00 TL = 80.000,00 TL olduğu kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Davanın, davacının aracında meydana gelen hasar nedeni ile değer kaybına ilişkin olarak açılan itirazın iptali davası olduğu anlaşılmıştır.
Uyuşmazlık konusunun .....tarihinde meydana gelen kaza nedeniyle davacının kusurunun bulunup bulunmadığı, davacıya ait araçta meydana gelen hasar nedeni ile aracının değer kaybına uğrayıp uğramadığı uğramış ise miktarının tespiti ile tahsili istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Trafik sigortası motorlu bir aracın, karayolunda işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahillinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan sorumluluk sigortasıdır. Trafik sigortacısının sorumluluğu işletenin sorumluluğu oranında olup yine bu sorumluluğun sınırı KTK’nun 92 nci maddesinde belirlenmiştir.
Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1.maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın amacı A.1 maddesinde “Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.” şeklinde belirlenmiştir. Sigortanın kapsamı ise genel şartlar A.3. maddesinde “sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.” şeklinde düzenlenmiştir.
Trafik kazası neticesinde oluşan zarar "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir.Yargitay 17.HD'nin 2017/1230 E- 2018/2590 K sayılı 15/03/2018 tarihli kararında vurgulandığı gibi;Davacının gerçek zararının belirlenmesi için davacıya ait kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, daha önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğinin yitirilip yitirilmediği, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri ile emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, öncelikle aracın kaza tarihi itibariyle rayiç değeri ve onarım bedeli belirlenerek, belirlenen hasar bedeline göre aracın onarımının ekonomik olup olmayacağının tespiti için aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile hasarlı haldeki değerinin karşılaştırılması, onarımı ekonomik değilse; aracın kaza tarihindeki 2. el piyasa rayiç bedelinden sovtaj değerinin mahsubu ile gerçek zarar miktarının hesaplanması, aracın pert-total kabul edilmesi halinde değer kaybı zararının olmayacağının da gözönüne alınması, onarımının ekonomik olacağının kabulü halinde değer kaybı zararının aracın kaza tarihindeki ikinci el değeri ile onarımından sonraki ikinci el değeri arasındaki fark kadar olması nedeniyle değer kaybının bu şekilde tespit edilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Davalı vekilince süresinde sunulan cevap dilekçesi ile her ne kadar zamanaşımı definde bulunmuş ise de kaza tarihi itibariyle 2 yıllık haksız fiil zamanaşımı süresinin işbu dava tarihi itibariyle dolmadığı anlaşıldığından zamanaşımına ilişkin itirazın reddi ile yargılamaya devam edilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Davacı vekilince Mahkememizin .....dava tarihli .....Esas ve .....Karar Sayılı dava dosyası ile değer kaybına ilişkin dava açıldığı, açılan davada "...trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan kuralı ihlal ettiği, kazanın oluşumuna sebebiyet verdiği, yüzde yüz (%100) kusurlu olduğu, davacının kazanın oluşumunda kural ihlalinin olmadığının anlaşıldığı, Yargıtay içtihatlarında benimsendiği üzere gerçek zararın bulunması için nisbi hesap yöntemine göre hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre davaya konu araçta meydana gelen kazada davacıya ait araçta 80.000TL değer kaybının meydana geldiği, başvuru yapılması üzerine davalı yanca ZMMS kapsamında herhandi bir ödemenin yapılmadığı, kaza tarihinde poliçe teminat limitinin 120.000TL olduğu anlaşılmakla 100,00 TL değer kaybı tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine..." ilişkin karar verildiği, kararın henüz kesinleşmediği, davalı ZMSS sigortacısı tarafından dava açılmadan önce 106.440,96 TL tazminat tutarını .....tarihinde davacının kasko sigortası kapsamında onarımı sonucu ödenen 106440,96-TL bedelin, kasko sigortacısı olan .....Sigorta A.Ş’ ye rücu ödemesinin yapıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizde açılan davanın değer kaybına yönelik olarak belirlenen 80.000 TL üzerinden başlatılan icra takibine yönelik olduğu, takibe davalı şirket vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine itirazın iptali davası olarak işbu davanın açılmış olduğu bu nedenle her ne kadar ilk davada verilen hüküm kesinleşmemiş olsa da ilk davadaki değer kaybına ilişkin olarak alınan bilirkişi raporunun her iki tarafa da tebliğ edildiği, davalı tarafça ilgili rapora karşı itirazlarını belirttiği, açılan işbu davada da usul ekonomisi uyarınca ilgili bilirkişi raporunun hükme esas alınabileceği görülmekle; .....numaralı KTK zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesinin teminat limiti 120.000 TL olup 106.440,96 TL rücu ödemesi yapıldığının dosya kapsamından sabit olduğu, haliyle Kasko sigortacısına rücu ödemesi yapılan davada ilk davanın kesinleşmesinin beklenmesine gerek bulunmadığı, davalı sigorta şirketinin poliçe teminat kapsamı dikkate alındığında kalan teminat tutarının 13.559,04 TL olduğu bu sebeple de ancak bu tutar üzerinden icra takibi yapılabileceği tespiti ile Diyarbakır İcra Dairesinin .....Esas sayılı dosyasında asıl alacak tutarının 13.559,04 TL olduğu kanaatiyle itirazın iptaline yönelik davanın kısmen kabulü gerekmiş, takip tarihine kadar 80.000TL nin ödenmesine ilişkin olarak ZMSS sigortacısına başvuru yapılmadığı yani ihtarname ile alacak hususunda temerrüde düşürülmediği( Mahkememizin .....Esas ve .....Karar Sayılı kararının kesinleşmediği de gözetilerek ) asıl alacağa işlemiş faizin bulunamayacağı yalnız takip tarihi sonrası işleyecek faizin esas alınması gerektiği ile alacağın tespitinin ise yargılamayı gerektirmesi nedeniyle icra inkar tazminat talebine yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi gerekçeli yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE,
Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı dosyasında davalı tarafından yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin sigorta teminat limiti kapsamı itibariyle 13.559,04 TL asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren tahsil tarihine kadar yıllık değişen oranlarda avans faizi yürütülmesine, davacının fazlaya ilişkin kısımla ilgili itirazın iptali talebinin reddine,
2-İtirazın iptaline konu tutarın yargılamayı gerektirmesi nedeniyle icra inkar tazminat talebinin reddine,
3-Alınması gereken 926,21.-TL harçtan, peşin alınan 1.150,80.-TL harcın mahsubu ile bakiye 224,59.-TL karar ve ilam harcının davacıya iadesine,
4-6183 sayılı Kanun gereğince, dava şartı zorunlu arabuluculuk sürecine yönelik, 3.600,00.-TL arabuluculuk ücretinin; 2.989,08.-TL'sinin davacıdan, 610,92.-TL'sinin davalıdan tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına,

5-Davacı tarafından yatırılan 615,40-TL başvurma harcı, 1.150,80.-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan gider avansından harcanan 22,50.-TL tebligat ve müzekkere gideri yargılama giderinden; kabul ve ret oranına göre, 3,82.-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1 maddesi uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 13.559,04.-TL vekâlet ücretinin, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
8-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1 maddesi uyarınca reddedilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 30.000,00 .-TL vekâlet ücretinin, davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
9-Yargılama sırasında davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
10-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı sigorta şirketi vekilinin ve davalı tarafların yokluğunda kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim