mahkeme 2024/485 E. 2025/375 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :
KARAR NO :

HAKİM :
KATİP :

DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 12/03/2024
KARAR TARİHİ : 08/04/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacıya ait .....plakalı araç ile davalı sigorta şirketi tarafından .....acente/poliçe numarasıyla zorunlu mali mesuliye sigortası ile güvence altına alınan .....plakalı araç arasında .....tarihinde Diyarbakır İli, Bismil ilçesinde maddi hasarlı trafik kazası meyada geldiğini, kazanın oluşumunda, ilk belirlemelere göre (Tramer no:.....) davalı sigorta şirketi tarafından sigortalanan .....plakalı araç sürücüsü .....%100 kusurlu olduğunun tespit edildiğini, kaza sonrası zarar tespiti için Bağımsız Ekspertiz şirketi ...... Şti, davacının aracında meydana gelen zararın tespiti için atanarak .....sayılı kaza dosyası açıldığını, davacının uğradığı maddi hasar .....tarihi itibari ile 131.325 TL olarak tespit edildiğini, zararın tazmini için .....tarihli ihtarname düzenlenerek; davacının aracında meydana gelen değer kaybının ve maddi hasarın tazmini talep edilmiş ise de davalı sigorta şirketi ihtarnamenin kendisine tebliğinden ....tebliğ tarihi) itibaren 15 gün içerisinde herhangi bir cevap vermediğini ve ödeme gerçekleştirmediğini, Bismil Arabuluculuk Bürosuna ait .....numaralı arabuluculuk dosyası ile de davalı taraf ile uzlaşamadıklarını belirterek Belirsiz alacak davası (HMK 107) kapsamında; 100 TL Değer kaybının her iki davalıdan, 100 TL ikame araç bedelinin ise sadece davalı .....kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte tahsiline Kısmi dava bakımından ise; 100 TL maddi zararın (araçta oluşan zararın giderilmesine yönelik) her iki davalından yine kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte müştereken ve müteselsil tahsiline, .....plakalı araca devir işlemi yapılmaması için ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; 2918 sayılı karayolları trafik kanununda öngörülen sürelerde açılmamış olup davanın usulden reddi gerektiğini, davacının belirsiz alacak talepli davası yasal düzenlemeye aykırı olduğunu, iş bu dava belirsiz alacak davası olarak ikame edilemeyeceğinden yargılamanın ilerleyen aşamasında davalı tarafça davanın ıslah edilmesi halinde ıslah edilen kısım bakımından 2 yıllık zamanaşımının dolması söz konusu ise iş bu kısma ilişkin talebin zamanaşımı yönünden reddi gerektiğini, karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları kapsamında genel şartlara göre hesaplama yapılması gerektiğini, eksper atama yönetmeliğine aykırı olarak düzenlenen belgeye dayanılarak talep edilen ekspertiz rapor ücretinin tarafımızdan kabulü mümkün olmadığını, davacının araç mahrumiyet, kazanç kaybı talebi vs. talepleri kma zmms poliçesi teminat kasapmında olmadığını, kaza tarihinden itibaren avans faizi talebi yasal düzenlemeye aykırı olduğunu, karşı tarafın haksız ve yersiz davasının reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı yan üzerinde bırakılması yönünde karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Davalı .....vekili cevap dilekçesinde özetle ;Müvekkili aleyhinde açılan dava haksız ve hukuka aykırı olup, bahse konu davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkilinin bahse konu kaza sebebiyle kusurlu olmayıp, davanın müvekkili yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, Müvekkilinin bahse konu kaza sebebiyle kusuru bulunmamakta olduğunu, davacının bahse konu zararlar ile kaza arasındaki illiyet bağını kurması gerektiğini, soyut varsayımsal iddialar i,le hesaplanacak zararın müvekkile yükletilmesi hukuka aykırı olacağını, davanın müvekkili yönünden husumeten reddine karar verilmesi gerektiğini, ayrıca dava konusu alacaklar zamanaşımına uğramış olup, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu araç tamir sırasındaki hata ve bireysel sorunlar sebebiyle uzun tamşirat süresi yaşamışsa bile müvekkil bundan sorumlu olmayacağını, zira bu hususta tamir eden firmadan yoksun kalınan kazancın talep edilmesi gerekmekte olup, bu durum aksine müvekkilinden talepte bulunulmasında hukuki yarar bulunmamakta olduğunu beyan etmiştir.
DELİLLER;
1-Arabuluculuk tutanağı; dava açmadan önce Bismil Arabuluculuk Bürosunca .....dosya numarası ile .....tarihinde tarafların anlaşamadığına dair son tutanak düzenlendiği anlaşılmıştır.
2-Kaza Tespit Tutanağı; .....tarihinde tutulan tutanakta Sürücü .....beyanında; "(.....plakalı A aracı) .....plakalı aracımla .....Mahallesinden Bismil istikametine doğru seyir halinde iken .....plakalı araç virajını alamayarak aracıma çarptı". Şeklinde beyanda bulunduğu, Sürücü .....beyanında; "(.....plakalı B aracı) .....plakalı aracımla Bismil den Silvan a doğru seyir halinde iken .....Köyü mevkine geldiğim esnada virajı fark etmedim ve karşı şeritten gelen .....plakalı araca çarptım" şeklinde beyanda bulundukları anlaşılmıştır.
3-Sigorta Poliçesi: Davalı sigorta şirketi ile sigortalanan .....plakalı aracın .....-.....tarihlerini kapsayan sigorta poliçesi düzenlendiği ve teminat limitinin kaza başına maddi zararın 100.000,00-TL olduğu anlaşılmaktadır.
4-Trafik ve Tramer kayıtları: Kazaya karışan .....plaka sayılı aracın .....ait olduğu, .....plakalı aracın .....adına kayıtlı olduğu, tramer kayıtları Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinden istenerek incelenmiştir.
5-Hasar dosyası: Davacı vekili tarafından yapılan başvuru üzerine hasar dosyasının oluşturulduğu, dava konusu kazaya ilişkin herhangi bir ödemenin yapılmadığı anlaşılmıştır.
6-Mahkememizce Trafik bilirkişisinden aldırılan .....tarihli bilirkişi kusur raporu;.....tarihinde Sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plakalı araç ile Sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plakalı araçların karışmış oldukları trafik kazasında kazanın meydana gelmesinde; Sürücü .....(.....plakalı) 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun 56. ve 84.maddesinde ve Karayolları trafik yönetmeliğinin 94. maddesinde yer alan (84/G:Şeride tecavüz etmek ve 56/1-A: Sürücülerin; geçme, dönme, duraklama, durma ve park etme gibi haller dışında şerit değiştirmeleri veya iki şeridi birden kallanmaları yasaktır.) kuralları ihlal etmiş olduğu, anlaşıldığından meydana gelen kazada % 100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu kanaatine varıldığı, Sürücü .....(.....plakalı)'ın 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinde yer alan herhangi bir kural ihlali yapmadığı, anlaşıldığından meydana gelen kazada kusursuz olduğu kanaatine varıldığının belirtildiği anlaşılmıştır.
7-Mahkememizce Makine Mühendisi bilirkişisinden aldırılan .....tarihli bilirkişi kök raporu ile .....tarihli ek raporu ; Dava konusu aracın markasının ....., Plakasının ....., yakıtı benzin, modeli ....., kullanımı hususi, amacı otomobil, rengi gri, vitesi manuel, km'si .....olduğu, aracın (Kaza tarihi itibariyle) Onarım Bedeli 115.770,00 TL olarak hesaplanabileceği, Kaza tarihi itibariyle (.....) İkame Araç Bedeli 7.700,00 TL olarak hesaplanabileceği; Kaza tarihi itibariyle (.....) kazadan kaynaklı Total Değer Kaybı .....TL olarak hesaplanabileceği, Araç Expertiz bedeli: 2.748,00 TL olabileceği kanaatine varıldığı, .....tarihli ek raporunda ise Aracın (Kaza tarihi itibariyle) Onarım Bedeli 115.770,00 TL olarak hesaplanabileceği; Kaza tarihi itibariyle (.....) İkame Araç Bedeli 7.700,00 TL olarak hesaplanabileceği; Kaza tarihi itibariyle (.....) kazadan kaynaklı Değer Kaybı” 12.727,84 TL olduğu, Araç Expertiz bedeli: 2.748,00 TLolduğu kanaatine varıldığının belirtildiği anlaşılmıştır.

Dava; Davacı aracında meydana gelen hasar nedeni ile değer kaybı tahsili davasıdır.
Uyuşmazlık konusunun .....tarihinde meydana gelen kaza nedeniyle davacının kusurunun bulunup bulunmadığı, davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı ile araç mahrumiyet bedeli istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Trafik sigortası motorlu bir aracın, karayolunda işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahillinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan sorumluluk sigortasıdır. Trafik sigortacısının sorumluluğu işletenin sorumluluğu oranında olup yine bu sorumluluğun sınırı KTK’nun 92 nci maddesinde belirlenmiştir.
Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1.maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın amacı A.1 maddesinde “Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.” şeklinde belirlenmiştir. Sigortanın kapsamı ise genel şartlar A.3. maddesinde “sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.” şeklinde düzenlenmiştir.
Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir. Anayasa Mahkemesi’nin 17/7/2020 tarihli ve 2019/40 E., 2020/40 K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması, Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı, aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. (Ankara BAM 26. H.D.-26/05/2022 tarih,2020/120 E.-2022/1380 K.) İkame araç bedeli talebi yönünden ise aracın makul onarım süresi belirlenerek bu süre içerisinde kendi aracına ikame araç kiralama bedelinin hesaplanması gerekmektedir.
Tüm bu yasal düzenlemeler ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; .....tarihinde davalı sigorta şirketinde ZMMS sigortacısı olduğu, kaza tespit tutanağı ile belirlendiği üzere davalı sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plakalı otomobil ile ilerlerken yolun virajlı kısmında hızını azaltmadan yolun virajlı kısmına girerek direksiyon hakimiyetini kaybederek yolun diğer şeridine geçerek otomobilinin sol ön kısımları ile, karşı istikamette seyir etmekte olan sürücü .....‘ın sevk ve idaresindeki .....plakalı otomobilin sol ön kısımlarına çarpması neticesinde kazanın meydana geldiği tespit edildiği, olayın oluşuna ilişkin taraflarca bir itiraz ileri sürülmediği ve oluşan bu kazada sürücü davalının KTK da belirlenen şeridinde ilerlememe ve şeride tecavüz etmesi nedeni ile tam kusurlu olduğu, davacının ise herhangi bir kural ihlalinin bulunmadığına kanaat getirilmiş olduğu; olayın oluşunun aksine taraflarca bir delil ibraz edilmediği anlaşılmak mahkememizce alınan .....tarihli kusur raporu hükme esas alınmıştır.
Yargıtay içtihatlarında benimsendiği üzere gerçek zararın bulunması için nisbi hesap yöntemine hesap yapılması gerekmekte olup mahkememizce bu yönteme uygun olarak alınan rapora göre davaya konu araçta aracın hasarsız hali ve aracın hasarı onarıldıktan sonraki hali dikkate alınarak yapılan piyasa araştırması sonucunda 12.727,84 TL değer kaybının oluşacağı, araç onarım bedelinin 115.770,00TL olduğu, aracın onarımı için gerekli sürenin 11 iş günü olduğu, bakım ve amortisman giderlerinden yapılacak tasarrufun da dikkate alınması ile kaza tarihi itibarıyla dava konusu araca benzer nitelikte bir aracın 11 günlük net kiralama bedelinin KDV dahil 7.700,00 TL ikame araç bedeli olacağı kanaatine varıldığının belirtildiği anlaşılmıştır. Ek raporun kaza tarihindeki rayiç bedel üzerinden hesaplama yapılarak gerçek zarar hesabı yapıldığı dolayısı ile de içtihatlara uygun ve denetime elverişli .....tarihli ek rapor mahkememizce hükme esas alınmıştır.
Davalı .....sigortanın plakalı aracın .....tarihinde iptal zeyili ile iptal edilmiş olduğu, Anayasa Mahkemesini .....tarihli resmi gazetede yayınlanan .....tarihli .....Esas, .....Karar sayılı kararı ile KTK md.94 /3 ve 4. Bentlerinde yer alan hüküm fıkralarında yer alan sigorta sözleşmesinin fesih tarihinden itibaren 15 gün sonrasına kadar geçerli olduğuna dair hükmün iptal edildiği, dolayısı ile de davalının poliçe kapsamında sorumluluğundan bahsedilemeyeceği anlaşılmakla davalı sigorta şirketi yönünden davanın reddi gerekmiştir.
UYAP entegrasyon ekranından alınan trafik tescil kaydına göre davalı ....tarihi itibari ile .....plakalı aracın adına tescil edildiği, kazanın .....'te gerçekleştiği, davalının işleten sıfatı ile ve aynı zamanda aracın sürücüsü olmakla kusuru doğrultusunda davalının doğrudan ve dolaylı zararlarından sorumlu olduğu, dolayısı ile de meydana gelen kazada tam kusurlu olan davalı asılın ise haksız fiil hükümleri uyarınca değer kaybı ile araç mahrumiyet bedelinden sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısı ile de davacının açılan davada bilirkişi raporu ile taleplerinde haklılığını ispatlamış olduğu anlaşılmakla davacının dava dilekçesi ile talep etmiş olduğu miktarlar dikkate alındığında davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Faiz başlangıç tarihi açısından ise; Yargıtay kararları doğrultusunda davalı asılın ise haksız fiil tarihinde temerrüde düşeceği anlaşılmakla kaza tarihi itibari ile faize hükmedilmiş; aracın hususi kullanıma özgülendiği anlaşılmakla yasal faize hükmedilmiş, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE, araç onarım bedeli 100,00-TL, değer kaybı bedeli 100,00-TL ve ikame araç bedeli 100,00-TL olmak üzere toplam 300,00-TL nin kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı .....tan alınarak davacıya verilmesine, sigorta şirketi yönünden açılan davanın REDDİNE,
2- Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 615,40TL harçtan peşin alınan 427,60TL harcın mahsubu ile 187,8‬0TL harcın davalı .....alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 427,60 TL peşin harç, 427,60 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 855,20TL davalı .....alınarak davacıya verilmesine,
4- Davacı tarafından yapılan tebligat ve posta gideri, dosya masrafı ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 7.877,00TL yargılama giderinin davalı .....alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalıların karşıladığı yargılama giderleri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-a)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/2 maddesi uyarınca hesaplanan 300,00TL vekâlet ücretinin davalı .....alınarak davacıya verilmesine,
b)Davalı .....Sigorta Şirketi kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/2 maddesi uyarınca hesaplanan 300,00TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak adı geçen davalıya verilmesine,
7- 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen iki taraf için iki saatlik ücret tutarı karşılığı olan 3.600,00-TL arabulucu ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
8-Davacı tarafça yargılama esnasında depo edilen gider avansından bakiye kalan tutarın kesinleştiğinde ve talep halinde HMK m. 333 ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği'nin m. 47(1) hükümleri uyarınca ilgisine İADESİNE,
Dair, davacı vekili ile davalı .....vekilinin yüzüne karşı davalı sigorta şirketi vekilinin yokluğunda verilen karara karşı, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun İstinafa ilişkin hükümleri doğrultusunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki (2) haftalık süre içerisinde (HMK'nın 345. maddesi), mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim