mahkeme 2025/593 E. 2026/94 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :

HAKİM :
KATİP :

DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 07/05/2025
KARAR TARİHİ : 03/02/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili, .....Otomotiv İnşaat Gayrimenkul Lojistik İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketinin elektronik ürünleri satışı yapan bir firma olduğunu, müvekkili tarafından davalıya sunulan faturadan da malın cinsi ve miktarı belirtilen 457.056,00 TL bedelli ürünlerin satışı ve teslimi yapılarak fatura edildiğini, müvekkili firma davaya konu faturayı usulüne uygun şekilde düzenleyerek ticari defter ve belgelerine işlendiğini, yine davalı tarafından .....tarihinde bahsi geçen faturaya istinaden "fatura bedeli" işlem açıklamasıyla 200.000,00 TL tutarlı borcun bir kısmını ödediğini, ancak müvekkil firma yaptığı telefon ve whatsapp görüşmeleriyle bakiye kalan alacağını defalarca talep etmesine rağmen, borçlu tarafından ödeme yapılmadığını, bunun üzerine müvekkilinin alacağına istinaden Diyarbakır İcra Dairesi .....Esas sayılı dosyasıyla davalı aleyhine ilamsız icra takibi başlatmıştır. Davalı tarafından haksız bir şekilde takibe itiraz edilerek, takip durdurulduğunu, borca ve icra takibine yaptığı itirazının iptaline, takibin devamına, borçlunun takip konusu borcu işlemiş ticari faiziyle ödemeye ve takip konusu alacağın % 20’sindan az olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davacı şirket yetkililerin şahsi hesabına da 2 adet toplamda 75.000,00 TL'lik ödeme gerçekleştirmiş olup, işbu bedel davacı tarafından hesaba dahi katılmadan sözü edilmemekte olduğunu, müvekkilinin davacıya toplamda hem şirkete hem şirket yetkililerine 275.000,00 TL ödeme gerçekleştirilmiş olduğunu, işbu haksız ve dayanaksız davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar kılınmasını talep ve dava etmiştir.

BİLDİRİLEN VE TEMİN EDİLEN DELİLLER :
1-Mahkememizce SMM bilirkişisinden aldırılan .....tarihli bilirkişi raporu;Davacı şirketin ve davalı tarafın ticari defter kayıtlarında dönem sonu takip tarihi ve dava tarihi itibari ile davacı .....ile davalı .....arasında borç alacak tutar bakiyesinin sıfırlandığı veya davacı şirket ile davalı taraf arasında borç alacak bakiyesinin kalmadığı, takibe dayanak dava konusu yapılan .....tarihli .....numaralı e-faturanın tahakkuk tutarı yönünden KDV dahil toplam olan 457.056,00-TL ile her iki tarafın yasal ticari defter kayıtlarında yer almamamla birlikte dosya kapsamından tevsik edici belge mahiyetine olduğu görülün .....Bankası A.Ş ye ait .....tarihli .....nolu banka dekontuna konu davalı tarafça davalı hesabından davacı şirket hesabına .....tarihinde yapılan ödeme tutarı yönünden 200.000,00-TL esas aldıklarında dönem sonu takip tarihi ve dava tarihi itibari ile davacı .....DAVALI .....dan talepte bulunabileceği asıl alacak tutarının 257.056,00-TL olduğu veya davacı şirket tarafından daval tarafa düzenlenen ve aynı zamanda takibe dayanak dava konusu yapılan .....tarihli .....numaralı e-fatura bedelinin davalı tarafından davacı şirkete 257.056,00-TL lik kısmının ödenmediği kanaatine varıldığı anlaşıldı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, davacı tarafından mal satışından kaynaklanan faturaya dayanarak davalı aleyhine başlatılan Diyarbakır İcra Müdürlüğünün .....numaralı ilamsız icra takibine davalı tarafın süresinde itirazı üzerine İİK 67.maddesi uyarınca borca itiraz talebinin alacaklıya tebliğ edilmediği görüldüğünden yasal süresi içinde açıldığı kabul edilen itirazın iptali davasıdır.
İİK 67/1.maddesine göre "Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir."
Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı dosyası, dosyamız arasın alınmış, yapılan incelemede ise takip alacaklısının davacı ve takip borçlusunun davalı olduğu ve de davaya konu fatura alacağı nedeniyle genel haciz yoluna özgü icra takibi başlatıldığı, borçlunun takibe itirazı nedeniyle icra takibinin durduğu tespit edilmiş, borca itiraz talebinin alacaklıya tebliğ edilmemesi nedeniyle de işbu davanın süresi içinde açıldığı görülmüştür.
İcra takibinin dayanağı fatura olmakla, faturanın delil olma kuvveti üzerinde durmak gerekir. Faturanın TTK'da tanımına yer verilmemiştir. Vergi Usul Kanunu'nun 229.maddesinde fatura, "Satılan emtia ve yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari bir vesika" olarak tanımlanmıştır.
TTK 21/1.maddesine göre "Ticari işletmesi bağlamında bir mal satmış, üretmiş, bir iş görmüş veya bir menfaat sağlamış olan tacirden, diğer taraf, kendisine bir fatura verilmesini ve bedeli ödenmiş ise bunun da faturada gösterilmesini isteyebilir". TTK 21/2. maddesine göre "Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır"
Fatura akdin kurulumuna değil, ifasına ilişkin belge olduğundan faturaya dayalı alacak talebinde bulunmak için öncelikle akdî ilişkinin kanıtlanması gerekir. Bu nedenle faturaya dayalı alacağın ispatı kural olarak davacıya aittir.
Yukarıdaki açıklamalara göre ticari davalarda yani iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeyle ilgili olduğu davalara ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerden olmakla birlikte ancak HMK 222. maddesindeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir. Ticari defterlerin sahibi lehine delil olarak kabul edilebilmesi için diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir. Bir taraf kendi ticari defterlerine delil olarak dayanmış ise karşı tarafın ticari defterlerine dayanılmamış olsa da karşı taraf defterlerinin incelenmesi zorunludur. Zira tarafın ticari defterleri kanunda açıklandığı üzere karşı tarafın ticari defterleri ile uyumlu olduğu taktirde lehine delil olabilecektir. Karşı taraf ticari defterlerini sunmadığı taktirde kendi defterlerinin davacı defterleriyle uyumlu olup olmadığının incelenmesinin engel olacağından sonucun varlığını kabul etmiş sayılmalıdır.
Buna göre Mahkememizce davacının ticari şirket olması hasebiyle tacir olduğu ancak davalının gerçek kişi olması nedeniyle tacir araştırması yapılması gerektiği kanaatiyle ilgili kurumlara müzekkereler yazılmış olup Gelir İdaresi Başkanlığınca verilen .....tarihli müzekkere cevabında davalının " 2024 yılında 1. Sınıf tüccar ve bilanço esasına göre defter tuttuğu" nun belirtildiği görülmüş buna göre davalının gerçek kişi tacir olduğu anlaşılmıştır. Bundan sonra taraflara ticari defter ve belgelerini sunması için .....tarihli ön inceleme zaptında hazır bulunan davacı vekiline de ihtarat yapılmış olup hazır bulunmayan davalı tarafa ise ön inceleme tutunağının tebliği suretiyle ilgili ihtaratın yapıldığı ve her iki tarfça da ticari defterlerinin bulunduğu yerlerin beyan dilekçesi ile bildirilmesinden sonra dosya mali müavir bilirkişiye tevdi edilerek faturaya konu alacağın varlığına dair rapor tanzimi istenmiştir.
SMM mali müşavir bilirkişice hazırlanan .....tarihli bilirkişi raporu ile davacı ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede; Davacı tarafın .....yılında e defter yükümlüsü olması sebebiyle 213 sayılı vuk 421 ve 487 sıra no'lu genel tebliğleri hükmü ve ilgili diğer mevzuat gereğince noter onayı aranmadığı ve bu bağlamda davacının 2024 yılı ocak aralık ayları arası dahil aylarına ait yasal ticari defterlerden yevmiye ve defteri kebir defterlerine ait e defterlerin ve e defter berat kayıtlarının gelir idaresi Başkanlığı nezdinde onaylı olduklarının görüldüğü ve onay işlemlerinin yasal süresi içinde yapıldığı tespit edildiği, davalı tarafın ise 2024 yılını kapsayan yevmiye ve envanter defterlerinin açılış taktiklerinin yasal süreleri içinde yapıldığı bütün sayfalarının mühürlenerek tasdik edildiği ve yevmiye defterinin kapanış tasdikinin yasal süresi içinde yapıldığı,.....tarihli .....belge nolu faturanın her iki tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olduğunun görüldüğü, bunun ayrıca tablo halinde gösterildiği, taraflar arasında borç- alacak kayıtları yönünden ticari ilişkinin tespit edildiği, davalı tarafın davaya konu 457.056,00 Tl lik faturanın kayıtlarında yer alması nedeniyle bu tutarda davacıya alacaklandırdığı, KDV yönünden işbu e faturadaki KDVnin indirim konusu yapıldığı ve işbu e faturadaki matrahın 740 hizmet üretim maliyeti hesabına aktarıldığı, takibe dayanak e-faturaya itiraz edildiğine dair herhangi bir belgenin görülemediği, davalı tarafın cevap dilekçesi ekinde sunmuş olduğu( davacı tarafça da dava dilekçesinde beyan edilen) .....Bankası AŞ ye ait .....tarihli .....nolu banka dekontundan davalı tarafça davacı şirket hesabına .....tarihinde 200.000,00 TL tutarında ödeme yapıldığı, bunun haricinde davalı tarafça .....tarihinde 50.000 Tl ve 25.000 Tl davacı şirket ortağı olduğu belirtilen dava dışı .....hesabına ödemeler yapıldığı belirtilse de bu ödemelerin fatura tarihinden önceki bir tarihe ait olduğu ve davacı ile davalı tarafın ticari defterlerinde de yer almadıkları buna göre e fatura tutarı olan 457.056,00 TL bedelden davalı tarafça ödendiği her iki tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olan 200.000,00 TL bedelin düşümü neticesinde geriye 257.056,00 TL bakiye alacağın kaldığının tespit edildiği görülmüştür.
Buna göre her iki tarafın 2024 yılına ait ticari defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının yasal süresinde yapıldığı, yasal mevzuatlara uygun olarak tutulduğu tespit edildiği, davaya konu faturanın ticari defterlere kaydedildiği, bu faturaya karşılık dava tarihi öncesi 200.000,00 TL ödeme kaydının bulunduğu, dava tarihinden sonraki ödemelerin ise ancak icra dairesince infaz aşamasında değerlendirilebileceği tespit edilmiştir.
Davaya konu faturalara yönelik davalı tarafça fatura içeriklerine 8 gün içinde itiraz edilmediği için davalı taraf TTK 21/2 maddesi uyarınca fatura içeriklerini kabul etmiş sayılacağı gibi faturaların davacının defterlerinde kayıtlı olduğu ve bedelinin kısmen ödenmediği davacı yararına ispatlanmıştır. Bu sebeple HMK m.222 uyarınca davacının faturaya dayalı takipte alacağının varlığını ispat ettiği kabul edilerek davanın kısmen kabulüne ilişkin aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
Ek olarak davacı vekili dava dilekçesinde takip konusu değerin %20'si oranında icra inkar tazminatı talep ettiği görülmüştür.
İİK 67/1.maddesine göre "Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın "yüzde yirmisinden" aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir." Buna göre davacı lehine icra inkar tazminatına hükmetmek için davalının haksız olması, itirazın iptaline karar verilen alacağın likit olması ve davacının talebi gerekir. Yargıtay'ın yerleşik kararlarına göre faturadan kaynaklı alacak likit kabul edilmektedir. İzah edilen nedenle tirazın iptaline karar verilen 257.056,00 TL'nin takdiren % 20'si oranında 51.411,2 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar vermek gerekmiş ve Mahkememizce aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM;Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı dosyasında davalı tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin 257.056,00 TL asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren tahsil tarihine kadar değişen oranlarda yıllık avans faiz yürütülmesine, fazlaya ilişkin istemin ise reddine,
2-İtirazın iptaline karar verilen 257.056,00 TL'nin takdiren % 20'si oranında (51.411,2 TL) icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
3-Kabul edilen 257.056,00 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 17.559,50 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 4.067,68 TL harcın düşümü ile eksik kalan 13.491,82 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 615,40 TL başvuru harcı, 4.067,68 TL peşin harç olmak üzere toplam 4.683,08 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacının karşıladığı 156,00 TL tebligat gideri, 8.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 8.156,00 TL yargılama giderinin, kabul / talep oranına göre hesaplanan 6.224,95 TL sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geri kalan 1.931,05 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.600,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul red oranına göre 3.511 TL sinin davalıdan alınarak kalan 1.089 TL sinin ise davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 257.056,00 TL üzerinden takdir edilen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen 79.741,94 TL üzerinden takdir edilen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.

Katip Hakim