Karar Detayı

T.C.
DİYARBAKIR TÜRK MİLLETİ ADINA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :
KARAR NO :

HAKİM :

KATİP :

DAVACILAR :
VEKİLİ :

DAVALI :
VEKİLİ :
DAVA : Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 21/04/2025
KARAR TARİHİ : 06/02/2026
KARAR YAZIM TARİHİ :
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil adına kayıtlı olan .....tesisat numaralı elektrik abonesine tahakkuk ettirilen 105.840,00 TL tutarındaki faturanın hukuka ve hakkaniyete aykırı olarak düzenlendiğini, müvekkil tarafından kaçak elektrik kullanma gibi bir durumun söz konusu olmadığını, ödemelerini düzenli ve eksiksiz bir şekilde yaptığını, DEDAŞ ekipleri tarafından sayaç görülmeden fatura düzenlendiğini, önceden düzenlenmiş olan faturalara bakıldığında müvekkilin kullanmış olduğu tüketim bedelinin ortada olduğu, kesilen bu tutarın gerçeği yansıtmadığını beyan ederek fazlaya ilişkin ak ve alacaklar saklı kalmak kaydıyla, müvekkilin şimdilik 10,00-TL borçlu olmadığının tespikine, faturanın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına ve yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle husumet, derdestlik, zamanaşımı, hakdüşürücü, süre, görev ve yetkiye itirazlarıyla birlikte; Bilindiği üzere konu ile ilgili emsal yüksek mahkeme kararlarında kaçak elektrik tespit tutanaklarının aksi ispatlanıncaya kadar geçerli resmi evrak niteliğinde olduğu tartışmasız bir gerçektir. Karşı delil sunma hakkımızı bu aşamada saklı tutmak kaydıyla, Davacı tarafından haksız ve hukuka aykırı olarak açılan davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:
Dava, davalı tarafından davacıların murisi .....aleyhinde düzenlenen kaçak elektrik faturasına karşı açılan menfi tespit davası olup, davaya konu borcun ödendiği, davanın istirdat davasına dönüştüğü görülmüştür.
Bir davanın Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülmesi için davanın mutslak veya nıspi ticari dava olması gerekir.
TTK’nın 4. maddesine göre; ticarî davaların iki grup altında incelenmesi mümkündür. Bunlar; tarafların sıfatına ve işin ticarî işletmeyle ilgili olup olmadığına bakılmaksızın ticarî sayılan davalar (mutlak ticari davalar) ile her iki taraf için de ticari sayılan hususlardan doğan davalar (nispi ticari davalar)dır.
Mutlak Ticari Dava; tarafların tacir olup olmadıklarına ve dava konusu edilen işin ticari nitelikte olup olmadığına bakılmaksızın ticari dava olarak sayılan davalar olup, TTK’nın 4/1. maddesinde a ve f bentlerinde 6 bent halinde sayılan dava türleri mutlak ticari davadır. Dava, kaçak elektrik kullanım iddiasından kaynaklı menfi tespit-istirdat davası olup, uyuşmazlığın TTK' nın 4/1 maddesinde düzenlenmemesi nedeni ile davanın mutlak ticari dava olmadığı anlaşılmıştır.
Kanun gereği mutlak ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari dava, ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK'nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hâle getirmez.
Davanın mutlak bir ticari dava olmaması halinde nispi ticari dava olarak değerlendirilmesi için davanın iki tarafının da tacir olması gerekmektedir.
Nisbi ticari dava ise; her iki tarafı tacir olan ve tarafların ticari işletmesi ile ilgili olan uyuşmazlıklar nisbi ticari dava olarak adlandırılmaktadır.
TTK’nın gerekçesinde; ticari davalar ile ticari olmayan hukuk davalarını ayırmada kullanılan kıstasın “bir yandan her iki tarafın tacir sıfatı ve uyuşmazlığın konusunu teşkil eden işin bu sebepten dolayı ticari sayılması keyfiyeti, diğer yandan tarafların sıfatına bakılmaksızın sadece işin ticari mahiyeti” olduğu açıklanmıştır.
Bu anlamda bir davanın nisbi ticari dava sayılabilmesi için; uyuşmazlığın her iki tarafının tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olması gerekli ve zorunludur.
Bu bilgileri ışığında dosya kapsamında yapılan değerlendirmede; .....muta numaralı kaçak kayıt dökümünün incelenmesinde, .....aleyhinde, sayaç harici hat çekmek gerekçesi ile .....Mahallesi'nde bulunan .....tesisat numaralı, abone tipi ticarethane olan yer için .....numaralı 105.840,44 TL bedelli kaçak elektrik tüketimi işleminin yapıldığı görülmüştür. Her ne kadar kaçak kayıt dökümünde faaliyet alanı ticarethane olarak görünse de Hazro Asliye Hukuk Mahkemesi (Tüketici Mahkemesi sıfatı ile) tarafından mahallinde keşif yapılmış, keşif sonrası düzenlenen fen bilirkişisi raporunda davaya konu yerin mesken niteliğinde olduğu tespit edilmiş ve rapor ekinde meskenin ortofoto görüntüsüne yer verilmiş, yine elektrik elektronik mühendisi tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda da faturaya konu taşınmazın mesken olduğu, söz konusu meskende fiilen davacılardan .....oturduğu, meskende 1 buzdolabı, 1 çamaşır makinesi, 1 TV, 1 fırın, 8 adet 30 watt lambanın olduğu, meskenin perakende satış sözleşmesinin olduğunun tespit edildiği belirtilmiştir.
Kaçak kayıt dökümünde adı geçen .....nüfus kaydının incelenmesinde, Hazro Nüfus Müdürlüğü tarafından .....tarihinde soyadı düzeltmesi yapıldığı, soyad bilgisinin .....olarak düzeltildiği görülmüştür.
.....mirasçılık belgesinin incelenmesinde .....tarihinde vefat ettiği ve geriye mirasçı olarak davacıların kaldığı görülmüştür.
.....tacir olup olmadığı hususunda Mahkememizce re'sen yapılan araştırma sonucu Hazro Mal Müdürlüğü tarafından verilen .....tarihli yazı cevabı ile .....tacir olmadığı anlaşılmıştır.
Dava konusu uyuşmazlık mutlak veya nısbi ticari dava niteliğinde olmadığından, mahkememizin görevine girmemektedir.
Somut olayda, Hazro Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (Tüketici Mahkemesi sıfatı ile) gerekçesinin aksine kaçak elektrik kullanıldığı iddia edilen yerde keşif yapıldığı, aboneliğin mesken aboneliği olduğunun ve abonelik sözleşmesinin olduğunun bilirkişi raporunda tespit edildiği, uyuşmazlığın 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında çözülmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re’sen gözetilir. Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak söz konusu olmaz.
HMK'nun 114/1- c maddesi uyarınca görev dava şartıdır ve aynı kanunun 115. maddesine göre mahkemeler dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Mahkememizin görevli olmaması ve davaya bakmaya Hazro Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (Tüketici Mahkemesi sıfatı ile) görevli olması ve mahkememizin görevsizliği nedeniyle HMK'nun 114/1-c ve 115/2. maddesi gereğince göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine, HMK'nun 21. maddesi gereğince iş bu kararın kanun yoluna başvurulmadan kesinleşmesi halindeHazro Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (Tüketici Mahkemesi sıfatı ile) ile mahkememiz arasında olumsuz görev uyuşmazlığı olması nedeniyle görevli mahkemenin tayini (merci tayini) için dava dosyasının Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ...... Hukuk Dairesi Başkanlığı'na gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere,
1-Davaya bakmaya Hazro Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (Tüketici Mahkemesi sıfatı ile) görevli olması ve Mahkememizin görevsizliği dolayısı ile HMK'nun 114/1-c ve 115/2. maddesi gereğince göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine,
2-HMK 21. maddesi gereğince iş bu kararın kanun yoluna başvurulmadan kesinleşmesi halinde Hazro Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (Tüketici Mahkemesi sıfatı ile) ile mahkememiz arasında olumsuz görev uyuşmazlığı olması nedeniyle görevli mahkemenin tayini (mercii tayini) için dava dosyasının Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi .....Hukuk Dairesi Başkanlığı'na gönderilmesine,
3-HMK'nun 20. maddesi gereğince Hazro Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (Tüketici Mahkemesi sıfatı ile) yargı yeri olarak belirlenmesine ilişkin merci kararı verilirse, bu kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde taraflardan birinin mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini istememesi durumunda HMK'nun 321/2. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesine,
4-Davaya görevli mahkemede devam edilmesi halinde yargılama harçları, vekalet ücreti ve yargılama giderinin görevli mahkemede değerlendirilerek hüküm altına alınmasına,
Dair, davacılar vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.

Katip Hakim