mahkeme 2024/694 E. 2025/745 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :
KARAR NO :

HAKİM :
KATİP :

DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 19/06/2024
KARAR TARİHİ : 17/06/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DDavacı vekili dava dilekçesinde özetle; .....tarihinde davalı .....sevk ve idaresindeki .....plakalı .....marka zırhlı aracı ile taşköprü mahallesi girişinde devriye faaliyeti esnasında yolun taş köprü mahallesi gidiş istikametine doğru sağ tarafında park halinde bulunan motosikleti ölü görüş dışında kaldigindan dolayı sağ ön lastik ile .....plakalı müvekkiline ait motosiklete çarpması neticesinde motosiklet yere düştüğünü, .....marka zırhlı aracın sağ ön lastiği motosikletin arka şasesi üzerinden geçmesi sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, zararın temini için davalı sigorta şirketine başvuru yapıldığını, davalı .....Sigorta Aş tarafından müvekkillinir zararı kısmen ödendiğini, kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile 100,00 TL (Fazlaya ve faize ilişkin dava ve talep haklarımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik belirsiz alacak olarak) araç değer kaybının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiliyle müvekkile ödenmesini, kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile 100,00 TL (Fazlaya ve faize ilişkin dava ve talep haklarımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik belirsiz alacak olarak) araç mahrumiyet bedelinin davalı .....ve davalı Silvan .....Jandarma Komando Alay Komutanlığı müştereken ve müteselsilen tahsiliyle müvekkile ödenmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı .....vekili cevap dilekçesinde özetle; Söz konusu kazanın meydana gelmesine ilişkin düzenlenen kaza tespit tutanağı olayın aslına ve gerçeklere uymamakta olduğunu, davacı tarafından yasal ve nizami park edilmemiş olması nedeni ile iş bu kaza meydana geldiğini, Trafik Tespit Tutanağı bölgenin güvenlik kaygıları nedeni ile olay mahallinde düzenlenmemiş ve gerçeğe uygun olmadığını, müvekkilinin kısmen kusurlu olduğunu kabul etmek durumunda kalsak bile davacının kendisine ait aracı yol kenarında park halinde bulunan ve müvekkilinin sevk ve idaresinde bulunan aracın adeta dibine kadar getirip park etmiş olması da ciddi anlamda kazanın meydana gelmesinde etkili olduğunu, büyük ihtimalle müvekkilinin sevk ve idaresinde bulunan aracın büyük ve yüksek olması nedeni ile davacı tarafından kendi aracının güneş etkisinde kalmaması amacı ile bu kadar yakınına park etmiş olduğunu, kazanın meydana geldiği saat itibarı ile güneş müvekkilin aracının arka tarafında olup gerçektende motor gölgede ve adeta kör noktada kaldığını, davacının aracına ilişkin oluşan zarar sigorta tarafından giderilmiş olup müvekkile yüklenebilecek ve müvekkilden tazmini istenebilecek bir zararın mevcut olmadığını, haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Davalı Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu trafik kazasına karışan .....lakalı araç müvekkili şirket nezdinde .....sayılı ve .....-.....vadeli Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Trafik Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, müvekkili şirketin poliçeden kaynaklanan sorumluluğu kazanın poliçe vadesi içinde meydana gelmesi şartıyla poliçe teminat miktarı ile sınırlı olup kaza tarihi itibariyle sorumlu olduğu bakiye teminat limiti hasar bedeline ilişkin olarak, ödenen 58.000 TL ödeme ile; değer kaybına ilişkin davacıya ödenen 12.832,50 TL'lik tazminat dikkate alındığında 49.167,50 TL olduğunu, poliçe azami teminatı muaccel ve maktu borç olmayıp ödenecek azami teminat miktarını belirlemektedir. Müvekkil sigorta şirketinin sorumluluğu, Karayolları Trafik Kanunu ve Poliçe Genel Şartları gereğince “Karayolu”nda meydana gelen zararlarda poliçe limiti dahilinde sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve gerçek zararın tazmini ile sınırlı olduğunu, arz ve izah edilen ve mahkemece de re'sen nazara alınacak sebeplerle, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Davalı Jandarma Genel Komutanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; Sigorta şirketlerinin anlaşmalı olduğu servislerin olduğu ve anlaşmalı servislerde yapılan bedelin tamamının ödendiği genel sigorta poliçesi mantığında bilinen bir gerçek olduğunu, servis teminatı, kasko sigortasına sahip aracın hasar görmesi durumunda onarım işlemlerinin anlaşmalı serviste yapılması için oluşturulan teminat olduğunu, bu servislerde sigortalının tüm işlemleri ücretsiz olarak gerçekleştirildiğini, bu nedenle davacıya bu hakkın tanınıp tanınmadığı konusunda kasko poliçesi incelenmek suretiyle tespit yapılması gerektiğini, davacıya bu hak tanınmasına rağmen davacı ücretsiz olarak yararlanabileceği bu hakkı kullanmamış ise kendi iradi hareketiyle zararın artmasına sebebiyet vermiş olacağını, dolayısıyla, davacının .....Şirketi ile olan kasko poliçesinin dikkate alınarak karar verilmesi gerektiğini, davacıya böyle bir hak tanınmış ve davacı da bu hakkını kullanmış ise herhangi bir bakiye hasar bedeline hükmedilmesi sebepsiz zenginleşmeye sebebiyet vereceğini, izah edilen nedenler ile res’en nazara alınacak hususlar doğrultusunda; davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin ise karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DELİLLER;
1-Arabuluculuk tutanağı; dava açmadan önce Diyarbakır Arabuluculuk Bürosunca .....dosya numarası ile .....tarihinde tarafların anlaşamadığına dair son tutanak düzenlendiği anlaşılmıştır.
2-Kaza tespit tutanağı; .....Günü Saat :.....sıralarında Diyarbakır İli, Kulp İlçesi, .....Mahallesi girişinde Sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plakalı .....marka Zırhlı aracı ile Taşköprü Mahallesi girişinde devriye faaliyeti esnasında yolun Taşköprü gidiş istikametine doğru sağ tarafında park halinde bulunan motosikleti ölü görüş dışında kaldığından dolayı sağ ön lastik ile .....plakalı motosiklete çarpması neticesinde motosiklet yere düştüğü .....marka Zırhlı aracın sağ ön lastiği motosikletin arka şasesi üzerinden geçmesi sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği anlaşılmıştır.
3-Sigorta Poliçesi: Davalı sigorta şirketi ile sigortalanan .....plakalı aracın .....-.....tarihlerini kapsayan ZMMS poliçesi düzenlendiği ve teminat limitinin 240.000,00-TL olduğu anlaşılmaktadır.
4-Trafik ve Tramer kayıtları: Kazaya karışan .....plaka sayılı aracın Silvan Jandarma Alay Komutanlığı'na ait olduğu, .....plakalı aracın .....ait olduğu tramer kayıtları Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinden istenerek incelenmiştir.
5-Hasar Dosyası; Davacı tarafın başvurusu üzerine hasar dosyasının oluşturulduğu, hasar bedeline ilişkin olarak 58.000 TL ödeme ile değer kaybına ilişkin davacı tarafa 12.832,50 TL'lik tazminat ödemesi yapıldığı anlaşılmıştır.
6-Mahkememizce Makine Mühendisi bilirkişisinden aldırılan .....tarihli bilirkişi raporu: Araçta meydana gelen değer kaybı bedelinin olay (kaza) tarihi itibariyle 25.000,00 TL olduğu, davalı .....A.Ş. tarafından değer kaybı bedeli olarak, .....tarihinde davacı vekiline ödenen 12.832,50 TL'nin ödeme tarihi itibariyle dava konusu araçta meydana gelen değer kaybı bedeli için yeterli olmadığı, davalı .....Sigorta A.Ş. tarafından .....tarihinde değer kaybı bedeli olarak davacı vekiline ödenen 12.832,50 TL tenzil edildiğinde, bakiye değer kaybı bedelinin 12.167,50 TL (25.000,00 TL - 12.832,50 TL = 12.167,50 TL) olduğu, araçta meydana gelen hasarın onarılması için gerekli makul onarım süresinin 8 gün olduğu, (kaza) tarihi itibariyle 800,00 TL olduğu ve aracın tamirde kaldığı süre içerisinde (araç mahrumiyet süresi boyunca) davacının toplam ikame araç bedelinin (Araç mahrumiyet bedeli) olay (kaza) tarihi itibariyle 4.000,00 TL (8 gün * 500,00 TL = 4.000,00 TL) olduğu görüş ve kanaatine varıldığı anlaşılmıştır.
7-Mahkememizce Trafik bilirkişisinden aldırılan .....tarihli kusur raporu;.....Günü .....plakalı araç ile .....plakalı motosikletin karıştığı trafik kazasında Sürücü .....(.....plakalı)'nın 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun 67. maddesinde ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 137. maddesinde yer alan kuralları ihlal etmiş olduğu, anlaşıldığından meydana gelen kazada % 100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu kanaatine varıldığı anlaşıldı. (Park Halindeki) Sürücü (.....plakalı ) 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinde yer alan herhangi bir kural ihlali yapmadığı ,anlaşıldığından meydana gelen kazada kusursuz olduğu kanaatine varıldığı anlaşıldı.
8-Davacı vekilinin .....tarihli dava değerini arttırım dilekçesi: Dava dilekçesinde 100 TL talep edilmiş olan araç mahrumiyet bedelini 3.900,00- TL artırmak suretiyle toplam 4.000 ,00 TL olmak üzere araç mahrumiyet bedelinin kaza tarihi olan .....itibaren işleyecek ticari avans faiziyle davalı .....ve davalı Silvan .....Jandarma Komando Alay Komutanlığı müştereken ve müteselsilen tahsiliyle müvekkiline ödenmesini talep ettikleri anlaşılmıştır.
Dava; Davacı aracında meydana gelen hasar nedeni tazminat davasıdır.
Uyuşmazlık konusunun .....tarihindeki kazanın meydana gelmesinde davalı sigorta şirketince sigortalanan araç sürücüsü davalının kusurlu olup olmadığı, kaza nedeniyle davacının aracında hasar meydana gelip gelmediği gelmiş ise bu kaza nedeni ile aracın değer kaybına uğrayıp uğramadığı ve miktarı ile araç mahrumiyet bedelinin tahsili istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Trafik sigortası motorlu bir aracın, karayolunda işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahillinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan sorumluluk sigortasıdır. Trafik sigortacısının sorumluluğu işletenin sorumluluğu oranında olup yine bu sorumluluğun sınırı KTK’nun 92 nci maddesinde belirlenmiştir.
Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1.maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, .....tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın amacı A.1 maddesinde “Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.” şeklinde belirlenmiştir. Sigortanın kapsamı ise genel şartlar A.3. maddesinde “sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.” şeklinde düzenlenmiştir.
Trafik kazası neticesinde oluşan zarar "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir.Yargitay .....HD'nin .....E- .....K sayılı .....tarihli kararında vurgulandığı gibi;Davacının gerçek zararının belirlenmesi için davacıya ait kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, daha önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğinin yitirilip yitirilmediği, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri ile emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, öncelikle aracın kaza tarihi itibariyle rayiç değeri ve onarım bedeli belirlenerek, belirlenen hasar bedeline göre aracın onarımının ekonomik olup olmayacağının tespiti için aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile hasarlı haldeki değerinin karşılaştırılması, onarımı ekonomik değilse; aracın kaza tarihindeki 2. el piyasa rayiç bedelinden sovtaj değerinin mahsubu ile gerçek zarar miktarının hesaplanması, aracın pert-total kabul edilmesi halinde değer kaybı zararının olmayacağının da gözönüne alınması, onarımının ekonomik olacağının kabulü halinde değer kaybı zararının aracın kaza tarihindeki ikinci el değeri ile onarımından sonraki ikinci el değeri arasındaki fark kadar olması nedeniyle değer kaybının bu şekilde tespit edilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Tüm bu yasal düzenlemeler ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde;
.....tarihinde davalı sürücü .....sevk ve idaresindeki .....marka Zırhlı aracı ile Taşköprü Mahallesi girişinde devriye faaliyeti esnasında yolun Taşköprü gidiş istikametine doğru sağ tarafında park halinde bulunan motosikleti ölü görüş dışında kaldığından dolayı sağ ön lastik ile .....plakalı motosiklete çarpması neticesinde motosiklet yere düştüğü .....marka Zırhlı aracın sağ ön lastiği motosikletin arka şasesi üzerinden geçmesi sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, kazanın oluşuna ilişkin bir itirazın bulunmadığı, bu oluşa göre de davacıya atfedilebilinecek bir kusurlu davranışın bulunmadığı, davalının ise tam kusurlu olduğu anlaşılmış, bu yönlü olrak tanzim edilen .....Tarihli bilirkişi raporu hükme esas alınmıştır.
Yargıtay içtihatlarında benimsendiği üzere gerçek zararın bulunması için nisbi hesap yöntemine hesap yapılması gerekmekte olup mahkememizce bu yönteme uygun olarak alınan rapora göre davaya konu araçta aracın hasarsız hali ve aracın hasarı onarıldıktan sonraki hali dikkate alınarak yapılan piyasa araştırması sonucunda (150.000TL-125.000TL) 25.000 TL değer kaybının oluşacağı, 8 günlük ikame araç bedelinin ise 4.000TL olacağı kanaatine varıldığının belirtildiği anlaşılmıştır. Raporun kaza tarihindeki rayiç bedel üzerinden hesaplama yapılarak gerçek zarar hesabı yapıldığı dolayısı ile de içtihatlara uygun ve denetime elverişli .....tarihli rapor mahkememizce hükme esas alınmıştır.
Davalı Jandarma Genel Komutanlığı'nın kaza gerçekleştiğinde aracın maliki olmakla KTK hükümleri gereğince işleten sıfatı ile davalı .....ise aracın sürücüsü olmakla TBK haksız fiil hükümleri gereğince meydana gelen doğrudan ve dolaylı zararlardan kusuru oranında sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. Davalı sigorta şirketinin ise kaza tarihinde davalı yanca sigortalı aracın sigorta ettireni olduğu, araç sürücüsünün kusuru oranında ödeme yapması gerektiği, kazada davalının tam kusurlu olduğunun anlaşıldığı; değer kaybına ilişkin olarak dava tarihinden önce ve sonra olmak üzere hesap edilen değer kaybına ilişkin belirlenen miktarın tamamen ödenmiş olduğu olduğu anlaşılmakla davacının bedel artırım dilekçesi ile talep etmiş olduğu miktarlar dikkate alındığında araç mahrumiyet bedeline ilişkin zarar kalemlerinin davalıların sorumluluğunda bulunduğu anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Faiz başlangıç tarihi açısından ise; Yargıtay içtihatlarına göre davalı işleten ve sürücünün ise haksız fiil tarihinde temerrüde düşeceği anlaşılmakla haksız fiil tarihi olan .....tarihi itibari ile yasal faize hükmedilmiş; dava ve talep artırım dilekçeleri gözetilmek suretiyle davacının davasının kısmen kabulüyle aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE;
A) Davacının değer kaybı tazminatına ilişkin talebi hakkında ödeme nedeni ile karar verilmesine yer olmadığına,
B) Davacının ikame araç bedeli talebinin kabulü ile 4.000TL'ye kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar Jandarma Genel Komutanlığı ile .....müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
2- Harçlar Kanunu gereğince kabul edilen maddi tazminat yönünden alınması gereken 615,40-TL harcın peşin alınan 427,60 TL harcın ve 70,00 TL tamamlama harcının mahsubu ile bakiye 117,80-TL harcın davalılar Jandarma Genel Komutanlığı ile .....müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye irat kaydına,
3- Davacı tarafından alınan 427,60 TL başvuru harcı ve 427,60 TL peşin harç ve 70,00 TL tamamlama harcı toplamı 925,2‬0-TL nin davalılar Jandarma Genel Komutanlığı ile .....müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4- Davacı tarafından yapıldığı anlaşılan 5.600-TL Bilirkişi ücreti, 1.530‬,00-TL Tebligat ve posta masrafı ile dosya masrafı olmak üzere toplam 7.130,00-TL yargılama giderinin davalılar Jandarma Genel Komutanlığı ile .....müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5- Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta harar verilmesine yer olmadığına,
6- Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince hesaplanan 4.000,00 - TL vekalet ücretinin davalılar Jandarma Genel Komutanlığı ile .....müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan gider/delil avansının artan kısmın, karar kesinleştikten sonra HMK m. 333 ve Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik m. 207 hükümleri uyarınca re'sen yatırana iadesine,
8- 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen iki taraf için iki saatlik ücret tutarı karşılığı olan 3.600,00-TL arabulucu ücretinin davalı sigorta şirketinden alınarak hazineye irat kaydına,
Dair, davacı vekilinin, davalı Jandarma Genel Komutanlığı vekilinin ve davalı .....vekilinin yüzüne karşı, davalı sigorta şirketi vekilinin yokluğunda, davanın değeri itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim