mahkeme 2024/797 E. 2025/687 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO: 2024/
KARAR NO : 2025/

HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...

DAVACI :
VEKİLLERİ : Av.
Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.

DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 14/08/2024
KARAR TARİHİ : 24/06/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 24/06/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı/alacaklı şirket muhtelif faturalar ve cari hesap gereği ödenmeyen 1.411,20 -USD alacağını tahsil edebilmek için ... 9. İcra Müdürlüğü 2023/ E. Sayılı (Yeni esası:... 4. Genel İcra Müdürlüğü 2023/ E.) dosyası ile davalı/borçlu aleyhine 05/07/2023 tarihinde icra takibi başlatılmış olduğunu, davalıya takip öncesi tebliğ edilen ihtarname tebliğ/ temerrüt tarihinden takip tarihine kadar işlemiş faiz ve ihtarname masrafından oluşan takip çıkış rakamı 1.426,90 USD+ 765,99 TL olduğu, müvekkilin alacağı ödenmemiş olduğu. Davacı/ Alacaklı şirket tarafından icra takibi başlatılmadan önce davalıya ... 22. Noterliği 30/03/2023 Tarih yevmiyeli ihtarname gönderilmiş ve 03/04/2023 tarihinde tebliğ edilmiş olduğu, Davalı/borçlu takibe ilişkin ödeme emrini tebellüğ etmiş olduğu ve takip konusu alacağa itiraz ettiği, bu nedenle takibin durduğunu, iş bu açmış oldukları davanın kabulü ile ... 4. Genel İcra Müdürlüğü 2023/ E. (Eski Esası :... 9. İcra Müdürlüğü 2023/ E. ) sayılı icra dosyasına yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, davalının alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalı/tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı taraf ile davalı aralarındaki ticari alışverişten kaynaklı kur farkından kaynaklı alacak talep ettiklerini, davacı tarafın davalıdan kur farkı adı altında veya başkaca hiçbir hak ve alacağı bulunmadığını,. Davacı taraf haksız ve hukuki dayanaktan yoksun bir şekilde davalıya karşı dava açmış olduğunu, davalı davacı şirketten mal sipariş etmiş olduğunu, davalı sipariş etmiş olduğu malların bedelini sipariş kesinleştikten sonra çek vererek ödemiş olduğunu, davalının çek ile ödeme yaptığı tarihten aylar sonra davacı şirket davalıya sipariş konusu malları göndermiş olduğunu, tüm bu sebeplerle, davalı hakkında açılmış bulunan işbu haksız ve hukuki dayanaktan yoksun itirazın iptali davasının reddine, takibinde haksız ve kötü niyetli olan alacaklı hakkında takip konusu alacağın % 20’sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ DELİLLER:
... 9. İcra Müdürlüğü 2023/ E. Sayılı icra takip dosyası(Yeni esası:... 4. Genel İcra Müdürlüğü 2023/ E.), davacı ve davalı şirketin 2021-2022-2023 yıllarına ait BA&BS; formları, yazılan müzekkereler ve cevapları ile tüm dosya kapsamı incelenmiştir.Davacı taraf ticari defterlerini inceleyen SMM bilirkişi raporunda özetle; "Davacının 2021, 2022, 2023 yılı defterlerinin, açılış/kapanış onay beratlarının 13/12/2011 tarihli ve sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektronik Defter Genel Tebliğinde belirtilen usul ve esaslar dahilinde, T.T.K. nun 69 ile 213 sayılı V.U.K. nun 220 ve 222 nci maddelerinde öngörülmüş hükümlere uygun olarak yaptırılmış olup defterlerin kayıtlama sistemi olarak Tek Düzen Muhasebe
Sistemi Uygulama genel tebliğine ve Muhasebe İlke ve kurallarına riayet edildiği, Davalı defterinin ... ili dışında olduğu için ticari defter kayıtlarının birbirini doğrulayıp doğrulamadığı tarafımdan tespit edilememiştir, inceleme sadece davacı defterleri üzerinde yapılmış olup davacı defterlerinin sahibi lehine delil olma özelliği taşıdığı görülmüştür. Davacı Ticari defterlerinin görülmesi neticesinde taraflar arasındaki akdî ilişkinin yabancı para cinsinden olduğu görülmüştür.
Taraflar arasındaki ticari ilişkide ödemelerin TL cinsinden yapıldığı, Takibe konu alacağın açık hesap olarak, takibin kur farkı alacağından kaynaklandığı, taraflar arasındaki ticari ilişkide çek ile ödeme yapıldığı, Taraflar arasındaki ticari ilişkiye göre kur farkı ödenmesi hususunda aralarında bir sözleşme olmadığı, taraflar arasında kur farkı ödemesine ilişkin fiili bir uygulamanın ya da fatura bedellerinin ödemesinin USD veya başka bir yabancı para birimi cinsinden yapılması yönünde mutad bir uygulamanın davacı defter kayıtlarında mevcut olduğu, bu yönde ticari teamül oluştuğu, davacının Kur Farkı uygulamalarını dönemsel aralıklarla muhasebe kayıtlarına işlediği, fakat fatura olarak davalı tarafa sadece dava konusu Kur Farkı faturasını düzenlediği görülmüştür. Davalı tarafından USD para birimi ile TL para biriminin birlikte düzenlenen faturalar ile ilgili olarak TL para birimi üzerinden ödeme yapılması halinde ödemelerin ödeme tarihindeki ... Bankası USD satış kuru üzerinden yapılmadığı, ödemenin ödeme tarihindeki ... Bankası USD satış kuru bedelinden düşük olduğu, Kur farkına ilişkin sözleşme var ise veya teamül oluştuysa yada taraflar arasında yabancı para
birimine endeksli bir ticari ilişkinin varlığı halinde davacının kur farkına ilişkin alacağının 1.411,20 USD olduğu, kur farkının sadece dava konusu faturadan kaynaklanmadığı, davacının uyguladığı dönemsel cari kur farkı hesaplamalarından kaynaklandığı, Alacağın takipten önce gönderilen ihtarname ve ihtarnamede verilen süre de dikkate alınarak 3055 SK 4/A maddesi uyarınca işlemiş faiz hesabı ile birlikte toplam 1.428,49 USD olduğu hesaplanmıştır. Takip tarihi 06.07.2023 itibarı ile ... USD kuru: 26.0921 olduğu ve TL karşılığının ise (1.428,49 USD*26.0921 TL)=74.544,61 TL olduğu, " hususları tespit edilmiştir.
Davalı taraf ticari defterlerini talimat yoluyla inceleyen SMM bilirkişi raporunda özetle; "İncelemeye esas alınan Davalı ... Medikal Temizlik Gıda İtr. Elktr. Bilgisayar İth. İhr. Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ne ait 2021, 2022 ve 2023 T. Yıllarına ait yasal muhasebe defterleri; E. Defter olarak zamanında gerekli olan beratları alınmış. Söz konusu olan bu defterler tek düzen muhasebe sistemine Uygun olarak tutulmuş. Defter onay beratları ve muhasebe kayıtları bakımından her hangi bir eksikliği bulunmadığından, Defterlerin delil olma vasfı bulunmaktadır. Davacı şirket, davalı şirket adına 2021 ve 2022 T. Yıllarında KDV dahil toplam tutarı 166.500,46 TL olan beş adet fatura tanzim etmiş. Davalı şirket kendi adına tanzim edilmiş olan bu faturaları zamanında ve usulüne uygun olarak yasal muhasebe defterlerine vadeli alış olarak kaydını yapmış. Yine usulüne uygun olarak tanzim etmiş olduğu muhasebe kayıtlarına göre de; davacı şirkete olan borçlarını Çek ile TL. cinsinden ödemelerini yapmış. Davalı şirketin yasal muhasebe defter kayıtlarına göre davacı şirkete her hangi bir borcu bulunmamaktadır. Davacı ... İth. İhr. Teks. San. Ve Tic. A.Ş. Tarafından, davalı ... Medikal Temizlik Gıda İtr. Elktr. Bilgisayar İth. İhr. Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. adına tanzim edilmiş olan faturalardan; 31.12.2022 tarih ve ... numaralı faturanın mal ve hizmet açıklamasında KUR FARKI, Diğer dört adet faturanın açıklamasında ise ... KUMAŞ ifadeleri yazılı bulunmaktadır. Yapmış olduğum inceleme sonucunda; Davalı şirket defterlerinin muhasebe kayıtları, biri birini tutup doğrulamaktadır." hususlarının tespit edildiği bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, cari hesapta kur farkından kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla yapılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Uyuşmazlık ise, davaya konu takibin dayanağının kur farkı alacağı olup olmadığı, olması halinde taraflar arasında kur farkı anlaşması veya teamülü olup olmadığı, çekle ödeme yapılıp yapılmadığı, davalının borçlu olması halinde miktarı, icra inkar ve kötü niyet tazminat şartlarının oluşup oluşmadığına ilişkin olduğu tespit edildi. ... 4. Genel İcra Dairesinin 2023/157023 esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde, davacı takip alacaklısı tarafından davalı takip borçlusu aleyhine 1.411,20 USD asıl alacak, 749,32 TL ihtarname masrafı, 15,70 USD asıl alacağın işlemiş faizi, 16.67-TL ise, ihtarname masrafının işlemiş faizi olmak üzere toplam 765.99 TL ve 1.426,90 USD alacaklarının tahsili için icra takibi başlatıldığı, takip dayanağı olarak cari hesap-dövizli muavin dökümü ve mühtelik faturalar gereği ödenmeye borç ile ihtarname masrafının gösterildiği, davalı tarafından süresinde verilen itiraz dilekçesi ile borcun tamamına ve ferilerine itiraz edildiği, itiraz üzerine takibin durduğu ve itirazın iptali için eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Davacı, davalı ile aralarındaki ilişkinin USD üzerinden kurulduğunu, faturaların da USD olarak düzenlendiğini, davalıdan cari hesapta alacağının bulunduğunu ileri sürmüş, takipte ve davada 1.411,20 USD asıl alacağın ve diğer miktarların tahsilini istemiştir. Davalı tarafından süresinde sunulan cevap dilekçesinde ise, davacı ile aralarında kur farkı sözleşmesi bulunmadığını, davacı taraf ile ticari ilişkinin çek ile gerçekleştirildiğini ve kural olarak çek ile yapılan ödemelerde kur farkı istenemeyeceği savunarak davanın reddini istemiştir. Dosya kapsamı, davacı ihtarnamesi, faturalar ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davacının alacağının kur farkı alacağı olduğu, kaldıki 31/12/2022 tarihli faturanın kur farkı açıklaması toplam 18.193,08 TL olarak düzenlendiği görüldüğü takipte ise, USD olarak talepte bulunulduğu anlaşılmaktadır. İİK. 67. maddesinde düzenlenen itirazın iptali davasında; usulüne uygun yapılmış ve itiraz edilmiş icra takibinin bulunması dava şartıdır. İtirazın iptali davası icra takibine sıkı sıkıya bağlı, itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir davadır. Davanın takibe bağlılığı alacağın miktarı bakımından söz konusu olduğu gibi alacağın kaynağı bakımından da geçerlidir (.... 2017/19- Esas - 2018/ Karar sayılı ilamı).Kur farkı alacağının istenebilmesi için, taraflar arasında kur farkının ödeneceğine ilişkin bir sözleşmenin veya dövize endeksli bir ticari ilişkinin bulunması gerekir. Yabancı para üzerinden kurulan temel ilişkide, fatura tarihindeki kur ile ödeme tarihindeki kur arasındaki fark varsa bu fark kur farkı alacağıdır. Bu nitelikteki bir alacağın istenebilmesi için uygulama ya da teamül aranmaz. Kur farkı alacağı fatura tarihi ile ödeme tarihi arasındaki farktan kaynaklanan alacak olduğundan ancak TL olarak istenebilir.
Kur farkı alacağı yabancı para alacağı (döviz) üzerinden düzenlenen faturanın düzenlediği tarihin kuru ile faturanın tahsil edildiği tarihin kuru arasındaki farktan kaynaklanan ve TL olarak doğan bir alacaktır. Kur farkı düzenlenen temel ilişkide asıl alacak miktarı döviz olarak aynı kalmaktadır.Kur farkı alacağının döviz olarak istenmesi mümkün olmayıp, Türk Lirası olarak talep edilebilecek bir alacaktır. Türk Kanunları’na göre döviz alacağının Türk Lirası olarak istenmesi mümkün ise de, Türk Lirası alacağının dövize çevrilerek istenmesinin mümkün değildir. (... 11. Hukuk Dairesinin 26/05/2022 tarih ve 2020/ Esas, 2022/ Karar sayılı kararı ile 28.02.2023 tarih ve 2023/ Esas, 2023/ Karar sayılı ilamları da bu yöndedir). Somut olayda davacının takibe konu ettiği talebin cari hesap ilişkisinden kaynaklı kur farkına ilişkin olduğu sabit olup, davacı USD'ye çevrilen kur farkı alacağını talep etmiştir. Oysa alacağı, TL alacağı olup döviz cinsinden takip konusu yapılması mümkün değildir. Bu nedenlerle, takibe sıkı sıkıya bağlı itirazın iptaline ilişkin davada usulüne uygun yapılmış bir icra takibi bulunmadığının kabulü ile davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerekir. Kur farkı alacağı döviz olarak istenemeyip Türk lirası olarak talep edilebilecek bir alacak olduğundan, takibin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Zira İİK'nın 67. mddesi uyarınca itirazın iptali davalarında, usulüne uygun geçerli bir icra takibinin bulunması ve itiraz edilmiş bir icra takibinin bulunması dava ön şartı niteliğinde olup bu husus resen nazara alınması gereken bir husustur. Bu durumda davanın geçerli bir icra takibi bulunmadığından usulden reddine karar vermek gerekmiştir. Bununla birlikte, davacının kötü niyetli olarak takip yaptığı hususu ispat edilemediğinden davalının kötü niyet tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.Öte yandan, karar tarihinde yürürlükte olan 03 Eylül 2024 tarihli, sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 2024-2025 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin "Görevsizlik, yetkisizlik, dava ön şartlarının yokluğu veya husumet nedeniyle davanın reddinde, davanın nakli ve açılmamış sayılmasında ücret" başlıklı 7.maddesinin 2.fıkrası "Davanın dinlenebilmesi için kanunlarda öngörülen ön şartın yerine getirilmemiş olması ve husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde, davanın görüldüğü mahkemeye göre Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçmemek üzere üçüncü kısımda yazılı avukatlık ücretine hükmolunur." hükmünü, "Tarifelerin üçüncü kısmına göre ücret" başlıklı 13. Maddesi ise " (1) Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla (7 nci maddenin ikinci fıkrası, 9 uncu maddenin birinci fıkrasının son cümlesi ile 10 uncu maddenin üçüncü fıkrası ile 12 nci maddenin birinci fıkrası, 16 ncı maddenin ikinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla) Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir. (2) Ancak, hükmedilen ücret kabul veya reddedilen miktarı geçemez. " hükmünü amirdir.Tarifenin yukarıda belirtilen hükümler bir arada değerlendirildiğinde, tarifenin 7/2. maddesinde belirtilen hususlar ile ilgili verilecek kararlara yönelik olarak taktir olunacak vekalet ücretinin nispi olarak hesaplanacağı açıktır. Ancak söz konusu maddede nispi olarak hesaplanacağı düzenlenen vekalet ücretinin üst sınırının davanın görüldüğü mahkemeye göre belirlenen maktu tutarın aşamayacağı belirtilmiş, fakat bu tutarın altında olamayacağı yönünde ise bir düzenleme yapılmamıştır. Tarifenin 13. maddesi nispi vekalet ücretinin nasıl hesaplanacağı düzenlenmiş olup, nispi olarak hesaplanan vekalet ücretinin kabul edilen veya reddedilen miktarı geçemeyeceği, mahkemelerce hesaplanacak olan nispi vekalet ücretinin maktu vekalet ücreti tutarından az olamayacağı düzenlenmekle birlikte, bu kuralın istisnaları da aynı maddede belirtilmiştir. İstisnalarından biri de tarifenin 7. maddesinin 2. Fıkrasıdır. Buna göre, davanın değeri 48.714,83-TL olarak belirtilerek bu miktar üzerinden harçlandırılarak açıldığı, bu haliyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 7/2 ve 13. maddeleri uyarınca, davalı lehine hükmedilecek vekalet ücreti yönünden dava değeri 48.714,83-TL'nin %16'sı olan 7.794,37-TL vekalet ücretine hükmedilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davanın İİK.m.67 ve HMK.m.114-2 hükmü uyarınca usulüne uygun yapılmış icra takibinin bulunması dava şartı olması nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın HMK.m.115 hükmü uyarınca USULDEN REDDİNE,
2-Davalının kötü niyet tazminat talebinin REDDİNE,
3-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 615,40-TL harcın 831,93 TL peşin harçtan mahsubu ile fazla alınan 216,43‬ TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT hükümlerine göre hesaplanan 7.794,37-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-HMK madde 333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
8-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından ödenen 3.600,00-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
9-Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.24/06/2025

Katip ...
✍E-Imzalıdır

Hakim ...
✍E-Imzalıdır