mahkeme 2024/935 E. 2025/940 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :
KARAR NO :

HAKİM :
KATİP :

DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVALI :
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 11/08/2024
KARAR TARİHİ : 16/09/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE TALEP :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait ..... plakalı araca, davalı sigortalısı tarafından sevk ve idare edilen .....plakalı aracın çarpması sonucu meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında müvekkiline ait aracın hasar gördüğünü, aracın hareket kabiliyeti kaza sonucu tamamen ortadan kalktığını ve değerinde azalma meydana geldiğini, bu sebep ve gerekçe ile Sigorta şirketine yapmış oldukları başvuru neticesinde araçta oluşan değer kaybının çok altında 5.000 TL kadar kısmi bir ödemenin taraflarına yapıldığını, meydana gelen kazada .....plakalı araç sürücü .....%100 oranında kusurlu olduğunu, müvekkilinin aracının hiç bir kusuru olmadığı halde aracında değer kaybı meydana geldiğini ve bu zararın tam olarak giderilmediğini, dolayısıyla bu zararın aşağıdaki bağımsız ve tarafsız bilirkişilerce hesaplanması ve tespit edilmesi gerektiğini, iş bu meydana gelen kaza nedeni ile araçta oluşan değer kaybının davalılar tarafından tam olarak karşılanması için mahkemeye başvurulmasının zorunlu hale geldiğini belirterek; davalarının kabulü ile; HMK 107 Gereğince; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları ve ıslah hakları” saklı kalmak kaydıyla şimdilik, müvekkiline ait araçta meydana gelen değer araç kaybı karşılığı olarak 1.000 TL 'nin tüm davalılardan müşterek ve müteselsilen haksız fiilin meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte alınarak davacıya verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşıldı.
CEVAP VE SAVUNMA :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı yanın .....tarihinde mail yoluyla müvekkili şirkete maliki olduğu .....plakalı aracın .....tarihinde, davalı müvekkilinin sigorta şirketine ZMMS poliçesi ile sigortalı .....plakalı araçla çarpışması nedeniyle aracında oluşan değer kaybının tanzimi istemiyle başvurusu üzerine müvekkili şirket nezdinde .....numaralı hasar dosyasından, değer kaybı hesaplama yapılması için dosya Sigorta ekspertizi bir bilirkişiye tevdi edildiğini ve hasar dosyaları içerisinde sunacakları hasar bedeline ilişkin kati ekspertiz raporundan da görüleceği üzere, davacı yana ait .....plakalı aracın Değer kaybı hesabında, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın km'si, metal yoğunluğu, korozyon dozajı ve önceye ait hasarlar nedeni ile orijinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan Kısımları ve aracın onarımında kullanılan parçaların niteliği gibi temel kıstaslar göz önünde bulundurularak .....tarihli .....E. Ve .....K. sayılı AYM kararı doğrultusunda Reel olarak 5.000,00-TL değer kaybı hesaplandığını ve bu tutarın Değer kaybı tazminatı olarak davacı vekiline .....tarihinde ödendiğini, Tahkikat aşamasında dosyalarına alınacak bilirkişi raporunun da, hasar dosyaları içerisinde sunacakları eksper raporları ile çelişki yaratmadan düzenlenmesi gerektiğini, bir çelişki varsa bu çelişkinin neden kaynaklandığını gösteren bir rapor olması gerektiğini, bu nedenle tahkikat aşamasında dosyanın sigorta ekspertizi bir bilirkişiye tevdi edilerek araç hasar bedeli ve değer kaybı yönünden rapor hazırlanmasına karar verilmesi gerektiğini, tahkikat aşamasında Ankara Adli Tıp Trafik İhtisas Daire Başkanlığından ya da Karayolları Fen Heyeti tarafından kusur raporunun düzenlenmesine karar verilmesi gerektiğini, istemlerinde temerrüdü bulunmadığı gibi, temerrüdünün bulunması halinde değer kaybı yönünden ödeme tarihi .....tarihi temerrüt tarihi olarak kabul edilmesinin yerleşik içtihatlar gereği olduğunu belirterek; tüm itirazları saklı kalmak kaydıyla hukuki dayanaktan yoksun haksız davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana yüklenmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşıldı.
BİLDİRİLEN VE TEMİN EDİLEN DELİLLER :

1-Mahkememizce Makine Mühendisi bilirkişisinden aldırılan ....tarihli bilirkişi raporu; Davaya konu .....tarihli kaza sonucunda hasar gören ve davacıya ait .....plakalı araca ilişkin; Araçta oluşan hasar ile meydana gelen kazanın uyumlu olduğu, davaya konu kaza sonrası davacıya ait araçta hasar tespitine ilişkin düzenlenen eksper raporunda hasar onarımına ilişkin yapılan tespitlerin davaya konu kaza ile uyumlu, araçta oluşan hasara bağlı olarak araçta değer kaybının meydana geleceği, araçta meydana gelen değer kaybı bedelinin olay (kaza) tarihi itibariyle 42.000,00 TL olduğu, davalı .....Sigorta A.Ş. tarafından değer kaybı bedeli olarak .....tarihinde davacı vekiline ödenen 5.000,00 TL'nin, dava konusu araçta meydana gelen değer kaybı bedeli için ödeme tarihi itibariyle yeterli olmadığı, davalı sigorta şirketi tarafından davacı vekiline değer kaybı bedeli olarak .....tarihinde ödenen 5.000,00 TL tenzil edildiğinde, bakiye değer kaybı bedelinin 37.000,00 TL (42.000,00 TL — 5.000,00 TL— 37.000,00 TL) olduğu görüş ve kanaatine varıldığı anlaşıldı.
2-Mahkememizce Trafik bilirkişisinden aldırılan ....tarihli bilirkişi raporu;.....günü Saat .....sıralarında Bağlar İlçesi Fatih Mahallesi Nüket Coşkun Caddesi Çiftçioğlu .....Fabrikası önü taşıt yolu üzerinde sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plakalı kamyonet ile .....yönetimindeki .....plakalı kamyonetin sol arka yan kısmına çarpması sonucu kaza meydana geldiği, bu kazanın oluşumunda; .....plakalı kamyonet sürücüsü davalı .....2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 67. Maddesinde belirtilen Karayolları Trafik Yönetmeliğinde açıklanan araçların Manevralarına dair kurallardan Madde 137 ( Araç sürücülerinin; ...park etmiş araçlar arasından çıkarken, taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, şerit değiştirirken, sağa, sola, geriye dönerken, geri giderken ve bunlara benzer hallerde; karayolunu kullananlar için tehlike ve engel yaratmamaları ve manevraları sırasında sakıncalı bir durum olmadığını gördükten sonra, karayolunu kullananlar için tehlike ve engel yaratmadan, iç ve dış aynalardan ve gerekli hallerde sürücünün başını çevirip yola bakmak suretiyle ön , arka ve yanlardaki trafik durumu kontrol ederek, yoluna devam etmesi gerekir iken tedbirsiz ve dikkatsiz bir şekilde şehir içi araç ve yaya trafiğinin yoğun olduğu yolda, yoldan geçen araçlara geçiş kolaylığı sağlayıp, güvenli durumun oluştuğuna emin olmadan geri manevra yaparak ayrıca trafiğin yoğun olan yollarda kamyon, otobüs, çekici, römork veya yarı römorklu bir aracın geri manevrası, sürücünün görüşüne açık alanda emniyetle sağlanamıyor ise, tehlikesizce geriye hareket edebilmeleri ve uyarılmaları için bir gözcü bulundurmaları mecburidir) kuralarını uymayarak, Trafik Kanunun 84. maddesinde yer alan asli kusurlardan (J) bendindeki Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama,” kurallarını ihlal ettiği YÜZDE YÜZ (94100) KUSURLU olduğu, .....plakalı kamyonet sürücüsü .....kazada herhangi bir KURAL İHLALİ OLMADIĞI görüş ve kanaatine varıldığı anlaşıldı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, .....tarihinde meydana gelen trafik kazasından kaynaklı kazaya sebebiyet verdiği iddia edilen aracın ZMMS sigorta poliçesini düzenleyen davalı sigorta şirketi ile aracın işletenine karşı yöneltilmiş değer kaybı tazminat istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, uyuşmazlığın çözümünde mahkememizin yetkili olup olmadığı, davaya konu kazanın meydana gelmesinde davalı sigortalı araç sürücüsünün kusurlu olup olmadığı, kusurlu ise oranı, kaza nedeniyle davacıya ait araçta meydana gelen hasara bağlı değer kaybı oluşup oluşmadığı, buradan varılacak sonuca göre davacının değer kaybı talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarı ile faizin türü ve faiz başlangıç tarihine ilişkindir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur."; 85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”; 85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir. Anılan yasal düzenlemeler gereğince davalı sigorta şirketi, düzenlenen sigorta poliçesi ile sigortalı aracın sürücüsünün kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazalarında üçüncü kişilere verilen zararı, zararın türüne göre poliçede belirtilen teminat üst limiti ile üstlenmiştir.
Kaza sonrası taraflarca kendi aralarında kaza tespit tutanağı düzenlendiği tutanaktan kusur durumunun net bir şekilde tespitinin yapılmadığı, kolluk görevlilerince düzenlenmediği, Mahkememizce alınan .....tarihli rapora göre, dava sigortalı ve aynı zamanda sürücünün 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 67. Maddesinde belirtilen Karayolları Trafik Yönetmeliğinde açıklanan araçların Manevralarına dair kurallardan Madde 137 ( Araç sürücülerinin; ...park etmiş araçlar arasından çıkarken, taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, şerit değiştirirken, sağa, sola, geriye dönerken, geri giderken ve bunlara benzer hallerde; karayolunu kullananlar için tehlike ve engel yaratmamaları ve manevraları sırasında sakıncalı bir durum olmadığını gördükten sonra, karayolunu kullananlar için tehlike ve engel yaratmadan, iç ve dış aynalardan ve gerekli hallerde sürücünün başını çevirip yola bakmak suretiyle ön , arka ve yanlardaki trafik durumu kontrol ederek, yoluna devam etmesi gerekir iken tedbirsiz ve dikkatsiz bir şekilde şehir içi araç ve yaya trafiğinin yoğun olduğu yolda, yoldan geçen araçlara geçiş kolaylığı sağlayıp, güvenli durumun oluştuğuna emin olmadan geri manevra yaparak ayrıca trafiğin yoğun olan yollarda kamyon, otobüs, çekici, römork veya yarı römorklu bir aracın geri manevrası, sürücünün görüşüne açık alanda emniyetle sağlanamıyor ise, tehlikesizce geriye hareket edebilmeleri ve uyarılmaları için bir gözcü bulundurmaları mecburidir) kuralarını uymayarak, Trafik Kanunun 84. maddesinde yer alan asli kusurlardan (J) bendindeki Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama,” kurallarını ihlal ettiği ve yüzde yüz kusurlu olduğu davacının ise kusursuz olduğunun belirtildiği görülmüştür.
Bundan başka Mahkememizce makine mühendisi bilirkişiden alınan .....tarihli raporda ise
dava konusu .....plakalı aracın onarımının mümkün olduğu, davaya konu kaza sonrası davacıya ait araçta hasar tespitine ilişkin düzenlenen eksper raporunda hasar onarımına ilişkin yapılan tespitlerin davaya konu kaza ile uyumlu, araçta oluşan hasara bağlı olarak araçta değer kaybının meydana geleceği, araçta meydana gelen değer kaybı bedelinin olay (kaza) tarihi itibariyle 42.000,00 TL olduğu, davalı .....Sigorta A.Ş. tarafından değer kaybı bedeli olarak .....tarihinde davacı vekiline 5000 TL değer kaybı için ve 40.035,00 TL ise hasar bedeline yönelik olarak ödeme yapıldığı, poliçe teminat limitinin ise 200.000,00 TL olduğu gözetildiğinde yapılan ödemelerin mahsubu ile geriye 154.965,00 TL poliçe teminat limitinin kaldığı, ödenen 5.000,00 TL'nin, dava konusu araçta meydana gelen değer kaybı bedeli için ödeme tarihi itibariyle yeterli olmadığı, davalı sigorta şirketi tarafından davacı vekiline değer kaybı bedeli olarak .....tarihinde ödenen 5.000,00 TL tenzil edildiğinde, bakiye değer kaybı bedelinin 37.000,00 TL olduğunun belirtildiği görülmüştür.
Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir. Anayasa Mahkemesi’nin 17/7/2020 tarihli ve 2019/40 E., 2020/40 K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması, Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı, aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. (Ankara BAM 26. H.D.-26/05/2022 tarih, 2020/120 E.-2022/1380 K.)
Kazada, davalı sigortalı aracın kusurlu olması yeterli olmayıp, sigortalı araç sürücüsünün kusurlu davranışı nedeniyle bir zarar meydana gelmiş ise tazminat talep eden davacı taraf bunu ayrıca ispatlaması gerekir.
Davaya konu araçta yapılan inceleme neticesinde kusur bilirkişisince kazanın etraflıca tartışılıdğı, dosyadaki tüm belge ve bilgilerin değerlendirilerek kusur tespitinin yapıldığı, değer kaybına yönelik ise Yargıtay tarafından kabul edilen nispi metod yöntemi uygulanarak değer kaybının hesap edildiği, poliçe teminat tutarı ve yapılan ödemelerin belirtildiği ve mahsup edildiği haliyle her iki bilirkişi raporunun da hüküm kurmaya elverişli olduğu anlaşılmıştır.
Davalı sigorta şirketi, poliçe limiti sınırlı olmak üzere sigortalısının kusuru oranında tazminat ödemekle yükümlüdür. Sigortalı araç sürücüsü kazanın meydana gelmesinde %100 kusurludur.Dava, kaza nedeniyle değer kaybı talebine yönelik olup davalı sigorta şirketi ZMSS poliçesi uyarınca doğan zarardan teminat ve sürücünün kusuru mukabilinde sorumlu olacak; davalı işleten ise KTK uyarınca yine kusuru oranında değer kaybı tazminatından sorumlu bulunacaktır. Poliçe teminat limiti araç başına 200.000,00 TL olup yapılan ödemeler tenzil edildiğinde bilirkişice hesaplanan 37. 000,00 TL tazminat tutarından her iki davalının da sorumlu olduğu anlaşılmıştır. Davacı vekilince davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı, bilirkişi raporları doğrultusunda davaya talep artırım dilekçesi sunulduğu anlaşılmakla davalı taraflarca rapora karşı itirazların reddi ile artırım talebi doğrultusunda davanın kabulüne ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
İlaveten davalı sigorta şirketi yönünden ise temerrüt tarihi şirkete başvuru tarihi sonrası 8 iş günü geçtikten sonraki .....tarihi olduğu anlaşılmakla faize bu tarihten itibaren hükmetmek gerekmiştir.
6325 sayılı Kanun 18/A-14. bendinin 2. yarı cümlesi ve ilgili yönetmeliğin 26/2. maddesi hükmü uyarınca; arabuluculuk ücretinin 6183 sayılı Kanuna göre hak sahibi çıkan taraftan tahsilinin gerekmesi, ileride arabuluculuk ücretinin hak sahibi tarafından tahsil edileceğinin kesin olması ve bu hususun kamu düzenine ilişkin bulunması nedeniyle; 3.800,00.-TL arabuluculuk ücretinin, kendisine karşı açılan dava ticari dava olan davalı .....Sigorta A.Ş'den tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına karar verilmiştir.
Açıklanan tüm nedenlerle, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜNE, 37.000,00 TL değer kaybı bedelinin davalı sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihi olan .....tarihinden itibaren ; diğer davalı yönünden ise kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 2.527,47.-TL harçtan, peşin alınan 427,60.-TL harç ve sonradan yatırılan 620,00-TL ıslah harcının ile eksik kalan 1.479,87.-TL karar ve ilam harcının, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye irat kaydına,
3-6183 sayılı Kanun gereğince, dava şartı zorunlu arabuluculuk sürecine yönelik, 3.800,00.-TL arabuluculuk ücretinin davalı .....Anonim Şirketinden tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına,
4-Davacı tarafından yatırılan 427,60.-TL başvurma harcı, 427,60.-TL peşin harç ve 620,00.-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.475,2.-TL harcın davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan gider avansından harcanan 1.416,00-TL tebligat ve müzekkere gideri, 4.400,00.-TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 5.816,00-TL yargılama giderinin davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Yargılama sırasında davalılar tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1 maddesi uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 30.000,00.-TL vekâlet ücretinin, davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
8-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı asıl .....yüzüne karşı, davalı sigorta şirketi vekilinin ve davalı tarafların yokluğunda kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim