mahkeme 2024/655 E. 2025/1023 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :

HAKİM :
KATİP :

DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLLERİ :

DAVALI :
VEKİLİ :
DAVA İHBAR OLUNAN :

DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 06/06/2024
KARAR TARİHİ : 07/10/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE TALEP :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .....günü, saat .....sıralarında sürücü ....., sevk ve idaresindeki .....plakalı arac ile seyir halinde olduğu bir zamanda kantar kavşağı alt geçitten geçerken yavaşlayıp duruşa geçtiğini, akabinde müvekkiline ait ve .....sevk ve idaresindeki .....plakalı araç ön kısımları ile .....aracın arka kısımlarına çarptığını, müvekkiline ait aracın arkasında seyir halinde olan ve takip mesafesini koruyamayan sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plakalı araç ise ön kısımları ile müvekkiline ait .....plakalı aracın arka kısımlarına çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğin, bu kazanın oluşumunda .....plakalı araç sürücüsü ....., 2918 sayılı KTK` da yer alan sürücülere ait kusurlardan olan 56/1-c kuralını ihlal ettiğinden %100 kusurlu olduğu kaza yeri inceleme ve sürücü beyanlarından anlaşıldığı, müvekkiline ait araç herhangi bir kusuru veya hasar kaydı bulunmadığını, fakat meydana gelen kaza neticesinde oluşan hasar, tramer kaydına işlendiğinden aracın değerinde azalma meydana gelmesine sebep olduğunu, arz ve izah edilen nedenlerden dolayı, HMK 109 gereği fazlaya ilişkin tüm hakları, her türlü dava açma haklarını saklı tutarak şimdilik; 100 TL değer kaybı, 100 TL orjinal parça bedelli(hasar onarım bedeli) ve 100 TL araç mahrumiyet tazminatının davalılardan faizi ile birlikte müşterek ve müteselsilen alınmasına, yargılama gideri ve vekalet ücretini davalılara müşterek ve müteselsilen yükletilmesine, adli yardım taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA :
Davalı .....Sigorta A.Ş. Vekili cevap dilekçesinde özetle;Uyuşmazlığa konu kazaya karışan .....plakalı araç müvekkili şirket tarafından .....numaralı ve .....-.....vadeli Zorunlu Mali Sorumluluk Poliçesi Sigorta Poliçesi ile sigorta örtüsü altına alınmış olduğunu, huzurdaki dava konusu kaza .....tarihinde meydana geldiğini, kaza tarihi itibariyle ZMM poliçe limitleri maddi hasar araç başına 120.000,00 TL olduğunu, müvekkil şirketin sorumluluğunun her şekilde sigortalısının kusuru ve poliçe limitleri ile sınırlı olacağını, Ekspertiz raporuna istinaden müvekkil şirket tarafından yine dava konusu kazaya ilişkin başvuranın aracının onarımı için .....tarihinde davacıya 111.761,00 TL maddi hasar ödeme yapıldığını, işbu ödemenin nazara alınmasını talep ettiği, Ayrıca davacı lehine sebepsiz zenginleşmeye mahal verilmemesi adına, öncelikle başvuru sahibinin huzurdaki kaza sebebi ile kasko sigorta şirketinden ödeme alıp almadığı hususunun netleştirilmesi gerektiğini, dava kapsamında değerlendirilecek bir başka husus ise başvuranın aracının daha önce hasara uğradı ise bir araç birden fazla kez değer kaybına uğrayamayacağından değer kaybına yönelik taleplerin her halükarda reddi gerekeceğini, karşı tarafça başvuru dilekçesi ekinde ibraz edilen ve tek taraflı olarak hazırlanmış ekspertiz raporundaki kalemler fahiş olup taraflarınca kabulünün mümkün olmadığını, hiçbir surette kabul anlamına gelmemek kaydı ile, müvekkili aleyhine tazminata hükmedilecek olması durumunda iskonto dahil hesaplamanın dikkate alınması gerekeceğini, zira sigorta şirketleri, hasarlı aracın değiştirilmesi gereken yedek parçalarının, tedarik parçalarının tedarik sürecinde, toplu ve büyük tutarlı yedek parça alımı yapabilme kapasitelerinden kaynaklanan rekabet gücünü kullanarak indirim hakkı elde edebilmekte, farklı servislerden fiyat teklifi alarak rekabet ortamı içerisinde alternatif onarım metotları kullanılabilmekte olduğunu, burada önemli olan hasarlı araca sigortacılık mevzuatının öngördüğü vasıfta parçaların takılması ve hasarlı aracın layıkıyla onarılarak gerçek zararın karşılanmasıdır. izah olunan sebeplerle, öncelikle huzurdaki davanın usulden reddini, mahkeme aksi kanaatte ise yine izah olunan nedenlerle davanın esastan reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı .....Petrol San. Ve Tic. A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle;.....tarihinde sürücüsü .....sevk ve idaresindeki .....plakalı aracın Şanlıurfa Bulvarını takiben Mahabad Bulvarı istikametine seyir halindeyken Kantar kavşağı alt geçidi geçtikten sonra orta şeritte yavaşlayıp duruşa geçtiği esnada aracın arka kısımlarına davalının malik olduğu .....plakalı sürücüsü .....sevk ve idaresindeki araçla takip mesafesini korumaması nedeniyle çarpması sonucu arkadan kendi normal hız ve şeridinde seyreden müvekkil olan şirkete ait .....plakalı sürücüsü .....sevk ve idaresindeki aracın arka kısmı ile çarpması sonucu oluşan zincirleme trafik kazasında müvekkil şirketin aracının perte çıkmış olduğu, müvekkil şirket aracının sürücüsünün kusuru olmamasına rağmen ilgili araca kusur izafe edilerek tutanak düzenlenmiş ve davacı .....plakalı araç sürücüsünün kusuruna rağmen iş bu dava açmış olduğunu, .....tarihinde düzenlenen trafik kazası tespit tutanağında en önde duran araç için 56 1-d, davacıya ait araç sürücüsü için 56 1-c , müvekkil şirket araç sürücüsüne 56 1-c maddesini ihlalle kusur izafe edilmiş olsa da öncelikle ilgili kusur oranını ve maddesini kabul etmemekte olduklarını, Zincirleme kazaya sebebiyet veren .....plakalı araç sürücüsü olmasına rağmen davacı davayı kazanın en sonunda yer alan araç maliki olarak müvekkil şirkete karşı açmış olduğunu, davacının söz konusu kazada müterafik kusuru söz konusu olduğunu, davacının yeterli takip mesafesini koruyamadığı için çarparak yaptığı kaza sonucu davalı müvekkiline yeterli takip mesafesini korumadığı nedeniyle dava açarak tazminat talep etmesi çelişki davrandığını ortaya koymakta olduğunu, davacı taraf dava dilekçesinde müvekkiline ait araca ait hiçbir kusurun olmadığından bahsetmiş olsa da kaza tespit tutanağında davacı tarafa asli kusur izafe edilmiş olduğunu, ayrıca davacının aracına ait .....hasar kayıt numaralı ekspertiz raporunda davacı .....plakalı aracın kusur oranı %50 olarak belirtilmiş olduğunu, davacının aracına orjinal parçaların takılıp takılmamasından müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını ayrıca davacı aracının kaç gün serviste yattığını da dava dilekçesinde belirtmediğini, tüm gerekçeleri ile açıklamış olduğu nedenler ve mahkemenin resen takdir edeceği nedenlerle davacının malik olduğu .....plakalı araç sürücüsünün kazanın oluşumunda müteferik kusurundan dolayı davalı müvekkil şirkete ait aracın kazanın oluşumunda kusurunun bulunmadığının kusursuzluğunun tespit edilmesini, davacının açmış olduğu davanın reddine ücreti vekaletin ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasını, davacının açmış olduğu davanın reddine ve mahkeme aksi kanaatte ise müvekkil şirkete ait .....plakalı araca ait .....Sigorta Genişletilmiş Kasko Poliçesi .....poliçe numaralı kaskodan dolayı ilgili sigorta şirketine davanın ihbar edilmesini talep etmiştir.
BİLDİRİLEN VE TEMİN EDİLEN DELİLLER :

.....tarihli Makine Bilirkişisinden alınan raporda; Mahkemenin tarafıma vermiş olduğu görev kapsamında, tespiti istenenlerin hesaplanması yapıldığında; Kaza tarihi itibariyle (.....) İkame Araç Bedeli= 17.347,00 TL olarak hesaplanabileceği; Kaza tarihi itibariyle (.....) kazadan kaynaklı Değer Kaybı = 16.266,82 TL olarak hesaplanabileceği kanaatine varılmıştır. Kaza tarihi itibariyle Orijinal parça ile eşdeğer parça arasındaki fiyat farkı 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Ticaret Bakanlığı tarafından çıkarılan satış sonrası hizmetler Yönetmeliği'nin 11.maddesi gereği hesaplanmamıştır.
.....tarihli Trafik Bilirkişisinden alınan raporda; Dava Konusu Olan .....ve .....Plakalı Araçlar Yönünden Kusur Dağılımı; .....SİGORTA A.Ş. tarafından ZMMS poliçesi ile .....plakalı araç sürücüsü .....2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 56/1-c (Önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli bir mesafeden izlememek (Yakın takip)) Maddesinin ihlali doğrultusunda %100 oranında ASLİ kusurlu olduğu; Başvuru sahibine ait olan .....plakalı araç sürücüsü .....’nin ise bu ikinci çarpmadan dolayı kusur ve kural ihlalinin olmadığı kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, davacı aracında meydana gelen hasar nedeni ile açılan tazminat davasıdır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davaya konu .....tarihli trafik kazasının meydana gelmesinde dava dışı araç sürücüsünün kusurlu olup olmadığı, kaza nedeniyle davacının aracında hasar meydana gelip gelmediği gelmiş ise bu hasar miltarının tespiti, bu kaza nedeni ile aracın değer kaybına uğrayıp uğramadığı, araca takılan parçaların ve önceki halinin orjinal olup olmadığı ve bundan kaynaklı arada fark bedelinin doğup doğmadığı, davacının hasarsızlık indiriminden faydalanmasından kaynaklı zararın doğup doğmadığı ve miktarının tespiti ve tahsili istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Trafik sigortası motorlu bir aracın, karayolunda işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahillinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan sorumluluk sigortasıdır. Trafik sigortacısının sorumluluğu işletenin sorumluluğu oranında olup yine bu sorumluluğun sınırı KTK’nun 92 nci maddesinde belirlenmiştir.
Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1.maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, .....tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın amacı A.1 maddesinde “Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.” şeklinde belirlenmiştir. Sigortanın kapsamı ise genel şartlar A.3. maddesinde “sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.” şeklinde düzenlenmiştir.
Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir. Anayasa Mahkemesi’nin .....tarihli ve ......, .....K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması, Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı, aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. (Ankara BAM 26. H.D.-26/05/2022 tarih,2020/120 E.-2022/1380 K.) İkame araç bedeli talebi yönünden ise aracın makul onarım süresi belirlenerek bu süre içerisinde kendi aracına ikame araç kiralama bedelinin hesaplanması gerekmektedir.
Tüm bu yasal düzenlemeler ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde;
.....tarihinde trafikte seyir halinde iken dava dışı .....plaka sayılı aracın davacıya ait bulunan .....plakalı araca çarpması sonucu çift taraflı maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, Mahkememizce alınan .....tarihli trafik bilirkişisi raporuna göre dava konusu olan .....ve .....Plakalı araçlar yönünden kusur değerlendirmesinde .....SİGORTA A.Ş. tarafından ZMMS poliçesi ile .....plakalı araç sürücüsü .....2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 56/1-c (Önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli bir mesafeden izlememek (Yakın takip)) Maddesinin ihlali doğrultusunda %100 oranında ASLİ kusurlu olduğu, davacıya ait olan .....plakalı araç sürücüsü .....’nin ise bu ikinci çarpmadan dolayı kusur ve kural ihlalinin olmadığının tespit edildiği görülmüş, bilirkişi raporunda kaza tespit tutanağı, kazanın oluş şekli dahil tüm verilerin tartışıldığı anlaşıldığından bilirkişisi raporu hükme esas alınmıştır.
Yargıtay içtihatlarında benimsendiği üzere gerçek zararın bulunması için nisbi hesap yöntemine hesap yapılması gerekmekte olup makine mühendisi bilirkişi tarafından dosyaya sunulan .....tarihli bilirkişi raporunda .....plakalı araçta oluşan hasar ile kazanın uyumlu olduğu, kaza tarihi itibariyle (.....) hasar onarım bedelinin 232.522,38 TL olduğu, davalı sigorta şirketi tarafından yapılan hasar ödemesinin 111.761,00 TL olduğu haliyle ödemenin eksik olduğu, ikame araç bedelinin AKB bedeli amortisman ve tasarruf bedeli düşüldüğünde 17.347,00 TL olduğu, nisbi metod yöntemine uygun olarak hesap edilen değer kaybının ise 16.266,82 TL olduğunun hesap edildiği görülmüştür.
Buna göre davacı tarafça davalı sigorta şirketine dava açmadan önce yapmış olduğu başvuru sonrası 111.761,00 TL hasar ödemesi yapıldığının sabit olması ve poliçe teminat tutarının kaza tarihi itibariyle 120.000,00 TL olduğu gözetilerek davalı sigorta şirketinin ödenmeyen bedelden sorumluluğu poliçe teminat kalan tutarı olduğu kanaatiyle aradaki farktan( hasar bedeli yönünden) sorumlu tutulmasına karar verilmiştir.
Değer kaybı tazminatı ile hasar bedeli tazminatı gerçek zararlar arasında olup, davalı ZMMS sigortacısı şirketi akdi sorumlu olması nedeni ile; araç maliki ise işleten sıfatı ile bu tazminat talebinden sorumludur. Ancak aracın tamirde kaldığı süre boyunca oluşan mahrumiyet bedeli ise dolaylı zararlardan olup, davalı sigorta şirketi dolaylı zararlardan sorumlu değildir. Söz konusu zarardan işbu davada yalnız işleten sorumludur.Davacı tarafça sunulan .....tarihli ıslah dilekçesinde ise davalı sigorta şirketinden yalnız hasar fark bedeli talep edildiği, kalan bedeller yönünden diğer davalıdan talep olduğu anlaşılmakla kusur ve zarara yönelik her iki raporun da hüküm kurmaya elverişli olduğu kanaatiyle davacı vekilinin ıslah dilekçesi doğrultusunda aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
Ek olarak davacı vekilince dava açılmasından önce sigorta şirketine ....tarihinde başvurunun tebliğ edildiği, başvuru sonrası yasal 15 günlük süre geçtikten sonra işbu davanın açıldığı, davalının aracının kullanım amacının hususi olması nedeniyle de yasal faize hükmedilmiş davalı sigorta şirketi yönünden ise temerrüt tarihi 8 iş günü sonrası sayılarak faizin başlangıç tarihi belirlenmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın KABULÜ ile;
a-8.238,00 TL hasar fark bedelinin poliçe teminat sınırı altında kalmak kaydıyla sigorta şirketine başvuru sonrası 8 iş günü sonunda temerrüt tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen; kalan 112.522,38 TL hasar fark bedelinin ise kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı .....Ve Ticaret Anonim Şirketinden alınarak davacıya verilmesine,
b- 16.266,82 TL değer kaybı bedeli ile 17.347,00 TL araç mahrumiyet bedelinin ise kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte yalnız davalı .....Ve Ticaret Anonim Şirketinden alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 10.545,30 TL harçtan, peşin alınan 427,60.-TL harç ve sonradan yatırılan 2.650,00-TL ıslah harcının mahsubu ile eksik kalan 7.467,70 TL karar ve ilam harcın davalı sigorta şirketinin yalnız 398,50 TL sinden müşterek ve müteselsilen sorumlu olması kaydıyla davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile Hazineye irat kaydına,
3-6183 sayılı Kanun gereğince, dava şartı zorunlu arabuluculuk sürecine yönelik, 3.600,00.-TL arabuluculuk ücretinin davalı .....Sigorta Anonim Şirketinden tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına,
4-Davacı tarafından yatırılan 427,60.-TL başvurma harcı, 427,60.-TL peşin harç ve 2.650,00.-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 3.505,2‬0.-TL harcın davalı sigorta şirketinin yalnız 197,59 TL sinden müşterek ve müteselsilen sorumlu olması kaydıyla davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan gider avansından harcanan 709,00-TL tebligat ve müzekkere gideri, 4.700,00.-TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 5.409,00-TL yargılama giderinin davalı sigorta şirketinin yalnız 304,91 TL sinden müşterek ve müteselsilen sorumlu olması kaydıyla davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davalı ..... Otomotiv Ticaret Anonim Şirketi tarafından 625,00 TL kadar yatırılan gider avansının davalıya iadesine,
7-Yargılama sırasında davalılar tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
8-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1 maddesi uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 30.000,00.-TL vekâlet ücretinin, davalı sigorta şirketinin (kabul edilen tutar üzerinden) yalnız 8.238,00TL sinden müşterek ve müteselsilen sorumlu olması kaydıyla davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
9-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,,
Dair, davacı vekilinin ve davalı .....vekilinin yüzüne karşı, davalı sigorta şirketinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim