mahkeme 2022/613 E. 2025/979 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2022/
KARAR NO : 2025/

HAKİM :
KATİP :

DAVACI :
VEKİLLERİ : Av.
Av.
DAVALI :

DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/06/2022
KARAR TARİHİ : 08/09/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 08/10/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı şirket arasında taşınabilir ahşap ev satış sözleşmesi gereği 5 adet ahşap ev karşılığı 825.000,00TL ödenmesi yönünde anlaştıklarını, bedelin ödenme biçimi olarak işin başlangıcından önce ... plakalı aracın noter aracılığı ile satışı yapılarak sözleşme bedelinden 240.000TL düşürüldüğünü, ayrıca toplamda 230.000TL bedelli olmak üzere 30.05.2022 vadeli ... çek numaralı 60.000,00₺ bedelli ... Bankası çeki,30.06.2022 vadeli ... çek numaralı 60.000,00₺ bedelli ... Bankası çeki, 30.07.2022 vadeli ... çek numaralı 50.000,00₺ bedelli ... Bankası çeki, 30.08.2022 vadeli ... çek numaralı 60.000,00₺ bedelli ... Bankası çeki düzenleyerek davalı firmaya verdiğini, kalan ödemeler için ise evlerin tesliminin bekleneceğinin kararlaştırıldığını, müvekkilinin sözleşme kurulurken vermiş olduğu çeklerden vadesi gelen 200611 numaralı çekin 60.000TL ödemesinin de yapıldığını, müvekkilinin sözleşmede belirtilen yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmesine karşın davalı şirketin yükümlülüklerini yerine getirmediğini, tarafların aralarında hazırlamış olduğu taşınabilir ahşap ev satış sözleşmesinin 4.2 maddesi gereği işe başlama tarihi olan 19.11.2021 tarihinden itibaren 75 takvim günü sonunda siparişi verilen evlerin teslim edilip kurulacağının kararlaştırıldığını, ancak davalı şirketin teslim tarihi üzerinden aylar geçmesine rağmen evleri tamamlamayarak sözleşmeye uymadığını, siparişi verilen ahşap evlerin ne oranda tamamlandığının tespiti için müvekkili tarafından ... 2. Sulh Mahkemesi'nde 2022/... D.... sayılı tespit davası açıldığını, dosya kapsamında alınan 28.04.2022 tarihli bilirkişi raporunda 1. Blok %...,09 2. Blok %27,05 3. Blok %29,22 4. Blok %24,47 5. Blok %19,29 oranında tamamlandığı ve toplamda 825.000,00TL bedelli işin 198.206,03TLlik bölümünün tamamlandığınının tespit edildiğini, bu tespitin ardından ....05.2022 tarihinde tekrardan ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde 2022/... D.... sayısı ile tespit davası açılıp önceki tespit davasının ardından evlerin yapımında herhangi bir ilerleme kaydedilip kaydedilmediğinin tespiti istendiğini, 27.05.2022 tarihli bilirkişi raporunda evlerin yapımında herhangi bir ilerleme kaydedilmediği sonucuna varıldığını, sözleşmenin 8.1 maddesi satıcının sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kendi kusuru nedeniyle yerine getirmemesi durumunda 'Alıcı ayrıca bir ihtara gereksinim olmaksızın ... bu sözleşmeyi feshedebilir. Bu halde alıcı her türlü kaybının tazminatını satıcıdan talep edebilir' demesine karşın müvekkili alıcı tarafından davalı satıcı tarafa ihtar çekilerek sözleşmenin sonlandırıldığını, satışı yapılan aracın ve çeklerin iadesinin talep edildiğini, bu nedenlerle davalı tarafa vermiş oldukları çeklerin bedelsiz kaldığını, müvekkili tarafından davalılara sözleşme gereği toplamda 300.000TL ödeme yapıldığını, 300.000TL miktarın 240.000TL'si araç ile 60.000TL'si çek ile yapılmışsa da yapılan tespit davaları sonucu işin 198.206,03TL'lik bölümünün tamamlanması nedeniyle 101.793,97 TL fazla ödemelerinin bulunduğunu belirterek; öncelikle 30.06.2022 vadeli ... çek numaralı 60.000,00₺ bedelli ... Bankası çeki,30.07.2022 vadeli ... çek numaralı 50.000,00₺ bedelli ... Bankası çeki, 30.08.2022 vadeli ... çek numaralı 60.000,00₺ bedelli ... Bankası çeki için bedelsiz kalmaları sebebiyle duruşma günü beklenmeksizin tedbiren çekler üzerine ödeme yasağı konulmasına, dava konusu çeklerin bedelsiz kalması nedeni ile iptal edilmesine, davalıların işi gerçekleştirdiği kadarının taraflarına teslim ve tesciline, davalılara işin tamamlanma oranının karşılığından fazla yapılan ödemelerimizin işlemiş faizi ile taraflarına geri ödenmesine, davalı tarafa borçlu olmadıklarının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; 06/11/2021 tarihli sözleşmede bir teslim tarihi belirtilmişse de yapılan imalatların yerinde imalat olduğundan ötürü davacının proje için ilgili belediyeden ruhsat alma süreleri ve davacının arazi koşullarının kış şartlarında çalışmaya uygun olmaması ve davacının sözleşmede değişiklik yapması nedeniyle bu sürelerin uzadığını, ayrıca davacı tarafın ilk etapta 06/11/2021 tarihli sözleşme ile 5 adet ev siparişi vermişse de sonrasında karar değiştirerek 11/01/2022 tarihli sözleşme gereğince yapımı kararlaştırılan evleri 7 adete çıkardığını, önceki sözleşmede her evde olması gereken şöminelerin 11/01/2022 tarihli sözleşme ile iptal edildiğini, 11/01/2022 tarihli sözleşmenin Bedel başlıklı 5. Maddesi'ne göre;" 5.1. Yerinde imalat 7 adet evin toplam bedelinin (180.000.00x7) olarak 1.260.000.00-TL olduğu hususunda taraflar anlaşmış ve mutabık kalmışlardır. 5.2.1. ... plaka sayılı ... Kasım 2021 tarihinde noterden satışı yapılmış olan araç bedeli olan 240.000.00-TL sözleşme bedelinden düşecektir. 5.2.2. ... plakalı Audi ... sedan marka aracın satışı rehinli olarak 7 adet ahşap eve ait bütün yapı malzemelerinin yapılacak olan şantiye sahasına inmesine mütakip, yapımını tamamlanacak işçilerin yapım işlemine başlandığı taktirde noter satışı ve araç teslimi rehinli olarak satıcı firmaya yapılacağı hususunda taraflar anlaşmış ve mutabık kalmışlardır.", Müvekkilinin 06/11/2021 tarihli sözleşmeye ek/revize olarak akdedilmiş 11/01/2022 tarihli sözleşme gereği yapımı kararlaştırılan 2 adet ahşap evin malzemelerini de ilgili firmalardan parasını peşin olarak ödeyerek satın alarak davacıya ait şantiye sahasına bu malzemeleri teslim ettiğini, ancak davacı tarafın 06/11/2021 tarihli sözleşme yerine revize edilmiş 11/01/2022 tarihli sözleşmenin 5.2.2. Maddesi gereğince ''7 adet ahşap eve ait malzemelerin şantiye sahasına inmesine ve işçilerin yapım işine başlamasına mütakip'' müvekkiline noter kanalıyla satışını yapması gereken ... plakalı aracın devrini yapmadığını, buna rağmen davalı müvekkilin iyi niyetli bir şekilde evlerin yapım sürecine devam ettiğini, davacı tarafın sonrasında 11/01/2022 tarihli sözleşme gereğince yapılması kararlaştırılmış 7 adet evi 6 adete düşürerek kalan 1 ev yerine müvekkiline ait ... satışa hazır bulunan dava dışı ...'a satışı için kararlaştırılmış 5x9 ölçülerindeki 90m2 lik o tarihte 300.000.00-TL bedelli evi satın almak istediğini, Dava dışı ... isimli kişinin evi almaktan vazgeçince söz konusu evi davacı ...'a 11/01/2022 tarihli sözleşmedeki her bir ev için kararlaştırılan 180.000.00 bedele ilave olarak 120.000.00 TL'si satın alındığı tarihte peşin olarak ödenmek kaydı ile satıldığını, 06/04/2022 tarihli davacının el yazısı ve imzasını ihtiva eden tutanak gereği söz konusu evin teslim edildiğini, ancak söz konusu evin davacı müvekkilin rızası ve bilgisi dışında davacıya ait şantiye sahasına değilde dava dışı ... isimli kişiye ait şantiye sahasına indirildiği nakliye firmasının davacıya müvekkiline haber vermesiyle ortaya çıktığını, sonrasında davacının dava dışı ... isimli kişiyle konuşarak söz konusu evin kendisine davacı ... tarafından haricen satıldığını öğrendiğini, bunun üzerine davalı müvekkili şirket yetkilisi ...'ın davacı ... ile bu durumu konuştuğunu ve tarafların 14 Nisan 2022 tarihinde ... buluşarak 120.000.00TL'nin ödenmesi ile 11/01/2022 tarihli sözleşme gereği anlaşılan ... plakalı Audi ... marka aracın müvekkili şirkete noterde devri konusunda anlaşmış ve mutabık kaldığını, müvekkili şirket yetkilisi ...'ın davacı ile anlaşılan tarih olan 14/04/2022 tarihinde aracın devri için ...'a gittmişse de burada yapılan görüşemede davacının aracın devrini vermediği gibi teslim aldığı ev bedelini de ödemekten kaçındığını, davalının kötü niyetli tutumu üzerine müvekkilinin o tarihte yapımı kararlaştırılmış bir adet eve ait olan lambiri ve kerestelerle yüklü tırdaki malzemeleri davacıya ait şantiye sahasına indirmeyerek geri çekmiş olduğunu, ayrıca 2022 ocak ayında davacıya ait şantiye sahasına indirilmiş yapımı devam eden 5 adet eve ait iç yapı malzemelerini de davacıya ait şantiye sahasından geri çekmek için ... Jandarma Karkoluna gittiğini ve davacı hakkında şikayetçi olduğunu, ... Karakolunca görevlendirilen jandarma ekipleri gözetiminde bu malzemeleri de tıra yükleten müvekkilinin ...'ya geri döndüğünü, davacının bu iyi niyetle bağdaşmayacak kusurlu davranışları sonucunda müvekkilinin evlerin yapımını devam ettiremediğini ve maddi olarak oldukça büyük bir zarara uğradığını, ... 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 01/07/2022 tarihli bilirkişi raporuna göre müvekkili tarafından yapımı devam eden 5 adet evin keşif tarihi itibariyle toplam değerinin 330.000.00-TL olduğunu, 3 adet eve ait sıhhi ve mekanik tesisatının bitmiş olduğu ve işçilik+malzeme bedelinin keşif tarihinde ....000.00-TL olduğunun belirtildiğini, dolayısıyla 5 adet ev için müvekkilinin yapmış olduğu imalat bedelinin 348.000.00-TL olduğunun belirtildiğini, davacı tarafından 06/04/2022 tarihinde teslim alınan ve ödemesi yapılmayan 5x9 ölçülerindeki 90m2 lik 2 katlı ahşap evin bedelinin ise 350.000.00-TL olduğu göz önüne alındığında müvekkilinin davacı taraftan alacağı nakliye ve işçilik hariç 698.000.00-TL olduğunu, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkilinin 698.000.00-TL'lik alacağına karşılık davacı tarafça müvekkiline ödenmiş olan para 240.000.00-TL ile 30.05.2022 vade tarihli 60.000.00-TL tutarındaki çek olmak üzere toplamda 300.000.00-TL olduğunu, alacaklı ve mağdur olan tarafın müvekkili olduğunu, iptali istenen 30.06.2022 vade tarihli 60.000.00-TL tutarındaki çek, 30.07.2022 vade tarihli 50.000.00-TL tutarındaki çek ile 30.08.2022 vade tarihli 60.000.00-TL tutarındaki çeklerin ödenmesi halinde dahi müvekkilinin davacı taraftan alacağının devam ettiğini, davacı tarafça müvekkile keşide edilen ... 2. Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi üzerine davalı müvekkiline ... .... Noterliğinin 11/05/2022 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi keşide edilerek, davacı tarafa satılmış ve teslim edilmiş ancak rıza ve bilgileri dışında davacı tarafça ... isimli kişiye satılmış evin bedelinin ödenmesi için davacı tarafa 3 günlük süre verildiğini, ancak davacı tarafın evin bedelini ödemekten kaçınarak temerrüte düştüğünü, bunun üzerine dava dışı ... isimli kişiye 02/06/2022 tarihli ihtarname keşide edilerek kendisine ... tarafından haricen satılan bu evin bedelinin ödenmesini ihtar ettiklerini, ...'ın 10/06/2022 tarihli cevap ihtarnamesinde söz konusu evi davacı ...'dan satın aldığını doğruladığını, resmi ve projesi mevcut teslimi yapılmış ancak bedeli tahsil edilemeyen 5x9 ölçülerindeki 90m2 lik 2 katlı ahşap ev için müvekkili tarafından hem davacıya hem de dava dışı ... isimli kişiye ... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, taraflarca haksız ve kötü niyetli olarak icra takibine itiraz edildiğini ve takibin durdurulduğunu, taraflarca akdedilen sözleşmelerin davacı tarafça haksız yere fesih edilmiş olduğunu, müvekkilinin davacı taraftan bakiye kalan alacağı haricinde bu süreçte davacıya imal ettiği evler nedeniyle daha iyi şartlarda ... yapma fırsatını da kaçırmak suretiyle maddi olarak telafisi imkansız zarara uğradığını belirterek davacı tarafın müvekkilinden herhangi bir alacağı olmaması, aksine müvekkilinin davacıdan alacaklı olması ve sözleşmenin haksız yere davacı tarafça fesih edildiğini belirterek hukuki mesnetten yoksun, usul ve yasaya aykırı davanın reddi ile alacağın %... si oranında kötü niyet tazminatının davacı taraftan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/... D.... ve 2022/... D.... sayılı dosyaları , Satış Sözleşmesi, çek fotokopileri, ihtarname, arabuluculuk son tutanağı, Bilirkişi raporu
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; Davacı ile davalı arasında akdedilen ahşap ev yapım işine ilişkin verilen 30.06.2022 vadeli ... çek numaralı 60.000,00₺ bedelli ... Bankası çeki,30.07.2022 vadeli ... çek numaralı 50.000,00₺ bedelli ... Bankası çeki, 30.08.2022 vadeli ... çek numaralı 60.000,00₺ bedelli çeklerin bedelsiz kalıp kalmadığı, davacının davalıya borçlu olup olmadığı noktasında toplandığı görülmüştür.Davacı ile davalı arasında ''taşınabilir ahşap ev satış sözleşmesi'' şeklinde 5 adet ahşap evin yapımı konusunda eser sözleşmesi imzalandığı, sözleşme kapsamında davalı ... Mühendislik Mimarlık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 5 adet ahşap evin yapımını gerçekleştirecek davacı ... ise 5 adet evin yapımı karşılığında davalıya 825.000,00 TL ödeme yapması kararlaştırılmış ancak evlerin zamanında tesliminin gerçekleşmediğinden bahisle davacı tarafından ... bu dava açılmıştır.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen “Eser sözleşmesi” yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, ... sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Her iki tarafa karşılıklı borç yükleyen bir tür ... görme sözleşmesi olan eser sözleşmesinde “eser” ve “bedel” olmak üzere iki temel unsur vardır. Bu sözleşmelerde yüklenici, ... sahibine karşı yüklendiği özen borcu nedeniyle eseri yasa ve sözleşme hükümlerine, fen, teknik ve sanat kurallarına uygun olarak yapıp zamanında tamamlayarak teslim etmeyi, ... sahibi de bu çalışma karşılığında belirlenen bedeli ödemeyi üstlenmektedir.Bu kapsamda taraflarca dosyaya sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde; dava açılışı öncesinde ilk olarak davacı tarafından ... 2.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/... ve 2022/... D.... dosyalarıyla delil tespiti yaptırıldığı, yapılan keşif ile 5 adet ahşap evin tamamlanma oranlarının tespit edildiği daha sonra davalı tarafından ... 1.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/... D.... dosyası ile davaya konu ahşap evlerin bulunduğu alanda yeniden delil tespiti yaptırıldığı ve yapılan keşif sonucu 5 adet ahşap evin tamamlanma oranlarının tespit edildiği, davacı taraf ise ilk delil tespitlerinden sonra (... 2.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/... ve 2022/... D.... dosyaları) inşaata kendisinin devam ettiğini daha sonradan ... 1.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/... D.... dosyası ile yapılan keşifte kendisinin yapmış olduğu imalatlarında dahil edilerek tamamlanma yüzdesinin bulunduğunu belirterek %40 tamamlanma oranına karşı çıkmıştır. Mahkememizce dosyanın inşaat ve hesap bilirkişinden oluşan 2'li bilirkişi heyetine tevdiine karar verilerek, dava açılışı öncesi taraflarca yaptırılan delil tespiti raporları da dikkate alınmak suretiyle, taraflar arasındaki ahşap ev yapımı eser sözleşmesi kapsamında yapılan ... ile hak edilen ücretin hesap edilmesi istenilmiş, bilirkişilerce oluşturulan kök ve ek raporlar dosya arasına alınmıştır.Gelinen son aşamada mahkememizce yapılan değerlendirmede,tarafların 5 adet ahşap ev yapımı konusunda anlaşmaya vardığı,davalı şirketin 5 adet ahşap evin yapımını üstlendiği davacının ise toplamda 825.000,00 TL ödeme yapması kararlaştırıldığı,ödemenin 240.000,00 TL'lik kısmının araç devri ile yapıldığı hususunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığı,230.000,00 TL'lik kısmın ise 30.05.2022 vadeli ... çek numaralı 60.000,00₺ bedelli ... Bankası çeki,30.06.2022 vadeli ... çek numaralı 60.000,00₺ bedelli ... Bankası çeki, 30.07.2022 vadeli ... çek numaralı 50.000,00₺ bedelli ... Bankası çeki, 30.08.2022 vadeli ... çek numaralı 60.000,00₺ bedelli ... Bankası çeki ile yapıldığının iddia edildiği, mahkememizce ilgili çeklerin ödenip ödenmediği hususu ilgili bankadan sorulduğunda çeklerin ödemesinin yapıldığının bildirildiği, böylelikle davacı tarafından toplamda 470.000,00 TL'lik ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır.Taraflar arasındaki sözleşmenin 4.Maddesinde belirtilen süre kısmının incelenmesinde, işe başlama tarihinin 19/11/2021 olarak belirlendiği ve teslimin 75 takvim günü olarak tayin ediliği, böylelikle işin son teslim tarihinin 01/02/2022 olduğu anlaşılmaktadır.Davalı taraf her ne kadar cevap dilekçesinde 06/11/2021 tarihli sözleşmenin revize edildiğini bu nedenle teslim tarihlerinin değiştiğini iddia etmiş ise de, cevap dilekçesi ekinde dosyaya sunulan revize sözleşmesinde davacının imzasının bulunmadığı gibi bu sözleşme davacı tarafından açıkça kabul edilmediğinden revize sözleşme savunmasına itibar edilmemiştir.Davacı tarafın talebi üzerine ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/... Diş sayılı dosyasında tarihinde yapılan delil tespiti keşifinde inşaatların tamamlanma oranları tespit edilmiş, davacının sözleşmeyi fesih iradesini ortaya koymasından sonra davalı inşaat'tan el çektirildiği için ... 1.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/... D.... dosyası ile 17/06/2022 tarihinde yapılan delil tespitindeki inşaatların tamamlanma oranları, imalatları kimin yaptığı belirsiz olduğundan dikkate alınmayarak, ilk delil tespiti olan ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/... Diş sayılı dosyasında belirlenen inşaat tamamlama oranları dikkate alınmak suretiyle hazırlanan 28/11/2024 tarihli bilirkişi heyeti ek raporundaki tespitler benimsenerek,davalı şirketin 06/11/2021 tarihli sözleşme gereği üzerine düşen yükümlülükleri zamanında yerine getirmeyerek temerrüde düştüğünün kabulü ile inşaatın %24,02 tamamlanma oranı üzerinden yapılan tasfiye hesabına göre davalının yapmış olduğu imalatların değerinin 198.165,00 TL, davacının yapmış olduğu ödeme toplamının ise 470.000,00 TL olduğu,yapılan mahsup sonucu davacının fazladan 271.835,00 TL ödediği anlaşılmakla, taleple bağlılık ilkesi gereği,101.793,97 TL üzerinden davanın kabulüne dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: (Yukarıda açıklanan nedenlerle),
1-Davanın KABULÜ ile, 101.793,97 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacı'ya ÖDENMESİNE,
2-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 6.953,54 TL harçtan, peşin alınan 1.738,39 TL harcın mahsubu ile bakiye 5.215,... TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, bu hususta harç tahsil tezkeresi düzenlenmesine, davacı tarafından başlangıçta ödenen 1.738,39 TL peşin harç, 80,70 TL başvurma harcı toplamı olan 1.819,09 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
3-Dosya kapsamında yatırılan 5.000,00 TL bilirkişi ücretleri ile 363,50 TL posta masrafı olmak üzere toplamda 5.363,50 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T uyarınca belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının 6100 sayılı HMK md. 333 uyarınca karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair; Davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi'nde ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 08/09/2025

Katip
¸e-imzalıdır

Hakim
¸e-imzalıdır