mahkeme 2023/244 E. 2024/367 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :
KARAR NO :

HAKİM :
KATİP :

DAVACILAR :

VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLLERİ :

DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/03/2023
KARAR TARİHİ : 16/04/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;..... günü saat .... sıralarında Diyarbakır ili Yenişehir İlçesi .....mahallesi .....caddesinde ..... plaka sayılı kamyonet sürücüsü .....ile yaya müteveffa .....arasında meydana gelen tek araçlı ölümlü trafik kazası neticesinde .....vefat ettiğini, meydana gelen kazada, .....plakalı araç (ticari araç) sürücüsü .....asli kusurlu bulunduğunu, .....plakalı araç kaza tarihi itibari ile davalı sigorta şirketi bünyesinde sigortalandığından davalı sigorta şirketine yazılı başvuru yaptıklarını, ancak yapılan başvuru sonucu müvekkillerine bir ödeme yapılmadığını belirterek, müvekkillerin destekçisi olan .....vefatından dolayı, müvekkili anne .....için .....TL Maddi tazminat, müvekkili baba .....için .....TL Maddi tazminat, olmak üzere Toplam .....TL (belirsiz alacak) maddi tazminatın, temerrüt tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak taraflarına ödenmesini ve tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Davacı tarafın müvekkili şirket aleyhine ikame ettiği huzurdaki haksız davanın reddi gerektiğini, poliçeye müstenit müşterek müteselsil sorumluluklarının poliçe limitiyle sınırlı olmakla beraber; masraf, vekâlet ücreti sorumluluğunun da bu miktara isabet eden oranlarda olacağını, poliçe limiti maktuen ödenecek rakam olmayacağını, poliçe limiti üzerindeki zararlardan müvekkili şirketin sorumluluğu bulunmadığını, davacı tarafın sigortalı araç sürücüsüne raci kusur ve zararı kanıtlayamaması halinde müvekkili şirketin sorumluluğundan söz edilemeyeceğini, müvekkili şirket nezdindeki zorunlu trafik sigorta poliçesi .....tarihinde tanzim edilmiş olduğundan bu poliçe .....tarihli trafik sigorta poliçesi genel şartlarına tabi bu durumda kabul anlamına gelmemek kaydıyla, .....tarihli trafik sigorta poliçesi genel şartları ve ilgili mevzuat gereği, komisyonca hesaplanacak sürekli sakatlık tazminatında, güncel trh-2010 (kadın-erkek hayat) tablosu ve hesaplama yöntemi olarak ise %1,65 teknik faizin esas alınması gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte, müvekkilinin sigorta bedelini ödeme yükümlülüğü dava tarihinde muaccel hale geldiğini, bu sebeple mahkememizce faize hükmedilmesi halinde hükmedilecek faiz dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiz olduğunu, açılan davanın reddini, yargılama harç ve giderleri ile vekâlet ücretinin başvurucuya tahmiline karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DELİLLER;
1-Kaza tespit tutanağı; .....günü, saat .....günü, .....plakalı .....marka kapalı kasa kamyonet sürücüsü .....Yeniçeri caddesi üzeri .....market önü .....caddesi istikametine yolun solundaki şeritte park halindeki aracı ile .....caddesi istikametine hareket etmesi ve bu esnada yaya .....'”yu (Müteveffa) fark edemeyerek kendi aracının sol arka kısımları ile yayanın üzerinden geçmesi ile neticelenen ölümlü/yaralamalı trafik kazası meydana geldiği anlaşılmıştır.
2-Sigorta Poliçesi: Davalı sigorta şirketi ile sigortalanan ve kazaya karışan .....plaka sayılı araç malikinin .....olduğu .....tarihlerini kapsayan ZMMS poliçesi düzenlendiği ve kaza başına maddi zarar limitinin .....olduğu anlaşılmaktadır.
3-Hasar dosyası: Davacı vekili tarafından yapılan başvuru üzerine hasar dosyası açılmış, hasar dosyasında değer kaybı tazminatına yönelik bir ödeme yapılmadığı anlaşılmıştır.
4-Davacıların nüfus aile kayıt örneği incelendiğinde davacı .....müteveffa .....babası olduğu, davacı .....ise müteveffanın annesi olduğu anlaşılmıştır.
5- .....plakalı aracın noterler birliğinden tescil bilgileri celbedilmiş, aracın .....adına kayıtlı olduğu ve aracın yük nakli/hususi kullanım amaç ve şekline özgülendiği anlaşılmıştır.
6- Diyarbakır SGK'dan gelen müzekkere cevabında davacılara kaza nedeni ile herhangi bir rücuya tabi ödeme yapılmadığı anlaşılmıştır.
7-Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından aldırılan ..... Tarihli kusur raporu: .....günü, saat .....günü, .....plakalı .....marka kapalı kasa kamyonet sürücüsü .....Yeniçeri caddesi üzeri .....market önü .....caddesi istikametine yolun solundaki şeritte park halindeki aracı ile Elazığ caddesi istikametine hareket etmesi ve bu esnada yaya .....'”yu (Müteveffa) fark edemeyerek kendi aracının sol arka kısımları ile yayanın üzerinden geçmesi ile neticelenen ölümlü/yaralamalı trafik kazasında, bu kazanın oluşumunda .....plakalı Ford marka kapalı kasa kamyonet sürücüsü .....sayılı karayolları trafik kanunun 67/1-a (Park yapmış taşıtlar arasından çıkarken, duraklarken veya park yaparken taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, sağa veya sola dönerken, karayolunu kullananlar için tehlike doğurabilecek ve bunların hareketlerini zorlaştıracak şekilde davranmak,) Maddesini ihlal ettiğinden ASLİ KUSURLU; Yaya .....”ya (Müteveffa) bakmakla mükellef olan ebeveynlerinin ise üzerlerine düşen gerekli dikkat ve özeni göstermediklerinden eşit oranda ASLİ KUSURLU oldukları anlaşılmıştır.
8-.....tarihli Adli Tıp Kurumu Raporunda özetle; davaya konu ölümlü trafik kazasında, dava dışı sürücü .....sevk ve idaresindeki kamyonet ile iki yönlü yolda park halinde bulunduğu mülk önünden, gerekli kontrolleri yapmadan, özen yükümlülüğüne ve kurallara aykırı şekilde hareketlenerek ileri manevra yaptığı sırada, aracının manevra alanına giren çocuk yayanın üzerinden geçmesi ile meydana gelen olayda alt düzeyde tali kusurlu olduğu, müteveffa çocuk yaya .....ebeveynleri, sorumlu oldukları çocuk yayanın taşıt yolu üzerinde park halinde bulunan aracın manevra alanına girerek, ileri doğru manevra ile hareketlenen bu aracın çarpmasına maruz kaldığı olayda, trafikteki tehlike ile kuralların farkına varamayacak ve kendisini koruma kabiliyeti bulunmayan gözetime muhtaç küçük yaştaki çocuğuna karşı gözetim görevini gereği gibi yerine getirmemiş olmakla asli kusurlu olduğu, dava dışı sürücü .....%15(yüzde on beş) oranında kusurlu olduğu, Müteveffa çocuk yaya .....ebeveynlerinin %85 (yüzde seksen beş) oranında kusurlu olduğu, kanaatine varıldığı anlaşılmıştır.
Diyarbakır CBS tarafından aldırılan .....tarihinde alınan rapor ile dosyamız içerisinde bulunan .....tarihli Ankara ATK raporu arasındaki çelişkinin giderilmesi için dosya adli tıp kurumunun genişletilmiş uzman heyetine tevdi edilmiştir.
9- .....tarihli Adli Tıp Kurumu Genişletilmiş Uzmanlar Kurulu Kusur Raporu; .....günü saat .....sıralarında sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plaka sayılı kamyonet ile .....Caddesi üzeri .....Market önünde park halinden harekete geçtiği esnada aracının manevra alanında bulunan .....doğumlu müteveffa çocuk yaya .....'nun üzerinden geçmesi neticesi davaya konu ölümlü trafik kazasında, dava dışı sürücü .....sevk ve idaresindeki kamyonet ile iki yönlü yolda park halinde bulunduğu mülk önünden, gerekli kontrolleri yapmadan, özen yükümlülüğüne ve kurallara aykırı şekilde hareketlenerek ileri manevra yaptığı sırada, aracının manevra alanına giren çocuk yayanın üzerinden geçmesi ile meydana gelen olayda alt düzeyde tali kusurlu olduğu, müteveffa çocuk yaya .....ebeveynleri, sorumlu oldukları çocuk yayanın taşıt yolu üzerinde park halinde bulunan aracın manevra alanına girerek, ileri doğru manevra ile hareketlenen bu aracın çarpmasına maruz kaldığı olayda, trafikteki tehlike ile kuralların farkına varamayacak ve kendisini koruma kabiliyeti bulunmayan gözetime muhtaç küçük yaştaki çocuğuna karşı gözetim görevini gereği gibi yerine getirmemiş olmakla asli kusurlu olduğu, dava dışı sürücü .....%15(yüzde on beş) oranında kusurlu olduğu, Müteveffa çocuk yaya .....ebeveynlerinin %85 (yüzde seksen beş) oranında kusurlu olduğu, kanaatine varıldığı anlaşılmıştır.
10- .....tarihli aktüerya bilirkişisinden alınan rapor; Bilirkişi raporunda; Aktif dönem için AGİLİ NET ASGARİ ÜCRET, pasif dönem için AGİSİZ NET ASGARİ ÜCRET esas alınmıştır. Ancak 7349 Sayılı kanun ile 2022 yılından itibaren AGİ kaldırılmış olup Asgari Ücrete Gelir Vergisi istisnası getirilmiş olduğundan; aktif dönem-pasif dönem gelirinde fark olmadığından, hesaplamalarda aktif dönem-pasif dönem ayrımı yapılmadığı, anne .....için .....TL, baba .....için .....TL, Eş için .....TL, 1. Çocuk için .....TL, 2.Çocuk için .....TL olmak üzere toplamda .....TL destekten yoksun kalma tazminat tutarının belirtilmiş olduğu anlaşılmıştır
11-Davacı vekilinin .....Tarihli değer artırım dilekçesi: .....TL olan dava değerinin davacı .....için talep edilen .....TL Tazminatının .....TL artırılarak .....TL’ye, davacı .....için talep edilen 50 TL Tazminatının .....TL artırılarak .....TL’ye ,toplam .....TL ıslah suretiyle artırılarak .....TL’ye yükselterek arttırmıştır.
12- Arabuluculuk tutanağı dava açmadan önce Diyarbakır Arabuluculuk Bürosunca .....dosya numarası ile ..... tarihinde tarafların anlaşamadığına dair son tutanak düzenlendiği anlaşılmıştır.
DOSYA İÇERİSİNDE BULUNAN TÜM DELİL VE BELGELER BİR ARADA DEĞERLENDİRİLDİĞİNDE;
Dava destekten yoksun kalma tazminatı ilişkin tazminat davasıdır.
Dava konusu uyuşmazlık ; müteveffa ile davalı nezdinde sigortalı araç sürücünün kusur durumunun tespiti ile davacıların destekten yoksun kalma tazminatı şartlarının oluşup oluşmadığı, müteveffanın sağlığında desteğinden yararlanıp yararlanamadıkları, buna göre, müteveffanın ölümü ile destek zararının ortaya çıkıp çıkmadığı, tazminatın miktarı ve tahsiline ilişin olduğu anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı nazara alındığında kazanın .....günü saat .....sıralarında sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plaka sayılı kamyonet ile .....Caddesi üzeri .....Market önünde park halinden harekete geçtiği esnada aracının manevra alanında bulunan müteveffa çocuk yaya .....üzerinden geçmesi sonucu davaya konu trafik kazası meydana gelmiştir.
Destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır. Olaydan sonraki dönemde de destek olmasa bile, onun zamanındaki gibi aynı şekilde yaşayabilmesi için muhtaç olduğu paranın ödettirilmesidir.
TBK’nun 53/3. maddesinde sözü edilen destek kavramı hukuksal bir ilişkiyi değil, eylemli bir durumu hedef tutar ve ne hısımlığa ne de yasanın nafaka hakkındaki hükümlerine dayanır; sadece eylemli ve düzenli olarak geçimini kısmen veya tamamen sağlayacak şekilde yardım eden ve olayların akışına göre eğer ölüm vuku bulmasaydı, az çok yakın bir gelecekte de bu yardımı sağlayacak olan kimse destek sayılır. Bununla birlikte destekten yoksun kalan kimse devamlı ve gerçek bir ihtiyaç içerisinde bulunmalıdır. Genel olarak bakım ihtiyacı, sosyal düzeye uygun olan yaşamın devamını sağlamak için gerekli olanaklardan yoksun kalmayı anlatır. Eğer ölenin eylemli olarak baktığı davacı, ölüm yüzünden bu bakımın sağladığı yaşama düzeyinin altına düşmüş olursa, ihtiyaç bulunma koşulu gerçekleşmiş sayılır. Burada önemli olan, destekten yoksun kalan kimsenin ve ailesinin temsil ettiği sosyal ve ekonomik düzeye göre normal karşılanan giderlerdir
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur."; 85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”; 85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir. Araç sürücüsü kusuru nedeniyle meydana gelen zararları karşılamakla yükümlü olduğu gibi, anılan yasal düzenlemeler gereğince, davalı sigorta şirketi de, düzenlenen sigorta poliçesi ile sigortalı aracın sürücüsünün kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazalarında üçüncü kişilere verilen zararı, zararın türüne göre poliçede belirtilen teminat üst limiti ile üstlenmiştir.
Destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında, destek payları doğru belirlenerek, destekten yoksun kalanlara müteveffanın sağlığında sağlamış/sağlayacak olduğu yardımın miktarı da doğru şekilde hesaplanmalıdır. Yargıtay .....Hukuk Dairesi'nin kabul görmüş pay esasına göre; çocuksuz durumda destek, desteğin gelirini eşi ile ortak paylaşacağı varsayımına dayalı olarak, gelirden desteğin %50 ve eşin %50 pay alacağı kabul edilmektedir. Çocukların eş ile birlikte destek payı alacağı durumda ise destek gelirden eşi ile birlikte 2’şer pay alırken çocuklara birer pay verileceği, yine eş ve çocuklar ile anne - babanın pay alacağı durumlarda desteğe 2 pay, eşe 2 pay, çocukların her birine 1’er pay, anne ve babaya 1’er pay ayrılarak, böylece gelirin tamamının dağıtılacağı esasına dayalıdır. Çocukların sayısı arttıkça hem desteğe ayrılan pay, hem de eş ve çocuklar ile anne ve babaya ayrılacak paylar düşecektir. Çocukların destekten çıkması ile birlikte destekten çıkan çocuğun payları destek, eş ve diğer çocuklara dağıtılacak, anne ve babaya verilmeyecektir. Böylece geriye kalan eş ve çocukların payları ile desteğin payı artacaktır. Bu pay esası Türk aile sistemine uygun düşmektedir. Çünkü Türk aile sisteminde desteğin geliri aile bireyleri tarafından birlikte paylaşılmakta, aile bireyleri arttıkça gelirden alınacak pay düşmekte, aile bireyi azaldıkça da gelirden alınacak pay yükselecektir. Anne ve babadan birinin destekten çıkması ile payı diğerine aktarılacak, anne ve baba ile çocukların tamamının destekten çıkması durumunda ise yine çocuksuz eş gibi desteğe 2 pay, eşe 2 pay esasına göre %50 pay desteğe, %50 pay eşe verilerek varsayımsal olarak gelir paylaştırılarak tazminat bu ilkelere göre hesaplanmalıdır. (
Yargıtay'ın yerleşik kararlarına göre davacı anne ve babanın murisin desteğinden pay aldığı karine olarak kabul edilmektedir. Aksini ispat yükü davalı üzerindedir. Somut olayda, müteveffa ..... davacı anne ve babaya desteğinin karine olarak kabul edilmesi ve ölenin desteğine dair aksi yönde ispata yarar bilgi ve belgenin dosyada yer almaması nedeni ile davacı anne ile babanın de destekten yoksun kalma tazminatı talep edebileceğinin kabulü gerekir.
Kusura ilişkin olarak; gerek ceza yargılamasında dava dışı sigortalı araç sürücüsü .....hükme esas alınan Adli Tıp Kurumundan alınan genişletilmiş uzmanlar bilirkişi raporlarında müteveffanın %85, sigortalı araç sürücüsü %15 oranında kusurlu olduğu kabul edilmiştir.
Anayasa Mahkemesi’nin .....tarih .....Esas .....Karar sayılı kararıyla 2918 sayılı KTK’nın 90. ve 92. maddelerinde “genel şartlara” atıf yapan cümlelerin iptaline karar verilmiş ve bu karar .....tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş olmasıyla birlikte, Yargıtay .....Hukuk Dairesince zarar görenlerin cismani zarar ve destekten yoksun kalma tazminatı alacağının hesaplanmasında TRH 2010 ve %10 artırım %10 iskonto yöntemi benimsenmiş olup TRH 2010 yaşam tablosunun uygulamasından vazgeçilmemiştir (Benzer yönde karar için bakınız:Yargıtay 17.HD.’nin 2019/5206 E. 2020/8874 K. 22/12/2020 tarihli ilamı). Bu şekilde destekten yoksun kalma tazminatının hesabında TRH 2010 Tablosu'na göre bakiye ömür sürelerinin belirlenmesi, % 1,8 teknik faiz uygulanmadan, %10 artırım %10 iskonto yöntemine göre hesaplama yapılması gerektiğinden hükme esas alınan bilirkişinin prograsif rant yönetime göre yaptığı, yetiştirme giderlerinin mahsup edildiği, hesap raporunun hesaplama yönetimi itibariyle doğru olduğu, mahkememizce alınan .....tarihli aktüerya raporunun dosya kapsamı itibari ile uyumlu olduğu, davalı sigorta şirketinin sigortalısının kusuru oranında ZMMS kapsamında destekten yoksun kalma tazminatından sorumlu olduğu anlaşılmakla davacının iddiasını ispat ettiği kanaatine varılmıştır.
Davacı vekili tarafından dava öncesinde tazminat talebi ile KTK'nın 97. maddesi uyarınca davalı sigorta şirketine usulüne başvuruda bulunulduğuna dair başvuru belgesinin .....günü olduğu bu tarihten itibaren .....İş günü itibari ile temerrüde düşeceği ve bu tarihin de .....tarihine isabet ettiği anlaşılmakla bu tarihinden itibaren faize hükmedilmiştir. Kazaya karışan araç tescil bilgilerinin hususi kullanım amacı nazara alınarak yasal faize hükmedilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kabulü ile;
A)Davacı .....için .....TL tazminatın .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalından alınarak davacıya verilmesine,
B)Davacı .....için .....TL tazminatın .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalından alınarak davacıya verilmesine,
2- Alınması gerekli 22.033,60TL harçtan dava açılırken yatırılan peşin harç 179,90TL ve 280,00 TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 21.573,70‬‬TL'nin davalıdan alınarak Hazineye gelir KAYDINA,
3-Davacı tarafça yapılan 179,90 TL başvurma harcı, 179,90TL peşin harç, 280,00TL ıslah harcı olmak üzere toplam 639,80TL nin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
4- Davacılar tarafından karşılanan 412,50TL posta yazışma gideri, 7.450TL ATK faturası, 2.500TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 10.352,5‬0‬-TL'nin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
5-a) Davacı .....kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşılmakla AAÜT göre hesaplanan 32.295,95TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı .....verilmesine,
b) Davacı .....kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşılmakla AAÜT göre hesaplanan 19.292,80-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı .....verilmesine,
6-Davalı tarafından yapılan 25,60TL vekalet harcı masrafının üzerinde bırakılmasına,
7-Taraflarca yatırılan gider/delil avansının artan kısmın, karar kesinleştikten sonra HMK m. 333 ve Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik m. 207 hükümleri uyarınca re'sen yatırana iadesine,
8-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen iki taraf için iki saatlik ücret tutarı karşılığı olan 3.200,00-TL arabulucu ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafların yokluğunda verilen karara karşı, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun İstinafa ilişkin hükümleri doğrultusunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki (2) haftalık süre içerisinde (HMK'nın 345. maddesi), mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim