mahkeme 2022/677 E. 2025/659 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2022/
KARAR NO : 2025/

HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...

DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.

DAVA : Menfi Tespit (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 03/06/2022
KARAR TARİHİ : 17/06/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 04/07/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının 30.10.2014 tarihli Ortaklık/Üyelik/Hisse Devir ve Temlik sözleşmesi ile davalı kooperatife ait 809 ada, 1 parsel G blok ta yer alan 10 nolu dükkan vasfındaki taşınmazı devraldığını, üyelik vasfını kazandığını, sözleşme devir bedelinin 125.000 TL olup, bu bedelin tamamının ödendiğini, sözleşmeye göre devir bedelinin ödenmesi ile üyelik vasfını kazanan davacının başkaca bir bedel ödenmeyeceği, tapu masraflarını ve ... vergi dairesine beher üye ile birlikte İsmail Yılmaz dan payına düşen 5.000 TL yi aşmamak koşuluyla, 5.000 TL ye kadar çıkacak meblağı ödeyeceğini, bunun dışında ... Prim borcu ve arsa sahiplerinden gelebilecek tazminat talepleri vs. davacıdan talep edilemeyeceğini, taraflar arasında imzalanan 30/10/2014 tarihli sözleşmeden sonra kooperatif sözleşme hükümleri doğrultusunda davacının hiçbir genel kurula davet edilmediğini, aidat vs. gider talebinde bulunulmadığını, kooperatifin genel kurul kararı doğrultusunda 10 adet dükkanı peşin ödeme suretiyle satışa çıkardığını, böylelikle sabit ödemeli kooperatif üyesi aldığını, elde edilen gelirle kooperatifin bitirilemeyen inşaat işlerini tamamladıklarını, aradan geçen 8 yıl sonunda kooperatif tarafından davacıya ihtar gönderildiğini, ... 10. Noterliği 09.03.2022 tarih, yevmiye nolu ihtarname ile "2016 yılının Aralık ayından 04/07/2021 tarihine kadar 23.970 TL asıl aidat borcu, 25.200 TL genel gider borcu, 5.976,23 TL faiz olmak üzere toplam 55.346,48 TL ödeme ihtarında bulunulduğunu, davacı tarafın ... 10 Noterliği 16.03.2022 tarih 9210 yevmiye nolu ihtarname ile taraflar arasında imzalanan sözleşme gereği kooperatife hiçbir aidat borcu olmadığını bildirdiğini, İmzalanan sözleşme ile kooperatife ait sitede 10 nolu dükkan sahibi olan davacı, ödemiş olduğu toplam 125.000 TL bedele karşın kendi dükkanının tüm işçiliklerini yaptırdığını, davalı kooperatif peşin para alarak sabit aidat ile üyelik vasfını kazandırdığı üyelerden elde ettiği gelirle kooperatif ana yapı taşınmazda tamamlanamayan eksik olan bir çok inşaat işini tamamladığını, davalı kooperatifin 2014 yılından bu yana hiçbir genel kurula davet etmediği üyesinden sözleşme hükümlerine, kooperatifler kanununa aykırı şekilde aidat borcu, genel gider borcu, gecikme faizi talep etmesi usul ve yasaya, hakkaniyete aykırı olduğunu, ihtarnameler ile talep edilen borcun gerçeği yansıtmadığını, davacının temerrüde düşürülerek genel kurul ve yönetim kurulu kararları ile kazanılmış hakları yok sayılarak ihraç kararı almaya çalışıldığını, davalı kooperatif davacıyı sözleşme tanziminden sonra genel kurul toplantı çağrı mektubu ve tutanağı tebliğ edilmeden bu dönemler açısından temerrüde düşürülemeyeceğini, bu dönemler açısından talep edilen tutarlar kooperatifler kanunu gereği zamanaşımına uğradığını beyan ettiği, bu sebeple borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmektedir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının 30.10.2014 tarihinde G blok 10 numaralı dükkanı satın aldığını, 29.12.2014 tarihli ve 2014/ sayılı yönetim kurulu kararıyla kooperatifi üye olduğunu, yönetim kurulu kararında ayrıcalıklı bir üye kaydı beyanı olmadığını, 27.09.2020 tarihinde yapılan genel kurul sonucu 16 yıllık sürede kooperatif yönetimde bulunan yönetim ibra edilmeksizin yönetimden alınıp, yeni bir yönetim kurulu seçildiğini ve tüm usulsüzlükler gibi dükkanlara ilişkin usulsüzlüklerin de ortaya çıktığını, davacının da aralarında bulunduğu 8 adet dükkan yönetimce devir veya satış şekliyle yeni üyelere verildiğini, ancak bu üyelerin genel kurullara davet edilmediği, aidat veya genel giderlerin tahsil edilmediğinin anlaşıldığını, bu durum ortaya çıkmasıyla davacı ve diğer dükkan sahiplerinin ilk genel kurula davet edildiğini, uzlaşma sağlanmaya çalışıldığını, ancak sonuç alınamadığını, daha sonraki genel kurullara davet edilmişse de alınan kararlara uymadıklarını, aidat bedellerini ödemediklerini, aidat bedellerine ilişkin zamanaşımı süreleri de göze alınarak hesaplama yapıldığını, davacının üyelik kaydı sırasında ödemiş olduğu bedelin, diğer üyelerin ödemiş olduğu aidat, genel gider ve şerefiye payı ödemelerine denk geldiğini, davacının genel kurullarda alınan ödeme ve ek ödeme kararları doğrultusunda aidat ve genel gider ödemesi yapması kaçınılmaz bir kanuni zorunluluk olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ DELİLLER:
... Bankasına müzekkere yazılarak davalının banka kayıtları, davalı kooperatifin 2014 ve sonrasına ilişkin tüm genel kurul ve yönetim kurulu toplantı tutanakları, ... 10. Noterliğine ait ihtar celp edildiği, dava dilekçesi, cevap dilekçesi, beyan dilekçeleri, ödeme emri, yazılan müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı incelenmiş, nitelikli hesap uzmanı, inşaat mühendisi ve SMM bilirkişi marifetiyle raporlar aldırıldığı görüldü.Nitelikli hesap bilirkişinin 08/03/2024 tarihli raporunda özetle: "Davacının kooperatif üyeliğinin 29.12.2014 tarihi ile başlamış olduğu, davalı kooperatif genel kurul toplantı tutanakları ve davacıya gönderilen ihtarname içeriğinde gösterilen borç listesinin karşılaştırılması yapıldığında; 2017,2018,2019,2020 ve 2021 yılı aidat borç tutarlarının genel kurul toplantılarında alınan aidat ve ödenti tutarlarıyla örtüşmediği, ayrıntılarının rapor içerisinde belirtildiği, davacının Kooperatif aidat borçlarından ve diğer ödentilerden sorumlu olduğunun kabulü halinde; -2020 Yılı olağan genel kurul kararı gereği ödenmesi kararlaştırılan 24.400,00 TL toplu ödeme ve Elektrik işleri bedeli 800,00 TL ve 20.400,00 TL aidat bedeli ile birlikte kooperatif üyesinin ödemesi gereken toplam rakamının 45.600,00 TL olacağı, -Genel Kurul Toplantılarında alınan Gecikme Faizi kararlarına istinaden yapılan faiz hesaplaması neticesinde ise davacının ödemesi gereken gecikme faizinin 19.077,00 TL olduğu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunun 120/2. Maddesinde öngörülmüş olan sınırlamanın dikkate alınması halinde faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuata yani 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un 2/1. Maddesine göre belirlenen yasal faiz oranının yüzde yüz fazlasını aşamayacağı, bu durumda yasal faizin 2 katı üzerinde faiz hesaplaması neticesinde ise davacının ödemesi gereken gecikme faizinin 9.538,50 TL olduğu hesaplanmıştır. " hususlarının tespit edildiği bildirilmiştir.Nitelikli hesap bilirkişisinin 12/10/2023 tarihli ek raporunda özetle; "Peşin ve sabit ödemeye ilişkin genel kurul toplantılarında alınmış herhangi bir karara rastlanmadığı, ancak davacının diğer üyelerden ayrı bir şekilde statüye konumlandırıldığı, genel kurul kararları kapsamında aidat ödeme kararlarına iştirak ettirilmediği, kooperatif tarafından üyeler arasında zımnen de olsa ayrım gözetilmiş olduğu, bu üyelerden uzunca bir süre yönetim değişene kadar aidat talebi yapılmadığı, davacıdan 09.03.2022 tarihli ihtarname ile 2016 Aralık-2022 Şubat aylarına ilişkin aidat ve gecikme faizi talep edildiği, Davacının üyeliğinin Peşin bedelle ortak olarak kabul edilmesi durumunda, yargıtay uygulamaları gereği genel yönetim ve alt yapı giderlerinden sorumlu tutulabileceği, buna göre 24.922,96 TL genel giderler, 9.961,15 TL faiz borcu olduğu" hususlarının tespit edildiğini bildirmiştir.İnşaat mühendisinin 25/11/2023 tarihli raporunda özetle; "Dosya muhteviyatındaki bilgiler çerçevesinde dava dosyası incelendiğinde (yönetim kurulu yıllık çalışma raporu-gündem maddeleri-bilirkişi kök ve ek raporları) kooperatif gider dökümünde; 2016 yılı inşaat giderler bedeli 754.917,64 TL, genel giderlerin 82.451,92 TL olduğu, 2017 yılı inşaat giderler bedeli 1.874.979,51 TL, genel giderlerin 123.667,87 TL olduğu, 2018 yılı inşaat giderler bedeli 1.354.733,61 TL, genel giderlerin 140.936,87 TL olduğu, 2019 yılı inşaat giderler bedeli 0 TL, genel giderlerin 1.147.869,29 TL olduğu, 2020 yılı inşaat giderler bedeli 0 TL, genel giderlerin 1.373.775,39 TL olduğu 2021 yılı genel giderler bedeli 212.143,00 TL olarak belirtilmiş olup, inşaat ve genel giderlerde, inşaat alt yapı gideri olarak alt yapı gider tablosunun olmadığı, hazırlanan kök rapor ve ek raporlar incelendiğinde de inşaat giderleri olarak alt yapı giderlerinin alt başlıkta ayrı bedel olarak belirtilmediği görülmüş, bu bilgiler çerçevesinde inşaat giderinin ne kadarının alt yapı gideri olabileceğinin tespit edilmeyeceği" hususlarının tespit edildiği bildirilmiştir. Mali müşavir bilirkişi, inşaat mühendisi bilirkişi ve nitelikli hesap uzmanı bilirkişisinin oluşturduğu bilirkişi heyetinin 25/04/2024 tarihli ek raporunda özetle; " Dosya muhteviyatındaki bilgiler çerçevesinde dava dosyası incelendiğinde (yönetim kurulu yıllık çalışma raporu-gündem maddeleri-bilirkişi kök ve ek raporları) kooperatif gider dökümünde; 2016 yılı inşaat giderler bedeli 754.917,64 TL, genel giderlerin 82.451,92 TL olduğu, 2017 yılı inşaat giderler bedeli 1.874.979,51 TL, genel giderlerin 123.667,87 TL olduğu, 2018 yılı inşaat giderler bedeli 1.354.733,61 TL, genel giderlerin 140.936,87 TL olduğu, 2019 yılı inşaat giderler bedeli 0 TL, genel giderlerin 1.147.869,29 TL olduğu, 2020 yılı inşaat giderler bedeli 0 TL, genel giderlerin 1.373.775,39 TL olduğu 2021 yılı genel giderler bedeli 212.143,00 TL olarak belirtilmiş olup, inşaat ve genel giderlerde, inşaat alt yapı gideri olarak alt yapı gider tablosunun olmadığı, hazırlanan kök rapor ve ek raporlar incelendiğinde de inşaat giderleri olarak alt yapı giderlerinin alt başlıkta ayrı bedel olarak belirtilmediği görülmüş, bu bilgiler çerçevesinde inşaat giderinin ne kadarının alt yapı gideri olabileceğinin tespit edilmeyeceği anlaşılmıştır." hususlarının tespit edildiği bildirilmiştir.SMMM bilirkişiden alınan 06/04/2025 tarihli ek raporda özetle; "1-Davalının 2020-2021-2022-2023 yılları ticari defterlerinin, açılış/kapanış tasdikleri T.T.K. nun 69 ile 213 sayılı V.U.K. nun 220 ve 222 nci maddelerinde öngörülmüş hükümlere uygun olarak yaptırılmış olup defterlerin kayıtlama sistemi olarak Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama genel tebliğine ve Muhasebe İlke ve kurallarına riayet edildiği. 2-Dava dosyasında her ne kadar genel yönetim ve altyapı giderleri yönünde tespit istenmiş olsa dahi, kooperatif muhasebe kayıtlarında, genel yönetim ve altyapı giderleri olarak ayrıştırılmadığı. GENEL YÖNETİM GİDERLERİ adı altında muhasebe kayıtları tutulduğu tespit edilmiştir. 3-Davalı defterlerine dayanak olarak hazırlanmış mali tablolar üzerinden davalı kooperatifin gider kalemleri; Hizmet giderleri ve Genel Giderler olarak ayrıştırılmıştır. 4-Davacının sorumlu olduğu veya olmadığı miktarların ayrı ayrı tespitine yönelik üç (3) ayrı seçenek hesaplama yapılmıştır.
5-1. Seçenek: Sayın mahkemenin davacı yanın HİZMET GİDERLERİ masraflarına katılması yönünde bir karar vermesi durumunda; 2020 yılında 2.833,51 TL, 2021 yılında 4.371,01 TL, 2022 yılında 7.380,82 TL, 2023 yılında 8.004,75 TL aidat ödemesi gerektiği,6-2. Seçenek: Sayın mahkemenin davacı yanın GENEL GİDER masraflarına katılması yönünde bir karar vermesi durumunda; 2020 yılında 1.443,88 TL, 2021 yılında 2.433,11 TL, 2022 yılında 1.927,41 TL, 2023 yılında 2.701,88 TL aidat ödemesi gerektiği 7-3. Seçenek: Sayın mahkemenin davacı yanın TÜM GENEL GİDER masraflarına katılması yönünde bir karar vermesi durumunda; 2020 yılında 2.833,51 TL, 2021 yılında 4.371,01 TL, 2022 yılında 7.380,82 TL, 2023 yılında 8.004,75 TL aidat ödemesi gerektiği" hususlarının tespit edildiğini bildirmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, davalı tarafından davacı yana gönderilen 55.346,48 TL borcunun olduğuna dair ihtarname nedeniyle borçlu olup olmadığının tespitine ilişkindir.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacının 29/11/2024 tarihli 2014/11 nolu karara istinaden kooperatif üye defterine kaydının yapıldığı tespit edildiği, taraflar arasında imzalanan 30/10/2014 tarihli Hisse Devir ve Temlik Senedi ile, ... Kooperatifi’nin 5777 ada 1 parselde (809 ada 1 parsel) bulunan G Blok 10 no.lu dükkan vasfındaki taşınmaz ve taşınmaza bağlı kooperatif üyeliği/hisse devri konusunda anlaşma sağlanmış olduğu, sözleşme devir bedeli toplam 125.000,00 TL olarak belirlendiği, bu bedelin 60.000,00 TL’si 30/10/2014 tarihinden sonra 3 taksit halinde bakiye 65.000,00 TL'si ise devre konu taşınmazın kat irtifakı kurulup tapu devrinin yapılması aşamasında nakden ve peşinen ödeneceği, hisse devir alan davacının devre konu hisse ile ilgili devir bedeli dışında hiçbir ilave bir aidat vs. bedel ödemeyeceği, ister devir öncesi isterse de devir sonrasına ait olsun koopertifin genel kurullarında karar alınsa dahi devre konu hisse ile ilgili yapı kullanma izni aşamasında tapu masrafları ve ... Vergi dairesine ödenecek iskan harçlarının 5.000,00 TL’ye kadarlık kısmı dışında ... primi borçları ve arsa sahiplerinden gelebilecek tazminat talepleri vs gibi davacıdan başkaca bir ödeme talep edilmeyeceğinin belirtildiği, sözleşmesinin altında davacı ve kooperatif kaşesi üzerinde iki adet imzanın yer aldığı görülmüştür. Davalı koopertife ait genel kurul tutanakları incelendiğinde, 30/11/2014 tarihinden 2021 yılına kadar genel kurul toplantılarına davet edilmediği, davacının hazirun listelerinde ad soyadının yer almadığı, davalı tarafından davacıya keşide edilen ... 10. Noterliğinin 09/03/2022 tarih ve 8478 yevmiye nolu ihtarnamede 2016 Aralık ayından 04/07/2021 tarihinde kadar aidat, genel gider tutarları ve bunların işlemiş faizleri hesaplanarak borç miktarı çıkarıldığı görülmüştür. Sözleşme devir bedeli toplam 125.000 TL olup davacı bedelin tamamını ödediği, sözleşmeye göre devir bedelinin ödenmesi ile birlikte üyelik vasfını kazanan davacını belirtilen bedel dışında koopfratife ilave bir aidat vs ödemeyeceği, yine sözleşme içeriğine göre kooperatifin taşınmaz ve hissesi ile ilgili ister devir tarihinden öncesine ait olsun, isterse devir tarihinden sonrasına ait olsun kooperatifin genel kurullarında karar alınsa dahi devre konu hisse ile ilgili yapı kullanma izni aşamasında tapu masrafları ve ... Vergi Dairesine ödenecek iskan harçlarının 5.000 TL'ye kadarlık kısmı dışında ..., prim borçları ve arsa sahiplerinden gelebilecek tazaminat talepleri vs gibi başkaca bir ödeme talep edilmeyeceğinin belirlendiği, yapılan tespitler kapsamında davacı gibi peşin ödeme ile üye olan kişiler hakkında 2020 yılına kadar aidat borç tahakkuku gerçekleştirilmemiş olduğu ve fakat diğer üyeler hakkında ise Genel Kurul kararları doğrultusunda aidat tahakkukları gerçekleştirilmiş olduğu sonucuna varıldığı, davalı kooperatif tarafından 2012 – 2020 dönemleri arasında peşin ödeme yaparak üye olanlara aidat tahakkukları gerçekleştirilmediği, 2020 yılında yönetimin değişmesi ile birlikte geçmişe dönük olarak bu üyelere toplu şekilde aidat tahakkuku yapıldığı, davalı kooperatifin de sözleşme hükümleri doğrultusunda davacıyı genel kurula davet etmediği, yine genel kurul kararları kapsamında aidat ödeme kararlarına iştirak edilmemesi, hakkında aidat tahakkuklarının uzunca bir süre yapılmaması davacının peşin ödemeli üye olarak zımnen kabul edilmiş olduğu sonucunu doğurduğu anlaşılmıştır. Kooperatif tarafından peşin ödemeli üye olarak kabul edilen davacının sadece genel yönetim ve altyapı giderlerinden sorumlu olduğu ve fakat inşaat finansmanı ve bunun aidatlarından dolayı sorumluluğunun bulunmadığının kabulü gerektiği, davalı kooperatifin inşaatın halen daha devam ediyor olması, yapı kullanım izninin alınmamış olması, son dönem faaliyet raporlarında da inşaat faaliyetlerine ilişkin açıklamaların yer alması birlikte değerlendirildiğinde davacıdan talep edilen aidat ve toplu ödemelerin inşaat finansmanına yönelik olduğu anlaşıldığı nitekim davacı gibi peşin ödeme ile üye olan kişiler hakkında açılan davalarda alınan bilirkişi raporlarında da bu sonuçlara varıldığı ( ... 2. ATM'nin 2022/ ve 2022/ esas sayılı dosyaları), her ne kadar mahkememizce alınan raporlarda genel gider miktarlarına dair bir hesaplama yapılmışsa da, bu varılan sonucun neye göre tespit edildiği belli olmadığı gibi toplanan toplu ödemelerin inşaat finansmanına ilişkin olduğu anlaşıldığı kaldı ki diğer dosyalarda da bu yönde kabuller yapıldığı anlaşıldığından mahkememizce alınan bilirkişi raporlarında bu saptamalar benimsenmemiştir. Bu haliyle davacıya keşide edilen ihtarnamede 800,00 TL elektrik bedelinden davacının sorumlu olduğu, ancak davacının 24.400,00 TL genel gider, 23.970,00 TL aidat ve 5.976,23 TL işlemiş faiz borcu olmadığı anlaşıldığından davacının davasının kısmen kabulüne karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE, davacının; davalıya 24.400,00 TL genel gider, 23.970,00-TL aidat ve 5.976,23 TL işlemiş faiz borcu olmadığının TESPİTİNE,
2-Fazlaya dair istemin REDDİNE,
3-Harçlar Yasası gereğince alınması gerekli 3.712,39-TL harçtan başlangıçta alınan 945,18-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 2.767,21-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafça başlangıçta yatırılan 945,18 TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yatırılan 80,70-TL başvuru harcı, 5.050,00-TL bilirkişi ücreti, 440,00-TL tebligat posta masrafı olmak üzere toplam ‭55.707,00-TL yargılama giderinin davanın kabul oranına göre hesaplanan (%98,54) 5.469,87-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geri kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
8-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 800,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
9-... Arabuluculuk Bürosu tarafından ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere suçüstü ödeneğinden ödendiği anlaşılan 3.000,00-TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul oranına göre hesaplanan (%98,54) ‭2.956,2‬-TL'nin davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, red oranına göre (%1,46) 43,8 TL'sinin ise davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
10-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 17/06/2025

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır