mahkeme 2025/994 E. 2025/1128 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2025/
KARAR NO : 2025/

HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...

DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :

DAVA : Kıymetli Evrak İptali
DAVA TARİHİ : 12/08/2025
KARAR TARİHİ : 07/10/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 07/10/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA ; davacı dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ...'un .../... adresinde faaliyet gösteren ... Tohumculuk Tarım Turizm İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine sattığı mal karşılığında 14/01/2026 tarihli bir adet çek aldığını, ... ... Bankası ... ... Şubesi’nin ... hesap numarasından tahsis edilmiş olan ... seri numaralı çekin 10/07/2025 tarihinde düzenlendiğnii ve keşidecinin taraflarına göndermek amacıyla ... ... kargo şirketi ile anlaştığını, ancak çekin kargo şirketi tarafından kaybedildiğini, yapılan araştırmalara rağmen hala bulunamayan bu çekin akıbetinin bilinmediğini, ... Kargo'nun 19.07.2025 tarih, ... fatura numaralı, ... gönderi takip numaralı ... çıkışlı, ... varışlı evrak niteliğindeki kargonun kaybedildiğini, ... Kargoya işbu davaya konu çekin kayıp durumunu sorduklarında araştırma aşamasında olduğu yazısını taraflarına ilettiklerini, müvekkilinin kaybolan çekin kötü niyetli üçüncü kişiler tarafından bankadan tahsil edilme riski ile karşı karşıya olduğunu, bu yeni ortaya çıkan durum karşısında müvekkilinin kontrolünden çıkan işbu davaya konu çekin ödemesinin geçici olarak durdurulmasını talep ettiklerini, yapılacak olan araştırmanın inceleme, ilan ve hukuki süreç sonucunda müvekkilinin alacağına karşı aldığının ancak kaybettiği çekin durumunun netlik kazanacağını, bu sebeple müvekkilinin alacağını temsil eden ancak kaybedilen çekin iptali için mahkemeye başvurmanın zorunlu hale geldiğini, özetlenen gerekçeler ve resen göz önüne alınacak hususlar doğrultusunda öncelikle tedbir talebinin kabulü ile müvekkilinin ileride telafisi imkansız zararlara uğramasının önüne geçilmesi maksadıyla; ... .../... Şubesi'ne ait, ... çek nolu, 14/01/2026 keşide tarihli, 75.000,00TL bedelli çekin hüküm verilerek iptal edilmesini, iptali talep edilen çekin bilgi dışında üçüncü şahısların eline geçme riskine karşı ödemenin tedbiren durdurulmasını, çekin kaybolma sebebi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Aynı kanunun devam eden maddelerinde neler yapılacağı hüküm altına alınmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 647/1. maddesine göre; "(1) Mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak kurulması amacıyla kıymetli evrakın devri için her hâlde senet üzerindeki zilyetliğin devri şarttır." senet ciro edilmiş olmasına rağmen ciro edilen kişiye teslim edilmediği sürece devir gerçekleşmez. Kıymetli evrak alacak hakkı içermektedir ve bu hakkın devredilmesi için senedin de devredilmesi gerekir ... 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 651/2. maddesine göre; "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir."Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (...). Hamil TTK 651. maddesi uyarınca hamil çekin zayi edilmesi halinde iptal davası açabilecek, TTK 652. maddesine göre iptal karar ile hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir.Çek iptali davası sonucunda verilen karar borçluya ibraz ile borçludan çek bedelinin tahsili imkanını sağlamaktır. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.TTK'nun 818. maddesi yollaması ile aynı yasanın 680. madde uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması hâlinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup böyle bir çek için zayii nedeniyle çek iptali davasın açılabilecektir.Somut olayda iptali talep edilen çeklerin aralarındaki ticari ilişkiden kaynaklanan alacağına karşılık dava dışı keşideci tarafından davacıya gönderilmek üzere verildiği kargoda henüz davacıya ulaşmadan kaybolduğu anlaşılmaktadır. Talebe konu çekin lehdar olarak davacı adına yazıldığı belirtilmişse de çek henüz davacıya teslim edilmeden kaybolması ve teslim söz konusu olmamasına göre davacının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir. Nitekim ... 11. Hukuk Dairesi'nin 06/06/2012 tarih 2011/E. 2012/K. sayılı kararında; "...çekin henüz dava dışı alıcıya teslim edilmeksizin kargoda kaybolduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacı lehdar halen çekin yetkili hamili konumundadır. Teslim söz konusu olmadığından dava dışı alıcının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir..." denilmiştir. Bu durumda, davacının hamil olmadığı çek yönünden iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Ödeme yasağı yönelik ihtiyati tedbirin kaldırılmasına, bu konuda ilgili bankaya müzekkere yazılmasına,
3-Harçlar yasası gereğince alınması gereken harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı tarafça yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın hükmün kesinleşmesinden sonra talep halinde 6100 sayılı HMK'nun 333. Maddesi uyarınca davacıya iadesine,
Dair, davacı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde ... açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi. 07/10/2025

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır