mahkeme 2023/19 E. 2025/740 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :
KARAR NO :

HAKİM :
KATİP :

DAVACI :
VEKİLLERİ :

DAVALI :
VEKİLİ :
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 04/01/2023
KARAR TARİHİ : 17/06/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili .....Taah. San. Tic. Ve Limited Şirketi adına tescilli .....plakalı araç 2918 Sayılı Karayolları Trafik Yönetmeliği kapsamında yıllık periyodik fenni muayenesini yaptırmak üzere .....tarihinde davalı Tüvtürk Diyarbakır Bağcılar Muayene İstasyonu'na teslim edildiğini, .....plakalı araç yürür ve çalışır vaziyete muayeneye hazır hale getirilerek teslim edilmesine karşılık muayene sonrasında araç müvekkili şirket yetkilisine şiade edildiği sırada; istasyon yetkili personeli tarafından aracın motoruna fazlaca yüklenilmesi ve araçtan ses gelmesi üzerine müvekkili şirket yetkilisi tarafından personelin uyarıldığını, muayene istasyonunda iken müvekkili şirket yetkilisi tarafından araç üzerinde kontrol yapıldığı esnada aracın motor kısmında tahribat meydana geldiği ve motor yağının dışa aktığının gözlemlendiğini, davalı istasyon yetkilileri tarafından araca aşırı gaz yüklenmesi sonucu aracın motorunun yanmasıyla hem makinesinden hem de bu gelirlerden yoksun kalıp büyük bir mağduriyet yaşamakta olduğunu, .....plakalı ağır vasıta aracın tüm ekipmanlarının yanmasından dolayı araçta meydana gelen hasar bedeli olarak şimdilik 1.000,00 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek ticari-avans faiziyle birlikte hükmedilmesini ile davalıdan tahsilini, aracın ekipmanlarının hasar görmesi ve yanmasından dolayı yoksun kalınan gelir ve kar ediş nedeniyle olay tarihinden zararın karşılanması anına kadar şimdilik 1.000,00 TL olmak üzere toplam 2.000,00 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek ticari-avans faiziyle birlikte hükmedilmesi ile davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER;
1-Arabuluculuk tutanağı; dava açmadan önce Diyarbakır Arabuluculuk Bürosunca .....dosya numarası ile .....tarihinde tarafların anlaşamadığına dair son tutanak düzenlendiği anlaşılmıştır.
2-Görgü tespit tutanağı; .....plaka sayalı .....isimli şirkete ait aracının .....günü saat .....sıralarında Bağcılar Mah. Kamışlı bulvarı üzerinde bulunan TÜVTÜRK isimli muayene istasyonuna Tır'ın muayenesi için götürdüğünü ve Tır'ın görevlilere teslim ettiğini, saat sıralarında görevliler tarafından aracına gaz verildiği sırada motorunun patladığını, Tır'ın hava kompresörü motor ve motor bloğunun hasar gördüğünü, bunun üzerine aracın KASKO'lu olmasından dolayı yetkililerin konu hakkında tutanak tutulmasını istediğini, bunun üzerine aracın 10 Nisan Polis merkezi amirliğine kendi rızası ile getirdiğini, .....plakalı aracın hava kompresörü motor ve motor bloğunun hasar gördüğünü ve motor yağının yere döküldüğünün tespit edildiğinin kolluk görevlileri tarafından tespit edildiği anlaşılmıştır.
3-Talep Açıklama Dilekçesi; .....tarihinde davacı vekilinin müvekkili şirkete ait aracın çalışmadığı günlerin maddi kazanç karşılığı olarak taraflarına ödenmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
4-TÜVTÜRK kayıtları; .....tarihinde muayene yapıldığı, muayene sonucunun hafif kusurlu olarak tespit edildiği, muayene geçerlilik tarihinin .....olduğu anlaşılmıştır.
5-Mahkememizce bilirkişi heyetinden aldırılan .....tarihli, .....tarihli, .....tarihli bilirkişi raporu; Çekici iş makinasının çalışmaması sebebiyle elde edilemeyen kazancın iş sezonunun yoğun olduğu ay olması sebebi ile 150.000,00TL olduğu, Çekici iş makinesinin bakım onarım ve işçilik hesaplamasında; motor bloğu, diğer motor parçaları ve tüm işçilik emeği içinde 365.000,00-TL olduğu kanaatine varıldığı, toplam maliyet : 106.200,00 4 9706,50 * 365.000 - 480.906,50 TL olduğu kanaatine varıldığı, çekici iş makinasının çalışmaması sebebiyle elde edilemeyen kazancın iş sezonunun yoğun olduğu ay olması sebebi ile 106.200,00TL olduğu, Şöförün 1,5 aylık maliyeti: 6471,00 TL. X 1,5 Ay = 9706,50 TL olduğu, çekici iş makinesinin bakım onarım ve işçilik hesaplamasında; motor bloğu, diğer motor parçaları ve tüm işçilik emeği içinde 365.000,00TL olduğunu, toplam Maliyet : 106.200,00 4 9706,50 4 365.000 - 480.906,50 TL olduğu kanaatine varıldığının belirtildiği anlaşılmıştır.
6-Mahkememizce bilirkişi .....tarafından sunulan .....tarihli bilirkişi raporu; Şöförün 1,5 aylık maliyeti: 6471,00 TI. X 1,5 Ay - 9706,50 TL olduğu, aracın onarım Gideride: 365.000 TI. olduğuna göre toplam maliyetin 106.200,00 * 9706,50 * 365.000 - 480.906,50 TL olduğu, İlgili Döneme Ait Amortisman Gideriz 5826,27 TL olduğu, bu durumda davacı zararının 480.906,50 — 5826,27 = 475.080,23 TL olduğu, davacı tarafın talep ettiği ilgili tarihten günümüze kadar olan dönem için ticari avans faizi de uygulanırsa firmanın alacağı 844.328,20 TL olduğu kanaatine varıldığının belirtildiği anlaşılmıştır.
7-Mahkememizce 3 kişiden oluşan makine mühendisi bilirkişi heyetinden aldırılan .....tarihli heyet raporu: .....tarihinde periyodik muayene istasyonuna (TÜVTÜRK) götürüldüğü, Periyodik Muayenenin yapılması için davaya konu araç çalıştırılarak istasyon bölümüne aldığını, araç kontrol ederken altından değişik sesler geldiğini ve motor yağının döküldüğünün tespit edildiği, davaya konu araçta motor yağının boşalmasının muhtemel sebepleri; Yağ rekorlarının patlaması, kartelinin hasar görmesi veya kartel tapasının atmasından kaynaklandığını, araçta meydana gelen bu sorunun; kontrol sırasında mı oluştuğu, kontrol personelinin yağ rekorlarına birine veya kartel tapasına müdahalede bulunup bulunmadığı, önceki kullanıma bağlı olup olmadığı veya kendiliğinden birden mi meydana geldiği hususunda görüş beyan edememekte olduklarını, ancak motorda yağ kaçağı meydana geldiği esnada stop edilmiş olsaydı ve araç üzerinde hareket edilmemiş olsaydı araç motorunda bulunan burç kırılmayacak ve araç motor bloğu patlama meydana gelinmeyeceğini, hasar gören (burç veya karter) parça değişerek çok düşük bir maliyetle onarım işlemi yapılacağını, bu sebeplerden dolayı araçta meydana gelen hasarda istasyon personelinin ihmali olduğu, Motor burcunun kırmasından kaynaklı motor bloğunun çatlaması, piston, biyel, kol, ana yatak gibi hareketli parçaların zarar görmesinden kaynaklı yarım motor bloğunun değişmesinin daha ekonomik ve yerinde olacağı ve bu işlemlerle beraber motor numarasının da değişeceğinden ruhsattaki motor numarası bilgisinin de değişmesi gerekeceği ve tarafımızca yapılan piyasa araştırması sonucunda, yedek parça ve işçilik toplam 182.310,00 TL bedel ile onarılabileceği, aracın onarımda kaldığı 30 gün dikkate alınarak araç mahrumiyeti bedelinin (30 x 2.250,00) 67.750,00 TL olacağı kanaatine varıldığının belirtildiği anlaşılmıştır.
8-Trafik ve Tramer kayıtları: .....plaka sayılı aracın .....Ltd.Şti.'ye ait olduğu tramer kayıtları Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinden istenerek incelenmiştir.
9-Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının .....sayılı soruşturma dosyası; Şüpheli .....hakkında mala zarar verme suçundan açılan soruşturma dosyasının kamu adına kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği anlaşılmıştır.
10-Davacı vekilinin .....tarihli ıslah dilekçesi: Araçta meydana gelen hasar bedeli yönünden 1.000 TL olan alacağımızı 364.000,00 TL artırarak toplamda 365.000,00 TL'nin olay tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek tarafımıza verilmesini talep etme zorunluluğu hasıl olduğu, yoksun kalınan gelir ve kar ediş yönünden 1.000 TL olan alacağımızı 149.000,00 TL artırarak toplamda 150.000,00 TL'nin olay tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek tarafımıza verilmesini talep ettikleri anlaşılmıştır.
GEREKÇE:
Dava, tazminat davasıdır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık noktalarının; davaya konu .....tarihinde yapılan muayene sırasında motor arızasının meydana gelip gelmediğinin tespiti, davalı şirket çalışanının hasarın meydana gelmesinde kusurunun olup olmadığı, .....plakalı araçta meydana gelen hasarın ne kadar sürede yaptırılabileceği ve bu sürede aracın onarımda kalması nedeni ile davacının yoksun kalınan gelir ve kar edememesi nedeniyle oluşan tazminat miktarının tespiti buradan varılacak sonuca göre faizin türü ve başlangıç tarihinin belirlenmesi ile davalıdan tahsili ilişkin olduğu tespit edilmiştir.
Kolluk görevlileri tarafından kamera kayıtları incelenmek sureti ile tanzim edilen tutanağa göre davacı şirkete ait .....plakalı aracın yıllık periyodik muayenesinin yapılması amacı ile davalı Tüvtürk Muayene istasyonuna götürdüğü, araç üzerinde kontrol yapıldığı esnada motor kısmında hasar gördüğü ve motor yağının döküldüğünün belirlendiği, davalının yapılan bu tespite bir itirazının bulunmadığı anlaşılmıştır.
6098 sayılı kanunun 49-50 ve 51.maddeleri gereği, muayeneyi gerçekleştiren kişinin davalı şirkette işçi olması, görev esnasında bu kazanın gerçekleşmesi ve davacı ile davalı arasında muayenenin yapılması noktasında sözleşmesel bir ilişkinin mevcut olması dikkate alındığında TBK md.116 gereğince yardımcı kişinin sorumluluğuna gidilmiştir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 116/1 maddesinde "Borçlu, borcun ifasını veya bir borç ilişkisinden doğan hakkın kullanılmasını, birlikte yaşadığı kişiler ya da yanında çalışanlar gibi yardımcılarına kanuna uygun surette bırakmış olsa bile, onların işi yürüttükleri sırada diğer tarafa verdikleri zararı gidermekle yükümlüdür." düzenlemesi yer almıştır. Bu hüküm gereği ve davalının kurtuluş beyyinesi getirememesi dikkate alındığında meydana gelen hasar nedeni ile davalının sorumluluğuna gidilmiştir.
Meydana gelen hasarın miktarı ve meydana gelen hasarda tarafların kusur durumunun tespiti açısından mahkememizce rapor tanzimi yoluna gidilmiş olup, mahkememizce alınan .....tarihli rapor ile .....tarihli ek rapor ,.....tarihli ek rapor ve .....tarihli ek rapor incelendiğinde; araçta oluşan hasarın .....tarihinde yapılan muayene sırasında davalı şirket çalışanı tarafından atfedilen bir kusurun olup olmadığı var ise kusurun neden kaynaklandığı anlaşılamadığı, (aynı araçtaki hasarın normal bir muayene sırasında meydana gelip gelemeyeceği, davalı şirket çalışanının arızalanmasına nasıl bir etki ve katkısının olduğu, arızanın daha önceki kullanıma bağlı olup olmadığı) aynı zamanda araç hasar bedelinin neye göre hesaplandığının belirtilmesinin istenildiği fakat neye göre hesap edildiğinin anlaşılamadığı, oluşan hasar fiyatlandırma tablosunun ayrıntılandırılması, hangi aksamın ne kadar olduğunun maliyet çizelgesi yapılarak ayrıntılı bir şekilde açıklanması ve aracın onarımı sırasında elde edilemeyen karın hesaplanmasının ticari defter incelemesi yapılmak sureti ile yapılması gerektiği belirtilmesine rağmen buna uygun hazırlanmadığı, ek rapor tanzimi yolu ile de bu hususun aydınlatılmadığı anlaşılmakla alınan bu raporlar hükme esas alınmamıştır.
Mahkememizce alınan raporların denetime elverişli olmaması nedeni ile yeniden farklı bir 3lü makine mühendisinden oluşan heyete dosya tevdi edilmiş .....tarihinde alınan heyet raporunda araçta meydana gelen hasarda istasyon personelinin ihmali olduğu, motor burcunun kırmasından kaynaklı motor bloğunun çatlaması, piston, biyel, kol, ana yatak gibi hareketli parçaların zarar görmesinden kaynaklı yarım motor bloğunun değişmesinin daha ekonomik ve yerinde olacağı ve bu işlemlerle beraber motor numarasının da değişeceğinden ruhsattaki motor numarası bilgisinin de değişmesi gerekeceği ve tarafımızca yapılan piyasa araştırması sonucunda, yedek parça ve işçilik toplam 182.310,00 TL bedel ile onarılabileceği, aracın onarımda kaldığı 30 gün dikkate alınarak araç mahrumiyeti bedelinin (30 x 2.250,00) 67.750,00 TL olacağı kanaatine varıldığının belirtildiği anlaşılmıştır. Alınan rapor mahkemece kurulan ara kararı karşılar nitelikte ve denetime elverişli olmakla hükme esas alınmıştır.
Davacı vekili her ne kadar yoksun kalınan kar bedeline ilişkin talebini davacı şirkete ait aracın çalışmadığı günlerin maddi karşılığı olarak talep etmiş ve bu doğrultuda mahkememizce ticari defter incelemesi yoluna gidilerek yoksun kalınan kar hesap edilmek istenmiş ise de alınan raporlar ticari defterler incelenmek sureti ile yapılmadığı ve yoksun kalınan karın elde olan verilerle net olarak ortaya konulamadığı dikkate alındığında; yargılamanın sürüncemede kalmaması ve usul ekonomisi ilkesi gereğince, mahkememizce talep edilenden daha azına hükmedilebilineceği kanaat edilmekle aracın makul onarım süresinde iken araç kiralama bedeli hesabı yapılarak bu yönlü olarak dolayılı zarar hesabı yapılmıştır. Hükme esas alınan .....tarihli bilirkişi heyet raporu dikkate alındığında davacıya aracın 30 günde onarılabileceği ve kiralama bedeli dikkate alındığında 67.750,00TL zararın meydana geleceği belirlenmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda; davacı ile davalı arasında araç muayenesinin yapılması noktasında sözleşmesel bir ilişkinin mevcut olduğu, davacıya ait aracın davalı şirketin çalışanı tarafından muayene edilirken kusuru ile hasara sebebiyet verdiği, davalı şirketin yanında çalışan işçinin eylemlerinden sorumlu olduğu ve sorumluluktan kurtulma adına kurtuluş karinesi ileri sürmediği dolayısı ile de meydana gelen doğrudan ve dolaylı zararlarda sorumlu olacağı, hükme esas alınan bilirkişi heyet raporuna göre araç hasarının 182.310,00TL olduğu, araç mahrumiyet bedelinin ise 67.750,00TL olduğunun sabit olduğu anlaşılmakla davalının bu miktarlar itibari ile sorumluluğuna gidilerek, ıslah dilekçesi dikkate alındığında davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Faiz türü bakımından ise; davaya konu haksız eylemin 6102 sayılı TTK 3 maddesi uyarınca ticari iş niteliğinde bulunduğu göz önüne alındığında avans faiz istenebileceği fakat davacının ıslah dilekçesi ile talebini yasal faiz olarak değiştirdiği anlaşılmakla yasal faize hükmedilmiş; faiz başlangıç tarihi açısından ise Yargıtay kararlarında belirlendiği üzere haksız fiil hükümleri gereğince davalının kaza tarihinde temerrüde düşeceğinin belirtildiği anlaşılmakla hasar tarihi olan .....tarihinden itibaren faize hükmedilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE;
a) Araç hasar bedeline ilişkin talebin kısmen kabulü ile; 182.310,00TL'nin .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
b) Yoksun kalınan gelir bedeline ilişkin talebin kısmen kabulü ile; 67.750,00TL'nin .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Harçlar Kanunu gereğince kabul edilen 250.060‬,00TL'den alınması gereken 17.081,59-TL harçtan, başlangıçta yatırılan 179,90TL peşin harç ile 8.761,00TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 8.140,70-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3- Davacı tarafından yatırılan 179,90TL başvuru harcı, 179,90TL peşin harç ve 8.761,00TL ıslah harcı olmak üzere toplam 9.120,80-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4- Davacı tarafından yapıldığı anlaşılan 10.000TL Bilirkişi ücreti, 329,75TL dosya masrafı ve Tebligat ve posta masrafı olmak üzere toplam 10.329,75-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alındığında 5.014,44TLsinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
5- Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta harar verilmesine yer olmadığına,
6- Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince hesaplanan 40.009,60 - TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7- Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince hesaplanan 42.390,40- TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.200,00.-TL arabuluculuk ücretinin 1.553,39TLsinin davalıdan, 1.646,60TLsinin ise davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,
9-Taraflarca yatırılan gider/delil avansının artan kısmın, karar kesinleştikten sonra HMK m. 333 ve Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik m. 207 hükümleri uyarınca re'sen yatırana iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda verilen karara karşı, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun İstinafa ilişkin hükümleri doğrultusunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki (2) haftalık süre içerisinde (HMK'nın 345. maddesi), mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim